© edu-Libri s.c. 2018

Redakcja merytoryczna: edu-Libri

Korekta: Barbara Wardein

Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS

Ilustracja na okładce: Peshkova/iStock

Recenzent: prof. zw. dr hab. Barbara Iwankiewicz-Rak

Publikacja została sfinansowana ze środków na utrzymanie potencjału badawczego przyznanych Wydziałowi Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego

Wydawnictwo edu-Libri

ul. Zalesie 15, 30-384 Kraków

e-mail: edu-libri@edu-libri.pl

Skład i łamanie: GRAFOS

ISBN druk 978-83-65648-65-5

ISBN e-book (PDF) 978-83-65648-66-2

ISBN e-book (epub) 978-83-65648-67-9

ISBN e-book (mobi) 978-83-65648-68-6

Wydawnictwo edu-Libri

Wydanie I

Wstęp

Wśród wielu aspektów, które towarzyszą przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą na rynkach zagranicznych, jeden wydaje się szczególnie istotny: zróżnicowanie kulturowe na świecie. Współpraca z otoczeniem zachowującym się w inny niż znany dotychczas biznesmenowi sposób, problemy z komunikowaniem się i brak zrozumienia, skłaniają do głębszej analizy przyczyn, dla których ludzie wywodzący się z innych kultur zachowują się w taki, a nie w inny sposób. Zrozumienie innej kultury jest zadaniem bardzo trudnym. Należy się bowiem wyzbyć własnych przyzwyczajeń, nawyków i paradygmatów, aby z pełną otwartością przyjąć inne, nieznane wcześniej zachowania drugiej osoby. Jednym z elementów, który może pomóc przedsiębiorcy w pokonaniu bariery kulturowej, jest wiedza o zachowaniach ludzi innych narodowości.

Autorzy monografii podejmują problemy związane z komunikacją biznesową w różnych kulturach, z uwzględnieniem najbardziej istotnych podziałów i elementów charakterystycznych dla reprezentujących różne kultury biznesowe narodowości, koncentrując swoje rozważania na istotnych w procesie negocjowania wyróżnikach kultury, takich jak: podejście do transakcji (kultury propartnerskie i kultury protransakcyjne), stosunki międzyludzkie i status społeczny (kultury ceremonialne i hierarchiczne oraz kultury nieceremonialne i egalitarne), podejście do czasu (kultury polichroniczne i kultury monochroniczne) oraz sposób wyrażania emocji w kontaktach międzyludzkich (kultury powściągliwe i kultury ekspresyjne).

Monografia składa się z sześciu rozdziałów. Pierwsze dwa rozdziały mają charakter teoretycznego wprowadzenia do zagadnień dotyczących istoty komunikacji i komunikacji marketingowej, znaczenia kultury oraz różnic kulturowych w kontekście zachowań społecznych (omówionych przez Grażynę Rosę) a rozdział trzeci odnosi się do zjawiska komunikacji międzykulturowej (omówionego przez Izabelę Ostrowską).

Kolejne trzy rozdziały mają charakter praktyczny i przedstawiają kulturowe aspekty komunikacji w określonych regionach świata, czyli w krajach amerykańskich (Ameryki Północnej i Łacińskiej, które omawia Kamila Słupińska), w krajach azjatyckich, które omawia Izabela Ostrowska oraz w krajach europejskich, omówionych przez Leszka Gracza.

Książka jest przeznaczona dla studentów kierunków ekonomicznych i zarządzania, w szczególności w aspekcie międzynarodowym, a także dla praktyków rynku, którzy prowadzą działalność biznesową na skalę międzynarodową.

Bibliografia

Adamowicz R. [2005], Rosja nasz partner w biznesie, [w:] M. Neyman (red.), Komunikacja i kultura biznesu w Europie, Wydawnictwo WSPiZ im. Koźmińskiego, Warszawa.

Adler N.J. [1986], International Dimensions of Organizational Behaviour, Kent Publishing, Boston MA.

Augustynek A. [2008], Psychologia. Jak ślimak piął się pod górę, Difin, Warszawa.

Augustynek A. [2017], Komunikacja interpersonalna, http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=425 (dostęp: 06.01.2017).

Bajdak A. [2013], Komunikacja marketingowa przedsiębiorstw a budowanie relacji z podmiotami otoczenia na rynkach zagranicznych, [w:] A. Bajdak (red.), Komunikacja marketingowa. Współczesne wyzwania i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Katowice.

Biznes w kulturach świata [2013], http://wielkopolska.pit.org.pl/pitblog/biznes-w-kulturach-swiata/ (dostęp 12.09. 2017).

Biznesowe zwyczaje w wielkim świecie – Brazylia, cz. 19, http://ebiznespolska.pl/biznesowe-zwyczaje-w-wielkim-swiecie-brazylia/ (dostęp 16.09. 2017).

Blythe J. [2002], Komunikacja marketingowa, PWE, Warszawa.

Błaut R. [1994], Skuteczne negocjacje, CIM, Warszawa.

Bolesta-Kukułka K. [2003], Socjologia ogólna, Wydawnictwo ASPRA-JR, Warszawa.

Brzezińska-Hubert M., Olszówka A. [2008], Edukacja międzykulturowa, PAJP, Warszawa.

Budzanowska-Drzewiecka M., Marcinkowski A.S., Motyl-Adamczyk A. [2016], Różnice kulturowe w komunikacji biznesowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Byram M. [1997], Teaching and assessing intercultural communicative competence, Multilingual Matters, Clevedon.

Cenkier E.M. [2011], Negocjacje jako forma komunikacji interpersonalnej, Wydawnictwo WSB w Poznaniu.

Ching Chang L. [2006], Differences in Business Negotiations between Different Cultures, Hsuan Chuang University, „The Journal of Human Resource and Adult Learning”, listopad.

Cohen R. [2004], Negotiating across cultures. International communication in an independent world, United States Institute of Peace Press, Washington.

Dong Q., Lee Y.F.L. [2007], The Chinese concept of face. A perspective for business communicators, „Journal of Business&Society”, nr 20(1/2).

Druś M. [2017], Kanada najszybciej rosnąca gospodarką G7, www.pb.pl/kanada-najszybciej-rosnaca-gospodarka-g-7-870174 (dostęp: 10.09.2017).

Duliniec E. [2004], Marketing międzynarodowy, PWE, Warszawa.

Duliniec E. (red.) [2007], Marketing międzynarodowy. Uwarunkowania, instrumenty, tendencje, Oficyna Wydawnicza SGH w Warszawie.

Engel J.F., Warshaw M.R., Kinnear T.C. 1998, Promotion strategy, Irwin, Chicago.

Flejterska E. [2008], Międzykulturowe zachowania w biznesie – Australia oraz wybrane kraje amerykańskie, [w:] E. Flejterska, L. Gracz, G. Rosa, Komunikacja międzykulturowa w biznesie, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.

Flejterska E. [2010], Międzykulturowe zachowania w biznesie – wybrane kraje azjatyckie, [w:] E. Flejterska, L. Gracz, G. Rosa (red.), Komunikacja międzykulturowa w biznesie, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.

Flejterska E., Gracz L., Rosa G. [2010], Komunikacja międzykulturowa w biznesie, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Foxall G.R., Goldsmith R.E. [1998], Psychologia konsumenta dla menadżera marketingu, PWN, Warszawa.

Gajewski S. [1997], Zachowanie się konsumenta a współczesny marketing, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Garbarski L. [1998], Zachowania nabywców, PWE Warszawa.

Gesteland R. [2000], Różnice kulturowe a zachowania w biznesie, WN PWN, Warszawa.

Gever D. [2012], Co kraj to obyczaj, czyli jak prowadzić interesy, http://businesstraveller.pl/wiadomosci/co-kraj-to-obyczaj-czyli-jak-prowadzic-interesy (dostęp: 25.08.2017).

Giblin L. [1993], Umiejętność postępowania z innymi, Olimex, Kraków.

Goban-Klas T. [1999], Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, WN PWN, Warszawa–Kraków.

Goodman N. [1992], Wstęp do socjologii, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.

Góralczyk B. [2010], Chiński feniks. Paradoksy wschodzącego mocarstwa, Wydawnictwo Sprawy Polityczne, Warszawa.

Górski T., Amerykańska kultura biznesowa II, Inboundway.com, www.slideshare.net/InboundWayPL/amerykanska-kultura-biznesowa-ii (dostęp: 10.09.2017).

Griffin E. [2003], Podstawy komunikacji społecznej, GWP, Gdańsk.

Gruchoła M. [2010], Kultura w ujęciu socjologicznym, Roczniki Kulturoznawcze, t. I, Wydawnictwo KUL, Lublin.

Hall E.T. [1976], Ukryty wymiar, PIW, Warszawa.

Hamilton Ch. [2011], Skuteczna komunikacja w biznesie, WN PWN, Warszawa.

Harwas-Napierała B. [2008], Komunikacja interpersonalna w rodzinie, Wydawnictwo Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań.

Hofstede G. [2000], Kultury i organizacje, PWE, Warszawa.

Hofstede G., Hofstede G.J. [2007], Kultury i organizacje: Zaprogramowanie umysłu, PWE Warszawa.

Hupert A. [2012], American negotiating culture through the eyes of the chinese counterparty, www.chinasolved.com/2012/01/american-negotiating-culture-through-the-eyes-of-the-chinese-counterparty/ (dostęp: 08.09.2017).

Jacko J.F. [2012], Komunikacja międzykulturowa w ujęciu fenomenologiczno-systemowym, [w:] W. Maliszewski, M. Korczyński, K. Czerwiński (red.), Komunikacja społeczna w i dla multikulturowości. Perspektywa edukacyjna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Jak negocjować z Kanadyjczykami [2014], www.supertlumacz.com.pl/magazyn/jak-negocjowac-z-kanadyjczykami (dostęp: 04.10.2017).

Januszek H., Sikora J. [2000], Podstawy socjologii, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu.

Kaczmarek B. [2003], Rodzaje kodów komunikacyjnych, [w:] B. Kaczmarek, K. Markiewicz (red.), Komunikowanie się we współczesnym świecie, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Kałążna-Drewińska U. [2006], Negocjacje w biznesie. Kluczowe problemy, Wydawnictwa Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu.

Kanada. Informacje o stosunkach gospodarczych Polski [2017], www.mr.gov.pl/media/39174/Kanada_6_06_2017.pdf (dostęp: 04.10.2017).

Karsznicki K. [2013], Sztuka dyplomacji i negocjacji w świecie wielokulturowym, Difin, Warszawa.

Kendik M. [2009], Negocjacje międzynarodowe, Difin, Warszawa.

Kennedy G. [1998], Negocjator – leksykon, Studio Emka, Warszawa.

Kluza B. [2014], Podejście do biznesu w Brazylii, www.een.org.pl/index.php/rynki-zagraniczne-archiwum/page/3/articles/podejscie-do-biznesu-w-brazylii.html (dostęp: 04.10.2017).

Komunikacja-niewerbalna-a-roznice-miedzykulturowe [2015], https://psychologiaity.com/2015/11/26/komunikacja-niewerbalna-a-roznice-miedzykulturowe (dostęp: 03.11.2017).

Kotler Ph., Armstrong G., Saunders J., Wong V. [2002], Marketing. Podręcznik europejski, PWE, Warszawa.

Kowalczyk M.M. [2013], Brazylia oczami Wojciecha Cejrowskiego, http://business-relations.pl/kultura-przez-due-k/kultura-narodowa/1461-brazylia-oczami-wojciecha-cejrowskiego (dostęp: 02.10.2017).

Kramer J. [2013], System informacji i komunikacji marketingowej wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy i mądrości, [w:] A. Bajdak (red.), Komunikacja marketingowa, współczesne wyzwania i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Krupa A. (red.) [2004], Jednotomowa encyklopedia PWN, WN PWN, Warszawa.

Lesly P. [1991], Lesly’s HandBook of Public Relations and Communications, Amacom, Nowy Jork.

Łomanowski A. [2016], Putin od 17 lat rządzi Rosją, „Rzeczpospolita”, 8 września.

Matsumoto D.R., Juang L. [2007], Psychologia międzykulturowa, GWP, Gdańsk.

Mazurek-Łopacińska K. [2003], Zachowania nabywców i ich konsekwencje marketingowe, PWE, Warszawa.

McMahon L. [2012] How to Negotiate with Americans... and Win! http://www.englishandculture.com/blog/bid/85241/How-to-Negotiate-with-Americans-and-Win (dostęp: 15.09.2017).

Mole J. [1994], O zachowaniu się w Europie, Akademia Ekonomiczna, Kraków.

Mooij de M. [2011], Consumer Behavior and Culture, Sage Publications, Thousand Oaks, CA.

Mruk H. [2004], Komunikowanie się w marketingu, PWE, Warszawa.

Nieprzewidywalni Meksykanie [2013], www.komunikacja-miedzykulturowa.blogspot.com/2013/10/nieprzewidywalni-meksykanie.html (dostęp: 25.08.2017).

Nowek D. [2013a], Rosnąca potęga – Brazylia, http://komunikacja-miedzykulturowa.blogspot.com/2013/10/rosnaca-potega-brazylia.html#more (dostęp: 10.09.2017).

Nowek D. [2013b], Trudny przeciwnik – Stany Zjednoczone, www.komunikacja-miedzykulturowa.blogspot.com/2013/10/trudny-przeciwnik-stany-zjednoczone.html#more (dostęp: 08.09.2017).

Nydell M. [2001], Zrozumieć Arabów, EMKA, Warszawa.

O’Sullivan T., Hartley J., Saunders D., Montgomery M., Fiske J. [2005], Kluczowe pojęcia w komunikowaniu i badaniach kulturowych, Astrum, Wrocław.

Okoro E. [2012], Cross-cultural etiquette and Communications in global business. Toward a strategic framework for managing corporate expansion, „International Journal of Business and Management”, nr 7(16).

Parsons P., Shils E.A. [1962], Towards a general theory of action: theoretical foundations for the sciences, Harper Row, New York.

Pease A., Pease B. [2011], Mowa ciała, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.

Piast Ł. [1997], Public Relations. Istota, techniki, Centrum Informacji Menadżera, Warszawa.

Pluta-Olearnik M. [2010], Zmiany strategii marketingowych w dobie społeczeństwa informacyjnego, „Prace Instytutu Lotnictwa”, nr 208.

Pluta-Olearnik M. [2011], Internationalization of the Service Sector – Marketing Approach, „Folia Oeconomica Stetinensia”, nr 10 (1).

Pluta-Olearnik M. [2012a], Implementing New Marketing Strategies in Scientific and Research Institutions, „Prace Instytutu Lotnictwa”, nr 223.

Pluta-Olearnik M. [2012b], Orientacja międzynarodowa w strategii instytucji naukowych i badawczych, „Prace Instytutu Lotnictwa”, nr 14.

Population Clock, www.census.gov (dostęp: 28.10.2017).

Ralston D.A., Gustafson D.J., Elsass P.M. [1992], Eastern Values: A comparison of managers in the United States, Hong Kong, and the Peoples’ Republic of China, „Journal of Applied Psychology”, nr 77.

Reynolds S., Valentine D. [2009], Komunikacja międzykulturowa. Przewodnik, Wolters Kluwer, Warszawa.

Rogala A. [2014], Wyzwania zintegrowanej komunikacji marketingowej w dobie społeczeństwa informacyjnego, „Marketing i Rynek”, nr 11.

Ronen S., Shenkar O. [1995], Clustering Counties on Attitudinal Dimensions: A Review and Synthesis, „Academy of Management Review”, nr 10.

Rosa G. [2005], Komunikacja marketingowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Rosa G. [2009], Komunikacja i negocjacje w biznesie, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Rosa G. [2010], Kultura – pojęcie, istota, cechy, [w:] E. Flejterska, L. Gracz, G. Rosa, Komunikacja międzykulturowa w biznesie, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Rozmowy biznesowe w krajach o innej kulturze – trudna sztuka [2016], http://www.focus.pl/artykul/rozmowy-biznesowe-w-krajach-o-innej-kulturze-trudna-sztuka-1 (dostęp: 15.09.2017).

Rudnicki L. [2000], Zachowanie konsumentów na rynku, PWE, Warszawa.

Rudnicki L. [2004], Zachowania rynkowe nabywców. Mechanizmy i uwarunkowania, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie.

Rydel M. (red.) [2001], Komunikacja marketingowa, ODiDK, Gdańsk.

Salacuse J.W. [1994], Negocjacje na rynkach międzynarodowych, PWE, Warszawa.

Schramm W. [1995], How Communication Works, „The Process and Effects of Mass Communications”, Urbana III.

Słomski D. [2017], PKB USA – Stany Zjednoczone wzrost gospodarczy, www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/pkb-usa-stany-zjednoczone-wzrost-gospodarczy,19,0,2349843.html (dostęp: 11.10.2017).

Słownik łacińsko-polski [1973], PWN, Warszawa.

Spitzberg B.H., Changnon G. [2009], Conceptualizing intercultural competence, [w:] D.K. Deardorff (red.), The SAGE handbook of intercultural competence, Sage Publications Inc., Thousand Oaks.

Steele J., Murphy R., Russill P. [2015], Jak odnieść sukces w negocjacjach, Oficyna a Wolters Kluwer, Warszawa.

Stefanicki R. [2014], Kobiety z najniższych kast ofiarami przemocy w Indiach, „Gazeta Wyborcza”, 14 lipca.

Stewart J. (red.) [2009], Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, WN PWN, Warszawa.

Stradomski M. [2013], Nie rób tego! Największe gafy na międzynarodowych konferencjach i spotkaniach biznesowych, https://www.konferencje.pl/art/nie-rob-tego-najwieksze-gafy-na-miedzynarodowych-konferencjach-i-spotkaniach-biznesowych,747.html (dostęp 16.09.2017).

Szlak J. [2016], Kiedy słuchać, kiedy opowiadać, „Marketer+”, nr 1(20).

Taranko T. [2015], Komunikacja marketingowa. Istota, uwarunkowania, efekty, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa.

Uksik M. [2014], Komunikacja międzykulturowa w biznesie – świat arabski, „Zeszyty Naukowe AON”, nr 1(94).

Wacławiak M. [2011], Meksyk rynek z potencjałem, Enterprise Europe Network przy Stowarzyszeniu „Wolna Przedsiębiorczość”, www.een.sopot.pl/templates/422/files/file/Meksyk_kolor_publ.pdf (dostęp: 15.09.2017).

Wiktor J.W. [2001], Promocja. System komunikacji przedsiębiorstwa z rynkiem, WN PWN, Warszawa – Kraków.

Wiktor J.W. [2013], Komunikacja marketingowa. Modele, struktury, formy przekazu, WN PWN, Warszawa.

Wiktor J.W. [2017], Teoretyczne podstawy systemu komunikacji marketingowej, „Świat Marketingu”, listopad 2001, http:/swiatmarketingu.pl/ (dostęp: 02.11.2017).

Winkler R. [2013], Komunikacja w organizacjach zróżnicowanych kulturowo, Wolters a Kluwer, Warszawa.

Wygraj negocjacje zanim je zaczniesz [2015], cz. 2b, Komunikacja, http://www.jaknegocjowac.com.pl/negocjacje-forma-komunikacja/ (dostęp: 15.07.2015).

Żelazna K., Kowalczuk I., Mikuta B. [2002], Ekonomika konsumpcji. Elementy teorii, Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

Strony internetowe

http://euro-dane.com.pl/hiszpania (dostęp: 02.11.2017).

http://pl.wikipedia.org/wiki/Czechy (dostęp: 03.11.2017).

http://pl.wikipedia.org/wiki/Dania (dostęp: 02.11.2017).

http://wlochy.lovetotravel.pl/ludnosc_we_wloszech, (dostęp: 24.01.2018).

http://www.business.gov.pl/Etykieta,biznesowa,117.html.

http://www.gochina.gov.pl/index/?id=f457c545a9ded88f18ecee47145a72c0 (dostęp: 15.11.2017).

http://www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl/pl/azja/chiny/?printMode=true (dostęp: 15.11.2017).

http://www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl/pl/europa/dania/ (dostęp: 23.01.2018).

http://www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl/pl/azja/indie/indie (dostęp: 16.11.2017).

http://www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl/pl/azja/japonia/japonia (dostęp: 17.11.2017).

http://www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl/pl/azja/korea (dostęp: 18.11.2017).

http://www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl/pl/europa/wegry/ (dostęp: 24.01.2018).

http://www.koniecswiata.net/azja/rosja-czesc-azjatycka/encyklopedia/ludzie-i-kultura (dostęp: 10.10.2017).

http://www.napis.pl/index.php?sec=artykuly&sub=artykul&text=751 (dostęp: 05.11.2017).

http://www.poliglota.com.pl/komunikacja-miedzykulturowa/wpis2#.WfzDLGjWzIV (dostęp: 03.11.2017).

http://www.tpr.pl/index.php?podstrona=rumunia.ludnosc (dostęp: 02.11.2017).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Belgia-Ludnosc;4573757.html (dostęp: 21.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Czechy-Ludnosc;4573965.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Dania-Ludnosc;4573982.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Finlandia-Ludnosc;4574094.html (dostęp: 23.01.2018)

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Francja-Ludnosc;4574110.html (dostęp: 23.01.20188).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Grecja-Ludnosc;4574110.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Hiszpania-Ludnosc;4574237.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Holandia-Ludnosc;4574253.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Niemcy-Ludnosc;4574863.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Polska-Ludnosc-Regiony-i-grupy-etnograficzne;4575072.html (dostęp: 23.01.2018).

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Rumunia-Ludnosc;4575239.html (dostęp: 23.01.2018)

https://polakzagranica.msz.gov.pl/Chinska,Republika,Ludowa,CHN.html (dostęp 02.11.2017).

https://www.bankier.pl/wiadomosc/Oto-30-najwiekszych-gospodarek-swiata-7472485.html (dostęp: 29.12.2017).

https://www.england.pl/informacje/informacje-ogolne-o-anglii.html (dostęp: 21.01.2018).

http://www.grecjaonline.pl/ludzie.php (dostęp: 02.11.2017).

http://www.grecjaonline.pl/podrozowanie.php (dostęp: 21.11.2017.