Bibliotheca Translata

tom 6

Redaktorzy serii

Jan Baron

Zbigniew Kadłubek

Konsultant

prof. dr hab. Mirosław Kocur

OSOBY

Dionizos

Ksantiasz

Herakles

Trup

Charon

Ajakos

Niewolnica

Oberżystka

Plathane

Niewolnik

Eurypides

Ajschylos

Hades

Chór żab

Chór

Ksantiasz

Panie, mogę opowiedzieć dowcip?

Taki, który zawsze rozśmiesza publiczność?

Dionizos

Na Zeusa, jaki chcesz, tylko nie o tym, że cię ciśnie.

Ten sobie daruj, jest obrzydliwy.

Ksantiasz

A coś z zupełnie innej beczki?152

Dionizos

Ten o zatwardzeniu też sobie odpuść.

Ksantiasz

To jaki? A taki megaśmieszny?

Dionizos

Na Zeusa,

wal śmiało, tylko nie ten…

Ksantiasz

Który?

Dionizos

Że zrzucisz klamoty, by sobie ulżyć.

Ksantiasz

Ten, że dźwigam tak wielki ciężar, że zaraz się

10 zjebię, jeżeli ktoś go ze mnie nie zdejmie, też nie?

Dionizos

Błagam, bo zwymiotuję.

Ksantiasz

Skoro taszczę te wszystkie kostiumy, dlaczego

nie mogę opowiedzieć paru prostackich kawałów, tak jak

tragarze w komediach Frynichosa, Lykisa czy Amejpsjasa?

Dionizos

Oszczędź mi ich. Kiedy siedzę w teatrze

i słucham tych wytrysków intelektu

czuję, że starzeję się o kolejny rok.

Ksantiasz

Po trzykroć przeklęty! W szyję mnie

20 gniecie, a nawet pożartować nie można.

Dionizos

Czy to nie bezczelność?

Ja – Dionizos, syn Dzbana na wino,

zasuwam pieszo, gdy tymczasem on jedzie,

nie niosąc żadnego ciężaru.

Ksantiasz

Jak to nie niosąc?

Dionizos

To jedziesz czy niesiesz?

Ksantiasz

Niosę wszystko.

Dionizos

Znaczy?

Ksantiasz

Cały ten ciężar.

Dionizos

Ty niesiesz, czy osioł?

Ksantiasz

Ja, na Zeusa.

Dionizos

Jak możesz nieść, skoro ktoś niesie ciebie?

Ksantiasz

30 Nie wiem, ale coś gniecie mnie w ramiona.

Dionizos

Skoro z osła nie ma pożytku,

to weź go na plecy.

Ksantiasz

Oimoi153! Nieszczęsny! Czemu nie walczyłem na morzu?

Miałbym cię w głębokim poważaniu.

Dionizos

Zsiadaj, huncwocie. Oto drzwi,

do których zmierzałem. Nasz pierwszy

przystanek. Hej chłopcze! Chłopcze!

Herakles

Kto tam się dobija jak jakiś

rozbrykany centaur? A co to takiego?

Dionizos

40 Młodzieńcze.

Ksantiasz

Tak?

Dionizos

Widziałeś?

Ksantiasz

Co?

Dionizos

Jak potwornie się mnie wystraszył.

Ksantiasz

Na Zeusa, chyba ci odbiło.

Herakles

Na Demeter! Ale heca!

Zaraz pęknę ze śmiechu!

Dionizos

Chodź tutaj, jest sprawa.

Herakles

Nie mogę!

Lwia skóra narzucona na szafranową kieckę.

Co to ma być? Koturny z maczugą?

Gdzieś ty był?

Dionizos

Służyłem pod Klejsthenesem154.

Herakles

Walczyłeś na morzu?

Dionizos

Zatopiliśmy dwanaście, a może

50 i trzynaście okrętów wojennych.

Herakles

Wy?

Dionizos

Na Apollona.

Ksantiasz

Wtedy się obudziłem.

Dionizos

Siedziałem na pokładzie. Czytałem

Andromedę155 i nagle bezbrzeżna tęsknota

przeszyła me serce.

Herakles

Tęsknota? Jaka tęsknota?

Dionizos

Tycia jak Molon156.

Herakles

Do dziewczyny?

Dionizos

Nie.

Herakles

Do chłopca?

Dionizos

Też nie.

Herakles

Mężczyzny?

Dionizos

Nie!

Herakles

Dałeś dupy Klejsthenesowi?

Dionizos

Nie rób sobie jaj braciszku. Źle mi.

Targają mną straszne żądze.

Herakles

60 Jakie, powiedz.

Dionizos

Nie do opisania. Spróbuję pytaniem odpowiedzieć na pytanie.

Naszła cię kiedyś nagła ochota na grochówkę?

Herakles

Grochówkę? No ba! Milion razy!

Dionizos

Teraz rozumiesz, czy wyjaśnić inaczej?

Herakles

Grochówka – wszystko jasne.

Dionizos

Taka chcica pożera mnie względem

Eurypidesa!

Herakles

Trupa?

Dionizos

Nikt mnie nie powstrzyma,

muszę ruszyć za nim.

Herakles

Do Hadesu?

Dionizos

Na Zeusa, nawet niżej.

Herakles

Ale po co?

Dionizos

Potrzebny mi utalentowany tragediopisarz.

„Pomarli jedni, drudzy – nic nie warci!”157

152 And Now for Something Completely Different film grupy Monty Python (1971), reż. Ian MacNaughton. Gr. μηδ᾽ ἕτερον ἀστεῖόν τι – (dosł.) A jakiś inny?

153 Gr. οἴμοι – wykrzyknienie bólu, smutku lub złości.

154 Polityk ateński. Arystofanes często wyśmiewał jego domniemany homoseksualizm (por. Acharnejczycy w. 118, Rycerze w. 1374, Chmury w. 355, Ptaki w. 831, Kobiety na święcie Thesmoforiów w. 574–654).

155 Niezachowana do naszych czasów tragedia Eurypidesa datowana na 412 r. p.n.e.

156 Aktor tragediowy znany z bardzo wysokiego wzrostu. Zagrał w Fenicjankach i (prawdopodobnie) Andromedzie Eurypidesa. J.B. O’Connor, Chapters in the History of Actors and Acting in Ancient Greece Together with a Prosopographia Histrionum Graecorum, New York 1966, s. 117.

157 Eurypides, Ojneus (fr. 7), przeł. M. Borowska, w: Eurypides, Tragedie, t. V (fragmenty), przekład zbiorowy pod redakcją Małgorzaty Borowskiej, „Biblioteka Antyczna”, t. 47, Wrocław 2015.

Projekt okładki i stron tytułowych

Mirek Kaczmarek

Redakcja i korekta

Klaudia Kleczka

Redakcja techniczna, skład i łamanie

Grzegorz Bociek

© Copyright by Olga Śmiechowicz, 2023

© Copyright by Biblioteka Śląska w Katowicach, 2023

Publikacja dofinansowana przez Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

ISBN 978-83-67152-30-3

Wydawca

Biblioteka Śląska w Katowicach

plac Rady Europy 1

40-021 Katowice

tel. 32 208 38 87

e-mail: wydawnictwo@bs.katowice.pl

Wydanie jubileuszowe z okazji 100-lecia Biblioteki Śląskiej

wojewodztwo