Kazimierz Korkozowicz

URLOP HUBERTA GARDY

Kryminał z myszką – Tom 50

Wydawnictwo Estymator

www.estymator.net.pl

Warszawa 2022

ISBN: 978-83-67562-34-8

Copyright © Tomasz Korkozowicz

Tekst: LTW, Łomianki 2013

SPIS TREŚCI

Prolog

Dwór nad rzeką

Rozmowy

Nocna przygoda

Tragiczny most

Trup w słońcu

Przesłuchanie

Tchnienie śmierci

„L.K.”

Wyścig ze śmiercią

Próba nerwów

Jak to było

Epilog

PROLOG

– Mam już tego dość…! – Zygmunt, zamiast rozdać karty, rzucił je z pasją na stół. – Chyba już na zawsze będę miał wyżej uszu brydża! – wstał gwałtownie od stołu i podszedł do okna. Jak długo można tak bez przerwy klepać kartami…?! Przecież to już trzeci dzień… – mówił odwrócony do nas tyłem, obserwując jednocześnie, jak za szybami mknął tuman śniegu gnany nieustannym wichrem, zasłaniając białą, pędzącą masą otaczający nas dziki, górski krajobraz, o którym mówiła nam tylko pamięć, bo nic tylko śnieg, śnieg kręcący się w locie, gnany wciąż wiatrem, uciekający w mleczną przestrzeń, był za oknami. To on trzymał nas tu, w tym górskim schronisku, skazując na nużące wyczekiwanie zmiany pogody.

Helena, żona Zygmunta, uniosła głowę znad trzymanych w ręku kart.

– Czy nikt z was nie stuknie po głowie tego neurastenika?

Jednak Alicja przyłączyła się do buntu.

– Zygmunt ma zupełną rację – powiedziała, odkładając karty. – I ja mam już zupełnie tego dość…!

– Może zabawimy się więc w kucanego…? – mruknął Michał, zły, że gra została przerwana.

Towarzystwo nasze, uwięzione fatalną pogodą, składało się z ośmiu osób. Trzy kobiety i pięciu mężczyzn. Już trzeci dzień usiłowaliśmy kartami skracać nudę oczekiwania na to, by wreszcie straszliwa zawieja skręciła kark.

– Mam pomysł! – rzuciła w pewnej chwili Helena.

– Wyobrażam sobie… – burknął od okna Zygmunt.

– Mam pomysł! – powtórzyła Helena. – Niech każdy z nas opowie dzieje swojej największej miłości! To przecież będzie bardzo ciekawe i zastąpi nam karty!

– Brawo! Istotnie pomysł doskonały! – poparła Helenę Alicja.

– Słusznie! I na pierwszy ogień niech idą wasi mężowie! – uzupełnił zgryźliwy jak zwykle Piotr.

– Mamy przecież między sobą pisarza – on powinien zacząć!

Teraz już i reszta towarzystwa poparła projekt Heleny. Kobiety, gdyż temat był dla nich zawsze atrakcyjny, mężczyźni z chytrym wyrachowaniem usunięcia się na dalszy plan.

Pogroziłem palcem swojej drogiej małżonce.

– Dobrze, zgadzam się – powiedziałem i przerwałem, gdyż przyszła mi do głowy pewna myśl. Po chwili ciągnąłem dalej: – Pod tym jednak warunkiem że nie będziecie mi przerywać. To zastrzeżenie dotyczy przede wszystkim mojej żony…

– Możesz być spokojny – Neta wydęła wargi w linię, która miała wyrażać pogardę – twoje niecne kawalerskie sprawki mało mnie obchodzą…

– Ale chcemy prawdy, tylko prawdy, całej prawdy…! – wykrzyknęła Alicja.

– Będziesz ją miał, żarłoczny tłumie… – westchnąłem.

– Poza tym zaś – dodała Helena – mamy nadzieję, że historia, którą usłyszymy, nie będzie odbywała się zimą. To byłoby już nie do wytrzymania…!

– Nie. Wprost przeciwnie. Wypadki, które chcę wam opowiedzieć, miały miejsce właśnie w pełni lata. Działy się przed piętnastu laty, ściśle w roku 1938, i brał w nich również udział mój przyjaciel, już wówczas specjalista od trudnych spraw kryminalnych, czyli oficer policji porucznik Garda.

(Kątem oka spostrzegłem, jak źrenice Nety rozszerzyło zdziwienie.)

– Zygmuncie, proszę, usiądź, bo później będziesz się kręcił i przeszkadzał – upomniała męża Helena, poprawiając się w fotelu. – Chodź, tu masz miejsce…

– A zatem rozdział pierwszy nazwę…

DWÓR NAD RZEKĄ

– Do Jastrzębiej Góry nie jedziemy – rzekł Hubert, podsuwając krzesło do stolika i ocierając chusteczką spocone czoło.

Odłożyłem na bok czytaną gazetę i utkwiłem pytające spojrzenie w jego twarzy.

– Zaraz ci powiem, tylko odsapnę. Upał dziś straszliwy!

Rzeczywiście słońce prażyło niemiłosiernie. Siedziałem przy zasłoniętym markizą oknie, w jej dobrotliwym cieniu, a mimo to odczuwałem gorąco tego czerwcowego południa.

Garda przyszedł przed chwilą. Kropelki potu perliły mu się jeszcze na skroniach.

– Coś nieprzewidzianego?

– Właśnie. – Skinął na przechodzącego kelnera. – Oranżadę i wagon lodu!

Hubert miał rozpocząć w przyszłym tygodniu urlop, w związku z czym wybieraliśmy się nad morze. Nie lubię zmiany projektów w ostatniej chwili, toteż wiadomością tą, podaną w lakonicznej formie, byłem niemile zaskoczony.

Słuchałem jego opowiadania, obserwując przez wystawową szybę uliczny ruch.

– O dziesiątej zadzwonił do mnie Krenc, prosząc do swego gabinetu. Wchodzę i zastaję młodą parę. Ona lat dwadzieścia, blondynka, wspaniałe oczy, miły głos, bardzo ładna. On przystojny chłopak, sylwetka Anglika, brunet, suchy i elegancki. Siedzą po drugiej stronie biurka.

Hubert opowiadał po swojemu, lapidarnie, krótkimi zdaniami. Zresztą gorąco nie nastrajało do zbyt rozwlekłych opisów.

– Krenc przedstawia mnie i z kolei słyszę ich nazwiska: Janina Kolska i Zygmunt Chmura. Okazuje się, że jest siostrzenicą Krenca, młody człowiek to zdaje się jej narzeczony. Grubas wskazuje mi krzesło i prosi, żebym usiadł…

W trakcie dalszego opowiadania Gardy dowiedziałem się szczegółów rozmowy, która zdecydowała o zmianie naszych projektów, a jednocześnie kazała mi uczestniczyć osobiście w tragedii, rozgrywającej się w oślepiającym blasku słońca, wśród pachnącego, upalnego lata. I może właśnie dlatego, że tłem jej nie była szara dżdżystość jesiennych dni ani nie wtórowały jej podmuchy zimowego wiatru, przez kontrast piękna polskiej wsi, zielonej, pachnącej, rozśpiewanej świergotem ptaków i brzęczeniem pszczół, może właśnie przez to wydała mi się tym bardziej ponura, groźna, wstrząsająca.

Garda zajął jedno z krzeseł i milcząc, czekał, co mu powie nadinspektor.

– Kiedy rozpoczynasz urlop, Hubercie? – zagaił tenże rozmowę.

– Za pięć dni.

Krenc chrząknął wyraźnie zakłopotany.

– Masz już zapewne ustalone projekty?

– Owszem, wybieram się nad morze.

– Ehmm… – zwierzchnik zdawał się nie wiedzieć, jak poprowadzić dalej rozmowę. Przewracał jakiś czas papiery na biurku z twarzą zaaferowaną, po czym przeniósł wzrok na Gardę. Było to niepowszednie. Hubert nigdy dotąd takim go nie widział. Był zawsze uosobieniem pewności siebie, zwięzłości, autorytatywności. Tym większe ogarnęło go zdziwienie, zmieszanie na poły z czymś w rodzaju przychylnego współczucia. Nie odzywał się jednak, ciekaw, co tamten chce mu powiedzieć.

– Chciałem cię prosić, czybyś ewentualnie… hm… oczywiście nie mogę tego wymagać, zwracam się tylko po koleżeńsku… Czybyś nie mógł zmienić zamiaru?…

Zatrzymał się i odsapnął.

– Czy jakaś nowa sprawa?

– Nie, to nie. Chociaż właściwie, kto wie?… Widzisz, nie chciałem zwracać się do kogoś innego w tej kwestii. Tym bardziej że sam nie mam jeszcze pewności, czy jest to istotnie takie ważne…

Był niezdecydowany. Przemógł się jednak i już zwykłym swoim, stanowczym głosem, ciągnął dalej:

– Nie mogę od ciebie wymagać, byś specjalnie w tym wypadku naginał swoje prywatne sprawy do spraw zawodowych. Zdecydowałem się jednak prosić cię zupełnie prywatnie, po koleżeńsku, o wyświadczenie mi przysługi. Sprawa… trudno jest przedstawić rzeczowo, gdyż poza drobnymi na pozór wypadkami, nie mam żadnych konkretnych danych. Z drugiej strony, nie chciałbym lekceważyć najbłahszych poszlak…

– O co chodzi?

– Zaraz ci wyjaśnię. Przede wszystkim chcę zaznaczyć, że rozmowa nasza ma charakter ściśle prywatny, nie ma bowiem dostatecznych danych, by nadać jej bieg urzędowy. W dodatku miejscowość, o którą chodzi, nie podlega mojej kompetencji. Jednak sprawa dotyczy osób ze mną spowinowaconych, a mianowicie Janki Kolskiej. Ulegając jej prośbom, obiecałem ewentualnie udzielić pomocy, chodzi mi jedynie o to, czy zechcesz wyrazić swoją zgodę, gdyż, jak zaznaczyłem, sprawa wydaje się mało realna i opiera się właściwie na domysłach. To były powody, dla których zwróciłem się właśnie do ciebie. Teraz oddaję głos Jance, może cię przekona.

Hubert nie przerywał zwierzchnikowi ani słowem. Perspektywa zmiany projektów i jemu nie bardzo się uśmiechała, zbyt jednak lubił Krenca, by nie wyświadczyć mu przysługi. Toteż stłumiwszy w sobie pierwszy odruch niechęci, postanowił zupełnie obiektywnie wysłuchać tego, co mu powie urocza dziewczyna.

Przeniósł wzrok na nią i oczy ich spotkały się. Wytrzymała odważnie jego spojrzenie, aczkolwiek lekki rumieniec okrył jej policzki.

– Zacznę od początku – przemówiła – a moim zdaniem początkiem wszystkiego była śmierć mego ojca. Umarł w tym roku, w lutym. Lekarz stwierdził zgon z powodu wady serca, gdyż tatuś z sercem był zawsze nieszczególnie. Ale ja do dziś nie mogę w to uwierzyć…

Urwała na chwilę, widocznie opanowana wzruszeniem, które jednak szybko w sobie stłumiła.

– Na zasadzie tego orzeczenia żadnych dochodzeń nie było. Nie mogłam z tym się pogodzić. Mam ciągle wrażenie, jakieś przeczucie, z którego pan się będzie na pewno śmiał, że komuś zależało na tej śmierci, że to zbrodnicza ręka pozbawiła go życia. Od chwili zgonu tatusia stale o tym myślę, stale trapi mnie niepokój i, przyznam szczerze – strach. Boję się ciemności, boję się samotności, mam ciągle wrażenie, że ktoś czyha również i na moje życie. Swoich podejrzeń nie zwracam w żadnym określonym kierunku – może więc będzie pan miał rację. Sama siebie dotąd za to karciłam, myśląc, że to wina nerwów. Dopiero ostatnio zaszły wypadki, które wzmogły we mnie wewnętrzny strach, a początkowe przeczucia zamieniły nieomal w pewność… – urwała na chwilę.

Garda słuchał, nie spuszczając wzroku z twarzy dziewczyny, choć zdawał sobie sprawę, że ją to krępuje.

– Jakie to były wypadki?

– Może błahe, na mnie jednak zrobiły silne wrażenie. Orientuję się, że to, co mówię, nie wystarczy, by udać się do miejscowej policji. Czuję, że grozi mi niebezpieczeństwo, a Zygmunt z tego pokpiwa – zwróciła się do młodego człowieka z uśmiechem – ja jednak jestem uparta – dokończyła czupurnie. – Pierwszy wypadek – ciągnęła dalej – zdarzył się przed jakimiś dziesięcioma dniami. Od czasu śmierci ojca źle sypiam, budzę się często i nie mogąc zasnąć, wsłuchuję się w ciszę uśpionego domu. Pewnej nocy obudziłam się około drugiej. Już zaczynało dnieć, toteż leżałam, nie zapalając świecy – elektryczności u nas nie ma. Upłynęło może z pół godziny, gdy w pewnej chwili usłyszałam za drzwiami jakiś szmer. Nie zdawałam sobie sprawy, co mogło być jego przyczyną, mimo to znieruchomiałam i ogarnęło mnie uczucie śmiertelnego niebezpieczeństwa.

Szmer się powtórzył, był zupełnie słaby, ledwo uchwytny, a mimo to słyszałam go całkiem wyraźnie. Patrzyłam w stronę drzwi, błogosławiąc w duchu ostrożność, która kazała mi od śmierci ojca stale zamykać je na klucz. I oto spostrzegłam, że klamka poruszyła się raz, potem drugi… Krzyknęłam przerażona: „Kto tam?!”. Nikt mi nie odpowiedział, usłyszałam tylko cichy odgłos jak gdyby szybko uchodzących kroków. Naturalnie nie spałam już do rana.

Drugi wypadek zdarzył się przed paru dniami. Tym razem kroki usłyszałam zawczasu. Były ciche, skradające się. Ktoś szedł, przystając co chwila, jak gdyby się czaił. Przerażona do ostatnich granic krzyknęłam, ale otworzyć drzwi i wyjrzeć na korytarz zabrakło mi odwagi. Spojrzałam na zegarek – było wpół do drugiej. Miałam tego dość. Aczkolwiek Zygmunt ustosunkował się do tych wydarzeń dość sceptycznie, postawiłam na swoim i wybrałam się do wuja, by podzielić się z nim swymi obawami i usłyszeć jego opinię.

– W jakich okolicznościach umarł pani ojciec? – spytał Garda.

– Rano znaleziono go martwego na podłodze w sypialni. Leżał przy toalecie. Musiał właśnie skończyć się golić, gdyż rozpylacz od wody kolońskiej znajdował się obok niego, a twarz jeszcze była wilgotna.

– Kto go znalazł?

– Macocha. Jedliśmy właśnie śniadanie na dole w jadalni i ktoś wyraził zdziwienie, że tatuś się spóźnia. Poszła więc dowiedzieć się, co robi.

– Czy podzieliła się pani spostrzeżeniami z kimś innym?

– Nie. Przygnębiona nagłą śmiercią ojca nie zastanawiałam się nad tym wszystkim. Refleksje przyszły dopiero później.

– Czy sekcja zwłok była robiona?

– Nie.

Hubert zamilkł i zabrał głos Krenc.

– Rozumiesz teraz moje obiekcje. Powodów za mało, mogą to być przewidzenia. Ale gdyby się coś stało, nie darowałbym sobie braku ostrożności. Dlatego chciałem posłyszeć twoją opinię i decyzję. Twoja ewentualna rola będzie wymagała dużego wyczucia sytuacji i subtelności poczynań, gdyż nie możesz, rzecz prosta, występować w urzędowym charakterze. Zadanie trudne, a nie widzę odpowiedniejszego człowieka od ciebie…

Zamilkł, czekając, co powie Garda. Ten zastanawiał się krótko i odpowiedział: „Dobrze, pojadę”.

– Mam zaproszenie i dla ciebie – zakończył opowiadanie: – ja będę adwokatem, kolegą tego Chmury, ty możesz wystąpić po prostu jako pisarz, gdyż na pewno znają twoje nazwisko. Jedziemy na zaproszenie Chmury spędzić parę tygodni wśród zapachu róż i krowiego mleka…

– O, do diabła! – rzuciłem, jeszcze trochę zły, aczkolwiek ciekawość zaczęła brać górę. – A jakie jest twoje zdanie o tej całej historii?

– Trudno w takich wypadkach mówić coś konkretnego bez narażenia się na śmieszność. Wyrobię sobie sąd dopiero po pewnym czasie. Mam jednak wrażenie, że nie wszystko tam jest w porządku, i kto wie, czy nie przydamy się na coś.

Jak prorocze były to słowa, pokazał dopiero czas.

– Bez tego wrażenia – odparłem – twoja, jak mi się zdaje, dość pochopna aprobata nie miałaby sensu.

– Pojechałbym i tak. Ostatecznie wszystko jedno – morze czy wieś, a widziałem, że grubasowi zależało na mojej zgodzie.

– Taki stary wyga, a tak łatwo uległ sugestiom młodej dziewczyny? – wyraziłem zdziwienie.

Garda jakiś czas sączył oranżadę w milczeniu.

– Sądzę, że bardzo ją kocha – rzekł wreszcie – był przy tym wszystkim nieporadny jak niedźwiedź.

– Co to za majątek?

– Nazywa się Klonowo. Podobno duży dwór.

– Czyja własność?

– Kolskich. Było ich dwóch braci. Michał i Zenon; teraz jest tylko ten drugi. Majątkiem kierował Michał, brat zaś prowadził na Śląsku fabrykę. Bogaci ludzie. Poza majątkiem i fabryką mają jeszcze jakieś udziały w kopalniach węgla. Zenon przyjeżdżał co jakiś czas, ale raczej rzadko. Podczas śmierci brata był tam również.

– Jest i teraz?

– Rzeczywiście, nie pomyślałem o tym – rzekł wolno. – Owszem, jest.

– Kto jeszcze tam bawi?

– O ile wiem, z gości nie ma nikogo. Poza Zenonem, córką Michała i jej narzeczonym, którego poznałem, a który, mówiąc nawiasem, jest sekretarzem i prawą ręką Zenona, mieszkają tam stale: wdowa po zmarłym z dwunastoletnim synem z pierwszego małżeństwa, matka obecnej pani Kolskiej, zarządzający majątkiem i nauczyciel chłopca.

– Matka panny nie żyje?

– Umarła kilkanaście lat temu.

– Kiedy Michał ożenił się po raz drugi?

– Dwa lata temu, z jakąś wdową po lekarzu.

– Masz o nich jakieś wiadomości?

– Nie dopytywałem się. Wolałem nie sugestionować się zawczasu. Będziemy mieli przez to bardziej świeże i obiektywne wrażenia.

– No, to dość. Zresztą za gorąco na dłuższą rozmowę.

Więcej tego tematu nie poruszaliśmy.

* * *

Wyjeżdżaliśmy rano samochodem Huberta. Długa, sportowa maszyna wyrwała się spośród domków przedmieścia i pędziła wśród rozległych pól z jednostajnym, donośnym wyciem motoru. Garda siedział przy kierownicy, wpatrzony w zwężający się na horyzoncie, prosty jak strzelił, jasny pas szosy.

W jednym z większych miast urządziliśmy sobie postój, chcąc przeczekać żar południa. Pozostawało nam zgodnie z objaśnieniami Chmury jeszcze około stu kilometrów, toteż ruszyliśmy dopiero przed zachodem słońca.

Znów szosa i znów pęd.

Wyciągam samochodową mapę i krzycząc, informuję Huberta. Zwalnia biegu, potem zatrzymuje zupełnie maszynę.

W bok prowadzi szeroka, polna droga, a na skrzyżowaniu biała tablica objaśnia: „Do Klonowa – 4 kilometry”.

Skręcamy i jedziemy zupełnie wolno. Słońce już się nieomal schowało. Piaszczysta droga ciągnie się pod górę. Jesteśmy już u szczytu wzgórza i raptownie roztacza się przed nami wspaniały widok.

Stok łagodnie schodzi w dół, gdzie w nagłych skrętach, tworząc ściśniętą literę S, wije się pośród szuwarów i mokrych łąk – rzeka.

Droga przecina ją trzema mostami. Z drugiej strony, na przeciwległym wzgórzu, pomiędzy gąszczem drzew rozsiadł się dwór. Dom mieszkalny wyraźnie jest widoczny. Białe ściany tchną teraz ciepłym różem, a okna połyskują czerwienią.

Wstęga rzeki mieni się również czerwienią, przechodząc gdzieniegdzie w ciemny fiolet lub jasną różową szklistość. Opadamy w dół. Mosty są stare i mam wrażenie, że chwieją się pod samochodem. W szczelinach drewnianych belek, w przepastnej głębi, błyska niebieskawo lustro wody. Mijamy je jednak szczęśliwie i wpadamy przez potężną bramę w akacjową aleję.

U jej wylotu widnieje ganek o czterech kolumnach i otoczony żywopłotem kwietnik.

Zatrzymujemy się przed podjazdem. Dom okazały, piętrowy, z dużym gankiem, nad którym wisi balkon podparty kwadratowymi kolumnami. Parę okien świeciło się już żółtymi plamami.

Wysiedliśmy i w tej chwili ukazał się na ganku młody człowiek, w którym, sądząc po opisie Huberta, poznałem Chmurę. Za nim wysunął się stary służący. Z obojętną miną, nie zwracając na nas zupełnie uwagi, począł wyciągać nasze walizy.

Garda dobrze opisał Chmurę. Był to istotnie przystojny, szczupły mężczyzna, o czarnych, gładko przyczesanych włosach i suchych, regularnych rysach twarzy. Ubrany w szare, dobrze skrojone ubranie, robił wrażenie dżentelmena z angielskiej pocztówki.

– Nareszcie panów widzę. Dobry wieczór, panie mecenasie! – zwrócił się do Gardy, od razu wchodząc w umówioną rolę. – Cieszę się, że był pan łaskaw również przyjąć zaproszenie – zwrócił się do mnie.

Skierowaliśmy się w stronę otwartych drzwi. W tej chwili na progu stanęło urocze zjawisko.

Janka była wysoką, zgrabną blondynką. W ostatnich promieniach słońca włosy jej paliły się miedzią i złotem. Nastąpiło przywitanie, po czym weszliśmy do domu. Stary służący zjawił się z kandelabrem, z którego cztery świece rzucały tańczące, niepewne światło.

Ujrzałem zarysy schodów, a głowy dwóch dzików nad drzwiami, oprawione w dębowe ramy, wyszczerzały krzywe kły.

Wieszaki zastępowały sarnie rogi, rzędem przymocowane do jednej ze ścian ponad drewnianą, ciemną, sczerniałą ze starości boazerią. Zdjęliśmy płócienne płaszcze.

Z lewej strony, przez otwarte szeroko drzwi, padała z jasno oświetlonego pokoju smuga światła.

– Po podróży będą panowie zapewne chcieli umyć się i przebrać, proponuję więc, by Piotr zaprowadził panów do ich pokoju. Czekamy z kolacją – rzekł Chmura.

– Dziękujemy – odparłem w swoim i Huberta imieniu. – Istotnie, jesteśmy zakurzeni.

– Służę panom – rozległy się za mną słowa wypowiedziane głuchym, dudniącym głosem.

Obróciłem się gwałtownie.

Bezzębne usta sługi zacięły się już w wąską linię. Przyjrzałem mu się dokładnie. Był chudy jak szczapa, o zapadniętych, kościstych policzkach, głęboko osadzonych oczach, których teraz od padających z czoła cieni zupełnie nie było widać – zamiast nich czerniły się dwie plamy oczodołów, upodabniając twarz do trupiej czaszki. Gładki, łysy, bez jednego włosa czerep potęgował to podobieństwo. Wzdrygnąłem się mimo woli. Famulus skierował się ku schodom. Powłóczył nogami, zginając je w kolanach, a zgarbione plecy dopełniały wrażenia, jakie wywarła na mnie jego dziwna sylwetka.

Poszliśmy za nim. Szerokie, wygodne schody łagodnym skrętem prowadziły na piętro. Wyszliśmy na korytarz. Po kilku metrach skręcał pod kątem prostym i ciągnął się, sądząc z jego długości, wzdłuż całego domu.

Nasza sypialnia była ostatnia po prawej stronie. Służący wszedł ze światłem pierwszy, my za nim. Postawił świecznik na okrągłym stole, a sam cofnął się ku drzwiom.

Rozejrzałem się po pokoju.

Był duży, o dwóch oknach zasłoniętych firankami. Dwa ogromne łóżka przy przeciwległych ścianach, szeroka szafa, okrągły stół, toaleta, staromodna kanapa. W rogu umywalnia i wieszak na ręczniki za małym bambusowym parawanikiem.

Stary widać obserwował mnie, gdyż idąc śladem mego spojrzenia, odezwał się:

– Łazienka jest na przeciwległym końcu korytarza. Czy każe pan przygotować kąpiel?

– Macie tu kanalizację? – rzuciłem zdziwiony.

– Nie. Wodę pompuje się ręcznie. Łazienkę zbudował rok temu świętej pamięci pan Michał, jak panienka wróciła z pensji.

– Kąpiel za długo będzie trwała – zadecydował Hubert – wystarczy nam chwilowo miednica. Wody chyba nie zabraknie?

– Jak zabraknie, proszę zadzwonić, wskazał krótkim ruchem ręki taśmę dzwonka.

– Zatem dziękuję – Garda odprawił monstrum.

Walizy nasze już tu były. Rozpakowaliśmy je naprędce i po półgodzinie schodziliśmy na dół odświeżeni, przebrani i wściekle głodni.

Charakterystyczną cechą tego starego domu, pierwszym wrażeniem, jakie na mnie sprawił, była mroczność jego wnętrza. Później światło słonecznych dni znacznie to wrażenie zatarło, nie na tyle jednak, bym zupełnie pozbył się tego pierwszego przykrego uczucia. Wróciło spotęgowane do maksimum późniejszymi wypadkami, chwilowo jednak daleki byłem od jakichś złowrogich przeczuć.

Ludzie miasta są przyzwyczajeni, by mrok pokoju ustępował za jednym ruchem ręki, przekręcającej kontakt. Elektryczność rozbłyskuje nagle i światło rozpędza od razu czającą się ciemność, czyni wszystko widocznym, niedwuznacznym.

Jakże inaczej było tutaj. Zgasiwszy świece, wyszliśmy na korytarz i od razu ogarnęły nas nieprzeniknione ciemności. Hubert wyciągnął zapałki i przy świetle chybotliwego płomyka ruszyliśmy przed siebie. Po minięciu korytarza, w refleksach światła z otwartych na dole drzwi, ujrzeliśmy zarysy poręczy schodów i stopni. Doleciał nas gwar rozmów.

Pokój na lewo od głównego wejścia był jadalnią. Zastaliśmy tam całe towarzystwo.

Zygmunt Chmura przedstawiał nas kolejno.

Na końcu długiego zastawionego obficie stołu siedziała starsza siwowłosa pani. Żywe spojrzenie dużych oczu o młodzieńczym nieomal blasku stanowiło dziwny kontrast z białymi, gładko przyczesanymi włosami i zwiędniętą skórą policzków.

– Pan Jerzy Wydma – przedstawił mnie Chmura.

Pani nazywała się Aniela Malczykowa i była matką obecnej pani Kolskiej. Z jej prawej strony siedział tęgi, okazały mężczyzna, z lewej korpulentna kobieta, której regularne rysy twarzy zaczynały zatracać się w warstwie tłuszczu. Oczy pod grzywą ciemnych włosów były jednak wyjątkowo piękne i wyraziste. Ciemnopiwne, z jasnymi plamkami, miały w sobie senny wyraz zmysłowości. Podała mi wypielęgnowaną, upierścienioną dłoń. Lukrecja Kolska – wdowa po Michale, jak się dowiedziałem od Chmury. Mężczyzna siedzący z prawej strony pani Anieli, był to brat zmarłego, Zenon. Miał nalaną twarz z małym, okrągłym nosem, uzbrojonym binoklami w złotej oprawie, pełny podbródek i nieomal kobiece w rysunku usta. Dłoń była tłusta i lekko spocona.

Przy Kolskiej siedział chłopak o twarzy pokrytej rzęsiście piegami, zadartym, krótkim nosie i szerokich, dużych ustach. Ładne oczy, niepasujące do tej zdecydowanie brzydkiej twarzy, miały w sobie jednak wyraz skrytej złośliwości. Nad niskim czołem sterczała strzecha sztywnych, niesfornych, jasnych włosów. Był to Zbyszek Górski, syn Kolskiej z pierwszego małżeństwa.

Przy nim zajmował miejsce Czesław Runo, korepetytor chłopca. Młody człowiek lat dwudziestu kilku, blondyn o regularnych rysach nieciekawej twarzy, czerwonej od słońca i błyszczącej.

Za nim siedziała Janka i Chmura. Z drugiej strony stołu, obok Zenona Kolskiego, stały dwa wolne krzesła, przeznaczone widać dla nas.

Zajęliśmy miejsca.

– Jakże przeszła panom droga? – zagaiła rozmowę pani Aniela, zwracając się do Huberta.

Przypuszczałem, że taki będzie początek rozmowy i uśmiechnąłem się w duszy.

– Dziękuję. Zupełnie dobrze.

Hubert nie lubił zdawkowej konwersacji, toteż z konieczności musiałem podchwycić wątek.

– Z powodu upału musieliśmy zrobić dłuższy postój. Na ogół dzięki pogodzie jazda była bardzo przyjemna.

– Tak, to nie to co kolej – starsza pani skinęła na służącego, dając mu niemy znak. Ten przysunął się do mnie z półmiskiem. Uwolniło mnie to na razie od odpowiedzi.

– Jednak samochód męczy więcej niż kolej – wtrącił uwagę Zenon Kolski.

Zaległo chwilowe milczenie, gdyż wszyscy zajęci byli jedzeniem. Jak skonstatowałem, apetyty na ogół służyły. Najmniej jadł i najszybciej odłożył sztućce Runo.

Obserwowałem całe towarzystwo. Myślałem, że Hubert pójdzie za moim przykładem, jednakże zdawał się być pochłonięty całkowicie zawartością swojego talerza, nie nawiązując z nikim rozmowy, jak zwykle zamknięty w sobie i milczący.

– Mamo – rozległ się raptem cienki głos Zbyszka – czy ten pan – tu bezceremonialnie wysunął w moim kierunku niezbyt czysty palec – jest detektywem?

Nastąpiło ogólne przykre poruszenie.

– Zbyszku! – krzyknęła matka. – Jesteś niemożliwy! Muszę się za ciebie wstydzić!

– Bo tak mi się przypatrywał. Hi… hi… hi… – zarechotał.

– Bardzo pana przepraszam… Zbyszek jest jak zawsze nieznośny! – Pani Kolska była zmieszana. – Czytuje same kryminalne powieści i ciągle sobie wyobraża, że sam jest detektywem.

– Nie dostanie za to po kolacji truskawek – zaopiniowała babka.

– Dużo sobie z tego robię! W ogrodzie jest więcej! – Chłopiec wydął pogardliwie usta.

Aby zorientować się lepiej w otoczeniu, a zarazem powodowany pewnego rodzaju złośliwością, zaryzykowałem małą próbę:

– Przyglądałem się pani synowi – rzekłem najpoważniejszym tonem – gdyż uderzyło mnie jego doprawdy niezwykłe podobieństwo z chłopcem w jego wieku, z którym, nawiasem mówiąc, łączą mnie węzły wzajemnej sympatii, synem hrabiostwa Zbruckich. Ta sama bezpośrednia prostota wrodzonej szczerości i taka sama swoboda obejścia…

Obserwowałem wrażenie, jakie wywrą moje słowa. Twarze matki i babki zajaśniały uśmiechem, a pani Kolska w dodatku obdarzyła mnie powłóczystym, dziękczynnym spojrzeniem.

Brwi Chmury uniosły się na jeden krótki moment w niemym zdziwieniu, zachował jednak zupełną powagę, za to Janka wyraźnie zagryzła wargi, by nie wybuchnąć śmiechem.

– Bardzo to miło z pana strony, że zechciał zwrócić uwagę na naszego Zbyszka – rzekła ciepłym głosem starsza pani – jest naszym ogólnym ulubieńcem.

Nie chcąc mącić życzliwości, jaką uzyskałem u obydwóch kobiet, nie poruszałem już tego tematu. Rozmowa ożywiła się i reszta kolacji przeszła w pogodnym nastroju.

Potem towarzystwo rozeszło się do swoich pokoi. Została jedynie Janka, Chmura i my. Dziewczyna zaproponowała przejście na tylną werandę domu, udaliśmy się więc za nią.

– Czy panowie nie są zmęczeni podróżą? – spytała, siadając na drewnianej ławce.

Była cudowna, ciepła, letnia noc. Spojrzałem na usiane gwiazdami niebo i jakoś odechciało mi się spać.

– Jeżeli państwo pozwolą, to chyba udam się do siebie – rzekł Hubert, nieczuły na urok natury i niepoddający się nastrojom.

Zostaliśmy we troje. Początkowo czułem się trochę skrępowany myślą, że w takie noce młode pary najlepiej przecież czują się same, lecz uspokoiła mnie refleksja, że i tak mają po temu dostateczną ilość okazji. Toteż z czystym sumieniem usiadłem z drugiej strony dziewczyny, podziwiając piękno uśpionego krajobrazu.

Z prawej strony rozciągał się park z ogromnymi, starymi drzewami. Mrok osłaniał go teraz gęstym woalem, ale pomiędzy ciemnymi pniami drzew seledynowym blaskiem świeciły w księżycowej poświacie równo strzyżone trawniki.

Z lewej strony poplątany gąszcz drzew i krzewów tworzył ciemne tło, u góry obramowane jasną, świetlistą wstążką blasku księżyca.

Przed nami w całej swej krasie rozłożyła się urocza dolina. Rzeka srebrną nitką wiła się poprzez gąszcz sitowia, połyskując i migocąc, żywa, drgająca, tajemnicza. Skręcony jej zygzak przecinał łąkę jarzącym się pasmem. Przez środek biegła biała droga z ciemnymi plamami mostów, pięła się na wzgórze i nikła gdzieś w mrokach jego szczytu. Rosnące wzdłuż niej gdzieniegdzie ogromne, rozłożyste topole, drżały w leciutkim podmuchu nieuchwytnego wiatru milionem ruchliwego, srebrnego listowia. Zapach siana, mieszając się z zapachami kwiatów, dochodził mocną wonią aż tutaj. Janka pierwsza przerwała milczenie.

– Pana uwaga przy stole była paradna – myślałam, że nie opanuję śmiechu.

Mruknąłem coś niewyraźnie.

– Tym bardziej, że pierwszy raz widział pan przecież Zbyszka – ciągnęła dalej. – Jest złośliwym, upartym i krnąbrnym chłopaczyskiem, czyhającym tylko na okazję, by komuś zrobić jakąś dokuczliwą psotę. Mówiąc szczerze, nie cierpimy go tutaj wszyscy, tylko matka i babka nie widzą za nim świata.

– Odniosłem to samo wrażenie, toteż pozwoliłem sobie na tę uwagę. Korepetytor musi mieć z nim dużo kłopotu?

– Koło udręki! Podziwiam jego cierpliwość. Parę dni temu widziałem, jak złapał muchę, poobcinał jej skrzydła i zaśmiewał się później z jej niezdarnych ruchów. Brr…

Chmura obejrzał się mimo woli.

– Nie chciałbym, by nas kto słyszał. Powiedzą, że plotkujemy.

– Będą mieli rację – rzekła dziewczyna.

Twarz jej ogarniał mrok, ale po konturze policzka poznałem, że się uśmiechała.

– Czy pan Garda opowiedział panu wszystko? – spytała mnie, ściszając głos.

– Owszem. Wszystko, co sam wiedział. O reszcie będzie decydował na miejscu.

Zaległo chwilowe milczenie.

Cichym, bezszelestnym lotem przemknęła obok mnie wielkoskrzydła ćma, znikając natychmiast w ciemności. Tchnienie wiatru musnęło mi twarz, przynosząc ze sobą falę świeżego, wilgotnego zapachu rzeki. Gdzieś z dala, z mroków nocy, doleciało nas urywane, ledwo dosłyszalne szczekanie psa. Po chwili psy podwórzowe odpowiedziały mu zgodnym, jazgotliwym chórem. Olbrzymi, jasny księżyc wpłynął ponad korony drzew.

Dziewczyna zapytała:

– Czy mają panowie jakiś określony plan działania?

– Nie. Ewentualna akcja mego przyjaciela będzie zależała od okoliczności. Wszelkie obmyślane zawczasu posunięcia są możliwe jedynie przy akcji zaczepnej, o której w danej sytuacji nie może być przecież mowy. O ile orientuję się w zamiarach Huberta, to chce on przede wszystkim poznać dokładnie otoczenie.

– Raźniej mi teraz, kiedy panowie już tu są, ale mimo to stale mam uczucie jakiegoś wewnętrznego niepokoju.

Podparła brodę dłonią i zapatrzyła się przed siebie. Chmura wyciągnął papierośnicę, częstując mnie papierosem. Za chwilę blask zapałki rzucił refleks światła na jego suchą twarz.

– Ciągle jesteś jeszcze pod wrażeniem śmierci ojca, to wszystko. Z czasem nerwy uspokoją się, a wówczas znikną obawy – rzekł swoim równym, opanowanym tonem.

– Bo ja wiem? Wmawiam w siebie, że tak będzie, ale jakoś bezskutecznie. Po prostu boje się jak skończony tchórz – próbowała się uśmiechnąć, ale ramionami jej wstrząsnął dreszcz.

– Zimno się robi. Chyba już pójdę spać – zaproponowałem, przypuszczając, że przeszkadzam.

Pożegnałem młodych i udałem się do siebie, zapałkami oświecając drogę.

Hubert jeszcze nie spał. Postawił sobie świecznik przy łóżku i leżąc, czytał książkę. Ujrzawszy mnie na progu, odwrócił głowę.

– Nie śpisz jeszcze? – rzuciłem trochę głupie pytanie.

– Śpię jak zabity, ty przyjacielu rodu Zbruckich – odparł mi poważnym tonem.

Zignorowałem jego uwagę milczeniem. Łóżko było wygodne, pościel pachniała świeżo lawendą. Zasnąłem kamiennym snem niemal z chwilą, gdy dotknąłem głową poduszki.

ROZMOWY

Obudziłem się wcześnie. Hubert jeszcze spał, mnie jednak sen odleciał na dobre. Ubrałem się szybko i cicho wysunąłem z pokoju.

Ranek był różowy i świeży. Rosa tysiącami błyszczących kropel zasypała trawnik niby brylantami. Słońce nie rozproszyło jeszcze chłodu nocy.

Zszedłem z ganku i przez szeroki podjazd skierowałem się w stronę parku. Zaraz od klombu przed domem rozpoczynała się aleja stuletnich lip. Zimno tu było i wilgotno.

Tylko gdzieniegdzie na mokrej ziemi słoneczny promień, przedzierając się poprzez zbite listowie, kładł ruchliwe, świecące plamy. Tysiące ptasich głosów wyśpiewywało swą poranną pieśń, hymn radości życia.

Przestałem żałować przyjazdu. Pomijając tajemniczą stronę sprawy, już sama wieś była urocza.

Idąc, rozmyślałem o sprawie. Nie wierzyłem jeszcze w racjonalność obaw Janki. Przypisywałem je nastrojowi, spowodowanemu śmiercią ojca.

Co jednak mogły znaczyć te kroki po nocy? Dlaczego ktoś starał się dostać do jej pokoju i w jakim celu? Czy była to bezczelna próba nieznanego amanta?

Po krótkim namyśle odrzuciłem tę ewentualność. A zatem?

Po raz pierwszy przyszło mi do głowy, jak trudno wytłumaczyć ten, tak na pozór mało znaczący, szczegół. Czego chciał nocny gość u jej drzwi?

Nie wolno więc było lekceważyć jej opowiadania i Garda musiał dojść do tego samego wniosku znacznie wcześniej ode mnie, godząc się na propozycję Krenca nieomal od razu.

Świeżość poranka ustępowała przed upałem dnia. Powietrze drgało już jasnością słońca.

Aleja skończyła się i ogarnęła mnie pełnią blasku. Zmrużyłem oczy i przystanąłem na chwilę. Przed domem rozpościerał się ogromny, okrągły, wznoszący się ku środkowi klomb. Na szczycie jego rosła w drewnianym kuble potężna agawa o grubych, mięsistych, szerokich liściach.

Dochodziła ósma, więc ruszyłem ku domowi, poczuwszy całkiem mi o tej porze nieznane uczucie głodu.

Na werandzie ukazała się sylwetka dziewczyny. Uczułem lekkie wewnętrzne drgnienie, które zdziwiło mnie. Nie spodziewałem się po sobie tego rodzaju reakcji, mimo że dziewczyna była naprawdę urocza.

Janka zbiegła ze schodów, kierując się ku mnie.

– Dzień dobry – wyciągnęła opalone ramię koleżeńskim gestem.

Schyliłem się nad wąską dłonią, składając krótki, poprawny pocałunek.

– Już pan na nogach! – nuciła wesoło. – Pewnie źle się panu spało?

– Skądże! – zaprzeczyłem żywo. – To wina słońca i otoczenia. Cudownie tu u was!

– O, tak! Najlepiej czuję się na wsi. Do miasta wyjeżdżam z konieczności.

Zawróciliśmy ku domowi.

– À propos dobrego snu – jakże pani obawy?

Dziewczyna na chwilę zamilkła. Przez ten czas obserwowałem ukradkiem jej czysty profil. Czoło lekko wypukłą linią opadało ku małemu, zgrabnemu noskowi o delikatnych nozdrzach. Oczy ogromne, ciemnoorzechowe, miały w sobie wyraz, którego do dzisiaj dokładnie zdefiniować nie potrafię. Czaił się w nich jakiś nieuchwytny urok.

Równie wymowne były usta, o linii harmonijnej, górnej wardze wyciętej w zgrabny łuk, kryły w sobie, równie jak i oczy, uwodzicielski, zmysłowy czar.

Nie, nie zatracały swego charakteru nawet w uśmiechu, a biel mocnych i równych zębów podkreślała powab jej twarzy.

Obserwowałem dziewczynę, zdając sobie sprawę z wrażenia, jakie na mnie wywarła, i przyznawałem w duchu, że wrażenie to było silne.

Nie traciłem głowy dla pięknych kobiet, zaczynałem bowiem już wychodzić z tych lat, kiedy spojrzenie pięknych oczu przyspieszało bicie serca.

A jednak urok tej dziewczyny działał na mnie tego słonecznego ranka z dużą siłą. Nieuchwytne nieomal, wewnętrzne drgnienie wprawiło mnie ni to w zakłopotanie, ni to w tajoną złość na siebie, a jednocześnie czysto męski instynkt zdobywczy kazał odsuwać na plan drugi fakt, że mam przed sobą narzeczoną innego mężczyzny.

Janka odwróciła ku mnie twarz i oczy nasze spotkały się na chwilę. Urok jej spojrzenia był tak silny, że opuściłem wzrok, a wewnętrzne poruszenie przeszło w złość. Wymyślając sobie w duchu od idiotów, starałem się zachować obojętny wyraz twarzy.

– Czy trapią mnie jeszcze obawy? – powtórzyła moje pytanie. – Tak, ciągle…

Wymówiła te słowa dziwnie poważnym tonem. Poruszony byłem jej słowami i sposobem, w jaki je wypowiedziała.

– Czyżby złe przeczucia jeszcze panią nie opuściły? Co prawda jesteśmy tutaj od wczoraj, sądzę jednak, że obecność mego przyjaciela powinna dodawać otuchy?

– Mam ciągłe wrażenie czającego się niebezpieczeństwa i nie mogę się z tego otrząsnąć…

Weszliśmy na werandę. Odpowiedź z mojej strony przerwało ukazanie się starszej pani. Stanęła w drzwiach, mrużąc od słońca oczy, z dobrotliwym uśmiechem na twarzy.

– Spacer przed śniadaniem? – powiedziała, kiedy złożyłem na dzień dobry pocałunek na pomarszczonej ręce. – A gdzie pan Zygmunt? – zwróciła się do Janki.

– Nie wiem. Jeszcze go nie widziałam.

– No to chodźcie jeść. Stół dawno nakryty. U nas śniadania każdy je w dowolnym czasie, ale nie później jak o dziesiątej – dodała w formie objaśnienia pod moim adresem.

W jadalni było chłodno i po wejściu z dworu mroczno. Pani Aniela poszła do służbowych pokoi, a my z Janką usiedliśmy przy stole.

Podczas jedzenia nie poruszałem już poprzedniego tematu, prowadząc lekką, towarzyską rozmowę. Odruch uczucia pozostał jednak w pamięci i aczkolwiek stłumiony, już samym swoim istnieniem wprowadził mnie w stan niezadowolenia z siebie, gdyż nie spodziewałem się, że tak łatwo ulegnę urokowi jednej chwili i jednego obrazu.

Teraz to już przeszło. Rozmawialiśmy spokojnie i po koleżeńsku. Wytrzymałem spojrzenie Janki zimno, aczkolwiek zdawałem sobie sprawę, że obojętność ta jest połączona z pewnym wysiłkiem woli. Dopiero kiedy pod moim spojrzeniem ona w pewnej chwili odwróciła wzrok, zamiast umocnić się w dotychczasowej obronnej pozycji, znów drgnąłem wewnętrznie.

Tę niebezpieczną zabawę przerwało zjawienie się Huberta. Przystanął chwilę na progu, składając ukłon wraz z powitaniem.

Garda był wysokim, silnie zbudowanym mężczyzną. Miał twarz o suchych, z lekka kanciastych rysach. Ciemne włosy zaczesane do tyłu, przyprószone na skroniach siwizną, czyniły go starszym, niż był. Ostrość rysów twarzy nie raziła jednak, może dzięki szarym oczom, czasami o trochę sennym, a czasami żartobliwym spojrzeniu.

Pojawienie się jego wywołało we mnie uczucie pewnej niechęci.

Zrobiło mi się żal atmosfery, jaka poczęła się wytwarzać pomiędzy nami. Stan pewnego rodzaju napięcia, maskowanego zakłopotaniem, skrytej i czujnej, ale bynajmniej nie wrogiej obserwacji, tak czujnej, że nie uchodziło jej nawet drgnienie rzęsy, zmiana intonacji głosu, wyrazu oczu, a wszystko to w niebezpiecznej atmosferze rodzącej się, nieuchwytnej jeszcze, ale już przeczuwanej, wzajemnej sympatii.

Zdawałem sobie sprawę, że idąc w tym kierunku, postępuję co najmniej niewłaściwie… Wytwarzający się nastrój był jednak zbyt miły przez swój posmak owocu zakazanego i zbyt pociągający z uwagi na moją męską ambicję. W takich wypadkach nie uznawałem innego prawa niż prawo silniejszego. (Nawet i wówczas, gdy nie ja byłem tym silniejszym.)

Po śniadaniu Garda zaproponował spacer. Jak zwykle propozycja jego powiedziana była zdawkowo, znając go jednak, nie dałem się zwieść intonacji.

– Jeśli pani nie ma nic przeciwko temu? – zwróciłem na Jankę pytające spojrzenie.

Wyszliśmy do ogrodu zalanego potokami słońca. Ścieżka wiła się kręconą linią, przecinając rozległy, szmaragdowy trawnik. Pobliskie drzewa kusiły cieniem, obiecując ochronę przed upałem. Janka szła między nami.

– Najwłaściwszy teren do swobodnej pogawędki – rzekł Hubert, zwracając się do dziewczyny. – Mam wrażenie, że tu nikt nam nie przeszkodzi.

– Czy dlatego zaproponował pan spacer?

– Tak. Chciałem zadać pani kilka pytań. Nic specjalnie ważnego, jednak informacje, jakie ewentualnie otrzymam, mogą mi się z czasem przydać.

– Jeśli tylko będę mogła ich udzielić…

– Zaraz zobaczymy. Chciałem się dowiedzieć, czy pani ojciec zostawił testament.

– Owszem, zostawił.

Doszliśmy tymczasem do drzew, chroniąc się pod ich konarami. Mroczno tu było i chłodno. Trzy ogromne lipy rosły nieomal tuż przy sobie, a pod nimi znajdowała się prymitywna ławka.

Usiedliśmy na niej.

– Jaka jest jego treść? – nawiązał rozmowę Hubert.

– Ja dziedziczę nieomal wszystko. Rozdział majątkowy pomiędzy braćmi był już sporządzony dawniej, i to w ten sposób, że stryj Zenon zatrzymywał udziały w fabrykach, a kopalnie na Śląsku i Klonowo – ojciec. Tatuś zapisał wszystko mnie, z tym jedynie, że macocha ma dożywocie, a Zbyszek do dwudziestego piątego roku życia otrzymuje na studia.

– Czy były jakieś zastrzeżenia lub warunki w testamencie?

– O ile sobie przypominam, to nie.

– A kto został wyznaczony jego wykonawcą i pani opiekunem?

– Wykonawcą testamentu jest notariusz Rożek z Lublina. Opiekunami są stryj Zenon i wuj Jan.

– Nadinspektor Krenc?

– Tak.

– Czy pani jest pewna, że testament nie ma żadnych klauzul?

– Chyba nie. Zresztą mało znam się na tym. Jeśli to pana interesuje, to proszę zwrócić się do doktora Rożka.

Wiedziałem, że Hubert nie lubił, gdy mu udzielano rad. Był pod tym względem wyjątkowo zarozumiały. Toteż spodziewając się szorstkiej lub ironicznej odpowiedzi, mimo woli przygotowałem się do obrony dziewczyny.

Tym razem poprzestał jednak na krótkim mruknięciu, pomijając uwagę Janki milczeniem. Nie wiadomo, dlaczego poczułem się głupio i znów byłem zły na siebie.

Jakiś czas siedzieliśmy bez słowa. Hubert zapatrzył się w ziemię pod swymi butami, zupełnie pochłonięty myślami. Janka, przechyliwszy w tył głowę, oparła się o pień lipy, a ja przez baldachim liści przyglądałem się trawnikom w słońcu, z jaskrawymi plamami kwietników i klombów. Unosiło się stamtąd jednostajne, ciche, ale wyraźne brzęczenie pracowitych pszczół. Od czasu do czasu rozedrgane powietrze przed nami przecinał szybki jak mgnienie przelot jaskółki, pozostawiającej po sobie wrażenie granatowej smugi.

Janka pierwsza przerwała milczenie.

– Dobrze mi tu z wami – powiedziała półgłosem, nie unosząc głowy.

Jednak Hubert jak zwykle okazał się nieczuły na słowa i nastrój. Ta charakterystyczna cecha jego natury wyszła i teraz.

– Proszę mi powiedzieć – odezwał się, nie zwracając jak gdyby uwagi na słowa dziewczyny – gdzie pani poznała swego narzeczonego.

Zdaniem tym przywołał mnie do realnej rzeczywistości.

Dziewczyna oderwała głowę od pnia i zwróciła ją ku Gardzie.

– Mówiłam, zdaje się – w głosie jej zadrgało lekkie zniecierpliwienie – pan Chmura przyjechał tutaj ze stryjem Zenonem i tu go poznałam. Zresztą…

– Zresztą?

– Nie jest moim narzeczonym. Dla ścisłości muszę powiedzieć, że ostatecznej odpowiedzi jeszcze mu nie dałam.

– Są to pani osobiste sprawy, ale nie mogę niestety odnosić się do nich z należytą delikatnością, dlatego zadam jeszcze parę pytań. Mówi pani, że jeszcze odpowiedzi nie otrzymał – czy znaczy to jednak, że nie może się za takiego uważać?

Janka milczała przez pewien czas.

– Taka decyzja wymaga głębszego namysłu – rzekła po chwili – nie mogę więc powziąć jej od razu.

Słowa te zrobiły mi ledwo uchwytną przykrość.

– To jest odpowiedź wymijająca. Czy innej nie chce mi pani udzielić?

Janka roześmiała się.

– Z pana jest chytry i bezwzględny inkwizytor! Odpowiedź negatywna na to pytanie dałaby panu dopiero szerokie pole do domysłów!

– A zatem?

– Zatem udzielę panu odpowiedzi niewymijającej. Uważam, że pan Chmura nie miał takich objawów sympatii z mojej strony, by mógł się uważać za mego narzeczonego. Muszę jednak przyznać, że dopuściłam do niezbyt wyraźnej sytuacji – gdyż w rozmowach, które mieliśmy na ten temat, nie zajmowałam negatywnego stanowiska.

– Kto z obecnych teraz osób był tu podczas śmierci pani ojca?

– Wszyscy, prócz korepetytora Zbyszka.

– Czy był ktoś przy nim w chwili zgonu?

– Nikt.

– Śledztwa nie było?

– Lekarz skonstatował śmierć na udar serca.

– Hm… Resztę pytań zostawimy sobie na później, teraz obejrzę pokój, w którym umarł pani ojciec. Chciałbym jednak, by oględziny te wypadły możliwie dyskretnie.

– Mieszka w nim teraz stryj Zenon, ale w tej chwili będzie na pewno na śniadaniu. Pokaże panom drogę.

– Sądzę, że we troje zwracalibyśmy na siebie uwagę – odezwałem się. – Odprowadzę was do domu i przejdę, jeśli pani pozwoli, do biblioteki. Chciałbym znaleźć coś do czytania.

Rozstałem się więc z nimi w hallu. Niespotkani przez nikogo poszli schodami na górę, a ja skierowałem się na prawo. (Przechodząc, istotnie ujrzeliśmy w jadalni złote binokle pana Zenona, pochylonego nad stołem.)

Bibliotekę oddzielał od hallu gabinet pana domu. Była narożnym pokojem o dwóch oknach. Jedno wychodziło na podjazd, drugie – na park. Umeblowanie składało się z ogromnej szafy, zajmującej nieomal całą ścianę, wypełnionej książkami od podłogi aż do sufitu, z kilku wygodnych, krytych skórą foteli, z małego stolika z przyborami do palenia i z dużego, okrągłego stołu.

Podłogę zaścielał stary dywan o wyblakłym deseniu. Resztę ściany, poza tą zajętą książkami, zdobiły porozwieszane przybory myśliwskie, broń palna, kordelasy i noże. Pomiędzy nimi wisiał nad wejściem olbrzymi łeb łosia z szerokimi, łopatkowymi rogami.

Pokój był duży, w przeważającej części mroczny. Stanąłem przy jednym z okien, pochłonięty myślami.

Co miały znaczyć słowa Huberta? Na czym opierał swój sąd? Czyżby po prostu był to węch, ta jego słynna intuicja, fenomenalne czasami zdolności wyczuwania, które pozwalały mu na stawianie hipotez, nieraz wręcz, zdawałoby się, absurdalnych i niemożliwych, a czas dopiero okazywał, że tkwiła w nich zawsze zasadnicza prawda. Sprawa mogła się odchylać w tę lub inną stronę, jednak idea przewodnia, określona przez niego, zawsze okazywała się słuszna. Nie szafował jednak koncepcjami. Jeśli już wypowiadał je, to tylko po głębszym namyśle i po dokładnym wniknięciu w sprawę. Dlatego nie pozwalał sobie na omyłki, a jego pierwszy rzut oka, zdawałoby się na niczym nieoparte wnioski, były diagnozą doświadczonego lekarza.

Zatem Janka nie jest zaręczona z Chmurą? Nie wygląda też na to, by była w nim tak bardzo zakochana, jeśli sprawa małżeństwa wymaga z jej strony głębszego namysłu.

Skonstatowałem w tej chwili, że jestem zadowolony. Nie powinno to było dawać mi powodu do dobrego humoru, skoro po zastanowieniu się na zimno przyszedłbym zapewne do wniosku, że dziewczyna jest mi obojętna.

Ale brała pod uwagę możliwość małżeństwa z tym bezsprzecznie przystojnym mężczyzną… Jeśli tak, to widocznie znajdowała się pod jego urokiem.

Cóż mnie to zresztą mogło obchodzić? Doszedłem do wniosku, że zbytnio interesuję się jej osobą i dlatego sama sprawa, dla której tu przyjechaliśmy, zeszła w moich myślach na plan drugi.

W tej chwili rozległ się za moimi plecami chichot i padły nieoczekiwane słowa:

– Hi… hi… hi!! – to i pan zakochany w Jance?!

Odwróciłem się gwałtownie. Zza jednego z foteli ukazała się rozciągnięta od ucha do ucha uśmiechem piegowata twarz Zbyszka.

– Co tu robisz?!!

– Przyglądam się panu już z pół godziny. A pan gapi się tylko przez okno, jakby za nim był cyrk! Pomyślałem więc sobie, że musiał się pan zarżnąć w Jance…

– Też pomysł! – mruknąłem, podziwiając jednocześnie mimowolną trafność jego złośliwych uwag, bo chociaż nie zakochany, to jednak istotnie o Jance myślałem. Wczoraj zaś z tym detektywem…

– Skąd ci to przyszło do głowy?

– Widziałem, jakeście rano łazili…

– To cóż z tego?

– Zygmunt jak z nią chodzi, to później, też taki zamyślony jak pan, a oni się przecież kochają!

Speszyła mnie trochę ta swoista logika. Odszedłem od okna, zbliżając się do chłopca. Tymczasem Zbyszek rzucił się na jeden z foteli i bezceremonialnie wyciągając nogi, wskazał mi drugi pańskim gestem brudnej ręki.

– Proszę bardzo – dodał łaskawie.

Śmiejąc się w duchu, zrobiłem surową minę.

– Nie zbywa ci, mikrusie, na bezczelności – rzekłem, zagłębiając się jednak w zimną skórę fotela.

– Hę?… – wysunął dolną wargę. – Cholerny upał, możemy odpocząć i trochę pogadać…

– Ciekaw jestem o czym?

– Tak sobie. Chłop z chłopem zawsze znajdzie temat!

Tematem tym zwykle są dziewczynki – pomyślałem, naturalnie nie wyrażając tego głośno.

– Możemy sobie pogadać – odparłem natomiast pojednawczo. Bawiła mnie trochę ta sytuacja. Nie spodziewałem się oczywiście, że rozmowa ta dostarczy później Hubertowi i mnie sporo tematów do rozmyślań. – Widząc, że jestem zamyślony – ciągnąłem – doszedłeś do wniosku, że absorbuje mnie osoba panny Janki?

– Mówiłem już panu. Zygmunt potem też jest taki zamyślony, że nawet nie słyszy, jak się do niego mówi.

– To jednak nie dowodzi, żebym i ja…

– Dowodzi albo i nie – przerwał mi – mnie to jednak mało obchodzi! Starym tylko takie rzeczy w głowie – ziewnął przy tym szeroko i nonszalancko.

– A ciebie co najbardziej interesuje?

– Mnie? Arsène Lupin! To ci byczy gość! Jak dorosnę, muszę być takim cwaniakiem! Całą policję wodził za nos i robił z nich dudków!

– Jest wielu innych bardziej godnych naśladowania bohaterów powieściowych niż taki opryszek.

– Ciekawym kto?

– Na przykład: Skrzetuski, Zawisza Czarny…

– Ech – machnął ręką – wiem, ale oni żyli dawno! Teraz nie ma żelaznych zbroi, turniejów i pojedynków… To wszystko było kiedyś, a kto wie w ogóle, czy było?… Gdybym teraz ubrał się w czarną zbroję, powiedzieliby, że spadłem z byka! Co innego czarna maska! Oczy tylko spod niej świecą, usta zacięte, a w ręku rewolwer…

Był to istotnie swoisty punkt widzenia. Miałem przed sobą dziecko obecnych czasów.

– Czytujesz za dużo bzdurnych kryminałów! Dziwię się, że matka ci na to pozwala…

– Mama też czyta!

– To co innego. Jest dorosła, podczas gdy ty…

– Phi… Nie po to z panem gadam, żeby słuchać morałów!

– Przypuszczam. Ale może w takim razie powiesz – po co?

Chłopak uśmiechnął się chytrze.

– Wczoraj tak na mnie wsiedli, kiedy spytałem, czy pan i ten drugi jesteście detektywami. Ja wiem, że jesteście! Może nie?

Zdziwiłem się, nie okazując tego po sobie.

– Mogę cię zapewnić, że nie. Dziwię się tylko, skąd ci to przyszło do głowy.

– Wcale mi nie przyszło…! – Urwał nagle. – Dość, że wiem i tyle!!

Ziewnąłem ostentacyjnie.

– Naczytałeś się kryminalnych powieści i ponosi cię wyobraźnia…

– Wcale mnie nie ponosi!! – znów urwał w pół zdania i chwilę zastanawiał się, lecz nic już więcej nie powiedział.

Nie nalegałem, postanawiając wyjaśnić tę kwestię w przyszłości, gdyż zdawałem sobie sprawę, że im bardziej będę się dopytywał, tym więcej umocnię chłopca w uporze. Zmieniłem przeto temat, co go widocznie rozczarowało.

– Masz tu chyba używanie – co?

– E tam! Nie ma się z kim bawić! Samemu wszystko się przykrzy…

– A korepetytor?

– On jest tylko do maglowania! Jak skończy lekcje, zaraz bierze książkę do ręki i idzie nad rzekę albo do ogrodu i cały dzień go nie ma. A i w nocy też…

Zbyszek zniżył głos do konfidencjonalnego szeptu.

– W nocy wymyka się i wraca dopiero nad ranem…

– Skąd wiesz?

– Myśli, że śpię, ale ja mam czujny sen. Jak ma wyjść, to wpierw woła na mnie, żeby się upewnić. Udaję, naturalnie, że nie słyszę. Wtedy wstaje, naciąga ubranie i wymyka się…

– Często?

– Już kilka razy…

– Może nie mógł zasnąć i chciał się przejść?

Chłopiec wzruszył ramionami.

– To po co robi tajemnice? Ale go jeszcze wyśledzę, powiem panu wtedy… Będziemy razem pracować!

– Wybij sobie wreszcie te głupstwa z głowy! – zniecierpliwiłem się. – Nie jestem żadnym policjantem, już ci to raz powiedziałem!

– Że pan, to wiem! Pan pisze książki. Ale pański przyjaciel?…

– Idź do diabła! – Rozzłościłem się ostatecznie.

– Dobrze, dobrze… – Nie przejął się zbytnio moim opryskliwym tonem. – Rozumiem, musicie zachować incognito. Ale niech się pan nie boi, ja was nie zdradzę!

Spojrzałem na niego z pasją, ale już nic nie powiedziałem. Po chwili przyszła mi do głowy pewna myśl.

– Jeżeli twierdzisz z taką pewnością, że jesteśmy detektywami, to musisz też wiedzieć po co tu przyjechaliśmy? – spytałem.

Spojrzał na mnie spode łba.

– Tego nie wiem… – stwierdził po pewnym wahaniu. – Myślałem, że może się dowiem, ale nie udało się…

– Jak to?

– Pytałem babki…

– No i…?

– Powiedziała mi, że jestem głupi smarkacz – przyznał z rozbrajającą szczerością.

– I miała rację – uciąłem rozmowę.

Zaległo milczenie. Zamyślony nad słowami chłopca, przyglądałem się rozwieszonej na ścianach broni. Na wprost przede mną wisiały dwie dubeltówki, po bokach myśliwskie torby z niewyprawionej skóry jeleniej. Pod nimi przymocowany był ogromny, kręcony róg ze srebrnym ustnikiem, a jeszcze niżej znajdowały się dwa noże o prostych, szerokich, obosiecznych ostrzach. Wisiały obok siebie, na dwóch cienkich gwoździach.

Zwróciłem wzrok na chłopca. Obserwował mnie widocznie, gdyż szybko zmienił kierunek spojrzenia, przybierając przesadnie obojętną minę.

Wstałem z fotela. Rozedrgany słońcem park wabił takiego mieszczucha jak ja. Pożegnałem przeto Zbyszka, chcąc zwiedzić ogród i ewentualnie zejść nad rzekę.

Z biblioteki drugie drzwi prowadziły do salonu. Przeszedłem ogromny pokój o lśniącej posadzce i wyszedłem na werandę. Przede mną rozciągała się widoczna pomiędzy rzadkimi pniami drzew, wydłużona kotlina, porośnięta sitowiem i bujną trawą, poprzez którą wiła się srebrna nić wody. Przecinała ją wysoko usypana grobla z ciemnymi plamami mostów. Po drugiej stronie doliny wznosiły się raptownie piaszczyste wzgórza, tu i ówdzie porośnięte kępami karłowatych sosen.

Schodziłem właśnie ze stopni ganku, by odszukać Gardę, kiedy od strony gospodarczych zabudowań ukazała się szczupła, z lekka przygarbiona sylwetka pani Anieli, pobrzękująca już z daleka kluczami.

Byłem w nastroju gawędziarskim i zależało mi jednocześnie na zdobyciu jak najwięcej informacji o życiu mieszkańców tego domu, toteż przystanąłem na chwilę, by ewentualnie skorzystać z nowej, nastręczającej się okazji.

– Pan sam? – Staruszka zagadnęła mnie pierwsza, przechodząc. – Jak widzę, pan Chmura nienależycie opiekuje się panami…

– Pan Zygmunt prawdopodobnie jest z Gardą, a jeśli chodzi o mnie, to sam odłączyłem się od towarzystwa. Zresztą skorzystałem na tej zamianie – skłoniłem się lekko.

Pani Aniela uśmiechnęła się lekko, co wywołało na jej twarzy tysiące nowych zmarszczek.

– Pochlebca z pana! Ale, młody człowieku, nie mam już dwudziestu lat, pochlebstwa na mnie nie działają…

Weszliśmy na werandę, gdzie podsunąłem staruszce trzcinowy fotel, sam zajmując drugi.

– Mimo to – powiedziałem – dotrzymam pani towarzystwa, oczywiście za jej zgodą. Mały odpoczynek dobrze pani zrobi.

Lubię rozmowy ze starszymi ludźmi, jeśli nie są zgorzkniali, a zdolni do dobrotliwej wyrozumiałości, jaką daje głębokie doświadczenie.

– Pewno, że dobrze mi zrobi. – Nawiązała rozmowę pani Aniela.

– Latem ma pani sporo roboty. Liczba mieszkańców powiększa się, a i gości pewno mają państwo często?

– Nie. My też nigdzie nie bywamy.

– Ale zimą ma pani wypoczynek?

– E tam, gania człowiek tak samo od rana do nocy…

– Czemu nie przyjmie pani jakiejś fachowej gospodyni?

– Żeby kradła – co?!! – prychnęła. – I tak kradną na prawo i lewo, że upilnować nie można. Byłby jeden złodziej więcej! Dla Janki to robię, ktoś musi mieć oko na wszystko!

– Czy poza panią Lukrecją ma pani jeszcze dzieci?

Zadałem to pytanie raczej dla okazania jej zainteresowania niż przez ciekawość. Mimo to odniosłem wrażenie, że była zaskoczona, co mnie mocno zdziwiło. Nie patrzyłem na nią, mając wzrok zwrócony na rzekę, a jednak zdawało mi się, że obrzuciła mnie ukradkowym, badawczym spojrzeniem.

– Nie, nie mam; Lukrecja jest jedynaczką – westchnęła. – Był syn, piękny, rosły chłopak, ale umarł, mając szesnaście lat.

– Za to jest wnuk – uśmiechnąłem się.

– Zbyszek? Kłopot z nim tylko i zmartwienie! Takie to rozpuszczone, jak dziadowski bicz!

– Ulubieniec matki?

– Rozpuszcza go też, świata za nim nie widzi, co Zbyszek chce, to musi być – co powie, to święte!

– Ale pani jako babka też go lubi?

– Nie przeczę. Zawsze moja krew.

Teraz postanowiłem poruszyć temat najbardziej mnie interesujący. Rozpocząłem okrężną drogą.

– Więc panna Janka nie pomaga pani w gospodarstwie?

I znów prawie nieuchwytne, badawcze spojrzenie. Może nawet nie spojrzenie, bo nie można tak nazwać tego szybkiego, przenikliwego muśnięcia wzrokiem. Zauważyłem jednak nagły błysk oczu, natychmiast skierowanych przed siebie, gdzieś w przestrzeń.

– Dotąd była na pensji, przyjeżdżała tylko na lato, więc należy jej się odpoczynek.

– No, a obecnie główkę ma zajętą czym innym?

– O czym pan mówi?

– No, o miłości…

– Aha! – roześmiała się? – No tak, są przecież po słowie, ślub odbędzie się zaraz po Bożym Narodzeniu.

– Tak? – zdziwiłem się szczerze i nieprzyjemnie. – Więc są już po słowie?

– To pan nie wiedział? Będąc dobrym przyjacielem pana Chmury?

– Nie wspominał mi o tym, ale też, co prawda, nie interesowałem się tym zbytnio…

– Tak, są zaręczeni. Trzeba przyznać, że dobrali się. Będzie z nich piękna para.

– Owszem. Oboje są bardzo przystojni – odpowiedziałem.

– No, ale ja tu gadu-gadu, a robota czeka! – Zerwała się dziarsko z fotela. – Muszę iść! Bardzo mi przyjemnie, że chciał pan pogadać ze starą kobietą…

Podreptała w głąb domu, a ja zostałem sam.

Co to miało znaczyć? Czyżby Janka chciała ukryć przed nami fakt swoich zaręczyn z Chmurą? W jakim celu? Widocznie tak było, skoro nawet termin ślubu był już wyznaczony. Zastanawiałem się nad tym wszystkim, na próżno starając się dojść przyczyn, które zmusiły dziewczynę do zatajenia tego przed nami. Coś się za tym musiało kryć – ale co?

Wstałem leniwie z fotela, gdyż upał stawał się nieznośny. Co mnie to zresztą może obchodzić? Byłem znów zły na siebie za okazywanie takiego zainteresowania wszystkim, co dotyczyło osoby Janki. Żenią się, nie żenią – niech sobie robią, co chcą!

Swoją drogą postanowiłem powtórzyć Hubertowi niektóre, moim zdaniem zasługujące na uwagę, fragmenty dzisiejszych rozmów.

NOCNA PRZYGODA

Upłynęło kilka spokojnych, słonecznych, cichych dni. Wygrzewałem się w słońcu i od czasu do czasu prowadziłem leniwe rozmowy z Hubertem, na tematy przeważnie niemające nic wspólnego ze sprawą. Powtórzyłem mu naturalnie posłyszane informacje, nie okazał jednak nimi żywszego zainteresowania. Zadał tylko parę dodatkowych pytań, co jednak dowodziło, że wziął pod uwagę moje spostrzeżenia.

Z postępowania Huberta w ciągu tych pierwszych dni pobytu w Klonowie trudno byłoby się domyślić oficera służby śledczej. Mało z kim przebywał, w towarzystwie jak zwykle był nierozmowny. Większość dnia spędzał w sobie tylko wiadomy sposób. Widywaliśmy się w tym okresie rzadko. Przeważnie okazji ku temu nastręczały pory posiłków lub snu. Podczas jedzenia byliśmy zawsze w gronie reszty mieszkańców, a u siebie w pokoju rozmawialiśmy raczej o sprawach potocznych.

Jednak nawet z tych rozmów wnioskowałem, że nic nie uchodzi jego wyjątkowo czujnemu oku. Dał mi na przykład do zrozumienia z charakterystyczną dla jego sposobu bycia lekko uchwytną ironią, że zdaje sobie sprawę z zainteresowania, jakie wywołała we mnie osoba Janki. Jego aluzje na ten temat były utrzymane w tonie raczej dobrodusznym, niepozbawionym jednak złośliwości. Robił to jakby od niechcenia i był wyraźnie rozbawiony, kiedy, nie mogąc opanować rozdrażnienia, przeczyłem, posyłając go do wszystkich diabłów.

Zdumiewało mnie, skąd mógł domyślić się, że istotnie tak było, kiedy nawet sam przed sobą nie chciałem się do tego przyznawać, nie mówiąc o jakimkolwiek uzewnętrznieniu swoich uczuć. Mimo odsuwania od siebie tego tematu, narzucał mi się zbyt silnie, bym mógł go pozostawić bez przeanalizowania, a tym samym i bez wewnętrznego ustosunkowania się do wytworzonej sytuacji.

Konkluzje, do jakich doszedłem, początkowo stanowiły dla mnie poważne źródło niepokoju i niezadowolenia, byłem więc w stosunku do niedomyślającej się niczego dziewczyny przesadnie chłodny. Musiało to wystarczyć takiemu wnikliwemu obserwatorowi jak Garda i on jeden z całego otoczenia połapał się w powodach mego sposobu bycia.

Przestałem też zamykać oczy na bezsprzeczny już fakt, że uległem urokowi dziewczyny. Nie była to naturalnie miłość, gdyż do tej było mi jeszcze daleko i wcale nie miałem zamiaru poddać się jakiemuś silniejszemu uczuciu. Mimo to dziewczyna była dla mnie nieodpartym magnesem. Łapałem się na tym. Wystarczyło, bym zobaczył jej smukłą sylwetkę gdzieś z daleka, ze złocistą aureolą włosów prześwietlonych słońcem nad głową, lub usłyszał jej nisko zabarwiony głos, a czułem nieodpartą chęć zerwania się natychmiast z miejsca, by znaleźć się przy niej, w jej obecności, w bezpośrednim działaniu jej uroku. Miałem po prostu wrażenie, że jakieś niewidzialne ramiona ciągną mnie ku niej. Było to uczucie nieomal fizycznie realne.

Pociąg duchowy i fizyczny. Ten drugi również był silny, lecz może łatwiejszy do zwalczenia i opanowania. Wzburzenia krwi potrafiłem opanować, gorzej jednak było z reakcjami duchowymi. I dlatego, jak powiedziałem, starałem się traktować ją chłodno, dbając jako tako o formy towarzyskie.

Tak więc wyglądała sytuacja już po pierwszych dniach pobytu na wsi. Nic więc dziwnego, że niechętnie przebywałem z resztą towarzystwa, korzystając z każdej okazji, by znaleźć samotność.

Tymczasem zdarzył się wypadek, który później okazał się pierwszym sygnałem nadciągającej lawiny.

Tego dnia po południu niebo zaczęły zasnuwać coraz bardziej skupiające się chmury. Początkowo białe, postrzępione obłoki przysłoniły słońce, ale już wieczorem ciemne i groźne wisiały nad naszymi głowami, przewalając się olbrzymimi cielskami.

Na horyzoncie granatowego skupiska chmur rozświetlały od czasu do czasu ciche, szybkie błyskawice. Zrobiło się wcześnie ciemno, toteż jeszcze przed kolacją okna domu rozbłysły żółtymi światłami. Było nadzwyczaj duszno.

Kolacja przeszła w ciężkim nastroju. Nikt nie miał apetytu i po posiłku towarzystwo rozeszło się zaraz do swoich pokojów.

Położyłem się z książką w łóżku, a Hubert z rękami w kieszeniach marynarki spacerował zamyślony i milczący. Po pewnym czasie i on udał się na spoczynek.

Czytałem kilka godzin, potem zdmuchnąwszy świecę, próbowałem zasnąć.

Trudno mi to przychodziło. Mimo otwartego okna było gorąco i duszno. Zapadłem w sen, który był wszystkim, tylko nie wypoczynkiem. Obudziłem się po pewnym czasie raz, potem drugi. Pogoda nie uległa zmianie, błyskawice stały się tylko częstsze, dłuższe i jaśniejsze.

Spojrzałem na zegarek. Była godzina druga za trzy minuty.

Leżałem jakiś kwadrans, czekając na sen, kiedy usłyszałem zupełnie wyraźny szelest kroków. Uniosłem się na łokciu, nadsłuchując.

Ktoś szedł, skradając się.

Nie było czasu na budzenie Gardy, gdyż odgłos kroków, oddalając się, począł cichnąć. Wyskoczyłem z łóżka, złapałem ze stolika zapałki i w piżamie możliwie po cichu i ostrożnie wysunąłem się na korytarz.

O ile już w pokoju ciemno, to tu panowała nieprzenikniona czerń.

Szelest tajemniczych kroków ustał i panowała kompletna cisza… Jednak znałem już dostatecznie dobrze rozkład domu.

Stałem chwilę, nasłuchując ciszę, po czym ruszyłem wolno przed siebie, trzymając się możliwie blisko ściany, by w panujących ciemnościach nie zatracić kierunku.

Posuwałem się stosunkowo szybko. Mijając załamanie korytarza, ujrzałem na przeciwległej ścianie słaby refleks światła. Przystanąłem i wolno wyjrzałem zza rogu muru. Przede mną ostro rysowały się kontury balustrady schodów. Poprzez jej załamania spostrzegłem na dole sylwetkę człowieka.

Był to Zenon Kolski.

Stał na środku hallu, nasłuchując. Trzymał w ręku lichtarz z palącą się świecą, której chybotliwe, nikłe światło rzucało ogromny cień na przeciwległą ścianę.

W tej chwili usłyszałem pierwszy zryw wiatru i ciężkie krople deszczu uderzające o szyby okien.

Kolski rozejrzał się wokoło. Przez chwilę widziałem jego okrągłą twarz z rumieńcami na policzkach, o czujnych oczach, nieprzysłoniętych teraz binoklami. Po chwili ruszył z miejsca, a za nim zachybotał jego cień, zsuwając się na podłogę. Cienie mebli podskoczyły również, szybkie i tańczące. Nocny wędrowiec przeszedł do jadalni, a hall opanowała od razu ciemność. Jedynie na podłodze, poprzez otwarte drzwi, kładł się żółty klin światła.

Teraz, kiedy wiedziałem, z kim mam do czynienia, odeszło mnie nieprzyjemne uczucie ucisku w żołądku. Nie mogę powiedzieć, żebym się bał, jednak taka wędrówka za odgłosem skradających się kroków nie należy do rzeczy przyjemnych.

Nie wiedziałem, kogo mam przed sobą; musiałem liczyć się każdej chwili z nieoczekiwaną napaścią. Tajemniczy osobnik mógł przecież zorientować się, że jest śledzony, a wówczas nie wiadomo, jak potoczyłyby się dalsze wypadki.

Teraz, znacznie już uspokojony, wysunąłem się zza rogu i wolno, uważając, by schody nie skrzypnęły mi pod nogami, począłem zstępować w dół.

Często mówi się o istnieniu instynktu, ja jednak nie stwierdziłem wówczas jego obecności, w każdym razie nic mi nie powiedział. Dopiero później dowiedziałem się, że właśnie od tej chwili życiu memu poczęło zagrażać niebezpieczeństwo.

Udało mi się bez hałasu dotrzeć na dół, a przejście hallu dzięki refleksowi światła nie nastręczało już żadnych trudności.

Zajrzałem ostrożnie do jadalni. Zenon Kolski stał nachylony przed bufetem ze szklanką w ręku i właśnie wyciągał butelkę koniaku.

Obok na stole stał lichtarz ze świecą, której światło nadawało tej scenie groteskowy charakter.

Cofnąłem się na środek hallu i robiąc przesadny hałas, wszedłem do jadalni.

Kolski stał już wyprostowany, z nalaną do połowy szklanką w drżącej ręce. Twarz obrócił w stroną drzwi i w jego oczach ze zdumieniem dostrzegłem czające się przerażenie.

– To… to… pan…? – wyjąkał.

– Dobry wieczór – odparłem swobodnie. – Wstałem, bo pogoda nie pozwala na sen.

Deszcz w międzyczasie rozpadał się już na dobre. Nagromadzone za dnia chmury lały teraz z siebie wodę strumieniami. Ulewa huczała za oknami, dzwoniła o blaszane parapety okien, biła w szyby, pluskała w rynnach. Wiatr, zerwawszy się snadź nareszcie z uwięzi, wyprawiał teraz niesamowite brewerie. Trzaskał okiennicami, targał drzwiami, siekł w szyby deszczem i zadowolony rechotał w kominach.

– Istotnie psia… psia pogoda – rzekł dziwnie zdenerwowany Kolski.

– A tu przy tym wszystkim zachciało mi się jeść – starałem się usprawiedliwić swoją obecność w jadalni – pozwoliłem sobie przeto na mały wypad w celu, że tak powiem, zaprowiantowania się.

– Proszę…. bardzo proszę… – wykrztusił Zenon.

Przyjrzałem mu się. Człowiekowi temu coś dolegało.

Robił wrażenie chorego, jakby zamroczonego umysłowo. Widać było, że za wszelką cenę starał się opanować.

– Może napije się pan ze mną? – Bezmyślny uśmieszek przewinął mu się po twarzy.

Dopiero wówczas, gdy trzęsącą się ręką uniósł do ust szklankę, uświadomiłem sobie, że był po prostu pijany…

Znów ogarnęło mnie zdumienie. Co to miało znaczyć? Dlaczego ten tak za dnia zrównoważony człowiek upijał się w nocy? Jaki mógł być tego powód? Wszystkie te pytania w jednej chwili przemknęły mi przez głowę. Pozostało po nich zasadnicze zagadnienie, które w danej chwili najbardziej zaabsorbowało moje myśli.

Czy wyjątkowo jest w takim stanie, czy też mam przed sobą notorycznego pijaka? A poza tym czy to jest nałóg, czy też konieczność zabicia dręczącej świadomości? Świadomości – czego?…

Coś w tym jednak musiało tkwić. Zagadkę postanowiłem rozwiązać, i to możliwie zaraz.

Tymczasem Kolski po wypiciu ostatniej solidnej porcji obracał jakiś czas bezmyślnie butelkę w ręku, zanim odezwał się:

– A pan… tego… nie napiłby się? – Powtórzył pytanie, zapominając o mojej poprzedniej odmowie.

Należało wykorzystać sytuację, toteż odparłem:

– Owszem, czemu nie. We dwójkę podobno lepiej się pije…

– Mnie tam wszystko jedno! We dwójkę czy sam, wódka to dobra rzecz!

– Pewnie że nie najgorsza. Zwłaszcza kiedy człowieka gniotą ciężkie myśli.

Podsuwałem mu temat, na co jednak zdaje się nie zwrócił uwagi, gdyż podając mi butelkę, rzucił:

– No, to jazda! Bierz pan szklankę, są tam na dole – wskazał flaszką spód bufetu.

Chcąc nie chcąc, wyjąłem szklaneczkę od piwa i podsunąłem kompanowi. Ręka mu trochę drżała, napełnił ją jednak szczęśliwie.

Przepiliśmy do siebie. Wzdrygnąłem się z obrzydzeniem, gdyż koniak był ciepły.

– Ale z pana pijak – rzucił pogardliwie, widząc, że odstawiam na stół szklankę na wpół tylko opróżnioną – patrz pan, jak ja to robię, do dna!

– Nie każdy tak potrafi. Pan, zdaje się, ma wprawę – nie ma się zresztą czemu dziwić. Jak się często pije, to człowiek może się nauczyć.

– No pewnie! Żebym nie pił, to już by mnie chyba diabli dawno wzięli!

– E, przesada. Czemu mieliby brać?

– Czemu?… Ep! – Odbiło mu się. – Przepraszam – rzekł i odruchowo przysłonił ręką usta. – Czemu?… Hh… – kiwał schyloną głową. Wreszcie uniósł ją i utkwił w mojej twarzy mętny wzrok, w którym zabłysły teraz jakby resztki odbiegającej ostatecznie świadomości.

– Coś pan taki ciekawy – hę?… Czy czasami nie chce pan za dużo wiedzieć, panie… panie… – Głos mu zaczął cichnąć i znów schylił głowę. Po chwili machnął ręką i wyprostował się.

– Co tam!! Napijemy się…

– Po co tak się śpieszyć, mamy przecież czas.

– Nie mamy czasu… nie mamy…

Z ust jego wybiegły teraz dziwne słowa.

– On czuwa… czuwa i gdyby teraz do mnie przyszedł… nie chcę… – wzdrygnął się i mimo woli obejrzał naokoło, potem przysunął swoją twarz zupełnie blisko do mojej, tak że zaleciał mnie mdły zapach alkoholu, i zakończył ledwie dosłyszalnym szeptem:

– Ja go się boję…

– Kogo? – spytałem, też mimo woli zniżając głos do szeptu.

Myśl pijaka musiała jednak uczynić znów nieprzewidziany skok, gdyż krzyknął nieomal:

– Pan myśli, że jestem głupi – co?! Ho, ho, to się grubo mylicie! Ja jeszcze wam pokażę, co potrafię!!!

W tym miejscu urwał raptownie. Oczy rozszerzyły mu się nienaturalnie, a twarz wykrzywił skurcz zwierzęcego nieomal strachu. Zatrzymawszy się w pół zdania, pozostał tak, z na wpół otwartymi ustami, wpatrzony w coś z przerażeniem, w coś, co znajdowało się za moimi plecami.

Kolski stał przy bufecie, odwrócony twarzą na pokój, ja zaś, stojąc naprzeciw niego, za sobą miałem wnętrze jadalni i drzwi do hallu.

Uczułem przenikające mnie zimno. Przerażenie tego człowieka było tak silne i tak wyraziście odbiło się na jego twarzy, że udzieliło się i mnie, aczkolwiek nie zdawałem sobie sprawy z jego powodów. W pierwszej chwili nie wiedziałem: obrócić się czy nie? Był to jednak moment wahania, jeden przebłysk myśli. Już w następnej chwili obejrzałem się gwałtownie.

Jadalnia była pusta, a z otwartych do hallu drzwi ziało ciemnością.

– Co się stało? – wyrzuciłem jednym tchem.

– Nic… nic… – westchnął, przecierając ręką czoło.

Ze zdziwieniem spostrzegłem, że w jednej chwili pokryło się tysiącem drobnych kropelek potu.

– Coś mi się zdawało – mruknął.

– Widziałem, że przestraszył się pan…

– Głupstwo, przywidzenia… – Wytrzeźwiał już jednak prawie zupełnie. – Przepraszam pana, już sobie chyba pójdę… jestem zmęczony…

– Tak, pora spać. – Nie próbowałem już go zatrzymywać.

Zabrał świecę i nie żegnając się, ruszył przed siebie. Po paru krokach zatoczył się z lekka, potem jednak szedł już normalnie, starając się stąpać na palcach.

I znów wyskoczyły szybkie, ciche cienie z podłogi, ścian, sufitu… Ogromny, groźny jakiś kontur Kolskiego na ścianie chybotał się i przesuwał w miarę jego kroków, potem jednym nieoczekiwanym ześliźnięciem znalazł się na podłodze, wydłużył, rozszerzając się w granicach zasięgu światła.

Nie chcąc pozostać w ciemności, ruszyłem za nim ku wyjściu.

Przechodząc przez hall, rozejrzałem się na obie strony. Nie zobaczyłem nikogo. Znajdowało się tu jednak tyle świetnych kryjówek, zwłaszcza podczas nocnej pory i przy tak niedostatecznym oświetleniu, że dziwne byłoby raczej, gdybym mógł coś dojrzeć.

Rozstaliśmy się z Kolskim na korytarzu i resztę drogi do siebie przebyłem, paląc co chwila zapałki.

Hubert nie spał. Świeca paliła się na jego stoliku, a on sam leżał z rękami pod głową i papierosem w ustach.

– No?… – zagadnął, gdy wszedłem do pokoju.

– Słyszałeś również? – odpowiedziałem pytaniem na pytanie.

– Ciebie, jak wychodziłeś.

– To niedużo. – Opowiedziałem mu całe zdarzenie. Słuchał, nie przerywając, pozornie zaabsorbowany papierosem. Gdy skończyłem, spytał:

– W jadalni był już pijany?

– Zupełnie dokładnie.

– Zobaczyłeś go początkowo w hallu, w którym miejscu stał, nasłuchując?

– Mniej więcej pośrodku.

– Czy odniosłeś wrażenie, że słuchał czegoś z góry, czy też z przyległych pokoi?

Pod wpływem słów Gardy uświadomiłem sobie dopiero ten drobny fakt, że Kolski istotnie nie wyglądał na człowieka, który spodziewał się usłyszeć coś lub kogoś na piętrze. Ludzie w takich razach unoszą głowy, on zaś miał ją raczej opuszczoną.

– Zdawał się nasłuchiwać, czy w salonie lub jadalni nikogo nie ma – odparłem po uświadomieniu sobie sylwetki Zenona.

– Mówisz, że był bez binokli?

– Tak.

– Kiedy ujrzał ten obraz za twymi plecami, który go tak przeraził, nie zmrużył oczu? Chociażby w pierwszej chwili?

– Nie, miał je przez cały czas szeroko otwarte. To zresztą niczego nie dowodzi – wtrąciłem uwagę – niekoniecznie musi być krótkowidzem.

– Dalekowidze nie noszą stale szkieł. Biorą je tylko do pracy lub czytania. – Na tym rozmowę na chwilę przerwaliśmy. Milczałem przez pewien czas, ważąc w myślach mały problem.

– Słuchaj, Hub – spytałem wreszcie – czyś to nie ty tak przestraszył Kolskiego?

– Nie! – odparł krótko i dość opryskliwie.

– Jak się zapatrujesz na sytuację? Co mogły znaczyć słowa Zenona?

Zamiast odpowiedzi Garda odparł:

– Wszyscy laicy, z którymi miałem do czynienia, w tej sytuacji zadaliby to samo pytanie co ty. Nie można wyciągać żadnych wniosków z tak zwodniczych przesłanek, zbyt dużo nasuwa się przypuszczeń, by któreś z nich można było rozpatrywać i przyjmować jako hipotezę bez szkody dla całokształtu sprawy. Takie epizody należy jedynie pamiętać, a miejsce dla nich znajdzie się w odpowiednim czasie. Uzupełnienie brakujących ogniw w śledztwie zależy przede wszystkim od dobrej pamięci prowadzącego je. Tak przeważnie bywa. Pamięć i zmysł kombinacyjny, mój Watsonie – zakończył z lekkim uśmiechem – a prześcigniesz mistrza.

– Czyli, innymi słowy, nawet nie starasz się obecnie na wyjaśnienie mojej przygody i słów Kolskiego.

– Otóż to właśnie.

– Czy też masz je, a nie chcesz mi powiedzieć?

– To, co mam, jest jeszcze zbyt wiotkie, by o tym mówić. W odpowiednim czasie przedyskutujemy ze sobą niektóre fragmenty; pomaga to w sprecyzowaniu wniosków. Teraz jest na to za wcześnie.

– A za późno na dalsze rozmowy – powiedziałem, odwracając się do ściany.

Jednostajny szmer uderzającego o szyby deszczu pogrążył mnie zaraz w sen.

TRAGICZNY MOST

Ciekaw byłem spotkania z Zenonem i jego zachowania się w stosunku do mnie po nocnym incydencie. Niestety nie dane mi było zaspokoić ciekawości, bo do godzin popołudniowych nie widziałem się z nim, a na obiad w ogóle nie zszedł, tłumacząc się niedyspozycją. Późniejsza zaś ewentualność spotkania przekreślona została przez dalszy tragiczny bieg wypadków.

Nie należy jednak uprzedzać zdarzeń. W każdym razie od tego czasu zaczęły one przybierać na tempie, na sile swej dramatycznej dynamiki; nie wiedząc o tym, coraz bliżsi byliśmy ośrodka huraganu. Pierwsze jego podmuchy już musnęły mi twarz.

Po południu spotkaliśmy się z Janką. Nasz wzajemny dotychczasowy stosunek daleki był od zwykłej towarzyskiej swobody.

Nie od razu zdałem sobie sprawę, że stan ten mógł wywołać dwie ewentualności, i to krańcowo różne.

Wracając z parku, już z daleka zobaczyłem jej uroczą sylwetkę. Mimo woli przyspieszyłem kroku i stanęliśmy przed sobą – oko w oko.

Nie pamiętam już, jak zacząłem rozmowę. Wiem tylko, że czułem się dziwnie skrępowany i jakby rozdwojony. Jedno moje „ja” nawet jąkało się, starając się choćby jako tako sklecić jakieś zdanie, a drugie stało obok, przyglądało się i uśmiechało ironicznie, a tysiące uszczypliwych myśli galopowało przez głowę. Wszystkie dotyczyły naturalnie tego drugiego, speszonego jegomościa…

Powodowany mocnym pragnieniem przedłużenia tego sam na sam, zaproponowałem dziewczynie spacer łódką. (Jedno „ja” trzęsło się nieomal z obawy, że odmówi, drugie czekało ironicznie na rodzaj odpowiedzi.)

Po krótkim wahaniu zgodziła się.

– Dobrze – powiedziała zupełnie ciepło. Ale, by nie brzmiało to zbyt serdecznie, dodała zaraz: – Z przyjemnością…

Była już pora popołudniowa, upał nie ustępował. Ramię przy ramieniu poczęliśmy zstępować ostrym zboczem w dół, ku rzece.

Powiało od niej orzeźwiającym chłodem. Promienie słońca migotały oślepiająco, skacząc po ledwo widocznych bruzdach wody, skrzyły się srebrnymi refleksami, biły w oczy blaskiem. Dalej nurt rzeki przechodził w przejrzysty błękit, przybierając u brzegów ciemny odcień.

U przeciwległego brzegu zbitym gąszczem rozrosło się szeleszczące sitowie. Gdzieniegdzie unosił się na wodzie duży, okrągły ciemnozielony liść lilii wodnej.

Zepchnąłem łódkę i podałem Jance rękę. Na sekundę wsparła się na niej i po chwili była już w łódce, zajmując miejsce przy sterze. Odepchnąłem się wiosłem i oto byliśmy sami, tylko we dwoje, na środku rzeki…

Miałem przed sobą jej lekko opaloną twarz, w ramach krótko przyciętych, rozświetlonych słońcem, jasnych włosów. Duże, orzechowe oczy spokojnie wpatrywały się we mnie.

Była w jasnej sukience, o szerokim, barwnym deseniu. Z krótkich rękawów wyłaniały się opalone ramiona. Dłoń miała małą i wąską. Lekki materiał wyraźnie podkreślał zarysy szeroko rozstawionych, stromych piersi.

Zgrabne, długie nogi, cienkie w kostce, o stopach małych i kształtnych, złożyła razem, opierając je lekko końcami palców o dno łódki. Była bez pończoch, w białych, tenisowych pantoflach.

Wchłaniałem po prostu w siebie cały urok jej dziewczęcej sylwetki. Musiała coś wyczytać w moim wzroku, gdyż w pewnej chwili odwróciła oczy, rumieniąc się lekko.

Wewnętrzne rozdrażnienie ubiegłych dni minęło bezpowrotnie. Fizyczny urok dziewczyny działał na mnie jak narkotyk. Milczeliśmy oboje.

Dziewczyna odezwała się pierwsza.

– Zastanawia się pan, jak rozpocząć interesujący flirt – co?

Słowa i ton były wyraźnie zaczepne.

– Teraz zastanawiam się już nad czym innym – odparłem.

– No?…

– Nad pobudkami, które panią skłoniły do agresywności.

Zarumieniła się lekko i mimo opalonej cery zupełnie widocznie.

– Wkracza pan w zakazane rejony – odparła cieplej – należy raczej brać pod uwagę samą agresywność.

– I to dałoby sposobność ku rozważaniom…

– Na przykład?

– Nie mogę jakoś pogodzić niektórych pani słów. Agresywność – dobrze. Ale w takim razie, skąd zgoda na wspólną przejażdżkę?

Janka odwróciła oczy od mojej twarzy i jakiś czas spoglądała na dalekie, zielononiebieskie odległe wzgórza. Po chwili przeniosła wzrok znów na mnie i rzekła, lekko nadąsana:

– Szkoda, że nie mogę wysiąść…

– To byłoby najłatwiejsze – trudniej jest odpowiedzieć na moje pytanie.

– Wcale nie! – rzuciła czupurnie. – Byłam ciekawa, jak pan poprowadzi flirt ze mną!

– Odsunę na bok aspekt niesłychanej zarozumiałości – powiedziałem z uśmiechem – i spytam, do jakich doszła pani wniosków…

W oczach jej ukazały się ogniki rozbawienia.

– Za mało siły uwodzicielskiej…

– Jeśli chodzi o flirt naturalnie?

– No i zbytnia zarozumiałość – rzuciła w odpowiedzi.

Potem spojrzeliśmy sobie w oczy.

Przestałem wiosłować, składając wiosła. Wolny nurt niósł nas pomału. Białe ściany domu widoczne na górze wśród liści drzew odsunęły się od nas, przedzielone rozległym łanem szuwarów. Znajdowaliśmy się wśród niego jak w pachnącej, zielonej, krętej uliczce.

Z daleka przed nami rysowała się ciemna czeluść mostu, opartego na rzędach drewnianych filarów.

– Czy naprawdę zgodziła się pani na przejażdżkę tylko dla lekcji flirtu?

– A dlaczegóż by jeszcze? – uniosła brwi do góry. – No i oczywiście wspaniała pogoda. Prawdopodobnie nie wybrałabym się, gdyby padał deszcz.

– Ja natomiast zaproponowałem ten spacer tylko dla pani samej.

Janka obróciła się bokiem i zanurzywszy dłoń w wodzie, przelewała ją przez palce. Krople, spadając, mieniły się jak srebro. Łódka puszczona samopas skręciła w poprzek nurtu i tak trwaliśmy we dwoje pomiędzy rozsłonecznionym niebem, wodą i szeleszczącym sitowiem. Miałem przed sobą śliczny profil dziewczyny.

– Bardzo to uprzejmie z pana strony – rzekła po dłuższym milczeniu, wyprostowując się.

– Jestem głęboko wzruszony pani odpowiedzią – rzuciłem.

– Panie Jerzy, proszę nie kpić – udała nadąsaną.

Po raz pierwszy do oficjalnego „pan” dodała moje imię.

– To będzie trudne. Nie mam jakoś ochoty na towarzyskie komunały.

– Czy są tylko te dwie ewentualności?

– Otóż właśnie. Jeszcze trochę, a może znajdziemy wspólną płaszczyznę zainteresowań…

– Dlaczego nie? Chyba niejedną?…

– Mnie obchodzi tylko jedna jedyna! – przerwałem żywo.

– Tak?… – zrobiła przesadnie zdziwioną minkę. – Proszę zatem, słucham… Muszę tylko nadmienić, że po panu nie spodziewam się banalności. Wie pan chyba, o czym myślę?

– Och, to, co bym chciał powiedzieć, a czego prawdopodobnie nie powiem, z mego punktu widzenia byłoby nadzwyczaj oryginalne…

– Z pana punktu widzenia? No, no… coraz lepiej.

– Cenna zachęta. Ale po tych wszystkich zastrzeżeniach musiała pani zauważyć, jak mi zrzedła mina?…

– Nie. Jest tak samo bezczelna jak zwykle – rąbnęła. Powiedziawszy to, mimowolnym ruchem przysłoniła paluszkami usta.

– Bardzo przepraszam – szepnęła szczerze zmieszana. – Tak mi się to jakoś wyrwało…

– I teraz mam mówić o swoich zainteresowaniach? Teraz, kiedy wiem, że bezczelny wyraz mojej twarzy ostudzi najgorętsze słowa!

– Nie może się pan obyć bez kpin, niepoprawny człowieku?!

– Więc jednak jest pani ciekawa tych słów? – Przymknąłem jedno oko.

W odpowiedzi pokazała mi koniec języka. Nie wiadomo, kiedy znaleźliśmy się w pobliżu pierwszego mostu. Zwisał już nad nami swoim ogromnym sklepieniem, zionąc ciemnością wnętrza, tajemniczą i groźną. Ująłem za wiosła, wyprostowując łódkę.

Most rozpostarł się nad nami zmurszałym belkowaniem, ogarniając mrokiem tym intensywniejszym, że znaleźliśmy się tu bezpośrednio z przejrzystej jasności dnia.

Dopiero teraz widziałem, jak był stary i zniszczony przez czas. Grube pale, wbite w dno rzeki, na linii jej powierzchni były nadgryzione przez wodę nieomal do połowy. Górne wiązania trzymały się razem chyba tylko z przyzwyczajenia, gdyż rdza dawno musiała już zniszczyć wszystkie klamry i śruby. Nie dziwiłem się teraz, że chwiał się pod ciężką maszyną Huberta.

W samej jezdni pełno było dziur i szczelin, przez które widać było niebo i sączyło się nikłe światło.

Odbijając się wiosłem o porośnięte brodami wodorostów, oślizłe pale, przepchnąłem łódkę na drugą stronę. Wypłynęliśmy z mroków w światłość i ciepło.

Przez ten czas nie mówiliśmy do siebie ani słowa. Zajęty byłem przeprawą, a Janka obserwowała moje ruchy.

Przemówiłem pierwszy:

– Już zgoda – dobrze?

– Nie! Przynajmniej tak długo, póki nie obmyślę zemsty.

– O przewrotna kobieto!

– O wyrafinowany uwodzicielu!…

Roześmieliśmy się zgodnie, jednak w pewnej chwili nasze spojrzenia spotkały się i raptownie przestaliśmy się śmiać. Utonęliśmy w sobie oczami głęboko, bez słowa. Widziałem jej źrenice poważne i pełne wyrazu i chciwie piłem ich czar, czułem, jak przenika mnie gorąco uczucia…

Dopiero po chwili zdałem sobie sprawę z doniosłości faktu, że dziewczyna nie odwraca wzroku, poddając się niemej pieszczocie moich oczu, że sama odwzajemnia tę pieszczotę. Oto zawiązała się między nami jakaś spójnia, jakieś nieme porozumienie, bez słów, bez jednego gestu, a tak pełne treści. Było to głębsze, wspanialsze od najsłodszych słów najbardziej wyszukanych zdań.

Nagle, rumieniąc się, gwałtownie odwróciła jakby z wysiłkiem wzrok. Skierowała głowę w inną stronę, widziałem jednak, jak zbiegły się jej brwi nad oczami, a twarz przybrała jakiś skupiony, surowy wyraz.

– Proszę zawrócić. Wracamy… – powiedziała cicho.

Posłusznie i bez słowa skręciłem łódkę. Nie przerywałem milczenia, pozostawiając dziewczynę jej myślom.

To, co zaszło przed chwilą, samo w sobie było niczym. Dwoje młodych ludzi na samotnej wycieczce zamieniło między sobą dłuższe spojrzenie. A jednak wytworzyło to między nami coś wiążącego. Było to wrażenie bardzo silne, niedające się tak łatwo zatrzeć. Wiedziałem, że jeszcze długi czas będę żył pod urokiem tej jednej chwili i jednocześnie uświadomiłem sobie, że od czasu lat studenckich zakochałem się po raz pierwszy naprawdę i mocno.

Widziałem, że i Janka była pod wrażeniem tej jednej cennej minuty, nie pozwalałem sobie jednak na zbyt pochopne wnioskowanie. Mogło to znaczyć wiele, a mogło i nie znaczyć nic, a w każdym razie łatwiej jej otrząsnąć się z przeżytego wzruszenia niż mnie, gdyż nie zapomniałem o istnieniu rywala, który jak dotąd zdawał się mieć znaczną przewagę nade mną.

Znów minęliśmy most i po pewnym czasie dobijaliśmy do przystani. Nie padło dotąd między nami ani jedno słowo, a kiedy patrzyłem na dziewczynę, uciekała wzrokiem przed moim spojrzeniem.

Po krótkiej wspinaczce stanęliśmy na szczycie.

– Nie będę pani dziękował za odbyty spacer – powiedziałem, gdyśmy przystanęli na chwilę dla nabrania tchu – powiem tylko, że dzięki niemu przeżyłem jedną z najcenniejszych chwil w życiu…

Potrząsnęła głową, nie odpowiadając. Gest ten był bardziej wymowny od wszelkich słów.

Dochodziliśmy już do werandy, gdy zza domu wyszedł Chmura. Zauważyłem jego ukradkowe spojrzenie, jakim zlustrował twarz dziewczyny, podchodząc do nas.

– Skąd to? – spytał ze źle ukrywanym przekąsem.

– Ze spaceru łódką – odparłem swobodnie – panna Janka była tak uprzejma, że zgodziła się dotrzymywać mi towarzystwa.

– Szukałem ciebie od dłuższego czasu – rzekł z pewnym rozdrażnieniem w głosie – mieliśmy się wybrać do miasta samochodem Gardy…

– Prawda! Zapomniałam! Teraz już za późno, odłożymy to na jutro…

– Jak chcesz… – powiedział chłodno. – Przeprosimy chyba pana Wydmę…

W odpowiedzi ukłoniłem mu się nie mniej sztywno.

Nie uszło to uwagi Janki. Obrzuciła go szybkim spojrzeniem, zatrzymując o moment dłużej wzrok na mojej twarzy. Udałem, że tego nie spostrzegłem, patrząc w inną stronę.

Zniknęli w głębi domu, a ja udałem się wolnym krokiem na przechadzkę po parku. Zapaliłem papierosa, rozmyślając nad wytwarzającą się sytuacją.

Przyjechaliśmy tu w pewnym określonym celu, a tymczasem… Odrzuciłem jednak skrupuły. To była rzecz Gardy, nie moja. Ta strona naszego tutaj pobytu przestała już mnie tak bardzo interesować. Ważniejszą sprawą stawała się kwestia rywalizacji z Chmurą.

Zdawałem sobie sprawę, że postępuję niezbyt właściwie. Istniała co prawda pewna rozbieżność w ocenie sytuacji w interpretacji Janki i Malczykowej, co postanowiłem sobie jeszcze wyjaśnić, lecz nie mogłem zaprzeczyć faktowi, że byli sobie bliscy i traktowali siebie, a raczej Chmura dziewczynę, w dość poufały sposób. Czy padły już wiążące słowa i jak dalece byli sobie bliscy, to nie zmieniało w niczym faktu, że właściwie stałem się intruzem.

Nie znajdowałem jednak w sobie wyrzutów sumienia. To, że zakochałem się w Jance, było już dla mnie bezsporne, a okoliczność ta usprawiedliwiała wiele kwestii i przekreślała pytanie: „wypada czy nie wypada”. Biorę rzeczy po prostu takimi, jakimi są. Nie mogłem też sobie wyobrazić, by mógł istnieć powód, dla którego, zakochawszy się w dziewczynie, miałbym się jej wyrzec, wyrzec się walki o nią.

Chmura jako człowiek przedstawiał mi się dotąd bez zarzutu. Nie złapałem go na żadnym powiedzeniu lub czynie, który podawałby w wątpliwość prawość jego charakteru. Polubiłem go nawet i sympatia ta trwała do dzisiaj. Jak już powiedziałem, nie podobało mi się jego spojrzenie przy spotkaniu z nami. Było w nim coś przykrego, czającego się.

Postanowiłem nie liczyć się z żadnymi skrupułami w walce o pozyskanie wzajemności dziewczyny. Nie dowodziło to naturalnie, bym miał dążyć do celu, nie przebierając w środkach. Zbyt cenna mi była, bym miał znaczyć ku niej drogę czymś, co by mi mogło potem zatruć słodycz jej zdobycia.

Nie przesądzałem z góry wyniku rywalizacji z Chmurą. Dwa momenty dodawały mi jednak otuchy. Pierwszy to zaprzeczenie Janki na postawione przez Huberta pytanie o ich narzeczeństwie, a drugi to jej zachowanie się podczas dzisiejszej wycieczki.

Zwłaszcza to ostatnie. Droga, słodka dziewczyna!

W tej chwili poczułem gorzki smak nadpalonej tektury, więc ze złością wyplułem ustnik.

Następnego dnia uderzył pierwszy grom. Nie będę jednak uprzedzał wypadków, a opowiem po kolei zdarzenia tak, jak w związku z nimi rozwijała się dalsza sytuacja.

Przed południem jakiś czas penetrowałem w możliwie dyskretny sposób dom w nadziei spotkania Zenona. Korciła mnie ciągle chęć odbycia z nim rozmowy i wyjaśnienia jego zagadkowego zachowania się. Wysiłki moje okazały się jednak próżne – nie znalazłem go nigdzie.

W bibliotece natknąłem się na Runa, korepetytora chłopca. Odbyliśmy ze sobą półgodzinną rozmowę; odniosłem z niej wrażenie, że poza wrodzoną nieśmiałością odznacza się dużą inteligencją i lotnością umysłu. Poza tym wydał mi się dziwnie zdenerwowany. Coś jak gdyby stan wewnętrznego napięcia, hamowanego siłą woli.

Odbył właśnie lekcje ze Zbyszkiem i przyszedł odpocząć po tym wyczynie. Przeszkodziłem mu i rezultatem była półgodzinna rozmowa.

Kiedy wreszcie odszedł, rozsiadłem się wygodnie w fotelu z zamiarem przejrzenia jednej ze znalezionych książek. Nie było mi jednak sądzone spędzić spokojnie to przedpołudnie. Na progu stanął Piotr.

– Przepraszam pana… – Chciał się cofnąć.

– Proszę, Piotrze, o co chodzi?

– Chciałem tu trochę przewietrzyć. Okna dawno nie były otwierane, a książki tego nie lubią.

– Jeżeli Piotr jest tego zdania, to proszę otwierać. Chyba nie przeszkadzam?

– Pan żartuje… Obawiam się jedynie zakłócić spokój… – odparł swoim chropowatym głosem.

Zauważyłem, że stary sługa darzył mnie swoimi względami. Dowodem tego między innymi było stałe dostarczanie mi do pokoju owoców, gdyż kiedyś wspomniałem, że jadam je chętnie rano po przebudzeniu.

Teraz postanowiłem skorzystać z okazji i przeprowadzić mały wywiad.

– Proszę robić to, co Piotr zamierza. Mnie wszystko jedno, czy będą otwarte, czy zamknięte…

Rzucił mi spode łba jedno ze swoich bazyliszkowych spojrzeń i widać zachęcony moim tonem, rozpoczął pogawędkę.

– Nie każdy u nas tak mówi… – mruknął.

– Noo? Któż by mógł zabraniać w robieniu koniecznych porządków?…

– Kto, jak nie ten – Chmura… – Ton, jakim wymówił te słowa, przesiąknięty był lekceważeniem i goryczą. – Wtrąca się do wszystkiego, wszystkim chciałby rządzić, a… – Urwał, machnąwszy ręką.

– To czemu nie powiecie starszej pani?

Piotr znów spojrzał na mnie spode łba i milczał przez pewien czas.

– Nie dziwota, że pan tak mówi – rzekł wreszcie. – Wiadomo, nietutejszy…

– Dlaczego?

– Co powie pan Chmura, to u starej święte. Najpierw próbowałem chodzić pożalić się, ale jak raz, drugi fuknęła, to już milczę i nic nie mówię…

– Starsza pani trzyma stronę Chmury?

– Jeszcze jak! Kiedy nasz pan żył jeszcze, świeć Panie nad jego duszą, trzymał wszystko w garści, że ha, na palcach koło niego chodzili, ale teraz?…

– Panienka nie wtrąca się do gospodarstwa?

– Nie. A szkoda, bo to przecież jej… Marnuje się wszystko i więcej nic…

– Tego bym nie powiedział. Stara przecież gospodarzy dobrze?…

– Tylko że skąpa bardzo…

Zastanawiałem się właśnie nad przewidującą polityką pani Malczykowej, która widząc w osobie Chmury przyszłego pana domu, zawczasu stara się pozyskać jego względy, gdy raptem zahuczały w salonie szybkie kroki i do pokoju wpadł Zbyszek.

Chłopak był blady i roztrzęsiony. Przerażone oczy utkwił w mojej twarzy i jakiś czas dyszał z wysiłku, nie mogąc przemówić ani słowa.

– Co się stało?! – Zerwałem się z fotela, tknięty złym przeczuciem.

– Trup… trup… – wykrztusił – wisi pod mostem…

– Kto?!

– Wuj Zenon…

– Gdzie Garda?! – Omal nie krzyknąłem: „komisarz!”.

– Nie… nie wiem… Przybiegłem tu, bo posłyszałem wasze głosy!

– Musimy go jak najprędzej znaleźć!

– Kogo? – Odezwał się raptem czyjś głos i twarz Huberta ukazała się w otwartym oknie.

– Właśnie ciebie! Zenon nie żyje!

– Dlaczego akurat mnie? – Spytał, nie okazując specjalnego wzruszenia.

Tym jednym zdaniem doprowadził mnie do porządku. Niedużo brakowało, a zdradziłbym jego rolę, jeśli nie słowami, to samym postępowaniem.

Garda znalazł się jak zwykle tam, gdzie najbardziej był potrzebny. Prawdopodobnie nie bawiąc się w zbytnie ceregiele, podsłuchiwał moją rozmowę z Piotrem.

Wzięliśmy ze sobą Zbyszka i wkrótce byliśmy w łódce, a po chwili wpływaliśmy w mroczną czeluść zionącą spod mostu.

Początkowo wzrok przyzwyczajony do słońca nie mógł nic dojrzeć.

– O, tam… – wskazał Zbyszek trzęsącą ręką.

Teraz i my spostrzegliśmy Kolskiego.

Z jednej strony belkowanie tworzące przyczółek wchodziło wprost w wodę, z drugiej natomiast tkwiło w stałym gruncie. Pomiędzy drewnianą ścianą a nurtem rzeki ciągnął się pochyły skrawek ziemi, szerokości najwyżej jednego metra.

I właśnie pod tą ścianą wisiał Kolski, obrócony do nas plecami.

Podpłynęliśmy do niego i Hubert jakiś czas badał uważnie i drobiazgowo grunt, po czym pozostawiając chłopca w łódce, wyskoczyliśmy na brzeg.

Musiałem przytrzymać się drewnianej ściany, by nie wpaść do wody.

Zenon wisiał na sznurze zaczepionym o górne wiązania, prawie dotykając końcami butów ziemi.

Zdejmowanie wisielca nie było pracą przyjemną. Po chwili zwłoki znalazły się w łódce.

Chciałem odbić, kiedy Hubert mnie zatrzymał.

– Czekaj jeszcze!

Powtórnie zeskoczył na ziemię i wspiąwszy się na rękach, oglądał jakiś czas miejsce i sposób zamocowania sznura, po czym bez słowa już zajął miejsce przy nas.

Ruszyliśmy w powrotną drogę.

Kiedy wypłynęliśmy na słońce, ujrzałem dokładnie twarz nieboszczyka. Była okropna. Nabrzmiała, czerwona, z wytrzeszczonymi, szklistymi oczami, na wpół wywróconymi ku górze, przerażała swą ohydną maską. Na szyi znaczył się sinożółty pasek biegnący pod jabłkiem Adama, ukośnie ku tyłowi.

Kolski leżał na boku, ubrany w swoje zwykłe, codzienne ubranie. Był jedynie bez kamizelki i kołnierzyka. Dopiero teraz zauważyłem, że marynarkę miał na plecach podartą.

Z nas trzech jedynie Hubert nie okazywał specjalnego przejęcia się tragicznym ładunkiem. Siedział zamyślony przy sterze, lustrując trupa nieomal obojętnym spojrzeniem.

W domu panował już rozgardiasz i podniecenie. Z pomocą dwóch ludzi przenieśliśmy zwłoki Zenona do jego pokoju, skąd Hubert wkrótce wyprosił służbę i krzątającą się zaaferowaną Malczykową.

– Przepraszam – zwrócił się do starszej pani w swój zwykły, zdawkowy sposób – ale będąc adwokatem, wiem, że nikt do czasu przybycia policji nie może znajdować się tutaj.

– Policję i doktora zawiadomiłem – zaterkotał od progu Piotr.

– Więc powinni zaraz być. Do ich przybycia nie wolno tu nic ruszać, dlatego lepiej będzie, jak wszyscy stąd wyjdą.

– A pan? – rzuciła zaczepnie staruszka. Była jak zwykle czupurna i energiczna.

– Biorę odpowiedzialność na siebie. Zresztą ktoś musi pozostać na straży.

– Oczywiście… – przerwała po tym jednym słowie i obrzuciwszy pokój spojrzeniem, wyszła żwawo, nie kończąc rozpoczętego zdania.

Hubert popatrzył za wychodzącą kobietą i nie odwracał wzroku, mimo że drzwi już zamknęły się za nią.

Zostaliśmy sami.

– Mamy mało czasu, Hub… – rzuciłem, widząc, że stoi bezczynnie.

Garda ocknął się z zamyślenia.

– Tak, masz rację. – Mimo to nie ruszył się z miejsca, przeniósł jedynie wzrok z drzwi na trupa.

Zenon leżał na łóżku tak, jak ułożyliśmy go: na plecach, z rozrzuconymi szeroko ramionami.

– Chcesz przejrzeć jego rzeczy?

– Na to mamy czas i później. Hmm… – mruknął, podchodząc do zwłok. Zatrzymał się przy łóżku i przyglądał się im jakiś czas bez słowa. Po chwili obrócił się i przesunął spojrzeniem po meblach.

Łóżko stało pośrodku pokoju, wezgłowiem przy ścianie. W rogu z jednej strony znajdowała się toaleta z przyborami do golenia, z drugiej duży, częściowo zarzucony papierami stół. Pod przeciwległą ścianą tkwiła ogromna szafa, a za nią umywalka i wieszak na ręcznik. Parę starych obrazów zdobiło ściany.

Wzrok Huberta ześliznął się z nocnego stolika i pobiegł w kierunku stołu. Śledziłem jego spojrzenie.

Spod papierów wystawała złota oprawa binokli. Garda wziął je do ręki i jakiś czas trzymał za uszko przeznaczone dla taśmy.

– Zakład jeden przeciwko dziesięciu… – mruknął.

– O co?

– Spróbuj – załóż je sobie. – Podał mi binokle.

Wziąłem okulary i przysunąłem do oczu. Miały zwyczajne, nieoptyczne szkła.

– Co to ma znaczyć? – spytałem zdumiony.

– Rozwiązanie pierwszej zagadki – odparł.

– Dużo mi to mówi – mruknąłem niechętnie.

– Widziałeś linię strangulacyjną? – Hubert nie zwrócił uwagi na moje słowa.

– Nie.

– Przyjrzyj się jej dobrze. Poza tym ta dziura na plecach. No… no… – mruknął na zakończenie sam do siebie.

– Po kiego licha powiesił się? – spytałem. – Nie zastanawiałeś się nad tym?

– Nad tym?… Nie.

– Czy jest coś, co cię absorbuje bardziej?

Byłem ciekaw jego spostrzeżeń i zastanawiałem się jednocześnie, co chciał powiedzieć mówiąc o linii strangulacyjnej.

– Dużo rzeczy – odparł Garda – między innymi plamy pośmiertne. Ale z tym będziemy musieli poczekać do przyjazdu tutejszych władz.

– Czy zdradzisz im swą rolę?

– Roli prawdopodobnie nie, ale zawód. Nawiasem mówiąc, tylko im. Ciekaw jestem, kto widział go po raz ostatni za życia… – zakończył, zmieniając temat.

– Czy to takie ważne? Moim zdaniem sprawa ta ma tyle ciemnych stron, że ten szczegół staje się drugorzędny.

– Może i masz rację… – Garda widać postanowił sobie wyprowadzić mnie z równowagi.

– Jesteś cały jak wielki znak zapytania! – rzuciłem poirytowany.

Hubert spojrzał na mnie tak, jak gdyby dopiero teraz zdał sobie sprawę z mojej obecności.

– Przepraszam cię – uśmiechnął się lekko – ale to wina zbyt szybko biegnących myśli. Tak – skinął z wolna głową.

– Tyle pytań wymaga jeszcze odpowiedzi…

Spojrzałem mimo woli na nieboszczyka.

– Nie przeczę – odparł Hubert – że zabójstwo to stawia przed nami cały szereg zagadnień. Wyłania się istotnie cała masa pytań, na które trzeba będzie znaleźć odpowiedź. Oficjalne śledztwo dużo nam chyba pomoże.

– Czy masz zamiar brać w nim udział?

– Jeżeli mi się uda. Naturalnie w sposób jak najbardziej dyskretny.

W tej chwili dał się słyszeć warkot motoru, który po krótkim nasileniu raptownie zamilkł.

Podszedłem do okna.

Z samochodu wysiadało dwóch panów w cywilnych ubraniach. Obok szofera siedział mundurowy policjant.

– Władze na miejscu – objaśniłem Gardę. – Czy zejdziemy na dół?

– Po co? Zaraz tu będą.

TRUP W SŁOŃCU

Rozpoczęły się zwykłe policyjne formalności. Po ich załatwieniu przybysze przystąpili do przesłuchania domowników.

Nie byłem ciekaw ich zeznań. Bardziej mnie interesowało, co obecnie porabia Janka i jak się czuje po nowym wstrząsie, jaki przeszła.

Szukałem jej bezskutecznie przez pewien czas. W całym domu panował rozgardiasz i bezładna krzątanina. Odnosiłem wrażenie, że jego mieszkańcy zbędną ruchliwością chcą zabić własne niepokojące ich myśli.

Wyczuwałem atmosferę napięcia, tłumionego wysiłkiem woli. Każdy był bardziej przyjacielski niż zwykle, bardziej rozmowny elokwencją bez znaczenia, starając się w potoku słów utopić wewnętrzny niepokój.

Przybyły komisarz policji wraz ze swoim urzędnikiem prowadził przesłuchanie w stołowym pokoju. Był tam i lekarz, który nadjechał własnym samochodem, oraz Garda. Stąd wnioskowałem, że zdradził im swoje incognito.

Szukając Janki, natknąłem się w hallu na Zbyszka. Chłopak był jakiś zgaszony, milczący i osowiały.

– Nie widziałeś panny Janki? – zagadnąłem go.

Spojrzał na mnie i zwlekał jakiś czas z odpowiedzią.

– Jest u siebie – rzekł wreszcie niechętnie – widziałem, jak szła na górę.

Nie zwracając już na niego uwagi, ruszyłem ku schodom i wkrótce, opanowując wzruszenie, zapukałem do jej drzwi.

W odpowiedzi dobiegło mnie krótkie i ledwo dosłyszalne „proszę”…

Nacisnąłem klamkę i stanąłem na progu, obrzucając wnętrze spojrzeniem.

Po raz pierwszy byłem w jej pokoju. Umeblowanie składało się z jasnoseledynowych sprzętów. Duży, zielony dywan zaścielał podłogę. Dwa wazony gwoździków, jeden na stoliku przy szezlongu, drugi na toalecie, tworzyły dwie jaskrawe plamy na tym stonowanym tle.

Janka leżała na szezlongu z twarzą w poduszkach. Kiedy wchodziłem, odwróciła głowę, a następnie zerwała się na równe nogi, trochę zmieszana.

– To pan!!! – krzyknęła lekko.

– Nie mogłem opanować uczucia niepokoju i przyszedłem dowiedzieć się, jak się pani czuje… – mówiąc te słowa, nie odwracałem oczu od jej twarzy.

Śmierć stryja musiała na niej zrobić wstrząsające wrażenie. Była zupełnie blada, bez kropli krwi w twarzyczce, a oczy ocieniały silne podkowy. Nie zauważyłem w nich jednak śladu łez.

– Jestem panu wdzięczna, że chciał mnie pan odwiedzić – powiedziała z prostotą, która napełniła mi serce ogromną tkliwością. – Jeżeli mam być szczera, to czuję się bardzo źle…

– Proszę nie krępować się moją obecnością i odpocząć…

W odpowiedzi potrząsnęła tylko główką, siadając na tapczanie i ruchem ręki, bez słowa, wskazała mi stojący obok fotelik. Było w tym geście coś z przyjacielskiej swobody.

Nie chcąc powiększać i tak silnego przerażenia dziewczyny, postanowiłem nic jej nie mówić (zresztą zgodnie ze wskazówkami Gardy) o początkowych wynikach dochodzeń i o przeświadczeniu policji, wykluczającemu ewentualność samobójstwa.

Zająłem wskazane mi miejsce i milczałem przez chwilę, obserwując schyloną główkę dziewczyny z rozsypanymi złotymi lokami.

– Nie wiem, jakich słów mam użyć – odezwałem się wreszcie – by dodać pani otuchy. Proszę mi jednak wierzyć, że ma pani we mnie szczerego i oddanego przyjaciela… – Urwałem raptownie, gdyż mówiąc te słowa, uświadomiłem sobie, że brzmią banalnie i pusto, w setnej części nie oddając tego, co chciałbym, żeby odczuła i zrozumiała.

Mimo to Janka, nie patrząc na mnie, wyciągnęła ku mnie rękę, kładąc ją na mojej dłoni. Zamknąłem jej drobną rączkę w uścisku palców i trwaliśmy tak przez pewien czas, poddając się niemej wymowie tego gestu, który był przez moją bezpośrednią szczerość wymowniejszy od wszelkich słów.

– Jestem okropnie wstrząśnięta – odezwała się w pewnej chwili dziewczyna, cofając rękę – i nie wiem już sama, co mam o tym wszystkim sądzić…

– Policja też zastanawia się nad powodami, które skłoniły pani wuja do samobójstwa.

– O to właśnie chodzi! Dlaczego odebrał sobie życie? I to w ten sposób, w takich okolicznościach?…

– Z czasem dowiemy się wszystkiego…

– Jednak moje obawy miały uzasadnienie – szepnęła jak gdyby do siebie. – Zawsze miałam uczucie, że na śmierci tatusia nie skończą się nieszczęścia…

– Zdaje mi się, że mamy po prostu do czynienia ze zbiegiem okoliczności – nic więcej.

– Pan stara się mnie uspokoić – po raz pierwszy spojrzała mi w oczy – ale to daremnie. Boję się, boję się… coraz bardziej… – zakończyła szeptem.

Przypomniałem sobie słowa Zenona podczas nocnej rozmowy i mimo woli wstrząsnął mną dreszcz. Garda myśli, że popełniono morderstwo – dziewczyna intuicyjnie odczuwa obecność jakiejś wrogiej, tajemniczej siły, tu, w domu, wśród nas… To było zastanawiające.

– Czy panią przesłuchiwano?

– Tak, krótko. Komisarz był bardzo uprzejmy, pytał mnie jedynie, kiedy po raz ostatni widziałam zmarłego i w jakich okolicznościach. Naturalnie nic mu nie mówiłam o moich obawach, bo sądziłam, że z ich formalnego punktu widzenia byłoby to śmieszne.

– O ile znam jednak Gardę, to przypuszczam, że on nie widziałby w tym nic śmiesznego. Sam odznacza się nadzwyczajnym darem intuicyjnym.

– Pan Garda był obecny podczas przesłuchania, ale nie stawiał żadnych pytań.

– Wolał słuchać. Chyba były jednak osoby, którym i on zadawał pytania. Ale nie po to przyszedłem, by jeszcze panią denerwować.

– Już się trochę uspokoiłam. W pierwszej chwili śmierć stryja przygnębiła mnie okropnie.

– Nic dziwnego. Drugi wypadek w ciągu roku. Przyrzekliśmy jednak o tym nie mówić – prawda, Janeczko?…

Imię jej wyrwało mi się zupełnie mimo woli. W pierwszej chwili zmieszałem się, nie wiedząc, jak to przyjmie.

Spojrzała na mnie zaskoczona. Musiała jednak zauważyć moje zmieszanie i wiedziona kobiecą intuicją wyczuła sytuację. Na twarzy jej wykwitł krótki uśmiech, który jednak zaraz zniknął i odpowiedziała zupełnie poważnie:

– Dobrze, Jurku. – Słysząc tę odpowiedź, miałem nieprzepartą chęć porwania jej w ramiona.

Jednak Janka prawdopodobnie nie chciała, by doszło między nami w obecnej chwili do jakichś czułości, gdyż obdarzając mnie promiennym spojrzeniem i uśmiechając się, powiedziała:

– A teraz idź, bo chcę się położyć.

Bez słowa już wyszedłem z pokoju. Byłem oszołomiony szczęściem. Ponura rzeczywistość nie kazała jednak zbyt długo na siebie czekać. Tak oto w życiu blisko siebie kroczą miłość i śmierć i tak się o siebie ocierają.

Mijając schody, spotkałem Runa. Ujrzawszy mnie, skinął ręką.

– Właśnie idę spod magla. O ile wiem, mają teraz apetyt na pana!

Był to zimny tusz, przywołujący mnie do bieżących, mniej przyjemnych zagadnień.

– Jest tam Garda?

– Jest. Prosił właśnie, żeby pana znaleźć. Wesołej zabawy – zakończył ponurym tonem, ustępując mi drogę – ja już mam jej dosyć!

I u niego wyczułem ten przyczajony strach, jaki zapanował w całym domu. Czy uległ ogólnemu nastrojowi – czy też…?

Oświadczenie Huberta, wykluczające możliwość samobójstwa, nasuwało z konieczności myśli o sprawcy morderstwa. Czy był to ktoś z domowników – i kto?

A jeśli nie, to gdzie ukrywa się zbrodniarz? Dlaczego zginął Kolski? Jaki był cel tego zabójstwa?

Powód musiał jak zwykle odgrywać zasadniczą rolę. Gdyby się udało wyjaśnić, kto miał interes w usunięciu Kolskiego, mielibyśmy na pewno sprawcę. Naturalnie powód istotny, prawdziwy, bo przy teoretycznych rozważaniach nasuwało się ich dziesiątki… A przecież życie ludzkie jest tak skomplikowane, że prawdziwej przyczyny moglibyśmy nie domyślać się. Mogła powstać przez jakiś zbieg okoliczności, wydarzeń, sytuacji zupełnie nam nieznanych; początek lub główna przyczyna tragicznego finału mogła tkwić gdzieś w dalekiej przeszłości, gdzieś poza tutejszym terenem.

Runo już dawno odszedł, a ja stałem jeszcze na schodach zatopiony w tych myślach. Tyle zagadnień wynurzało się z mroków tej tajemnicy.

Na przykład – czy śmierć Michała Kolskiego była naturalna, czy też i jego zgładziła mordercza ręka? Czy istniał jakiś związek pomiędzy tymi dwoma zgonami?

Nie wiemy jednak, czy Michała zamordowano. Żadnych dowodów na to nie ma. Gdyby jednak Garda przyszedł do tego przeświadczenia, operując jakimiś sobie tylko znanymi przesłankami, wówczas powinno mu to uprościć sprawę.

Poniechałem chwilowo dalszych rozmyślań, idąc do jadalni.

Za stołem, na miejscu zwykle zajmowanym przez Malczykową, siedział przybyły komisarz. Obok niego nad rozłożonymi papierami usadowił się protokolant, a z drugiej strony Garda. Prowadzili teraz ze sobą przyciszoną rozmowę.

Przedstawiłem się komisarzowi. Był to wysoki mężczyzna, o krótko przystrzyżonych włosach nad czerwoną twarzą. Z grubych, mało inteligentnych rysów biła jednak jakaś pierwotna, surowa siła. Jasnoniebieskie oczy patrzyły bystro i przenikliwie.

Wskazał mi ręką krzesło.

– Proszę, może zechce pan usiąść. Dla dopełnienia zapisek postanowiłem przesłuchać i pana, aczkolwiek kolega Garda udzielił mi już pewnych wyjaśnień co do pańskiej osoby – przemówił do mnie, przyglądając się deseniowi obrusa i bawiąc się ołówkiem.

Zająłem miejsce, nie odpowiadając na ten wstęp. Komisarz, rzuciwszy na mnie okiem, ciągnął dalej:

– Zaszła pewna… hm… nieformalność, z której, gdyby nie osoba pana Gardy i jego stanowisko, musiałbym wyciągnąć konsekwencje. Mianowicie wbrew istniejącym przepisom ciało nieboszczyka zostało przed naszym przybyciem zdjęte i przewiezione tutaj. Pan Garda jednak udzielił mi dostatecznie wyczerpujących wyjaśnień. W związku z tym muszę przesłuchać i pana na okoliczność, w jakich warunkach i w jakim stanie znaleźliście panowie ciało.

Kończąc to dość długie przemówienie, komisarz uniósł oczy i utkwił wzrok w mojej twarzy. Spojrzenie jego mógłbym uważać za natarczywe, gdyby nie urzędowa rola, jaką spełniał.

Przez krótką chwilę mierzyliśmy się oczami, po czym, nie chcąc przedłużać tego „flirtu”, spojrzałem na Gardę.

Siedział spokojny i opanowany, jak się zdawało, pochłonięty zupełnie oglądaniem wiszących na ścianie portretów.

Zabrałem po chwili głos, opowiadając możliwie krótko i ściśle, co widziałem. Podczas mego przemówienia pióro protokolanta monotonnie skrobało po papierze. Kiedy skończyłem, komisarz mruknął:

– No tak – to byłoby więc wszystko, jeśli chodzi o pana. Po chwili zaś dodał: – jeszcze ewentualnie parę pytań…

– Proszę.

– Czy nie zauważył pan na ziemi jakichś śladów?

– Było tak ciemno, że trudno mi na to pytanie odpowiedzieć dokładnie, zdaje się jednak, że ziemia była w paru miejscach zdeptana.

– Czy zwrócił pan uwagę na rodzaj tych śladów? Czy były one jednej osoby, w danym wypadku samobójcy, czy też ewentualnie i kogoś jeszcze?

– Tego nie widziałem. (Przypomniałem sobie, że Hubert dokładnie oglądał grunt przed opuszczeniem łódki, wolałem więc sam nie poruszać tego tematu.)

– Ze względu na udzielone już nam wyjaśnienia kolegi Gardy nie jest to takie ważne. Teraz jeszcze jedno: czy nie zaszło tu nic takiego w ostatnich dniach, co zwróciło pańską uwagę, a co mogłoby mieć jakiś związek ze śmiercią Kolskiego lub w ogóle z jego osobą?

Przypomniał mi się natychmiast nocny incydent. Rzuciłem szybkie, przelotne spojrzenie na Huberta i zauważyłem, jak potrząsnął głową, jak gdyby opędzając się od natrętnej muchy. Był to gest prawie nieuchwytny, jednak dla mnie zupełnie zrozumiały.

– Nie, nie przypominam sobie, by coś takiego zaszło – odparłem swobodnie.

– No, to tymczasem koniec… – rzekł komisarz, unosząc się z krzesła. – Dziękuję panu.

To „tymczasem” okazało się proroczym słowem.

– Przejdziemy teraz, kolego, do naszego eskulapa – zwrócił się z kolei do Huberta – a potem może byśmy urządzili sobie małą prywatną rozmówkę – co? – Spojrzał pytająco na mnie.

– Służę w każdej chwili – odparłem. – Znajdą mnie panowie w bibliotece.

Poszli na górę, a ja do biblioteki.

Zająłem swój ulubiony fotel, oddając się znów rozmyślaniom. Myśl wróciła przede wszystkim do osoby Janki. Co teraz porabia?… Pewno odpoczywa, biedactwo…

Jak się to stało, że jej wzajemność stała się faktem? Przecież bądź co bądź interesowała się Chmurą? Ale do jakiego stopnia? Sądząc z jej słów, które wypowiedziała przed Gardą, nie musiały to być uczucia zbyt silne. Do ostatniej nieomal chwili nie zdradziła się jednak ze swoją sympatią do mnie.

Byłem ciekaw, jak ułoży się stosunek Janki do Chmury i jak ten ostatni odniesie się do wytworzonej sytuacji… Będę miał w każdym razie okazję do bliższego zaznajomienia się z jego sylwetką psychiczną.

W tym miejscu myśl wróciła do bieżących zagadnień dnia.

Do jakich wniosków dojdzie policja po zbadaniu ciała przez lekarza i jakie z tego wyciągnie konsekwencje? Mimo dużej praktyki Hubert mógł się przecież mylić. Gdyby mimo wszystko stwierdzono samobójstwo, przyniosłoby to i mnie, i może jeszcze niejednej osobie dużą ulgę.

W tej chwili drzwi gabinetu uchyliły się nieco i na progu stanął Piotr ze ścierką w ręku.

Obrzucił pokój swoim charakterystycznym spojrzeniem spode łba, przy czym zatrzymał je na mnie.

– No i cóż, Piotrze? – Zagadnąłem sługę, zdając sobie sprawę, że ścierka do kurzu jest tylko pretekstem, a stary po prostu szukał mnie, by pogawędzić. – Coś za często zagląda śmierć do tego domu?

Piotr przestąpił próg, zamykając za sobą drzwi.

– A tak, proszę pana – mruknął – niedobrze się dzieje.

– Gdzie jest reszta osób?

– Zdaje się, że w swoich pokojach. Boją się teraz jedno drugiego.

– Dlaczego? – Udałem zdziwienie. – To, że pan Kolski odebrał sobie życie, aczkolwiek tragiczne samo w sobie, nie powinno chyba tak przerażać.

– A kto ich tam wie! Coś mi się jednak zdaje, że więcej mają strachu niż żałości.

Sługa podsunął się w moją stronę, udając, że ściera niewidoczne kurze.

– Szkoda pana Zenona. Najpierw jego brat, teraz on…

Pokręcił głową, nie dopowiadając.

– Zastanawiam się, jaki mógł być powód samobójstwa – mówiłem dalej. – Co mogło skłonić pana Kolskiego do targnięcia się na własne życie?

Piotr spojrzał na mnie przeciągle.

– Policja myśli, że to samobójstwo?

Nie dałem poznać po sobie, jak byłem poruszony jego słowami.

– Tego nie wiem, ale przecież nie można chyba przypuszczać… – urwałem, nie chcąc zbyt wyraźnie wypowiedzieć wniosku.

– Człowiek ma przecież głowę i kombinuje. Po co miałby odbierać sobie życie?…

– Powody nie są jeszcze znane.

– I nie będą – machnął ścierką – bo ich nie ma! Coś mi się w tym wszystkim nie widzi… – zniżył głos do szeptu.

– Co na przykład?

Znów rzucił mi swoje groźne spojrzenie, lecz nic nie odpowiedział.

– Przesłuchiwał Piotra ten komisarz? – zadałem dalsze pytanie.

– Juści, że przesłuchiwał. Co chciałem, tom powiedział, a co nie, to nie.

– Dlaczego nie wszystko?

– Boja wiem… Może i powiem wszystko, ale tak zaraz, na gorąco, nie chciałem. Człowiek jest już stary i lubi robić wszystko po namyśle…

– Więc Piotr myśli, że to nie było samobójstwo? – zapuściłem sondę.

– Myślę, że nie. Pościel… – urwał raptownie, chwilę nasłuchując.

– Co takiego?

– Zdawało mi się, że słyszę kroki…

Nasłuchiwałem również jakiś czas, ale nie doszedł mnie żaden podejrzany szmer. Mimo to wstałem cicho z fotela i uchyliłem drzwi najpierw do salonu, później do gabinetu. Nie było nikogo.

– Przywidzenie Piotrze – uspokoiłem sługę, zajmując z powrotem miejsce. – Nikogo nie ma. Proszę mi spokojnie opowiedzieć – co Piotr widział?

– Nie mówiłem tego policji, ale sumienie nie daje mi spokoju…

– Chodzi o pościel?

– To było tak, proszę pana – sługa przysunął się do mnie blisko, starając się mówić możliwie cicho, co przy jego zachrypniętym głosie niezbyt mu się udawało. – Wstaję wcześnie, bo w moim wieku sen nie jest już tak potrzebny… Jestem na nogach od czwartej. Latem o tej godzinie słońce już na niebie i robi się widno. Dzisiaj rano wstałem jak zwykle i obchodziłem dom – robię już tak od trzydziestu lat, jak tu jestem na służbie. Najpierw dolne pokoje, potem piętro…

– No i co Piotr zauważył – przerwałem mu rozwlekłe opowiadanie, zaciekawiony w najwyższym stopniu. Jednak nie dał się naglić i nie zmieniając intonacji, tym samym chropowatym głosem, wolno i monotonnie ciągnął dalej:

– Więc obchodzę piętro. Jakem podchodził do pokoju pana Zenona, patrzę – drzwi uchylone. Pukam, nikt nie odpowiada, więc wchodzę i widzę – pokój pusty.

– A co było z pościelą?

– Pytała mnie o to i policja. Powiedziałem tylko, że była rozrzucona, jak gdyby ktoś w niej spał. Ale, proszę pana, jak spojrzałem na pogniecioną poduszkę, zobaczyłem, że odchodzi do góry. Pan może nie wie, ale z pierzem to tak jest, jak go się przyciśnie, to niedługo potem odpręża się – wyglądało mi, że ktoś przed chwilą wstał i tylko co wyszedł, na chwilę przede mną.

– Hm… to ciekawe. Dowodziłoby to, że pan Kolski jeszcze wówczas żył i wymknął się z pokoju tuż przed Piotrem?

Stary patrzył się jakiś czas bez słowa, nachyliwszy goły czerep w moją stronę.

– On albo nie on… proszę pana.

– Jak to?

– A bo nie mógł ktoś rozrzucić pościeli? Posłyszał, że idę, i uciekł.

Obrzuciłem Piotra zdumionym spojrzeniem, nie posądzałem go bowiem o tak dalece rozwiniętą domyślność. Przyszło mi jednak na myśl, że musiało coś zajść, czego mi jeszcze nie opowiedział, a co nasunęło mu ten wniosek.

– Czy zauważył Piotr kogoś w korytarzu? – spytałem.

– Nie, jak zobaczyłem tę poduszkę, to zaraz przypomniało mi się, że przechodząc korytarzem, widziałem, jak drzwi jednego z pokoi właśnie zamykały się…

– Czyja to była sypialnia? – spytałem szybko, zaciekawiony i podniecony.

Może właśnie dlatego nie dosłyszałem kroków, a dopiero hałas otwieranych szybko drzwi kazał nam jednocześnie zwrócić głowy w ich kierunku.

Na progu stała Lukrecja Kolska, z wyrazem twarzy znamionującym zaskoczenie.

– Och, przepraszam… – rzekła. – Nie wiedziałam, że ktoś tu jest.

Piotr odsunął się ode mnie i machinalnie począł przesuwać ścierką po poręczach fotela.

Wstałem, składając jej ukłon.

– Odpoczywam po wrażeniach dzisiejszego dnia i gawędzę z Piotrem – powiedziałem, obserwując ją bacznie. Ciekaw bowiem byłem, czy słyszała coś z tego, o czym mówiliśmy.

– Och, ja też ledwie żyję – odparła, wachlując się chusteczką i zajmując miejsce naprzeciw mnie. – Nie będę panu przeszkadzała?… – zakończyła zalotnie, unosząc powieki o długich rzęsach i patrząc na mnie swymi ciemnymi oczami.

– Bynajmniej – zaprzeczyłem żywo, zajmując miejsce. – Wprost przeciwnie, cieszę się, że znalazłem bratnią duszę, spragnioną równie spokoju jak ja!

Piotr tymczasem bezszelestnie wysunął się do salonu.

Przez chwilę patrzyliśmy na siebie bez słowa. Ja zastanawiałem się w dalszym ciągu, czy coś z naszej rozmowy mogło dojść do jej uszu, twarz zaś kobiety była nieodgadniona.

Po chwili nikły uśmiech zabłąkał się na jej usta.

– Dlaczego pan tak uporczywie mnie obserwuje? – spytała w dalszym ciągu zalotnym tonem.

Zmieszałem się na chwilę, przeklinając siebie w duchu za nieostrożność.

– Raczej może natrętnie…

– Co? – uśmiech rozpłynął się szerzej na jej pełnej twarzy.

– To wina pani oczu – rzuciłem lekko, chcąc zmienić kierunek rozmowy, zbyt dla mnie ambarasujący.

Roześmiała się na głos, trzepnąwszy mnie po kolanie chusteczką.

– Pochlebca!

– Dowodzi to pani skromności…

– I w dodatku niepoprawny – rzuciła, udając rozkapryszony ton. – Nie uchodzi dzisiaj flirtować…

– Nie przesadzajmy. I tak dom pełen jest ponurych twarzy i przygnębiającego nastroju.

– Tak, to racja! Wszyscy bardzo odczuli śmierć biednego Zenona.

– Nic dziwnego. Każda nagła śmierć sprawia silne wrażenie.

– Służba też uległa ogólnej psychozie. Piotr na przykład miał nadzwyczaj tajemniczą minę, jak weszłam do pokoju.

Słowa te pozwalały się domyślać, że chce pociągnąć mnie za język, a zatem chyba nie słyszała naszej rozmowy.

– Taki sam wyraz twarzy ma, zdaje się, i co dzień – rzuciłem. – Taki stary, jak on, sługa, musiał specjalnie odczuć śmierć obydwóch chlebodawców.

Kobieta znów utkwiła we mnie spojrzenie.

– Tak, prawda. Nawet nie skojarzyłam dotąd tych wypadków. Na pewno zwierzał się panu ze swych zapatrywań na sprawę. Służba w takich razach jest bardziej podejrzliwa niż policja.

– Tego nie zauważyłem. Ubolewaliśmy jedynie nad śmiercią pana Zenona, zastanawiając się, co mogło go skłonić do samobójstwa. Jak pani sądzi?

– Policja pytała mnie o to samo – wzruszyła nieznacznie ramionami. – Skąd ja mogę wiedzieć?

– Chyba nie przygoda sercowa? Przypuszczam, że stan materialny nie był powodem?…

– Nie mam pojęcia. O stanie jego finansów najlepiej wie pan Chmura. Był jego pełnomocnikiem.

– Na pewno i on przeszedł przez krzyżowy ogień. Czy bardzo panią wymęczyli?

– Nie. Parę pytań i koniec. „Bardzo pani dziękuję – to już chyba będzie wszystko”… – zaimitowała świetnie głos i sposób wyrażania się komisarza, prowadzącego dochodzenie.

W tej chwili rozległy się kroki i do pokoju weszli Garda i komisarz.

– No, już koniec – sapnął ten ostatni, ocierając chusteczką spocone czoło. – Przyszliśmy do pana – dorzucił, spoglądając na Lukrecję.

– Jeżeli panom przeszkadzam, to już mnie nie ma! – wstała z fotela, zmierzając ku drzwiom.

Wróciliśmy do jadalni.

– Prosiłem pana komisarza Kleckiego o pozwolenie wtajemniczenia cię w dotychczasowe wyniki dochodzenia – zagaił rozmowę Garda. – Pomagając mi w pracy, musisz być zorientowany w stanie sprawy. Dlatego też podam ci rezultaty, do jakich doszliśmy.

Pomyślałem sobie, że jak dotąd to nie bardzo mu jakoś byłem pomocny, nie wypowiedziałem jednak tej myśli. Hubert musiał mieć swoje powody, dla których postępował w ten sposób. Milczałem więc, ciekaw co mi powie.

– Szczegółowe badanie ciała – ciągnął dalej – potwierdziło moje początkowe przypuszczenia, że Kolski nie odebrał sobie życia, a został zamordowany. Mówi o tym tak linia strangulacyjna, jak i plamy pośmiertne.

– Czy stwierdziliście znaki palców na szyi ofiary?

– Nie. Zastanawialiśmy się już, w jaki sposób został pozbawiony życia, gdyż lekarz nie znalazł żadnych znamion, które by wskazywały na rodzaj uduszenia. Prawdopodobnie morderca skrępował ofiarę i udusił za pomocą poduszki.

– Co za okrucieństwo! Dowodziłoby to braku jakichkolwiek ludzkich uczuć! Czy stwierdziliście, kto go widział po raz ostatni lub kto z nim ostatni rozmawiał? Chciałem się z Kolskim zobaczyć i szukałem go nawet, ale bezskutecznie.

– Dzisiaj?

– Tak.

– Nic dziwnego. Śmierć nastąpiła około drugiej w nocy. Panna Kolska rozmawiała z nim wieczorem i twierdzi, że nie zauważyła niczego takiego, co mogłoby nasuwać możliwość jakichś obaw z jego strony. Był w zupełnie normalnym usposobieniu. Rano natomiast twierdzi, że wracając do siebie o dwunastej w nocy, spotkała się z Kolskim na korytarzu. Szedł z lichtarzem w ręku; mijając się, życzyli sobie dobrej nocy.

– A co mówi służba? Piotr chodzi przecież po domu, mógł coś zauważyć – spytałem, chcąc się dowiedzieć, czy wspomniał im coś o swoich spostrzeżeniach.

– Od służby nie dowiedzieliśmy się niczego ciekawego.

Po chwilowym namyśle opowiedziałem im, co słyszałem od Piotra.

Garda i Klecki, wysłuchawszy mego opowiadania, zamienili spojrzenia.

– Kiedy to panu mówił? – spytał komisarz. – Ciekaw jestem, dlaczego nam tego nie powiedział.

– O ile zdołałem się zorientować, miał jakieś obiekcje, gdyż zdawał sobie sprawę z wagi swego spostrzeżenia. Bał się po prostu rzucać oskarżenie, nie mając pewności, że ma to związek z zabójstwem.

– Ocenę winien był pozostawić nam – mruknął niezadowolony Klecki.

– Trzeba będzie go tu zaraz wezwać, żeby podał nazwisko osoby, którą widział.

– Przeszkodziło mu w tym zjawienie się pani Kolskiej. Mam wrażenie, że chciał zasięgnąć mojej rady, jak ma postąpić.

– Kto wie, czy nie tkwi tu wskazówka o zasadniczym znaczeniu…

– Tak – potwierdził Garda – szkoda jednak, że nie powiedział nam tego od razu.

– Nic nie szkodzi. Powie nam to teraz – zaopiniował Klecki.

– O ile zdąży.

Spojrzeliśmy na niego zdziwieni.

– Jak to – o ile zdąży? – spytał komisarz, widocznie poruszony.

– Czy zastanawialiście się nad osobą mordercy? – spytał go zamiast odpowiedzi Garda.

– No naturalnie! Przecież po to tu jestem, żeby go znaleźć.

– Są dwie możliwości, o których już zresztą mówiliśmy. Sprawcy z zewnątrz i sprawcy z wewnątrz. Dochodzę jednak do przekonania, że ta pierwsza ewentualność nie wchodzi w rachubę.

– Dlaczego?

– Bo wówczas nie zależałoby mu na stwarzaniu pozorów samobójstwa. Poprzestałby na niepostrzeżonym wykonaniu zamiaru, nie ryzykując już niebezpiecznej wyprawy pod most ze zwłokami. Natomiast dla mieszkańca domu ukrycie zwłok i upozorowanie samobójstwa byłoby właśnie kwestią bezpieczeństwa.

– Twoja argumentacja jest przekonująca, ale co to ma za związek z Piotrem?

– Skoro sprawcą jest jedna z otaczających nas osób, co zresztą potwierdza opowiadanie służącego, wystarczy, jeśli zorientował się, że ten mógł go widzieć. Wówczas wykorzysta pierwszą sposobność, by pozbyć się niebezpiecznego świadka.

– Przypominam sobie – wtrąciłem – pewien szczegół, zdawało mi się zupełnie błahy, który nabiera teraz, jak sądzę, poważniejszego znaczenia.

– No… – Hubert obrócił się w moją stronę.

– Otóż w pewnej chwili zdawało się Piotrowi, że słyszy jakiś podejrzany szmer. Bojąc się, że nas ktoś podsłuchuje – przerwał. Stwierdziliśmy, że nikogo za drzwiami nie było, możliwe jednak, że podsłuchujący schował się.

– Musimy natychmiast odszukać Piotra – rzekł Hubert.

– Nie ma czego tak się spieszyć. Nie podzielam jakoś pana obaw – Klecki uśmiechnął się trochę lekceważąco. – Trudno przypuścić, by morderstwa miały tak następować jedno po drugim.

– Zabójca odznacza się zupełnym brakiem skrupułów – upomniał go Hubert.

– Nie przesadzajmy, panowie – upierał się Klecki, wysłał jednak protokolanta na poszukiwanie służącego.

– Więc jak ustaliliśmy – zwrócił się do Huberta po wyjściu urzędnika – zostajecie, kolego, nadal na miejscu – celem nieoficjalnego prowadzenia dalszych dochodzeń. W razie jakichś nowych wypadków dajcie mi zaraz znać, a stawię się natychmiast.

– Dobrze. Moim zdaniem będzie to lepsze niż wyznaczanie któregoś z funkcjonariuszy służby śledczej. Psułby mi tylko sprawę i przeszkadzał w pracy.

– Zechciejcie jedynie pamiętać, że ja ponoszę odpowiedzialność…

Garda pominął milczeniem tę uwagę.

Upłynął kwadrans, zanim zjawił się z powrotem urzędnik. Komisarz Klecki obrzucił go uważnym spojrzeniem, zanim spytał:

– Gdzie służący?

– Nie mogłem go znaleźć, panie komisarzu. W całym domu go nie ma.

– Musimy go natychmiast odszukać – rzekł Garda dziwnie niespokojnym tonem. – Jego życiu grozi niebezpieczeństwo!

– Przed chwilą właśnie powiedziała mi jedna ze służących – wtrącił protokolant – że słyszała, jak starsza pani wysłała go po maliny do ogrodu, nie wie jednak, czy już wrócił.

– Dawno?

– Około pół godziny temu.

– Zechciej sprawdzić w ogrodzie – zwrócił się do mnie Hubert – my tymczasem przeprowadzimy poszukiwania na miejscu.

Komisarz Klecki skinieniem głowy wyraził aprobatę na polecenie Gardy, godząc się milcząco na jego inicjatywę. Zaniepokojony nową komplikacją, tając wzburzenie, którego nie chciałem okazywać spokojnym oficerom policji, wyszedłem szybko z jadalni.

Wiedziałem, gdzie rosły maliny, toteż minąwszy szybko park i sad, wkrótce znalazłem się na miejscu.

Z jednej strony rozciągał się tutaj ogród warzywny, z drugiej rzędami uszeregowały się krzaki agrestu, porzeczek i malin. Krzewy rosnące przy specjalnych drewnianych barierach zajmowały dużą przestrzeń.

Wszystko pławiło się w słońcu zbitą gęstwiną zieleni. Dolatywało mnie brzęczenie niewidocznych pszczół, a gdzieniegdzie na liściu chybotała się biała plama motyla.

Od razu skonstatowałem, że Piotra tu nie było. Chociaż pręty malin były wysokie, to jednak człowiek wśród nich musiał być widoczny. Dla upewnienia się zawołałem go kilkakrotnie po imieniu, jednak odpowiedzią była cisza, zakłócona jedynie brzęczeniem niewidocznych owadów.

Gdyby nie stan niepokoju i zapas podejrzeń, w jakie zaopatrzyły mnie słowa Huberta, zrezygnowałbym z dalszych poszukiwań, poprzestając na stwierdzeniu nieobecności sługi. Jednak obecny nastrój pozwalał przewidywać najgorsze.

Rozpocząłem dokładne poszukiwania. Z powodu gęstości krzaków posuwałem się wolno, tym bardziej że ich długie, wybujałe pędy zagradzały mi drogę.

Niecierpliwie rozsuwałem je rękami, badając dokładnie grunt.

W ten sposób, minąwszy kilka rzędów – znalazłem Piotra.

Stary leżał na ziemi z szeroko rozrzuconymi ramionami i głową przekrzywioną na bok. Z rany na plecach sączyła się jeszcze krew, wsiąkając w materiał ubrania.

O parę kroków dalej z przewróconego koszyka rozsypały się wokoło maliny.

Kiedy nachyliłem się nad ciałem, rój much, który obsiadł krwawą plamę, zerwał się z gniewnym bzykaniem. Straszny ten obraz potokami promieni oblewało słońce…

Piotr już nie żył.

Zawróciłem spiesznie ku domowi, starając się jak najmniej zadeptać w pobliżu ziemię, mimo że żadnych śladów wokół nie zauważyłem. Sprawca musiał je pozacierać.

W jadalni nie było nikogo. Na dużym stole samotnie tkwił kałamarz, a obok leżało na czystych arkuszach papieru poplamione atramentem pióro. Udałem się na dalsze poszukiwania komisarzy.

Gabinet i salon były puste, biblioteka również. Miałem już zamknąć za sobą drzwi, gdy wzrok mój padł na ścianę, gdzie wisiała broń.

Przypomniałem sobie rozmowę ze Zbyszkiem. Wówczas mimo woli przyglądałem się sprzętowi myśliwskiemu. U dołu, pod skórzaną torbą, wisiały dwa kordelasy o szerokich, ostrzach, bez pochew.

Teraz był tylko jeden. Drugie miejsce było puste. Nasunęło mi się wspomnienie zwłok z raną w plecach…

Przechodząc przez hall, by udać się na piętro, usłyszałem w jadalni głosy poszukiwanych. Kiedy wchodziłem, obrócili się w moją stronę.

Hubert musiał wyczytać z mojej twarzy straszną prawdę, gdyż spytał szybko:

– Znalazłeś? Nie żyje?

– Tak. Leży pomiędzy malinami, za owocowym ogrodem.

– Idziemy! Prowadź!

Podążyliśmy na miejsce nowej zbrodni.

PRZESŁUCHANIE

Zanim rozpoczęło się nowe przesłuchanie domowników, opowiedziałem Hubertowi o moim spostrzeżeniu i na jego żądanie zaprowadziłem go do biblioteki, by pokazać mu, skąd broń była wzięta.

– Zaraz wskażę ci to miejsce… – mówiłem właśnie, wchodząc do pokoju, urwałem jednak natychmiast.

Nóż bowiem wisiał na swoim miejscu.

– Czy jesteś tego pewien, że go przedtem nie było? – spytał Garda, kiedy mu wskazałem broń.

– Bez żadnej wątpliwości – potwierdziłem żywo.

Hubert zdjął nóż, zabierając go ze sobą.

– Stwierdził pan zgon od ostrego narzędzia – prawda? – zwrócił się do lekarza po wejściu do jadalni.

– Tak, podtrzymuję tę opinię.

– Czy śmierć mogła nastąpić od tego noża? – spytał, podając doktorowi kordelas. – Można śmiało brać go do ręki, gdyż na pewno żadnych odcisków palców już na nim nie ma.

– Prawdopodobnie tak było – oświadczył lekarz, obejrzawszy broń. – Kształt rany zgadza się z kształtem przekroju ostrza.

– Zatem mamy narzędzie śmierci, którym posłużył się morderca, i jeszcze jeden dowód więcej, że znajduje się on wśród domowników – powiedział Klecki, kiedy Garda opowiedział mu moje spostrzeżenie.

– Chciał zatrzeć za sobą i ten ślad, tak jak pozacierał je na miejscu zbrodni – rzuciłem.

– Szybko działa – mruknął komisarz. – Obawy pana okazały się jednak słuszne.

– Niestety tak… – odparł Hubert. – Okazuje się, że bliżsi byliśmy rozwiązania pierwszej zagadki, niż nam się zdawało. Charakteryzuje to jednak sprawcę lub sprawczynię.

– Czy sądzisz, że mogła tego dokonać kobieta? – spytałem.

– To nie jest wykluczone. Musimy brać pod uwagę wszystkie ewentualności. A co na to pan, doktorze?

Lekarz zastanowił się przez chwilę.

– Hm… – mruknął wreszcie. – Zasadniczo jest to możliwe, biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia z ofiarą w podeszłym wieku, której mięśnie uległy zwiotczeniu, oraz że samo uderzenie nie było zbyt silne. Dopiero po autopsji zwłok można będzie stwierdzić zupełnie dokładnie, jak głęboko nóż zagłębił się w ciało, ale już teraz mogę przypuścić, że serce zostało przebite zaledwie końcem ostrza… Wszystko dowodzi, że cios został zadany niezbyt silnie.

– Musimy więc liczyć się i z tą ewentualnością – powiedziałem.

– Nie dowodzi to jeszcze – wtrącił Klecki – że sprawcą była kobieta. Szczupłość miejsca sprawiła, że morderca nie mógł uderzyć z szerokim rozmachem, cios musiał więc być słaby. Nie będziemy się jednak teraz nad tym zastanawiać, a przystąpimy do nowego przesłuchania. Umyślnie nie dawałem polecenia, by przeniesiono ciało, byśmy mogli stwierdzić, jak zachowają się poszczególne osoby na wiadomość o śmierci Piotra.

– Czy zebrać wszystkich w salonie? – spytał urzędnik.

– Tak. Pierwszą przesłucham służącą, która słyszała, jak posyłano denata po maliny.

Funkcjonariusz poszedł spełnić polecenie, a my zajęliśmy miejsca. Siadłem obok Huberta w taki sposób, by móc dokładnie obserwować każdego z mieszkańców.

Po chwili zjawił się urzędnik, a za nim tęga wiejska dziewczyna w płóciennej bluzce i kolorowej spódnicy. Na jej rumianej twarzy malowało się zakłopotanie.

Zatrzymała się przy stole zmieszana, nie wiedząc, co robić z rękami. Odruchowo poprawiała raz po raz to włosy, to spódnicę.

– Proszę, proszę – zachęcił ją Klecki jowialnym tonem, by rozproszyć jej skrępowanie i przywrócić zachwianą pewność siebie – znamy się przecież…

– Tak, panie komisarzu… – bąknęła nieśmiało dziewczyna.

– Panienka, o ile sobie przypominam… – zajrzał do notatek – nazywa się Zofia Dekówna?

– Tak.

– Chcieliśmy dowiedzieć się od Zosi jeszcze parę szczegółów. Nie jest to nic specjalnie ważnego…

– Słucham pana komisarza… – mówiła cicho i lękliwie.

– No, proszę się nie bać. Nikt tu Zosi krzywdy nie zrobi. Musimy dowiedzieć się paru rzeczy i na tym koniec. Panienka jest pomocnicą kucharki?

– Tak.

– Czy panienka przebywa stale w kuchni? To świetnie! A pani Malczykowa często tam zachodzi?

– A cięgiem… Siedzi nieraz do południa… – Ręce dziewczyny powędrowały do włosów nad uchem, a potem nerwowo splotły się palcami.

– No, a Piotr? Mówię o tym starym służącym. Czy też przesiadywał w kuchni?

– Nie… Ale czasami zaglądał.

Odniosłem wrażenie, że Klecki umyślnie nie porusza zasadniczego tematu od razu, by dziewczyna miała czas oswoić się z nastrojem, jaki powodował nasz areopag.

– Aha, zaglądał… – rzuca komisarz prawie wesołym tonem, jak gdyby wiadomością tą osobiście czuł się ucieszony. – Doskonale! A jak to było, Zosiu, z malinami? Czy ktoś posyłał go po nie?

– Słyszałam, jak starsza pani kazała Piotrowi pójść je zrywać.

– Dawno to było?

Pióro protokolanta szybko biegało po papierze.

– Nie. Chyba pół godziny temu…

– Aha, pół godziny temu. A gdzie?

– W kuchni.

– Kto jeszcze to słyszał?

– Nikogo więcej nie było, tylko starsza pani i Piotr.

– No i Zosia?

Początkowa taktyka Kleckiego wydała owoce, gdyż dziewczyna prawie zupełnie pozbyła się zdenerwowania i odpowiadała teraz swobodnie.

– Nie, mnie też nie było. Ja siedziałam w komórce obok i przesypywałam mąkę.

– Słychać z tej komórki, co się mówi w kuchni?

– No pewnie! Drzwi były uchylone i wszystko dokładnie słyszałam.

– Co też starsza pani mówiła do Piotra?

– Powiedziała: „Idźcie no po maliny do ogrodu, tylko szybko, bo chcę podać tym panom z policji podwieczorek, a oni zaraz wyjeżdżają…”.

– Co odpowiedział służący?

– Nic, ino: „Słucham pani…”. Zabrał koszyk i zaraz poszedł.

– To już wszystko, Zosiu. – Spojrzał pytająco na Gardę, widząc jednak, że ten nie chce zabierać głosu, zakończył: – Może Zosia już iść.

Po wyjściu dziewczyny komisarz mruknął:

– Hmm… To ciekawe. Czyżby Malczykowa zrobiła to celowo?

Przypuszczenie to wydało mi się wręcz nieprawdopodobne. Ta staruszka, zabiegana i zapracowana? Absurd!

Garda widać podzielał moje zdanie, gdyż odezwał się:

– To nie dowodzi jeszcze niczego. Morderca prawdopodobnie śledził Piotra i udał się za nim, by wykorzystać doskonałą okazję.

– Żadnych wniosków nie chcę tymczasem wyciągać – odparł Klecki. – Zobaczymy, co nam powie pani Malczykowa i jak zareaguje na wiadomość o śmierci sługi.

Urzędnik wywołał panią Anielę i staruszka za chwilę zjawiła się przed nami.

Klecki wskazał jej krzesło przed sobą i jakiś czas patrzył na nią w milczeniu.

– Proszę mi wybaczyć – rzekł wreszcie – że fatyguję panią jeszcze raz. Chciałem jednak zadać parę dodatkowych pytań.

– Słucham. – Malczykowa przemówiła cokolwiek poirytowanym głosem, nie spuszczając spojrzenia wyblakłych oczu z twarzy komisarza.

– Szukaliśmy Piotra, niestety jednak bezskutecznie. W zeznaniach jego stwierdziliśmy pewne sprzeczności, które muszą być wyjaśnione. Nie wie pani, gdzie może być?

Nie uważałem tego pytania za zbyt zręczny początek. Stawało się sygnałem i drogowskazem.

– Skąd mogę wiedzieć? Czy dlatego kazał pan zebrać się nam wszystkim w salonie, by każdemu po kolei postawić to pytanie?

Pani Aniela zaatakowała od razu. Zdziwił mnie tupet i lotność umysłu tej kobiety.

– Może i dlatego – mimo zimnego tonu odpowiedzi wyczułem, że Klecki był zaskoczony otwartością tego pytania.

– Pozwolę sobie panią objaśnić – zabrał nieoczekiwanie głos Hubert. – Wezwaliśmy państwa na dodatkowe przesłuchanie dlatego, że Piotr został zamordowany.

Słowa padły spokojnie, wypowiedziane zdawkowym tonem.

Malczykową aż poderwało z krzesła.

– Za… mordowany… – wyjąkała, przesuwając palcami po gardle jak gdyby raptem zabrakło jej tchu. – Zamordowany… Gdzie?

Klecki rzucił zdumione i zgorszone spojrzenie na Gardę, którego ten pozornie zdawał się nie dostrzegać. Siedział taki sam spokojny i obojętny jak dotychczas.

Przyznaję, że i ja w pierwszej chwili byłem zaskoczony nieoczekiwanym i zdawało się nieuzasadnionym wyrwaniem się Huberta. Wiedząc jednak, że nic nie robi bez głębszych powodów, starałem się je znaleźć.

Czyżby umyślnie wyprzedził Kleckiego z zawiadomieniem o śmierci Piotra, by pytanie, czy posłała go po maliny padło później? Rodzaj odpowiedzi stawał się przez to bardziej ważki i bardziej, że tak powiem, fundamentalny. Mogliśmy pewniej budować na niej dalsze wnioski. Malczykowa, nie przywiązując zbytniej wagi do odpowiedzi, mogła nie dość dokładnie uświadomić sobie rzeczywistość, natomiast zakomunikowanie tej wiadomości stwarzało już przymus głębszego namysłu nad zeznaniem i wybrania odpowiedniej drogi postępowania. (Naturalnie jeśli była winna.) Ponieważ wiedzieliśmy prawdę, mieliśmy tym samym kontrolę nad szczerością jej odpowiedzi i jakością jej dążeń.

– Gdzie zamordowany? – powtórzyła pytanie Malczykowa.

– Czy to panią specjalnie interesuje? – odpowiedział pytaniem na pytanie Garda.

– Mnie… nie… – nie mogła opanować widocznego wzburzenia. – Chociaż nie wiem…

Tymczasem Klecki, urażony, milczał.

– Bo widzi pan… – staruszka mówiła dalej jakimś zgaszonym głosem – mam wyrzuty sumienia… Nie wiem, ale jeżeli to tam, to nigdy sobie tego nie daruję…

– Jeżeli pani na tym tak zależy, to mogę jej podać miejsce, gdzie zginął Piotr, został zamordowany pomiędzy krzakami malin.

– No właśnie… – głos miejscami cichł i zrywał się. – Właśnie obawiałam się tego najbardziej… Czuję się współwinna jego śmierci!

– Co też pani wygaduje…? – rzucił szorstko Klecki.

Kobieta miała wzrok utkwiony w podłogę przed sobą.

Uniosła teraz oczy na komisarza.

– Nie wygaduję, a wiem. Bo widzicie, ja go tam posłałam…

– Jak to? – spytał Garda.

– Nie dalej jak pół godziny temu rozmawiałam z nim. Może byłam ostatnia, która oprócz mordercy widziałam go żywego, posłałam go po maliny…

– Zbędne wyrzuty sumienia, proszę pani – rzekł łagodnie Hubert. – Jeśli istniał ktoś, kto czyhał na jego śmierć, zgładziłby go tak czy tak.

– To nie wszystko jedno. Teraz będę miała ciągle wrażenie, że przyłożyłam do tego ręki…

– To tylko chwilowo. Wrażenie to zetrze się z czasem.

Malczykowa pokręciła siwą głową, ale już nic nie powiedziała.

– A co robiła pani później? – postawił dalsze pytanie Klecki.

– Poszłam do siebie na górę.

– Czy widział ktoś panią? – a potem dodał: – Proszę się nie dziwić, że stawiam to pytanie, ale musimy mieć jasny pogląd na sytuację i stwierdzić alibi możliwie wszystkich bez wyjątku mieszkańców, nawet nie wyłączając pani wnuka. Gdybym tego nie zrobił, naraziłbym się na zarzut niedbalstwa w prowadzeniu dochodzeń.

Kobieta lekko wzruszyła chudymi ramionami.

– Może sobie pan podejrzewać. Jestem tak przybita, że mi wszystko jedno. Mogę jednak stwierdzić, że widział mnie pan Chmura, a nawet nie tylko widział, ale na moją prośbę był u mnie w pokoju, gdzie rozmawialiśmy do czasu wezwania nas przez panów.

– Czy był ktoś jeszcze, kto widział państwa razem?

– Zastał nas na górze pana urzędnik. Poza tym Zbyszek zaglądał do mego pokoju.

– Dlaczego pani prosiła pana Chmurę do siebie?

– Byłam zdenerwowana śmiercią Zenona i chciałam, by ktoś dotrzymał mi towarzystwa.

– Więc twierdzi pani, że pan Chmura był przez ostatnie pół godziny u niej?

– Tak.

Na tym przesłuchanie Malczykowej zostało zakończone.

– Tę kwestię wyjaśniliśmy bodaj wyczerpująco – powiedział po jej wyjściu Klecki. – Stara jest w porządku.

– I ja mam takie wrażenie – potwierdziłem.

– Podała miejsce bytności swoje i drugiej osoby. Jeżeli Zbyszek istotnie widział ich razem, no to chyba tę parę będziemy musieli wykluczyć z kręgu podejrzeń.

– Nie wykluczyć, a uważać ich za mniej podejrzanych od innych – powiedział Garda.

– Zeznanie tej Malczykowej zrobiło na mnie dodatnie wrażenie – mruknął Klecki.

Z kolei ja zabrałem głos:

– Z tego, co dotychczas wiemy, wynika, że sprawca zabójstwa Piotra jest tym samym, który zgładził Kolskich. Co do tego nie ma chyba wątpliwości. Motyw zamordowania służącego jest nam znany, Zenona – nie. Jak dotąd nie roztrząsaliśmy jeszcze powodów, jakimi mógł kierować się zabójca, mordując swoją pierwszą ofiarę. Ponieważ jednak sprawa wiąże się z drugą, myślę, że dociekania w tym kierunku pomogą nam do zorientowania się w całości.

– Zastanawialiśmy się już z komisarzem Gardą po pierwszym przesłuchaniu – odparł mi Klecki.

– Staraliśmy się odpowiedzieć na pytanie, kto korzystał na śmierci Zenona Kolskiego. Odpowiedź nietrudno było znaleźć.

– No?

– Jedyną osobą, która miała interes w śmierci Zenona, jest panna Kolska – padło nieoczekiwane dla mnie oświadczenie.

– Jak to? – rzuciłem przerażony.

– Bo któż by inny? Ona dziedziczy po nim, jako najbliższa krewna, resztę majątku Kolskich. Innych krewnych nie ma – musiała sama nam to przyznać.

Powodowany pierwszym impulsem, omal nie zerwałem się z miejsca. Wstrzymała mnie jednak od tego twarda ręka Huberta.

– Bo któż by inny? – ciągnął dalej Klecki, nie zwróciwszy uwagi na niemą scenę, jaka rozegrała się błyskawicznie obok niego. – Z domowników poza służbą, która, zdaje się, zupełnie nie wchodzi w rachubę, są: Malczykowa, Lukrecja Kolska, Chmura, Runo i Zbyszek. Nikt z nich nie mógł mieć interesu w śmierci Kolskiego.

– Nie można tak twierdzić! – rzuciłem wzburzonym głosem, opanowując się stopniowo.

– Oczywiście, że nie – wtrącił Hubert – zdajemy sobie z komisarzem sprawę z możliwości nieznanych nam jeszcze motywów, dlatego też z tego jednego, widocznego, nie chcemy tymczasem wyciągać konsekwencji.

– Tymczasem? – rzuciłem nań spojrzenie, w którym nie malowało się zbyt dużo przyjacielskich uczuć.

Ale porzuciliśmy ten temat, bo wezwano Chmurę.

Był jak zwykle opanowany i chłodny. Zajął wskazane sobie miejsce i w oczekiwaniu pytań obojętnie wodził wzrokiem po pokoju.

– Proszę nam wyjaśnić parę kwestii, panie Chmura – zagaił stereotypowo Klecki. – Niekoniecznie mają one związek ze śmiercią pana Kolskiego, odpowiedzi jednak, jakie pan nam udzieli, będą dla dochodzenia bardzo ważne.

– Proszę, niech pan pyta – odparł spokojnie Chmura.

– Gdzie pan był i co pan robił przez ostatnie pół godziny, powiedzmy, godzinę?

– Mniej więcej godzinę temu zwróciła się do mnie pani Malczykowa z prośbą o odprowadzenie jej do pokoju, gdzie pozostałem do czasu wezwania nas na dodatkowe przesłuchanie.

Mówił powoli. Dobierał słowa, jak gdyby starając się, by relacja wypadła możliwie ściśle.

– Czy wychodził pan z jej pokoju w ciągu tego czasu?

– Nie, nie wychodziłem, odniosłem bowiem wrażenie, że kobieta była bardzo wstrząśnięta nieoczekiwanym wypadkiem mego szefa i pragnęła czyjegoś towarzystwa. Rozmawialiśmy przeważnie o tym wypadku, chociaż parokrotnie chciałem zmienić temat rozmowy na bardziej pogodny.

– Czy był ktoś, kto widział was razem?

Chmura zastanowił się przez krótką chwilę, zanim odpowiedział:

– Owszem. Przypominam sobie, że zaszedł do nas Zbyszek z jakimś interesem do pani Malczykowej. Wyszedł zaraz, widział mnie jednak u niej.

– Czy zdaje pan sobie sprawę, dlaczego o to pytamy?

– Nie, skądże – uniósł z lekka brwi do góry, mierząc Kleckiego zdziwionym spojrzeniem.

– Dlatego, że jakieś pół godziny temu został zamordowany Piotr.

– Co?!! – przerażenie odbiło się tylko w tym jednym słowie. Zaraz potem Zygmunt opanował się, robiąc wrażenie, jak gdyby posłyszana wiadomość była z rodzaju zupełnie pospolitych. – A to dopiero historia – zakończył spokojnym głosem, kiwając z lekka głową na boki.

Klecki przypatrywał mu się przez chwilę przenikliwie.

– Nie widzę, by informacja ta zbytnio pana zaniepokoiła – wycedził.

– Przypuszczał pan, że zemdleję? – Chmura umiał zdobyć się na zimny, krótki uśmiech. – Mogę pana jednak zapewnić, że nowina ta zrobiła na mnie nie mniej silne wrażenie niż, powiedzmy, na panach.

– Nie wygląda pan na wstrząśniętego.

– Czy dlatego mam być podejrzany? – rzucił nonszalancko Zygmunt. – Czy atak histerii dowodziłby mojej niewinności, tak jak pan myśli?

– Hmm – mruknął Klecki, zbity cokolwiek z tropu szczerością młodego człowieka. – Kiedy widział pan Piotra po raz ostatni?

– Przy obiedzie. Później już go nie widziałem.

– Dziękuję panu – to wszystko… – zakończył Klecki.

– No, macie! – rzucił poirytowany, gdy Chmura wyszedł. – Tak samo jak za pierwszym razem! Nikt nic nie wie, nikt niczego nie widział, nic nie może powiedzieć! Niech to diabli wezmą!!! Z Kolskim to samo! Ostatni raz widziano go wieczorem, po kolacji, a później nikt nie może dać najmniejszej wskazówki!

Nastąpiło badanie Zbyszka.

– No co, chłopcze – rzekł Klecki, kiedy ten usiadł na krześle – widzimy się znowu?

– Ehm – mruknął chłopak w odpowiedzi.

– Czy wiesz, po co ciebie wezwałem?

– Skądże mogę wiedzieć – burknął, łypiąc w moją stronę oczami.

– Czy zachodziłeś niedawno na górę, do babci?

– Ehm – kiwnął głową, uważając zapewne, że takie potwierdzenie jest zupełnie wystarczające.

– Więc tak czy nie? – powtórzył pytanie komisarz bardziej natarczywie.

– No byłem, przecież mówię! – rzucił wyzywająco Zbyszek.

– I babcia była sama? Co robiła?

Chłopak jakiś czas patrzył jak zwykle spode łba na komisarza, a później uśmiech rozerwał mu szerokie usta. Sprawiło to wrażenie jak gdyby twarz rozdzieliła mu się raptownie na dwie części.

– Ależ z pana morus, ho, ho!… – wykrzyknął nieoczekiwanie.

O mało nie parsknąłem śmiechem, widząc wyraz twarzy Kleckiego. Malowało się na niej zdumienie, zgorszenie i wreszcie wyraz jakiegoś nagłego otępienia. Mówi się o takich ludziach, że „zbaranieli”. W tym wypadku było to najwłaściwsze określenie.

– Jak to mam rozumieć, smarkaczu? – warknął wreszcie.

– Jak pan chce! Podoba mi się pan! To się nazywa brać pod włos! „I babcia była sama, chłopcze?” – przedrzeźniał Kleckiego.

– Ma tupet, nie ma co mówić – szepnął za moimi plecami lekarz.

– Nie wie pan, co to za ziółko, doktorze – odparłem również szeptem. – Myśmy się już do niego potrafili przyzwyczaić.

Było widoczne, że komisarz nie wiedział, jak go potraktować. W pierwszej chwili poczerwieniał gwałtownie i spodziewałem się, że wybuchnie gniewem, ale potem kąty ust zadrgały mu lekko, gdyż tak jak i my wyczuł komiczną stronę sytuacji. Wybrał jednak drogę pośrednią i spokojnie, jak gdyby nigdy nic pytał dalej:

– Więc, proszę, odpowiedz mi.

– Babcia nie była sama, bo był u niej pan Chmura.

– Po co chodziłeś do babci?

– Chciałem ją spytać, czy mogę iść na łódkę.

– Postaraj się przypomnieć sobie teraz dokładnie, kiedy i gdzie po raz ostatni widziałeś dzisiaj Piotra?

– Po obiedzie kręcił się po stołowym, tam go widziałem – rzucił prawie bez namysłu.

– Potem już nie?

– Nie.

– Możesz już iść – odprawił go Klecki.

– Jeszcze chciałbym coś powiedzieć – oświadczył nieoczekiwanie Zbyszek, posyłając mi znów porozumiewawcze spojrzenie, jak gdyby chcąc zwrócić moją uwagę na ważność informacji, jaką miał do zakomunikowania.

– Cóż takiego? – zdziwiony komisarz uniósł głowę znad papierów.

– Wiem, kto zamordował wuja Zenona.

– Coo?… – słowo padło jak strzał, a przeciągłe „o” pozostało po nim jak echo.

Nawet Garda poruszył się zaciekawiony.

– Mówię chyba wyraźnie – Zbyszek wydął usta – wiem, kto go zamordował.

Komisarz zmrużył ironicznie oczy i jakiś czas lustrował chłopaka.

– No proszę, my głowimy się nad tym od dobrych kilku godzin, a ty to wiesz… – wycedził z wolna.

– Wiem!!! A jak pan będzie tak do mnie mówił, to nie powiem nic!

– I któż go zamordował – co?

– Mój korepetytor – Runo.

– Skądże to przypuszczenie? – Komisarz nie przestawał być ironicznie prowokacyjny.

– Bo w tę noc, kiedy wuj zginął, widziałem, jak ukradkiem wymykał się z pokoju.

– To cóż z tego?

– Nie było go aż do czwartej rano. Mam czujny sen i zaraz się obudziłem. Udawałem, że śpię, ale godzinę widziałem na zegarku, bo było już widno.

– O której wychodził?

Zbyszek wykrzywił się w sposób nie do naśladowania.

– Zaraz, zastanowię się – powiedział z pełną powagą. – Mogła być chyba dwunasta albo pierwsza. Mylę się najwyżej o pół godziny.

– Ubierał się?

– Tak. Naciągał buty, spodnie i marynarkę. Wszystko naturalnie zupełnie po cichu i ciągle spoglądał w moją stronę, czy śpię.

– Widziałeś dokładnie?

– Tak. Księżyc świecił jasno. Przyglądałem mu się spod kołdry.

Przypomniałem sobie uprzednie informacje Zbyszka o wycieczce jego korepetytora, jednak nie odzywałem się, gdyż powtórzyłem tę wiadomość Gardzie i od niego już zależało, czy zechce głębiej poruszyć tą sprawę.

– Czemuś nam tego nie powiedział poprzednio?

– Bo nie chciałem go wsypać.

– Teraz zmieniłeś zamiar?

– Tak. Mówiłem o tym z mamusią i ona kazała mi nie ukrywać tego przed wami.

– Powiedz mi – zabrał głos Hubert – skąd wiesz, że wuj Zenon zginął w nocy?

– Skąd wiem? – chłopak zmieszał się na chwilę, zaskoczony pytaniem. – Tak myślę, bo wszystkie morderstwa dzieją się przecież w nocy…

– Znaleźliśmy go w dzień…

– Ale został powieszony w nocy – oświadczył stanowczo Zbyszek.

– Dlaczego mówisz został zamordowany, powieszony…? O ile sobie przypominam, nikt nie mówił o morderstwie. Wprost przeciwnie, zastanawialiśmy się raczej nad powodami jego samobójstwa, nie przypuszczając zupełnie, by mogło zajść morderstwo. – Zabrał głos Garda.

Zmieszanie chłopca było teraz zupełnie widoczne. Pociągnął najpierw nosem, potem strzelił spode łba oczami na Huberta i mruknął:

– Tak myślę.

– Na jakiej podstawie? Tylko mi tu nie kręć, bo nie mam czasu na żadne zabawy!

– Słyszałem, jak babcia rozmawiała z mamusią.

– No teraz rozumiem. Nie było co ukrywać – uspokoił go Hubert. – Możesz mi powtórzyć, co mówiły?

– Mamusia mówiła do babci, że nikt nie jest tak naiwny, by mógł przypuszczać, że zaszło samobójstwo.

– Co na to odpowiedziała babcia?

– Zgodziła się z mamusią.

– Co więcej mówiły?

– Więcej nic. Babcia zaczęła opowiadać mamusi o podobnym wypadku, który zdarzył się dawniej.

– Gdzie rozmawiały?

– Na werandzie.

– Widziały ciebie?

– Nie wiem, ale myślę, że nie.

Ponieważ Garda nie miał już więcej pytań, Zbyszek został zwolniony.

Władze postanowiły przesłuchać Runa jako ostatniego, toteż po chłopcu zeznawana została jego matka, nie wnosząc nic nowego do sprawy.

Piotra nie widziała od czasu obiadu, a na wiadomość o jego śmierci omal nie zemdlała. Łyk wody podany przez usłużnego protokolanta i parę ostrych słów Kleckiego uratowały jednak sytuację, aczkolwiek do końca już była przybita.

Alibi nie miała, gdyż cały czas siedziała u siebie. Tak w streszczeniu przedstawiało się przesłuchanie Lukrecji.

Ponieważ dzień począł już uchodzić, Klecki na moją interwencję zrezygnował z przesłuchania Janki. W tym bowiem czasie, kiedy według wszelkiego prawdopodobieństwa popełniono mord, byłem z nią razem.

Kiedy urzędnik poszedł po Runa, Klecki nie mógł jednak wstrzymać się od uwagi:

– To alibi niczego nie dowodzi – zwrócił się, ni to do nas, ni to do siebie, przeglądając zeznanie, pod którym jeszcze nie wysechł mój podpis.

– Jak to mam rozumieć? – rzuciłem ostro.

– Nie kwestionuję prawdziwości pana zeznania – odparł uspokajająco – natomiast zastanawiam się nad sprawą. Nie zapominajmy, że panna Kolska jest jedyną – że tak powiem – osobą z motywem.

– Ale nie zapominajmy – odparłem – o wnioskach, jakie już sprecyzowaliśmy. Mianowicie o identyczności osoby mordercy Kolskiego i Piotra. Skoro nie mogła zamordować Piotra – nie zamordowała też i Kolskiego.

– Może i słusznie. Ale właśnie dlatego nasuwa mi się jeszcze jedna ewentualność, której nie braliśmy pod uwagę.

– Mianowicie?

– Mogła mieć wspólnika, zainteresowanego w tych samych motywach, które kierowały i nią.

– Myśli pan o Chmurze?

– A właśnie. Jak zorientował mnie kolega Garda, to jej narzeczony.

– O ile wiem, nie są jeszcze po słowie – odpowiedziałem spokojnie. – Nie gra to oczywiście roli, ważniejsza niestety jest okoliczność, że również i pan Chmura ma alibi – zakończyłem trochę ironicznie.

Uderzyła mnie jednocześnie paradoksalna myśl, że z konieczności muszę stawać w obronie swego rywala. Nie chciałem bowiem i nie mogłem zawiadamiać Kleckiego o narodzinach naszej miłości. Fakt ten przekreślał wprawdzie prawie całkowicie ewentualność kombinacji Chmura – Janka, nie nadawał się jednak zupełnie do rozgłoszenia.

Powiedziałem „prawie całkowicie”, gdyż przewrotność umysłu tych panów dopuściłaby przecież możliwość flirtu dziewczyny ze mną jako z wtajemniczonym w stan śledztwa, z jednoczesnym posługiwaniem się drugim mężczyzną w innym celu.

Czułem, że zaczynam stąpać po trzęsawisku, które zagraża też i dziewczynie. Dalszą dyskusję z Kleckim przerwało wejście Runa.

Młody człowiek był widocznie zdenerwowany i równie widocznie usiłował się opanować. Na zaproszenie Kleckiego usiadł na krześle, zajmowanym przez swoich poprzedników, i splótłszy nerwowo palce, utkwił spojrzenie w twarzy komisarza.

Ten zaczął przesłuchanie zwykłym wstępem od paru dodatkowych pytań, po czym przystąpił do badania.

– Kiedy widział pan po raz ostatni Piotra?

– Nie pamiętam, chyba przy obiedzie.

– Na pewno? – rzucił natarczywie Klecki.

– Chyba tak… – Runo speszony tą natarczywością zająknął się – sądzę, że tak… Nie przypominam sobie…

– Szkoda… – burknął ironicznie Klecki. – Co robił pan przez ostatnią godzinę?

– Przed wezwaniem na przesłuchanie?

– Tak.

– Czytałem książkę.

– Gdzie?

– W parku. Jest tam ukryta altana, do której często zaglądam, i w niej właśnie całe popołudnie siedziałem.

– Czyli nikt pana nie widział?

– Nikt nie mógł mnie widzieć, nie zaglądając do środka, gdyż altana obrośnięta jest ze wszystkich stron krzakami bzu.

– No naturalnie… Więc tylko pan wie o tym miejscu swego pobytu?

Poirytowany tonem komisarza Runo wzruszył ramionami.

– Nic na to nie poradzę. Gdybym wiedział, że sprawi to panu taką przykrość, zaprosiłbym większe towarzystwo…

– Nie pora na kpiny! Pytam dlatego, że przed chwilą został zamordowany Piotr!

Twarz młodego człowieka okryła się śmiertelną bladością. Zacisnął szczęki, aż guzy wyskoczyły mu na policzki. Znać w nim było wysiłek opanowania wzburzenia.

– I pan mnie posądza o morderstwo? – wyrzucił wreszcie poprzez zaciśnięte zęby.

– Nikogo jeszcze nie posądzam. Badam możliwości, nic więcej.

– Może sobie pan pozwolić i na posądzenie – powiedział już swobodniejszym tonem. – Od posądzenia do udowodnienia daleka droga!

– No, no, tylko bez fanfaronady! Dla pańskiego dobra radzę szczerze odpowiadać na pytania!

Groźbę zawartą w słowach Kleckiego Runo pominął milczeniem.

– Wracam teraz do sprawy Kolskiego. Co pan robił w noc jego śmierci?

– Mówiłem już panu – wyraz jego twarzy kłócił się ze stosunkowo spokojną intonacją głosu – spałem…

– Taak?… – przeciągnął znacząco komisarz. – Spał pan? Innego zdania są jednak świadkowie, którzy widzieli pana w nocy.

– To niemożliwe! – wybuchnął Runo i znów splótł ręce, które poczęły mu drżeć. – Proszę powiedzieć, kto mnie widział?!!

– Jeden ze świadków już nie żyje. I to jest zastanawiające…

– Więc pan naprawdę przypuszcza?!! Pan przypuszcza, że ja?!… – Utkwił wzrok w twarzy komisarza i mówił urywanymi zdaniami, z trudnością dobierając słowa.

Wyglądał przy tym na człowieka goniącego resztkami sił.

– Niech pan nie robi z siebie wariata – rzucił surowo Klecki, spojrzawszy na niego – proszę mi odpowiedzieć na pytanie!

– Już… już mówiłem… Nie, przecież pan nie może mnie podejrzewać!

– Pańskie komedianctwo nic nie pomoże! Mówi pan czy nie?!

– Nic innego nie mogę powiedzieć! O niczym nie wiem!!

– Wyszedł pan z pokoju około pierwszej, a wrócił około czwartej. Chwilę powrotu zauważył Piotr, który właśnie wstał i obchodził dom. Widział, jak zamykał pan drzwi od swego pokoju, a poza tym jeszcze inna osoba, której też nie wymienię, widziała pański nocny spacer. Jej formalne zeznania znajdują się w naszych aktach. Pyta pan, kto pana widział – na co panu ta wiadomość? Piotr widział i zginął…

Po tym wyraźnym oskarżeniu nastała denerwująca cisza. Hubert pochylił głowę i bawił się ołówkiem, a ja przyglądałem się kolejno to Kleckiemu, to Runie. Lekarz stał za nami, oparty o parapet okna. Nikt przez pewien czas nie przerywał zaległego milczenia.

Ciszę zakłócił hałas odsuwanego krzesła. Komisarz Klecki wstał energicznie i szybkim krokiem skierował się ku drzwiom, by wrócić po chwili w towarzystwie mundurowego policjanta.

– Zatrzymuję pana do dyspozycji władz sądowych – zwrócił się do Runa – proszę udać się z posterunkowym po niezbędne rzeczy. Zaraz wyjeżdżamy.

Na te słowa Runo zerwał się z miejsca, blady jak płótno, a Hubert uniósł głowę – ujrzałem na jego twarzy wyraz skupienia.

Czekałem, czy zabierze głos. Milczał jednak, wywnioskowałem więc, że akceptuje decyzję Kleckiego.

Przesłuchanie zostało zakończone. Komisarz polecił teraz przenieść ciało Piotra i złożyć je ze zwłokami Kolskiego. Miała po nie przyjechać policyjna ciężarówka; lekarz zgodził się pozostać, by dopilnować transportu.

Runo opuścił dom w kajdankach na przegubach rąk, złamany i milczący. Z pochyloną głową, bez słowa zajął w samochodzie miejsce pomiędzy posterunkowym a komisarzem.

Patrzyliśmy z Gardą za odjeżdżającymi, stojąc na ganku.

TCHNIENIE ŚMIERCI

Tak zakończyła się pierwsza część klonowskiego dramatu. Była to sprawa, która poza krótkimi notatkami o śmierci Kolskich i Piotra nie dostała się nigdy w szerszym ujęciu na lamy prasy.

Przypuszczam, że stało się to dzięki interwencji Gardy na gruncie lokalnym, a na stołecznym – Krenca.

Nastrój, jaki zapanował w domu, nie należał do najmilszych. Odczuwało się powszechne przygnębienie i niechęć do jakichś ogólniejszych spotkań. Wszyscy spędzali czas w sposób sobie tylko wiadomy, przeważnie samotnie. Parokrotnie tylko widziałem Lukrecję i Malczykową na cichych rozmowach, nie dziwiłem się jednak, że matka z córką dzielą się ze sobą wrażeniami.

Po kolacji tego pamiętnego dnia Hubert wyszedł gdzieś i wrócił prawdopodobnie późno, gdyż zasnąłem około dwunastej, a jego jeszcze wówczas nie było.

Rankiem oświadczył mi, że wyjeżdża na parę dni, zbywając moje pytanie ogólnikami. Prosił jedynie, bym nie przestawał czynić możliwie dyskretnych obserwacji. O dziesiątej kazał sobie dać samochód i pożegnawszy mnie krótkim uściskiem dłoni, wyjechał.

Pozostałem więc sam, zaciekawiony, jakie powody skłoniły Gardę do tego nagłego wyjazdu.

Wszyscy wiedzieli już o roli, jaką mieliśmy do spełnienia we dworze. Wydało się to ostatecznie po śmierci Piotra, kiedy asystowaliśmy przy przesłuchaniu. Skonstatowałem z pewnym zdziwieniem, że nie wywołało to większego zainteresowania.

Tym niemniej sytuacja moja nie była zbyt przyjemna. Wszelkie swobodniejsze rozmowy z mieszkańcami, poza Janką i Chmurą, były już wykluczone, gdyż każdy mógł obawiać się, czy jakieś nieopatrznie wypowiedziane słowo nie wywoła przykrych konsekwencji. Nie przejmowałem się jednak tym zbytnio.

Z Janką po przesłuchaniu nie rozmawiałem. Skonstatowałem, że biedactwo było bardzo mizerne, a pod oczami miała silne cienie. Dodawało to, co prawda, jej spojrzeniu większego czaru, który chwytał mnie za serce jak nigdy dotąd, ale było to raczej współczucie niż zachwyt.

Następnego dnia po odjeździe Huberta zetknąłem się z nią na frontowym ganku. Wyszła nieoczekiwanie z domu, zatrzymując się na progu i mrużąc do słońca oczy.

– Dzień dobry! – przemówiła pierwsza, wyciągając ku mnie rękę.

– Dzień dobry – odpowiedziałem – jak się czujesz?

– Fatalnie. Całą noc nie zmrużyłam oka.

– Już po śniadaniu?

– Już. Wyszłam trochę się przejść.

– Pozwolisz, że pójdą z tobą?

– Naturalnie! Chodź, pójdziemy do parku. Jest tam taki zakątek, gdzie można spokojnie posiedzieć i odpocząć. Moja „świątynia dumania” – dodała z lekkim uśmiechem, spoglądając na mnie.

Zeszliśmy z ganku, udając się w stronę parku. Kiedy przechodziliśmy koło okien gabinetu, zdawało mi się, że widzę w jednym z nich twarz Chmury.

Zakątek, który pokazała mi Janka, był istotnie jedyny w swoim rodzaju. Nieduży skrawek ziemi zarośnięty równą, krótką trawą, ze wszystkich stron okalały drzewa i krzaki jaśminu. Jedna strona była otwarta na urwisko, porośnięte zbitym gąszczem krzewów, których wierzchołki wystawały ponad jego skraj tuż przed nami, nie zasłaniając jednak wspaniałej panoramy doliny, poprzecinanej skrętami rzeki.

Usiedliśmy przy sobie na trawie, bez słowa podziwiając piękno rozsłonecznionego krajobrazu.

Poczułem się szczęśliwy obecnością ukochanej. Nie patrzyłem w jej stronę, ale czułem ją przy sobie. Wąchałem lekki, subtelny zapach jej perfum, wsłuchując się w nieuchwytny szmer jej oddechu.

Milczałem pod urokiem chwili.

Wszystkie zagadnienia, cały tragizm obecnej sytuacji gdzieś się zatracił, zniknął mi sprzed oczu. Zdawałem sobie jedynie sprawę, że ona jest przy mnie, i fakt ten zasłaniał wszystko inne.

Odwróciłem głowę i spotkaliśmy się spojrzeniem. Jednak tylko na krótką chwilę utonęliśmy w sobie oczami, bo ramiona same wyciągnęły się ku sobie, a usta nasze same się znalazły.

Nie wiem, jak długo trwał nasz pierwszy pocałunek. Świat bowiem przestał istnieć, rozsypał się w pył, a my zawiśliśmy w przestrzeni sami, we dwoje.

Nie wiem też, kiedy się ten pocałunek skończył. Pamiętam tylko, że siedzieliśmy potem przy sobie długo, bez słowa i bez ruchu.

– Jest pewna sprawa, Janko – odezwałem się po pewnym czasie – którą chciałbym z tobą wyjaśnić.

– Słucham – rzekła zupełnie cicho.

– Pamiętasz naszą wspólną rozmowę z Gardą na kamiennej ławce? Spytałem cię wówczas o Chmurę.

– Tak, pamiętam.

– Tak się złożyło, że tego samego dnia, bodaj wkrótce potem, rozmawiałem z panią Malczykową. Oświadczyła mi, że termin waszego ślubu został wyznaczony i że ma się odbyć po Bożym Narodzeniu. Przepraszam cię za poruszenie tej kwestii, ale między nami wszystko powinno być wyjaśnione.

– Owszem, była mowa o terminie naszego ślubu z Zygmuntem, jednak kwestię tę tylko on poruszał. Oświadczył mi się już dawno, ale, jak powiedziałam, nie udzieliłam mu stanowczej odpowiedzi z dwóch powodów: po pierwsze dlatego, że nie uświadamiałam sobie dokładnie, czy go naprawdę kocham, a po drugie dlatego, że kiedy powtórzyłam ojcu jego oświadczyny, gdyż nastąpiły one jeszcze za jego życia, wyraził wówczas swój stanowczy sprzeciw. Już to zachwiało mnie mocno w tych i tak niezbyt silnych pragnieniach przyjęcia oświadczyn. Niedawno, jeszcze przed waszym przyjazdem, ponowił je w sposób bardziej natarczywy, prosząc o możliwie szybką odpowiedź, zapewniając mnie o swojej prawdziwej miłości. Zaznaczył przy tym, że chciałby, aby nasz ślub odbył się zaraz po Bożym Narodzeniu, o ile naturalnie wyrażę na to swoją zgodę.

– Widocznie zwierzył się z tego Malczykowej i stąd powstała ta informacja.

– Prawdopodobnie. Teraz jednak w ogóle nie ma o czym mówić – mówiąc te słowa, odwróciła główkę w moją stronę, uśmiechając się radośnie.

– Czy mam uważać, że to temat zakazany dla wszystkich? – spytałem również z uśmiechem.

– Nikt inny jeszcze go nie poruszał. – Janka przybrała przesadnie poważną minkę. – Ale wydaje mi się, że bliższe omawianie tego tematu powinniśmy odłożyć na później.

– Masz zupełną rację. Sądzę również, że lepiej będzie do czasu ostatecznego załatwienia sprawy nie rozgłaszać wiadomości o naszych zaręczynach. Ja pragnąłbym tego, ale nie wiem, czy Hubert nie miałby co do tego zastrzeżeń.

– Będę jednak musiała rozmówić się z Zygmuntem.

– Zgadzam się z tobą. Zdaję sobie również sprawę, że rozmowy tej nie należy odwlekać, gdyż znalazłabyś się w stosunku do niego w niejasnej sytuacji.

– Toteż powiem mu to jeszcze dziś, nie podając przyczyn odmowy, mam jednak wrażenie, że sam się od razu domyśli.

– Dlaczego?

– Bo już parokrotnie dawał mi do zrozumienia w cokolwiek ironiczny sposób, że wie o moim zainteresowaniu się tobą. Widocznie musiałam czymś zdradzić się przed nim.

– To ciekawe. On się domyślał, a ja nie!

– Bo przed tobą starałam się nic nie okazywać.

– Czemu?

– Chciałbyś za dużo wiedzieć, mój panie!

– A początek? Może chociaż to zechcesz mi powiedzieć?

– Początkiem był ten pierwszy ranek, kiedyśmy się spotkali, a później jedli razem śniadanie. To, co wówczas odczuwałam, nie zdarzyło mi się jeszcze nigdy – przyznaję to otwarcie. Możesz więc wyobrazić sobie, jak byłam tym wszystkim oszołomiona. Wprost nie wiedziałam, co się ze mną dzieje.

– Coś tak jak i ja…

– Na domiar wszystkiego robiłeś na mnie wrażenie zblazowanego, nie wiem doprawdy czemu, ale – cynika. Jest to typ mężczyzn, których chyba najbardziej nie lubię. Miałam więc okropny chaos w głowie…

– Wyobrażam sobie… – przerwałem jej poważnie.

– Pokpiwaj – udała nadąsaną, potem odezwała się po chwilowym milczeniu: – Ciekawa jestem, jak Zygmunt przyjmie moją decyzję.

– Trudno mi domyślić się tego, gdyż znam go bardzo mało.

– Ja też. Jest na ogół skryty i zamknięty w sobie. Będzie mi go jednak trochę żal.

– Mówisz jak typowa przedstawicielka nadobnej płci. Pewno, że zasługuje na współczucie, zwłaszcza w moich oczach, gdyż zdaję sobie sprawę lepiej od innych, co traci…

W odpowiedzi Janka ujęła moją twarz w dłonie i pocałowała w usta.

– A teraz do domu – zawołała, zrywając się z ziemi i otrzepując sukienkę.

* * *

Był ciepły, letni wieczór. Słońce schowało się już za korony drzew, ale ostatnie blaski złociły jeszcze ich wierzchołki wachlarzami promiennych strzał.

Powietrze tchnęło ciepłem, a na olbrzymiej, bezmiernej kopule nieba, nasyconej różowym odcieniem, nieomal aż do zenitu, wlokły się tu i ówdzie leciutkie obłoki.

Siedziałem na ganku, ciesząc się spokojem wieczornej kolorowej panoramy. Było cicho. Czułem się szczęśliwy.

Przypominałem sobie teraz każde słowo i gest najdroższego stworzenia. Jej tak charakterystyczną, a tak miłą umiejętność łączenia uczucia z koleżeńskim sposobem bycia, szczerość, z jaką mówiła mi o pierwszych swoich krokach ku miłości, i ten jej tylko właściwy czar, którego nawet nie silę się odtworzyć.

Odgłos kroków za plecami przywołał mnie do rzeczywistości. W polu widzenia ukazała się pani Aniela. Chciałem wstać z leżaka, wstrzymała mnie jednak ruchem ręki.

– Proszę siedzieć, ja mam tu drugi.

Wolałem być teraz sam, nie było jednak na to rady.

– Podziwiam piękno wieczoru – powiedziałem, aby coś powiedzieć.

– A owszem. Spokojnie jest i upał przynajmniej zelżał.

– Pani go musi specjalnie odczuwać przy swoich codziennych zajęciach?

– Trochę tak, ale takiej starej jak ja dobrze trochę kości wygrzać.

Milczałem przez chwilę.

– Cóż to, pański przyjaciel wyjechał? – spytała, poprawiając się na leżaku.

– Tak. Na parę dni.

– Nic nie mówiliście, że to oficer policji. Do pana nie mogę mieć o to pretensji, ale do Chmury miałam żal. Czułam się nawet obrażona.

– Stało się to na życzenie Gardy i pan Chmura był bezradny, chcąc zachować się lojalnie. Komisarz przyjechał, jak pani zapewne wiadomo, na życzenie panny Janki.

– Teraz już wiem. Ale w pierwszej chwili byłam mocno zaskoczona. Naturalnie ona tu jest panią i może robić, co chce, ale jakiż powód skłonił ją do ściągania policji do domu? Jak pan słyszy, mówię szczerze, nie owijając w bawełnę…

– Nie mam o to do pani najmniejszej urazy. – Mówiąc te słowa zastanawiałem się jednocześnie, jak dalece mogę zaznajomić ze sprawą staruszkę.

– Zapraszając nas tu – ciągnąłem dalej – panna Janka kierowała się raczej intuicją niż realnymi wnioskami. Jak niestety przekonaliśmy się, intuicja ta nie zawiodła jej.

– Tak, to muszę przyznać. Aż strach pomyśleć, co się stało. Jak pan sądzi, czy mógł to popełnić Runo?

Zwróciłem głowę w jej stronę, zdziwiony pytaniem.

– Czy pani ma wątpliwości? – spytałem. – Policja nic nie robi bez głębszych powodów. Musiały znaleźć się wystarczająco mocne argumenty, jeśli go aresztowano.

– To pewne, ale nie chce się człowiekowi w to wierzyć. Taki spokojny, zrównoważony chłopak.

Dlaczego skierowała rozmowę na ten temat? Czyżby chciała przekonać się, co wiem w tej sprawie? I dlaczego? Zwykła kobieca ciekawość czy też?…

Byłem już w takim stanie, że zaczynałem podejrzewać nawet tę starą, słabą kobietę.

Potem naszła mnie refleksja, że był to po prostu najbardziej obecnie interesujący i na czasie temat.

– Idąc po linii pani przypuszczeń, winniśmy dojść do wniosku, że morderca znajduje się jeszcze w tym domu – powiedziałem. – Któż by to zatem mógł być?

– Co pan za niestworzone historie wygaduje! – oburzyła się pani Aniela. – Też pomysł!

– Jeśli ani jedno, ani drugie – więc co?

– Przede wszystkim nie twierdziłam, że Runo jest niewinny. Wspomniałam tylko, że trudno jest w to uwierzyć. Czy policja nie brała jednak pod uwagę, że sprawcą mógł być jakiś obcy człowiek?

– Tego nie wiem. Wina młodzieńca musiała być oczywista, skoro został aresztowany. – Powiedziałem to celowo, zdając sobie sprawę, jak niesłuszne było to twierdzenie.

– Et, mówi pan tak, jak gdyby policja nigdy się nie myliła.

– Tego nie twierdzę. Toteż musimy czekać na dalszy bieg wypadków. Zobaczymy, co wykaże śledztwo sądowe. Muszę pani przyznać, że mnie samemu przychodziła już do głowy koncepcja poruszona przez panią. O ile jednak wiem, dochodzenie nie natknęło się nigdzie na ślad sprawcy z zewnątrz.

– Mógł te ślady zacierać.

– Naturalnie.

– Poza tym – ciągnęła Malczykowa – nie widzę powodów, dla których Runo miałby popełnić te dwa morderstwa.

– Widzę, że wzięła sobie pani do serca to aresztowanie – powiedziałem z uśmiechem.

– Żyć przez pewien czas z człowiekiem pod jednym dachem, obcować z nim codziennie, a później dowiedzieć się raptem, że był to morderca – nie, z tym trudno się pogodzić!

– Rozumiem bardzo dobrze, ja sam podobnie to odczułem, mimo że znałem go znacznie krócej od pani.

W tej chwili na ganek weszła Lukrecja. Wstałem z leżaka, ustępując jej miejsca, i usiadłem na kamiennej ławce.

– Dziękuję panu – powiedziała, zajmując leżak – jeżeli nic nie będziecie mieli przeciwko temu, posiedzę z wami.

– A co my możemy mieć przeciwko temu – burknęła pani Aniela – nie podejrzewasz nas, że flirtujemy, co?

– O to was bynajmniej nie posądzam. Chociaż z pana jest ziółko… – pogroziła mi palcem.

– Dlaczego? – udałem zdziwienie, domyślając się, co chce powiedzieć.

– Mówił mi Chmura. Podobno Janka odmówiła mu ręki.

– Cóż ja mam z tym wspólnego? – spytałem obojętnie.

Lukrecja na moment zmieszała się.

– Przypuszczam, że to z pana winy…

– Z mojej? Pani wybaczy, ale chyba trudno uwierzyć, aby panna Janka o decyzji w tak ważnych sprawach miała się radzić obcego człowieka, jakim przecież ja jestem.

– Mnie wszystko jedno – wzruszyła ramionami – ale myślę, że udaje pan Greka – zakończyła trywialnie.

– Jak ci wszystko jedno – odezwała się Malczykowa – to nie wtrącaj się do nie swoich rzeczy!

– Powiedziałam to tylko tak sobie – usprawiedliwiła się. – Przed chwilą właśnie pan Chmura zwierzał mi się z nieszczęścia, jakie go spotkało. Biedak jest bardzo przybity.

– Nie dziwię się, jeśli kocha pannę Jankę – odparłem krótko.

Prowadziliśmy jeszcze przez pewien czas zdawkową rozmowę, po czym pożegnałem się, oświadczając, że mam zamiar jeszcze pójść na spacer.

Zostały na ganku, a ja udałem się w stronę parku.

Słońce zaszło już dawno, czerwień na zachodzie przygasła i osunęła się ku horyzontowi, ustępując miejsca nadchodzącej nocy.

Lśniła jeszcze wąska łuna u schyłku niebieskiej kopuły, która ciemniała coraz bardziej, przechodząc z różu i fioletu w coraz mocniejszy granat. Na tym tle tu i ówdzie wykwitały pierwsze gwiazdy.

W parku panował nasiąknięty ciszą mrok. Ogromne, podobne w ciemności do zaklętych bajkowych olbrzymów, trwały w bezruchu stare drzewa, jak gdyby pogrążone w zadumie.

Minąłem lipową aleję i poprzez ścieżki sadu doszedłem do furtki w okalającym go żywopłocie. Furtka prowadziła na polną ścieżkę.

Wspaniała letnia noc roztoczyła już wokół czarodziejski, upajający urok. Rosnące po obu stronach drogi zboże wyciągało ku gwiazdom pęczniejące kłosy, zdając się drzemać w spoczynku po szemrzącej całodziennej gawędzie.

Gdzieś zza rozłożonej szeroko, potężnej czarnej teraz bryły ogrodu wszedł na niebo księżyc, niby ogromne oko niewidocznego stróża nocnego spokoju.

Zalał znieruchomiały świat bladym światłem, nadając krajobrazowi tajemniczy wyraz.

Zawróciłem. Dochodziłem już do furtki, kiedy raptem nastrój spokoju prysnął. Było to uczucie tak nagłe, że aż przystanąłem.

Do dziś nie wiem co było tego powodem. Czy jakiś nieuchwytny, podejrzany szmer, czy może po prostu tylko intuicja, dość, że poczułem raptownie nieznane niebezpieczeństwo.

W pierwszej chwili nie mogłem zdefiniować, co mi się stało.

Co to mogło być? Czyżby istotnie groziło mi niebezpieczeństwo? I skąd?

Furtka znajdowała się przede mną o dwadzieścia kroków. Była na wpół uchylona, prawdopodobnie tak, jak ją zostawiłem, wychodząc na pole.

Próbowałem zastanowić się nad sytuacją. Jeśli ktoś na mnie czatował, to chyba nie z bronią palną, bo na strzał miał już dosyć czasu. Odległość była nieznaczna i stałem nieruchomo w pełni księżycowego światła. (Chcąc upozorować swoje zatrzymanie się, spojrzałem na niebo, a potem obejrzałem się naokoło, niby podziwiając krajobraz.)

Jeżeli więc przypuszczenia moje są słuszne, to stoję jedynie przed groźbą bezpośredniej napaści, popartej prawdopodobnie uderzeniem noża.

W tej chwili złowiłem uchem ledwo dosłyszalny, lekki szelest. Zapewne powtórzył się już po raz drugi, tylko za pierwszym razem, będąc zamyślony, uchwyciłem go zaledwie podświadomie. Szelest doszedł mnie z miejsca położonego trochę na prawo od furtki.

Początkowe przeczucie poczęło nabierać cech bardziej realnych. Co czekało mnie z tamtej strony ciemnej granicy? Czego miałem się strzec, na co być przygotowanym?…

Na próżno starałem się odpowiedzieć na te pytania. W dalszym ciągu pozorując swoją nieruchomą pozycję, zastanawiałem się nad sytuacją.

Tajemniczy napastnik, jeżeli istniał, nie był uzbrojony w broń palną lub nie chciał jej używać – to było jasne. Mogła mi zatem grozić tylko bezpośrednia napaść, na którą będąc przygotowanym, spodziewałem dać sobie radę. Broni nie posiadałem, jednak nie mogę zaliczyć siebie do ułomków. Blisko osiemdziesiąt kilo wagi i odpowiednia doza mięśni przy szybkości w działaniu powinny zrobić swoje.

Byłem bez marynarki, tylko w sportowej koszuli, co w znacznej mierze ułatwiało mi swobodę ruchów. Postanowiłem przyjąć walkę i przekonać się, czy instynkt mówił mi prawdę.

Ruszyłem wolno z miejsca dotychczasowym spacerowym krokiem. Mięśnie mimo woli sprężyły się, gotowe do działania na pierwszy sygnał. Furtka pomału stawała się coraz bliższa. Jeszcze pięć, cztery, trzy kroki…

Najmniejszy ruch koło niej nie mógł ujść moim oczom. Napięte nerwy opanowałem dostatecznie, zachowując swobodę ruchów i spokój.

Oparłem rękę na furtce i chwilę przystanąłem jak człowiek, który po raz ostatni chce rzucić okiem za siebie. Był to jednak tylko początek gestu – w następnej chwili szarpnąłem drzwiczki i jednym zrywem skoczyłem za ogrodzenie.

Stało się to w ćwierć sekundy. Kątem oka złapałem sylwetkę przyczajonego człowieka, w ręku którego błysnęła srebrzysta klinga noża…

Natychmiast zwróciłem się ku niemu, jeszcze w skoku przygotowując uderzenie.

To było powodem, że prostując ramię, by zadać cios, chybiłem o centymetr. Pięść otarła się tylko o szczękę przeciwnika, a w następnej chwili widziałem już tylko jego sylwetkę, barczystą w ramionach, przysadzistą, o krótkich nogach, znikającą w ciemnościach ogrodu.

Gonić go nie było sensu. Posiadał tysiąc szans ujścia przede mną w mrocznej otchłani parku, nawet gdybym wiedział, w którym kierunku uciekł. Klucząc więc i posuwając się z całą ostrożnością, minąłem park i szczęśliwie wydostałem się na jasno oświetlony księżycem podjazd.

Tu byłem już bezpieczny. Zapaliłem papierosa i usiadłem na opuszczonym tak niedawno leżaku, by zastanowić się nad sytuacją.

Co to miało znaczyć? Jakimi pobudkami kierował się ten człowiek, pragnąc mnie zgładzić? Nie mogłem sobie dać rady z tymi problemami. Poza tym dochodził jeszcze ten zasadniczy – kto to był?

Czyżby istotnie wokół domu krążyła jakaś tajemnicza istota, może obłąkaniec siejący śmierć?

Sylwetka napastnika pozostała mi pod powiekami jak żywa. Obrazy, które widzimy w chwili najwyższego napięcia nerwów, pozostają na długi czas w pamięci, zdawałem więc sobie sprawę, że zawsze go poznam.

Co mi jednak z tego przyjdzie? Musi przecież liczyć się z tym faktem i na pewno po raz drugi nie zechce się ukazać, a jeśli już to zrobi, będzie to prawdopodobnie ostatni z obrazów, jaki dane mi będzie oglądać…

Nie miałem co do tego najmniejszej wątpliwości. Jeżeli powziął zamiar zgładzenia mnie, na pewno nie poniecha go po tym pierwszym niepowodzeniu.

Pocieszała mnie jedynie myśl, że nie należy do ludzi odznaczających się wybitną odwagą, gdyż nie przyjmując walki, rzucił się od razu do ucieczki.

Mimo to musiałem się teraz strzec. Gra stawała się bardzo niebezpieczna.

Było mi to o tyle nie na rękę, że musiałem nie tylko zamykać drzwi od korytarza, ale i okno, bowiem byle drabina wystarczała, by dostać się do pokoju i zarżnąć mnie wśród snu jak kurczaka. A po upalnych dniach noce były duszne.

Nic nie mogłem jednak na to poradzić! Życie było mi milsze od świeżego powietrza – z tą myślą udałem się do siebie.

„L.K.”

Następne dni upłynęły spokojnie. Spędziłem je na dłuższych spacerach z Janką, podczas których jak gdyby za milczącym porozumieniem poruszaliśmy wszystkie tematy oprócz tego jednego, który ciążył nam groźnym brzemieniem. Nie chcieliśmy psuć sobie słodyczy tych chwil, kiedy mogliśmy być sami.

Mimo postanowienia, że nie zdradzimy przed ogółem naszej małej tajemnicy, Janka swoim postępowaniem w stosunku do mnie dawała aż nadto wyraźnie do zrozumienia, co nas łączyło. Nie mogła po prostu opanować niektórych swoich kobiecych odruchów. Zdając sobie z tego sprawę, wiedziałem, że otoczenie dawno już zorientowało się w naszym wzajemnym stosunku.

Muszę przyznać, że postępowanie Chmury było jednak zupełnie poprawne. O ile poprzednio był trochę sztywny (chyba już z natury był taki), to obecnie zamienił się wprawdzie w bryłę lodu, ale tym niemniej nie pozwolił sobie ani razu na jakiś bardziej szorstki odruch, ostrzejsze słowo lub gest – na coś, co by mogło uzewnętrznić jego uczucia dla mnie. Był tylko bardzo powściągliwy, bardzo chłodny, ale nic więcej.

Po kilku dniach wrócił Hubert. Byłem ciekaw powodów jego wyjazdu, nie pytałem jednak o to, czekając na okazję.

Przyjechał przed samym obiadem. Siedzieliśmy wszyscy na ganku, kiedy z głuchym warkotem wpadł na podjazd jego samochód. Po krótkim przywitaniu udał się do siebie, by umyć się i przebrać.

Sposobność do rozmowy zdarzyła się dopiero pod wieczór. Sam zaproponował mi przechadzkę, domyśliłem się więc, że i on chciałby ze mną pomówić.

Przypuszczenia te okazały się słuszne.

– Nie mam jakoś zaufania do ścian tego domu – odezwał się, gdyśmy już uszli kilka kroków – a chciałem dowiedzieć się od ciebie, czy nie zaszło nic nowego.

– Mało brakowało, a miałbyś jeszcze jednego trupa do dyspozycji – ale tym razem mego.

– No…? – rzucił z zainteresowaniem.

Opowiedziałem mu nocną przygodę.

– Naturalnie śledził cię przez cały czas – mruknął, kiedy skończyłem. – Mówisz, że nie widziałeś go dotąd?

– Nie, tego jestem pewny. Zbyt dobrze pamiętam jego charakterystyczną sylwetkę.

Garda szedł z pochyloną głową, zamyślony.

– Jak tam z Runem? Czy przyznał się do winy? – przerwałem milczenie.

– Kto – Runo? – Hubert wyglądał jak gdyby ocknął się ze snu. – Nie wiem, nie interesowałem się tym…

– Jak to? Gdzieżeś był w takim razie?… – spytałem mocno zdziwiony.

– Przeważnie w Warszawie. W drodze powrotnej zajechałem do notariusza Rożka.

– W sprawie testamentu?

– Tak.

– I nie interesowało cię, jak sobie policja dała radę z Runem?

– Runo jest moim zdaniem zupełnie niewinny – oświadczył krótko Hubert.

– I pozwoliłeś na aresztowanie go? – wykrzyknąłem oburzony.

– Było mi to nawet na rękę. Właściwy sprawca czuje się przez to bardziej bezpieczny.

– Skąd masz pewność, że Runo jest niewinny?

– Pewności nie mam, tego nie twierdziłem. Powiedziałem tylko, że moim zdaniem jest niewinny – sprostował. – Jednak mam chyba rację, skoro już po jego aresztowaniu o mało i ty nie padłeś ofiarą tajemniczego mordercy?

– Nie przyszło mi to dotychczas na myśl.

– Przecież rzuca się to od razu w oczy.

– Masz rację. Czy w związku z tym nie podjąłbyś jednak kroków w celu zwolnienia chłopaka?

– Nie, jeszcze jest na to za wcześnie. Musi trochę przecierpieć dla dobra sprawy. Sądzę jednak, że już niedługo.

– Czy twoje warszawskie inwigilacje przyniosły jakieś owoce?

– Owszem, ale nie mogę jeszcze o nich mówić.

– Przyznam ci się, że jestem bardzo spragniony jakiejś odrobiny światła, które by pozwoliło mi orientować się cokolwiek w tej całej plątaninie.

– Wszystko w swoim czasie. To, co wiem, nie nadaje się jeszcze do opowiadania. Nadmienię ci tylko, że sprawa jest skomplikowana i wymaga ostrożności w postępowaniu. Najmniejszy fałszywy krok może popsuć wszystko.

– Trudno – odparłem krótko, trochę zły na niego.

– Jak się czuje panna Janka? – zmienił temat rozmowy.

– Czemu mnie o to pytasz? – udałem zdziwienie.

Garda nie należał jednak do ludzi dających się łatwo zbić z tropu.

– Czy doszliście już do porozumienia, czy też wybrała Chmurę? – rzucił dalsze pytanie, uśmiechając się lekko. – Znając ciebie, myślę, że nie dałeś się zdystansować.

– Znając mnie? – odparłem, poirytowany jego sposobem traktowania sprawy. – Uważam, że te rzeczy nie nadają się do wyścigów!

– Nie masz się czego pieklić. Nie pytam przez zwykłą ciekawość, a jeżeli postawiłem pytanie w sposób niedostatecznie dystyngowany – ty uduchowiony poeto – to łaskawie wybacz!

Garda był człowiekiem, na którego nie umiałem się długo złościć.

– Skoro odpowiedź jest ci tak bardzo potrzebna – odparłem – to wiedz, że jesteśmy już po słowie.

Zamiast odpowiedzieć, Hubert cicho gwizdnął.

– Aż tak dalece nawet! – rzucił po chwili. – Widzę, że czasu nie traciła!

– Coś mi się zdaje, że zrobię z ciebie trzecią ofiarę w tej sprawie.

Roześmiał się.

– Czy reszta wie o tym?

– Mam wrażenie, że domyślają się wszyscy. Postanowiliśmy wprawdzie nic o tym nie mówić bez zasięgnięcia rady u ciebie, ale kobiety w takich wypadkach są mało opanowane. Przyznaję, że Janka samym wyrazem oczu zdradzi się na każdym kroku.

– Ty chyba też? – mruknął ironicznie Hubert.

– Może być, nie ma to jednak znaczenia.

– A co Chmura?

– Zakomunikowała mu swoją odmowę zaraz tego samego dnia.

– Jak się zachował?

– Tego nie wiem. W stosunku do mnie jest bardzo chłodny, ale i bardzo opanowany.

– No, no…

– Sam byłem tym początkowo zdziwiony. Spodziewałem się jakiegoś wybuchu lub prowokacji, lecz nic takiego nie nastąpiło. Po burzy atmosfera doznałaby pewnego odprężenia, w ten sposób jednak wszystko jest w stanie napięcia.

– Czy Klecki przysłał tu kogoś w międzyczasie? – Garda znów zmienił temat rozmowy.

– Nie, widocznie ma do ciebie zaufanie.

– Dostał już zapewne odpowiednie instrukcje z Warszawy, nie chciałem bowiem, żeby mi się wtrącał. Jest sumienny i dokładny, ale brak mu lotności umysłu.

– To samo wrażenie odniosłem podczas ostatniego przesłuchania.

Zawróciliśmy z powrotem ku domowi.

– Kiedy spodziewasz się zlikwidować tę sprawę?

– Tego nie wiem jeszcze. W każdym razie teraz przede wszystkim ostrzegam ciebie. Musisz się mieć bardzo na baczności. Mówię to, wiedząc, że masz nerwy w porządku i że nie stracisz ze strachu głowy.

– Prawdopodobnie nie. Ale dlaczego akurat ja?

– To są moje przypuszczenia, które z góry jednak znalazły potwierdzenie. Zamach powtórzy się na pewno.

– Dałem sobie radę raz, dam i drugi.

– Nie bądź zbyt pewny siebie, bo to może cię zgubić. Musisz zdać sobie sprawę, że masz do czynienia ze skrytobójczym, podstępnym przeciwnikiem. Twoja nocna przygoda była tylko małą próbą, nieprzemyślaną i przeprowadzoną na poczekaniu. Następny cios spadnie nagle i w chwili, kiedy najmniej będziesz się go spodziewał.

– A niech cię diabli! Miłe perspektywy!

– Ze swej strony na pewno nie zaniedbam niczego, by do tego nie dopuścić. Ostrzec cię jednak jest moim obowiązkiem, nie uważam cię za barana, którego można by zarżnąć na poczekaniu.

– Dzięki za porównanie. Wydając ostatnie tchnienie, przypomnę sobie twoją pochlebną opinię – rzuciłem ironicznie.

– Cieszę się, że ginąc, pomyślisz o mnie – odparł tym samym tonem Hubert.

W tej chwili ujrzeliśmy Jankę. Na nasz widok przyspieszyła kroku, zdążając ku nam.

– Dziewczynie nic nie mówiłem o swojej przygodzie – powiedziałem szybko. – Nie zdradź się, proszę. Nie mów jej też o swoich obawach co do mnie.

Hubert zamiast odpowiedzi skinął głową.

– Doskonale, że panią spotykam – odezwał się do Janki, kiedy ta podeszła do nas – właśnie chciałem zamienić z panią parę słów.

– Coś ważnego? – niepokój odbił się w jej głosie.

– O tyle o ile. Przede wszystkim oznajmiam, że wiem od Jerzego o waszych zaręczynach. Proszę, niech pani przyjmie w związku z tym moje życzenia jak największego szczęścia. Przy pewnym wysiłku spodziewam się, że da pani sobie radę z tym starym wariatem.

– Bardzo dziękuję. – Widziałem, że Janka była wzruszona tymi pierwszymi życzeniami, jakie otrzymała.

Ruszyliśmy ku domowi.

– Dzisiaj zjawi się tutaj pewien jegomość – ciągnął Hubert – który zgłosi się do pani z prośbą o przyjęcie go na wakującą posadę lokaja. Będzie to mój człowiek. Byłbym pani zobowiązany za oficjalne przyjęcie go do służby. Dla zachowania pozorów omówicie warunki, wynagrodzenie i tym podobne sprawy.

– Te rzeczy załatwiała dotąd pani Malczykowa – odparła zdziwiona dziewczyna.

– Domyślam się tego, ale nie chciałbym wtajemniczać zbyt wiele osób, a pani musiałbym i tak o tym powiedzieć. Upozorujemy jakoś ten wyjątek, stawiając ją przed faktem dokonanym.

– To nawet pani Malczykowa nie może o tym wiedzieć? Czyżby ją też pan podejrzewał?

– Ależ skąd! Chodzi tylko o to, żeby zachować jak najdalej idącą dyskrecję. Im mniej osób będzie o tym wiedziało, tym lepiej.

– Dobrze, załatwię to, gdy przyjdzie.

– To jedna sprawa. Teraz druga, tycząca pani osobiście. Mianowicie, chcę pani zaproponować opuszczenie na pewien czas majątku. Wyjedzie pani do jakiejś miejscowości kuracyjnej pod pretekstem uspokojenia nerwów po przebytych wstrząsach.

– Ja – dlaczego?… – zdziwienie jej nie było mniejsze od mego.

– Trudno mi teraz mówić o powodach tej propozycji. Niech wystarczy, że ułatwi mi to w znacznym stopniu pracę na tutejszym terenie.

– Ułatwi panu pracę…? – zdumiała się. – Nic nie rozumiem.

– Zrozumie pani później, gdy zakończymy całą tę historię. Więcej powiedzieć nie mogę.

– Skoro pan nie może mi powiedzieć, to nie myślę stąd wyjeżdżać!

– Jak pani sobie życzy – odparł Hubert, wyraźnie niezadowolony.

Co to miało znaczyć? Czyżby dziewczynie również miało grozić niebezpieczeństwo? Na tę myśl przeszedł mnie przykry dreszcz. Tego by jeszcze brakowało!

– Może jednak dasz się przekonać, Janeczko – zabrałem głos. – Nie wiem, jakimi pobudkami kieruje się Hubert, ale musi mieć na pewno jakieś poważne powody. W miarę możności powinniśmy ułatwiać mu pracę.

– Och, ja wiem, że macie rację! – rzuciła nerwowo. – Ale taki wyjazd zrobiłby na mnie wrażenie ucieczki. Domyślam się, że spodziewacie się jakichś nowych zdarzeń i dlatego chcecie mnie stąd usunąć!

– Mniej więcej tak – odezwał się Hubert. – Jak zaznaczył Jerzy, pani obecność bardzo utrudni nam swobodę ruchów. Proszę wybaczyć mi szczerość – zakończył trochę cieplej, gdyż uwagi swoje wypowiadał suchym rzeczowym tonem.

– Pozwólcie, że się namyślę – zawahała się – jutro dam odpowiedź.

– Dobrze – przystał Hubert.

Po godzinie pełnił już funkcje nowy służący. Spotkałem go na korytarzu piętra i z powodu mroku nie mogłem dokładnie rozpoznać jego twarzy.

Spostrzegłem jednak, że był to drobny, zasuszony człowieczek lat około czterdziestu, o sprężystym kroku i szybkich, zwinnych ruchach. Ukłonił mi się w przejściu.

Mijając go, spostrzegłem szybkie, lustrujące spojrzenie jego trochę skośnych oczu, upodabniających go do Chińczyka. Znikł bezszelestnie, jak gdyby rozpływając się w powietrzu.

Kwadrans potem zdarzył się nowy wypadek.

Zszedłem właśnie na dół z zamiarem odszukania Gardy i znalazłem go na ganku, rozmawiającego z Janką i Malczykową. Chcąc przyłączyć się do ich towarzystwa, cofnąłem się, do domu, by przynieść sobie krzesło.

W hallu nieoczekiwanie natknąłem się na Chmurę. Wyszedł z drzwi gabinetu.

Z powodu nadchodzącego wieczoru i panującego już półmroku, nie od razu spostrzegłem, co się stało. Uderzyła mnie przede wszystkim jego niezwykła bladość, a gdy podszedł bliżej, spostrzegłem dopiero, że trzyma się za lewy bok. Spomiędzy palców kurczowo przyciśniętej ręki sączyła się krew.

– Co się panu stało?! – krzyknąłem przerażony.

– Otrzymałem uderzenie, nic wielkiego – mówił z trudem – proszę nie robić alarmu.

Garda musiał jednak usłyszeć mój okrzyk, gdyż znalazł się raptem przy nas. Jeden rzut oka zorientował go w sytuacji.

– Czy rana poważna? – spytał szybko.

– Nie… bodaj powierzchowna – odparł Chmura, mimo tego zapewnienia jednak twarz wykrzywił mu grymas bólu.

– Gdzie to się stało?

– W bibliotece…

– Zaraz zrobię panu opatrunek. Odłóżmy dalsze pytania do tego czasu.

Rana istotnie nie musiała być głęboka, gdyż Chmura o własnych siłach począł wspinać się po schodach. Zostawiliśmy go pod opieką Malczykowej i Janki, a sami przeszliśmy do biblioteki.

Jedynym znakiem odbytej tu walki był odsunięty daleko od stolika fotel i leżący na podłodze wazon z kwiatami. Kwiaty były rozsypane, a woda ciemną plamą rozlała się na dywanie.

Ponieważ zapadł już mrok, Garda wyjął z kieszeni elektryczną lampkę i w jej świetle uważnie obejrzał parapet okna, a następnie, wychyliwszy się na zewnątrz – ścieżkę przy domu.

Nie zdradzając ani słowem wyniku lustracji, cofnął się zaraz w głąb pokoju. Światło lampki zatoczyło łuk i snuło się jasnym kołem po podłodze, szperało po kątach, pod fotelami i stołem.

Nigdzie nie było widać żadnych śladów. Do tego samego wniosku musiał dojść i Hubert, gdyż usłyszałem, jak mruknął:

– Hm… ciekawe…

Badając w dalszym ciągu pokój, skierował promień latarki w róg, jaki tworzyła szafa ze ścianą, spostrzegliśmy tam leżący nóż. Ostrze jego lśniło migotliwie na tle białego koła światła.

Hubert schylił się i ująwszy go ostrożnie dwoma palcami za klingę, uniósł do góry. Poznałem myśliwski kordelas, od którego zginął Piotr, i machinalnie spojrzałem ku miejscu, gdzie powinien był wisieć. Miejsce to było puste.

– Patrz, Hub… – wskazałem mu brak drugiego noża.

– Tak, tamten jest taki sam.

– Zaczyna być coraz goręcej – mruknąłem.

– Chodź, nie mamy tu już nic więcej do roboty.

Znaleźliśmy Chmurę w jego pokoju. Opatrunek właśnie był skończony i służąca zbierała resztę bandaży i miednicę z wodą, zabarwioną na czerwono.

– Jak się pan czuje? – spytał Hubert.

– Trochę mi słabo, ale poza tym nic więcej.

– Co wykazało bliższe badanie? Poważna rana?

– Nie, nóż, którym mnie uderzono, ześliznął się po żebrze, rozdzierając ciało na przestrzeni kilku centymetrów. To wszystko.

Garda wziął do rąk wiszącą na krześle marynarkę i oglądał przez pewien czas rozdarcie…

– Upiekło się panu, co? – rzekł, odkładając ją na miejsce.

– Chyba tak. Mogło być gorzej.

– Przeprosimy teraz panią – zwrócił się do Malczykowej – gdyż muszę przeprowadzić z panem Zygmuntem wywiad.

– Czyja nie mogę słuchać? Tak jestem ciekawa, jak się to stało! – rzuciła jak zwykle zadzierżyście pani Aniela.

Garda zastanawiał się przez chwilę.

– Jeżeli pani na tym tak zależy – rzekł wreszcie – to proszę. Ostatecznie nic chyba w opowiadaniu pana Chmury nie będzie takiego, co by mogło stanowić tajemnicę śledztwa. Proszę więc nam opowiedzieć – zwrócił się do leżącego na łóżku Chmury – jak się to stało.

– Siedziałem w bibliotece – rozpoczął zagadnięty – i przeglądałem nadeszłe czasopisma. W pewnej chwili zainteresował mnie pewien artykuł, zagłębiłem się przeto w jego treść. Byłem odwrócony tyłem do otwartego okna; nie przypuszczałem przecież, że może mi grozić jakieś niebezpieczeństwo… Któż mógł spodziewać się czegoś podobnego! W pewnym momencie jakiś cień przysłonił mi czytaną stronicę. Zdziwiony odwróciłem głowę. W tej właśnie chwili napastnik wskakiwał do pokoju przez otwarte okno. Zerwałem się raptownie z fotela, a on rzucił się na mnie z nożem w ręku. Chciał zadać mi uderzenie w pierś, odbiłem mu jednak rękę i cios chybił, rozdzierając mi bok. Zaczęliśmy się ze sobą szamotać i w trakcie tego udało mi się wybić mu broń z ręki. Widząc się bezbronnym i obawiając się zapewne nadejścia kogoś z domowników, rzucił się do ucieczki.

Hubert przysłuchiwał się temu opowiadaniu z nieodgadnionym wyrazem twarzy.

– Którędy uciekł? – spytał, gdy tamten skończył.

– Wyśliznął się przez salon na werandę, gdyż tak się złożyło, że odgrodziłem go od okna.

– Jak wygląda? Czy pan go zna?

– Nie, nie znam. Rysów twarzy w czasie walki nie zdążyłem zaobserwować dokładnie. Zauważyłem jednak, że była to kwadratowa ordynarna twarz z krótkim, grubym nosem. Był niski, dużo niższy ode mnie, ale tęższy. Odznaczał się dużą siłą – dziwię się teraz, jak potrafiłem go rozbroić… Widocznie przerażenie wzmogło sprawność moich mięśni.

Słuchając tego opowiadania, przypomniał mi się mój nocny przeciwnik. Nie ulegało wątpliwości, że był to ten sam osobnik.

Czym jednak powodował się, urządzając szereg napadów? Czyżbyśmy mieli do czynienia z wariatem? Skąd wziął nóż? Chmura nic nie wspomniał, że tamten zdjął go ze ściany. Czyżby ukradł go zawczasu z zamiarem odłożenia go po zabójstwie, jak to miało miejsce z Piotrem?

Spojrzałem na Huberta, ciekaw, czy przyjdą mu do głowy te same problemy.

Garda siedział jednak na krześle przy łóżku rannego, z lekko pochyloną głową, jak gdyby całą uwagę pochłonęło mu oglądanie wzoru rozłożonego obok dywanika.

Po chwili dopiero wyprostował się, przenosząc wzrok na rannego.

– Czemu nie przywołał pan pomocy? Znajdowaliśmy się wówczas z panem Wydmą o kilka kroków i niewątpliwie zdołalibyśmy ująć napastnika.

– Kto wie, czy wówczas nie dałoby się od razu rozwiązać tajemnicy całej tej historii? – wtrąciłem.

– Pyta pan, czemu nie wołałem pomocy? – powtórzył Chmura jak gdyby w zamyśleniu. – Mogę na to udzielić odpowiedzi, chociaż nie wiem, czy wyda nie ona panu dostatecznym wyjaśnieniem. Otóż po prostu – wstydziłem się… Wstydziłem się wołania o pomoc, mając przed sobą tylko jednego przeciwnika.

– Zupełnie pana rozumiem – odparł Garda – lecz ambicja w tym wypadku nie powinna była grać roli. Chodzi przecież o to, by napastnik został ujęty, a nie o samą pomoc w obronie.

– Ta strona sytuacji nie przyszła mi do głowy. Nie miałem zresztą czasu na rozważania.

– Oczywiście. Teraz jeszcze jeden szczegół, który chciałbym wyjaśnić. Zauważyliśmy mianowicie brak jednego z myśliwskich noży na ścianie w bibliotece. Czy nie był to ten nóż, którym morderca chciał pana uderzyć?

– Tego nie wiem. Jak zaznaczyłem, wytrąciłem mu broń z ręki, ale jej nie widziałem. Czy panowie go znaleźli? Można byłoby łatwo to sprawdzić, gdyż wisiały tam dwa podobne noże.

– Owszem, znaleźliśmy go – oświadczył krótko Hubert.

– No i…?

– Jest taki sam jak tamten. Chodziło mi jednak o to, czy napastnik zdejmował go przy panu ze ściany. Bo jeżeli nie – wówczas dowodziłoby to, że uzbroił się weń zawczasu. To bardzo ważny szczegół, wykazujący, że napastnik krąży po domu.

– Na zerwanie go ze ściany nie miał czasu, gdyż, jak zaznaczyłem, odwróciłem się w chwili, kiedy zeskakiwał z parapetu okna. Rzucił się od razu na mnie, już uzbrojony.

– Jak był ubrany?

– W ciemne marynarkowe ubranie, w kolorowej koszuli bez kołnierzyka, rozchylonej pod szyją… Te szczegóły wbiły mi się w pamięć mimo woli. Poza tym przypominam sobie, że miał opaloną cerę i był nieogolony.

– Nie zauważył pan jakichś znaków szczególnych?

– Nie.

Malczykowa zajęła jedno z dalszych krzeseł, na którym siedziała dotąd, przysłuchując się badaniu. Przerwała teraz pytania Huberta okrzykiem:

– Nie będę miała teraz ani chwili spokoju! – złapała się rękami za skronie. – Co się tu dzieje!… Boże… Boże…

– Proszę opanować nerwy – uspokoił ją Garda – wypadki, których jesteśmy świadkami, należą prawdopodobnie do ostatnich. Trzeba bowiem państwu wiedzieć, że i pan Wydma przeżył podobną przygodę…

– Co pan mówi! – przeraziła się pani Aniela, spoglądając na mnie rozszerzonymi strachem oczami.

– I pan Wydma też?… – szepnął Chmura. Zdziwiony trochę, że Hubert zdradza ten szczegół, potwierdziłem jednak jego informację, opowiadając przebieg napadu.

– Na szczęście udało się panu ujść! – wykrzyknęła Malczykowa, kiedy skończyłem opowiadanie.

– Chciałbym jednak, by zostało to między nami – zwrócił się do nich Garda. – Nie mam bowiem zamiaru szerzej rozgłaszać tych obu zdarzeń.

– Oczywiście… – potwierdzili oboje.

– Panie komisarzu – odezwała się znowu Malczykowa – znaczy to, że Kolskiego i Piotra ma na sumieniu kto inny, nie Runo?

– I mnie to również przychodziło do głowy, jednakże dowody jego winy są zbyt przekonujące.

– Nie mogę się z tym pogodzić – ciągnęła staruszka. – Sądząc z opowiadania pana Wydmy i z tego, co tu słyszałam, wygląda, jakby ten jegomość nie był zupełnie zdrów na umyśle. Bo trudno przecież znaleźć jakiś logiczny powód uzasadniający wybór ofiar?

– Trudno albo i nie, proszę pani. Pozwolę sobie w tym miejscu na otwarte postawienie sprawy. Czy zwróciła waszą uwagę okoliczność, że wybór ofiar ostatnich napadów ma ze sobą pewien związek?

– Jaki?… – zdziwił się Chmura.

– Chodzi o mężczyzn, którzy interesują się osobą panny Janki.

Garda wypowiedział tę uwagę z pewnym naciskiem, obrzucając nas szybkim spojrzeniem. Przyznaję, że tym nowym naświetleniem byłem zaskoczony. Jak mogliśmy przeoczyć ten fakt?

– Prawda! – wykrzyknęła Malczykowa, że też nikomu z nas nie przyszło to do głowy!

– Koncepcja ta nie trafia mi jakoś do przekonania – mruknął Chmura.

– Są to rzeczywiście tylko domysły, jaka jednak jest rzeczywistość, przekonamy się już wkrótce, gdyż mam zamiar przychwycić jak najprędzej tego ptaszka.

– Oby się to już stało – westchnęła pani Aniela.

– Miejmy nadzieję – skończył rozmowę Hubert, wstając. – Przeprosimy teraz państwa – zwrócił się do mnie – prosząc ich jednocześnie, by to, co tu powiedziałem, zechcieli zachować tylko dla siebie.

– Może się pan nie obawiać, nie rozpuszczam niepotrzebnie języka – burknęła Malczykowa.

Wyszliśmy na korytarz. Hubert szedł, skierowując się do naszego pokoju. Ja kroczyłem zadumany nad nowymi komplikacjami, których możliwość przedstawił mi Garda.

Kiedy znaleźliśmy się u siebie, Hubert wyjął z kieszeni marynarki owinięty chusteczką nóż i nie dotykając rękojeści, położył go ostrożnie na stole.

Na ostrzu widniała podłużna, wąska nitka skrzepniętej krwi, poza tym lśniło ono polerowaną, gładką stalą.

Hubert otworzył kluczykiem walizkę i wyjął z niej najpierw drewniane pudełko, a następnie ze specjalnego schowka żółtą kopertę. Domyśliłem się, że chce przeprowadzić ekspertyzę.

Zgodnie z mymi przewidywaniami w pudełku znajdowała się specjalna lupa, dwa małe blaszane pudełeczka do opiłków żelaznych i aluminiowych, pędzel o miękkim włosiu, wata i papier odbitkowy.

Ponieważ rękojeść noża była ciemna, Hubert posłużył się opiłkami aluminiowymi. Posypał nimi za pomocą strzępka waty najpierw jedną stronę drewnianej rękojeści, zbędne opiłki usuwając pędzelkiem. Na drzewie wystąpiły wyraźne srebrzyste nitki odcisku, poprzerywane gdzieniegdzie, dające jednak zupełny ślad palców. Ślad ten ostrożnie przykrył kawałkiem przezroczystego papieru odbitkowego, który następnie przeniósł na inny kawałek papieru. Odcisk był zdjęty.

Następnie to samo zrobił z drugą stroną rękojeści.

Przyglądałem się tym czynnościom, ciekaw, do jakich dojdziemy rezultatów. Skoro zdejmował odciski, musiał mieć i fotografie porównawcze. Czy znajdziemy wśród nich podobną? I czyje to będą ślady?

Fotografie znajdowały się w kopercie. Wyłożył je na stół, rozpoczynając za pomocą lupy żmudne porównania.

Wziąłem do ręki pozostałe odbitki. Zdjęcia takie widziałem już nieraz, toteż nie wzbudzały we mnie specjalnego zainteresowania. Poszczególne charakterystyczne punkty odcisków wyrzucone były za pomocą cienkich linii na margines, gdzie oznaczono je cyframi. Każda z odbitek nosiła inicjały. Czytałem; A.M., Z.C., Z.K, Z.G., J.K, L.K.

A.M. – Aniela Malczykowa? Z.C. – Zygmunt Chmura? Były to zatem zdjęcia wszystkich mieszkańców domu. Dowodziły one, że Garda nie próżnował przez pierwsze dni swego pobytu, znajdując okazję do porobienia odbitek, z których prawdopodobnie podczas ostatniej bytności w Warszawie kazał sporządzić fotografie.

Zapaliłem papierosa i nie przerywałem milczenia, wiedząc, jakiego natężenia uwagi wymagała praca porównawcza.

Upłynęło pół godziny, zanim Garda po sprawdzeniu kilku zdjęć odchylił się na krześle, odstawiając lupę.

– Znalazłeś? – rzuciłem zaciekawiony.

– Bodajże tak, sprawdź zresztą.

Ująłem podsuniętą fotografię.

– Ta odbitka jest wyraźniejsza – Hubert podał mi jeden z papierków. – Zwróć przede wszystkim uwagę na odciski palca wskazującego i środkowego, które wystąpiły najlepiej.

– Charakterystyczna klasa E – nieprawdaż?

– Tak, pętle papilarne biegną w prawo. Weź lupę i zobacz cechy charakterystyczne.

Przez pewien czas porównywałem pomiędzy czerwonymi liniami szkła lupy punkty charakterystyczne, które wskazywał mi Hubert końcem ołówka. Identyczność ich nie ulegała kwestii.

– Wiesz, do kogo należą? – spytałem.

– No oczywiście. Domyślasz się zapewne? Fotografia zaopatrzona była literami L.K.

– Lukrecja Kolska?

– Tak.

Wpatrywałem się przez pewien czas w Huberta, ogarnięty uczuciem lęku, zniechęcenia i jakiejś tępej bezradności. Do tej pory rozważałem w myślach rozmaite koncepcje, przerabiałem je i modyfikowałem, zależnie od zaszłych wypadków i poczynionych obserwacji. Ostatnia zaś wiadomość stała się niby potężny podmuch wiatru, który jednym uderzeniem rozbija budowle, zwalając wszystko na jedną bezładną kupę gruzów. Co za diabelski kołowrotek!

– Co to ma znaczyć, Hub?… – wyrzuciłem z siebie pytanie, nie wiadomo dlaczego zniżając głos.

– Widzisz przecież – odparł spokojnie – ślady palców Lukrecji Kolskiej.

– Zatem… Chmura kłamał?

– Musimy się z tym liczyć!

– Traktujesz to jako ewentualność.

– Oczywiście! Tak samo jak nie wierzyłem mu w stu procentach, słuchając jego zeznań, tak samo teraz nie mogę w zupełności wierzyć temu odkryciu.

– Jak więc wytłumaczysz te tak przekonujące zaprzeczenie jego słów, jakimi są odciski palców?

– Mógł nam powiedzieć tylko część prawdy – wspomniał o obecności napastnika, nie wspominając z nieznanych nam powodów o udziale Lukrecji w napadzie.

– Masz nadzwyczajny dar odwracania kota ogonem – mruknąłem, nie wiedząc już, co sądzić o tym wszystkim.

– Popełniasz zasadniczy błąd, polegający na przyjmowaniu jako pewnika każdej hipotezy, która w danej chwili odpowiada sytuacji. Wystarczy, że ta raptownie się zmieni, a wówczas tracisz głowę.

– Przyznaję, że jestem obecnie zupełnie oszołomiony.

– Postępując odwrotnie, łatwiej ci będzie zachować trzeźwość sądu. W danym wypadku istnieje na przykład nie tylko ta ewentualność, o której ci wspomniałem.

– Nie wiem, czy będzie tak samo przekonująca – powiedziałem ironicznie. – Nie zapominaj, że Chmura opisał dość wiernie wygląd napastnika. Dowodzi to, że musiał istnieć.

– Tak albo i nie. Ale o to mniejsza, gdyż widzę, że masz chęć mimo mojej przestrogi w dalszym ciągu popełniać ten sam błąd.

– Nie widzę innej możliwości.

– Jednym z naszych zasadniczych policyjnych przykazań jest nie dowierzać zbytnio śladom zanadto wyraźnym. Traktujemy je zawsze z pewną nieufnością. Bo czyż nie jest wykluczone, że napastnik posłużył się nożem po uprzednim spreparowaniu cudzych odcisków? Wystarczy do tego celu zwykła guma do ołówka. Ewentualność tę może potwierdzić chociażby fakt, że ślady palców znajdują się przeważnie w górnej części rękojeści. Mógł je owinąć chusteczką i trzymać częściowo u dołu drewna, a częściowo za ostrze, które u nasady jest tępe. W myśl zeznań Chmury noża nie zdjął ze ściany, a miał go ze sobą, okoliczność ta przemawia więc również za tą koncepcją.

– Niech diabli wezmą całą tę hecę! Im więcej wgłębiać się w nią, tym mniej się rozumie.

– Tylko pozornie. Potem przyjdzie chwila, że wszystko staje się zrozumiałe i jasne. Już raz powiedziałem, że nie wolno iść w jednym kierunku. Pamiętać wszystko i rozumować – tylko w ten sposób możemy posuwać się naprzód.

– Ciekaw jestem, jak daleko już się posunąłeś – mruknąłem.

– Dalej, niż przypuszczasz.

– Ja natomiast zamiast iść naprzód – cofam się. A może nawet i nie to. Czuję się raczej jak człowiek, którego gwałtownie zakręcono w miejscu i pozostawiono bez oparcia. Wszystko wokół mnie jeszcze wiruje, a ja sam ledwo mogę zachować równowagę.

– Nie trać jednak głowy, gdyż może ci być bardzo potrzebna. Moje ostrzeżenie nabiera teraz specjalnej wartości.

– Czy Jance również grozi niebezpieczeństwo?

– Nie mniejsze. Wyjazd jej będzie musiał nastąpić bezwarunkowo, inaczej nie ręczę za nic.

– Użyję zatem wszelkich możliwych argumentów, żeby się nań zdecydowała.

WYŚCIG ZE ŚMIERCIĄ

Pod wieczór niebo zaciągnęło się chmurami i nastąpiło znaczne ochłodzenie. Kiedy po uprzednim odprowadzeniu Janki do jej pokoju szliśmy z Hubertem późnym wieczorem na spoczynek – mżył drobny deszczyk.

Słyszeliśmy jego cichy szmer za szybami. Okno niestety było zamknięte, nie mogliśmy więc korzystać z dobrodziejstwa chłodnego, orzeźwiającego powietrza, jakie ze sobą przynosił.

Przeklinając w duchu dom i jego mieszkańców, przekręciłem klucz w drzwiach przed udaniem się do łóżka.

Obudziło nas wśród nocy ciche pukanie. Zerwaliśmy się z Gardą prawie jednocześnie. On rzucił się do drzwi, a ja przez ten czas zapalałem świecę.

Na progu, przytrzymując szlafroczek pod szyją, stała Janka.

Była blada i przerażona. Weszła do pokoju cała rozdygotana, nie mogąc wymówić słowa.

Nie zwracając uwagi na swój nocny strój, jaki stanowiła pasiasta piżama, podbiegłem ku niej, podtrzymując ją ramieniem. Hubert podsunął jej usłużnie szklankę z wodą.

Wypiła parę łyków, po czym raptownym gestem przytuliła się do mnie, nie zważając na obecność Gardy.

– Co się stało, Janeczko?…

– Och, Jurku…. boję się… boję… – szepnęła rozdygotanym głosem.

– Co się stało? – powtórzył moje pytania bardziej natarczywie Garda.

– Ktoś… był u mnie…

– Proszę nam wszystko spokojnie opowiedzieć, nic już pani nie grozi – starał się uspokoić dziewczynę.

– Zaraz, trochę przyjdę do siebie… Tak się przeraziłam…

– Dobrze, chwilę zaczekamy… – mówiąc to, Garda nałożył podróżny płócienny płaszcz na piżamę. – Przepraszamy panią za nasze stroje – dodał z uśmiechem, chcąc widocznie stworzyć pogodniejszy nastrój, by dziewczyna łatwiej wróciła do równowagi.

– Opowiedz nam teraz, co się stało – oderwałem się po chwili.

Dziewczyna odsunęła się pomału ode mnie.

– Sama nie wiem, jak to dokładnie było – rozpoczęła – pamiętam przecież, że zgodnie z waszymi wskazówkami zamknęłam wieczorem drzwi na klucz. Spałam w najlepsze, kiedy obudził mnie raptownie hałas potrąconego krzesła. W pierwszej chwili nie wiedziałam, co się dzieje, w pokoju było zupełnie ciemno. Po chwili dopiero zobaczyłam sylwetkę jakiegoś człowieka… Skradał się ku mnie… Nie mogłam ze strachu wykrztusić słowa. Leżałam bez ruchu, przyglądając się, jak szedł w moją stronę. Będąc u moich nóg, nachylił się… Wówczas z krzykiem zerwałam się z tapczana, a wtedy człowiek ten zawrócił i bez pośpiechu wyśliznął się z pokoju.

– Jak to wyśliznął się? Przecież drzwi były zamknięte!

– No właśnie… Tymczasem on wyszedł drzwiami. Musiał je otworzyć.

– A okno? Czy okno też było otwarte?

– Nie. Było zamknięte.

– Nie słyszała pani na korytarzu hałasu? – stawiał dalsze pytania Hubert. – Odgłosu walki, szamotania się?…

– Nic nie słyszałam. Chwilę jeszcze wahałam się, ale byłam tak przerażona, że nie zwracając już na nic uwagi, przybiegłam do was.

– To dziwne… – mruknął Hubert. – Musimy zaraz tam pójść.

Zabraliśmy latarkę Gardy, również lichtarz ze świecą i ruszyliśmy we trójkę do sypialni dziewczyny.

Cały dom trwał w niemej martwocie snu. Rozbijaliśmy ciemność żółtym, tańczącym światłem naszej świecy, a mimo to uporczywie rozpościerała się przed nami czarną otchłanią, rozstępując się po to tylko, by zlać się znów za nami i otoczyć nas nieprzeniknionym całunem mroku.

Niesamowite wrażenie robił ten stary dom nocą. Teraz, kiedy zdawaliśmy sobie sprawę, że krąży po nim nieznany napastnik, siejąc grozę i śmierć, uczucie to potęgowało się jeszcze bardziej.

Wzięliśmy dziewczynę pomiędzy siebie i cicho stąpając, minęliśmy szczęśliwie korytarz.

Przed drzwiami pokoju Janki Hubert przystanął, zapalając latarkę.

Sypialnia jej leżała za zakrętem korytarza. Załamanie to kończyło się drzwiami prowadzącymi do łazienki.

Latarka Gardy zataczała szybkie łuki, badając teren. Obok drzwi sypialni dziewczyny stało krzesło.

Nigdzie najmniejszego śladu. Spostrzegliśmy jedynie, że drzwi do łazienki były uchylone.

– Hm… – mruknął Garda, zatrzymując na nich przez moment świetliste koło. – Chodźcie no, chcę się przekonać…

Nie objaśniając, o co mu chodziło, ruszył naprzód.

Nowego służącego znaleźliśmy tuż za progiem. Leżał na podłodze, oparty o wannę, a z czoła sączyło mu się wąskie pasemko krwi.

– O Boże!… – zabrzmiał cichy okrzyk dziewczyny.

Hubert obrócił się, przykładając palec do ust.

Janka opanowała się natychmiast, a kiedy my nachyliliśmy się nad leżącym, zerwała z wieszaka ręcznik, podstawiając go pod odkręcony kran.

Służący dawał słabe znaki życia. Z powierzchownego badania wynikło, że musiał otrzymać silne uderzenie w bok głowy. Rozcięło mu ono skórę, lecz czaszka była cała.

Wziąłem z rąk Janki ręcznik, obmyłem powierzchownie ranę i obwiązałem mu głowę.

– Co z nim teraz zrobimy? – spytałem Huberta.

– Trzeba go będzie tymczasem gdzieś przenieść.

– Weźcie go do mnie – zaproponowała Janka – nie trzeba go będzie nieść przez cały korytarz.

W tej chwili ranny otworzył oczy i jakiś czas spoglądał na nas nieprzytomnie.

– No, panie Walenda, na szczęście pan żyje! – zagadnął go Hubert.

– To mnie cholera zdzielił!… – jęknął ranny, z trudem wymawiając wyrazy. – Ale tak prędko diabli mnie nie wezmą, panie komisarzu!

– Nie ruszajcie się tymczasem. Niech pierwsze oszołomienie przejdzie.

– Mam wrażenie, że łeb rozlatuje mi się na kawałki!

– Jak się nie rozleciał dotąd, nic mu już nie będzie – pocieszał go rubasznie Hubert.

– Lepiej niech pan teraz nic nie mówi – odezwała się Janka. – Może pana jakoś stąd przeniesiemy. Ta wanna nie jest zbyt wygodnym oparciem.

– Nie potrzeba, panienko. Jeszcze sobie trochę posiedzę i jak przejdzie zawrót głowy, będę mógł pójść sam.

– Jak się to stało? – spytał Garda.

– Sam nie wiem, panie komisarzu. Zgodnie z rozkazem zająłem posterunek przy drzwiach panienki. Wziąłem sobie krzesło i siedzę w ciemności… Nic nie słychać, aż w uszach dzwoni… Tak przeszło parę godzin, kiedy raptem zdało mi się, że gdzieś niedaleko coś się poruszyło. Nadstawiłem uszu, a tu raptem błysnęła latarka i w tej chwili dostałem w głowę. Co było dalej, już nie wiem.

– Nie męczcie go teraz pytaniami! – przerwała dziewczyna, nachylając się nad rannym. – Proszę być chwilę cierpliwym – rzekła doń ciepło – zmienię panu opatrunek.

Mimo delikatności, z jaką to robiła, człowiek syknął, gdy zdejmowała mu z głowy mokry ręcznik, by zastąpić go innym.

– Dziękuję pani – człowiek uniósł na Jankę oczy – teraz jest mi już znacznie lepiej.

– Niedługo pan wyzdrowieje. Na szczęście czaszka jest cała.

– Już nawet mogę wstać, jeśli panowie mi pomogą.

– Pójdzie pan teraz do siebie i położy się – zaopiniował Garda – odprowadzę pana na dół. Ty zostań z panią aż do mego powrotu – zwrócił się do mnie – potem razem zbadamy jej sypialnię. Mam latarkę, więc pozostawię wam świecę.

Unieśliśmy razem rannego, po czym Garda podparł go ramieniem i w ten sposób zagłębili się w ciemność. Zostałem sam z dziewczyną.

– Och, Jurku – wykrzyknęła cicho, znów przytulając się do mnie – kiedy to wszystko się skończy?!

– Uspokój się, kochanie – próbowałem ją pocieszyć, sam będąc daleki od wewnętrznej równowagi. – Garda obiecuje, że najbliższy czas przyniesie likwidację tej okropnej historii.

– Oby stało się to jak najprędzej! – Złożyła główkę na mojej piersi. Objąłem ją wpół, lekko przyciskając do siebie. Mimo grozy sytuacji i niebezpieczeństwa byłem szczęśliwy, czując ciepło jej ciała.

– Rozumiesz teraz, że wyjazd twój stał się koniecznością. Pomijając już ewentualność niebezpieczeństwa, musisz wyjechać choćby dla oszczędzenia sobie nerwów. Wszystko to może się fatalnie odbić na twoim zdrowiu.

– Byłam niemądra, że od razu was nie usłuchałam.

Rozległy się kroki i ujrzeliśmy blask latarki. Nie wiedząc, kto idzie, odsunąłem za siebie dziewczynę, wyciągając rewolwer z kieszeni piżamy.

– Jestem z powrotem – rozległ się cichy szept Gardy. Skierował promień światła na siebie. – Wszystko w porządku, chodźcie.

Przeszliśmy do pokoju dziewczyny, zapalając lampę na stole.

– Nie spodziewam się, bym znalazł tu ważne ślady – powiedział Hubert, rozglądając się dokoła. – Nie należy jednak zaniedbywać niczego.

Istotnie, powierzchowna rewizja pokoju nic nam nie powiedziała. Okno było zamknięte, toteż Garda dłużej nie zatrzymywał się przy nim, poświęcając większą uwagę zamkowi drzwi. Klucz był wypchnięty i wisiał na nitce przymocowanej do klamki od wewnętrznej strony.

Przy tapczanie w nogach pościeli znaleźliśmy tekturowe pudełko, Hubert podniósł je z ziemi i obracał w ręku, zatopiony w myślach.

– Czy to pani własność? – spytał dziewczynę.

– Nie. Nigdy takiego nic miałam.

– Co o tym sądzisz? – spytałem.

Uniósł na mnie wzrok, wzruszając ramionami.

– Nie wiem. Nie mogę znaleźć żadnego możliwego wytłumaczenia. Wygląda na szczegół bez znaczenia i właśnie dlatego jestem nim bardzo zaniepokojony.

– Nic nie pomoże rozmyślanie. Z czasem znajdziesz rozwiązanie tej błahostki. Teraz pora już udać się na spoczynek. I tak dziwię się, że nie obudziliśmy dotąd nikogo – odparłem – widząc, że Janka słania się nieomal na nogach.

Nie była to jednak błahostka i Hubert, jak zwykle, miał rację.

– Za nic w świecie nie zostanę tutaj sama! – zawołała nieoczekiwanie dziewczyna.

– Hm… – mruknąłem zakłopotany.

– Bierz pościel – zaopiniował krótko Garda – zabierzemy panią do siebie. I ja wolałbym, żeby sama nie zostawała.

W naszym pokoju przerzuciłem swoją pościel na sofę, odstępując Jance łóżko. I tak to, szanowne i cnotliwe matrony, dziewczyna resztę nocy spędziła z nami.

O siódmej rano Janka wróciła do siebie, by zapakować niezbędne rzeczy, gdyż ustaliliśmy, że zaraz po śniadaniu odwiozę ją samochodem do najbliższej stacji kolejowej.

Około ósmej zeszliśmy na dół. Garda udał się do swego pomocnika, a ja poszedłem przygotować maszynę do czekającej nas drogi.

Po deszczowej nocy nastał słoneczny i świeży ranek. Zroszona ziemia obiecywała, że jazdę będziemy mieli bez kurzu. Toteż wesół i zadowolony, że wreszcie wyrywamy Jankę z tego całego piekła, zatoczyłem maszyną szeroki łuk naokoło gazonu, zatrzymując się przed gankiem.

Zgasiłem motor i wszedłem do domu, by zjeść śniadanie. Po odwiezieniu dziewczyny miałem wrócić z powrotem.

Hubert był już w jadalni. Zająłem miejsce przy stole, zabierając się ochoczo do jedzenia.

Po chwili zjawił się Zbyszek, a wkrótce potem Malczykowa.

– Wyjeżdżają panowie? – spytała po przywitaniu. – Widzę, że samochód stoi przed domem.

– Pan Wydma odwozi pannę Kolską na stację – objaśnił Garda.

– Jankę? – zdumiała się pani Aniela. – Nic o tym nie wspomniała, że gdzieś się wybiera!

– Uważałem to za wskazane ze względu na zaszłe wypadki. – Hubert opowiedział jej nocną wizytę tajemniczego nieznajomego.

Słuchała, nie przerywając, zapatrzona w obrus na stole.

– A to ci heca! – wyrwał się Zbyszek. – Szkoda, że mnie przy tym nie było.

– To staje się już nie do wytrzymania – szepnęła staruszka, nie zwracając uwagi na wykrzyknik chłopca. – Jak długo mamy jeszcze żyć pod grozą śmierci? – uniosła spojrzenie wyblakłych, starczych oczu na Gardę. – Przecież ja też jestem matką i babką, proszę pana!

Garda nic nie odpowiedział.

– Przecież niedługo wszyscy stąd pouciekamy. Czyż policja do tego stopnia jest bezsilna, że nie może sobie dać rady z jakimś kryminalistą?!

– Jest to przytyk pod moim adresem – uśmiechnął się lekko Garda.

– Mam chyba prawo żądać ochrony mego życia i życia swoich najbliższych, co? – burknęła staruszka.

– Policja wie, co robi – uciął krótko Hubert.

– Kiedy wyjeżdżacie? – pani Aniela zwróciła się z kolei do mnie.

– Zaraz po śniadaniu.

– Przygotuję wam coś na drogę – uniosła się z krzesła.

W tej chwili rozległ się z góry straszny, krótki krzyk.

Z zamarłym ze zgrozy sercem poznałem głos Janki. Pełne przerażenia oszołomienie nie trwało jednak dziesiątej części sekundy. Już w następnym momencie gnaliśmy z Gardą do hallu.

Ujrzałem najdroższą sylwetkę u szczytu schodów. Chwiała się lekko, a z oczu jej ciekły dwie nitki łez.

– Och, Jurku… Jurku!… – wyciągnęła ku mnie ramiona.

Po chwili tuliłem ją do siebie.

– Już koniec, koniec wszystkiego – słowa plątały się jej bezładnie. – Była pomiędzy bielizną… wstrętna… okropna żmija… ugryzła mnie w czasie pakowania…

– Gdzie?! – krzyknąłem, odchodząc nieomal od zmysłów z przerażenia.

– W ramię… tu, zobacz… Och, Jureczku, ja nie chcę umierać!! Chcę żyć!! – zaniosła się raptownym, spazmatycznym płaczem.

Porwałem ją za rękę. Istotnie, na wierzchu przedramienia widniała nieduża podwójna ranka, z której wystąpiła kropla krwi.

Przywarłem do niej ustami, wysysając krew. Słyszałem o tym doraźnym, natychmiastowym środku zaradczym i stosowałem go, nie wiedząc, czy na coś się przyda.

Po chwili oderwałem głowę od ręki dziewczyny, krzycząc na Gardę, który w międzyczasie przewiązywał jej skręconą chustką ramię nad łokciem.

– Zapuszczaj maszynę! Tylko zastrzyk może ją uratować!!!

Garda zacisnął węzeł i skacząc po trzy stopnie popędził do samochodu, a ja uniosłem Jankę. Płakała cichutko, leżąc mi w ramionach.

W drzwiach do jadalni obserwowali tę scenę Malczykowa i Zbyszek, oboje bladzi i milczący.

Kiedy układałem dziewczynę na poduszkach tylnego siedzenia, motor już cicho szemrał, wstrząsając potężnym cielskiem auta. Hubert coś pisał na skrawku papieru, opartym na błotniku. Nie zwracając na niego uwagi, zatrzasnąłem drzwiczki, wsuwając się za kierownicę.

– Czekaj, wariacie! – krzyknął.

Nie zważając na niego, włączyłem bieg i gwałtownie puściłem sprzęgło. Samochód nagłym zrywem szarpnął z miejsca.

Hubert odskoczył na bok i kiedy przelatywałem obok niego, potężnym skokiem dopadł stopnia. Jedną ręką trzymając się drzwiczek, drugą coś wsunął mi do kieszeni.

Gnałem już tymczasem akacjową aleją. Nieomal nie zwalniając biegu, wziąłem zakręt i dziw doprawdy, że Garda zdołał się utrzymać na stopniu przy tej szybkości.

– Masz kartkę w kieszeni! – krzyknął mi do ucha. – Oddaj ją pod wskazanym adresem! Załatw to zaraz, jak odwieziesz Jankę do szpitala. Bardzo ważne!

Jak przez sen słyszałem, co do mnie mówi, zdobyłem się jedynie na skinienie głową.

– Wracaj po południu – dawał mi dalsze instrukcje – będę o czwartej czekał na ciebie za groblą!

Znów skinąłem głową.

– Benzyny masz dość? Sprawdzałeś?

– Tak! Idź wreszcie do czorta! – krzyknąłem, nie mogąc już dłużej panować nad sobą.

Jak potrafił przy takim tempie zeskoczyć z samochodu, tego do dziś nie wiem. W następnej chwili już go przy mnie nie było.

– Więc szczęśliwej drogi!

Miałem przed sobą fatalny odcinek drogi – groblę z trzema mostami. Poprawiłem się mimo woli w siedzeniu i ująwszy mocno kierownicę, cały zamieniłem się we wzrok.

Ziemia uciekała pod autem, zlewając się w jednostajną, szarą wstęgę. To, co z dala jest jeszcze koleiną, wybojem, już w następnej chwili staje się uciekającą w tył, płynną, mknącą pod kołami taśmą.

Pierwszy most – unoszę cokolwiek nogę z akceleratora. Most jest już pode mną, auto podskakuje do góry, chwieje się razem z tą drewnianą ruderą, zeskakuje z niej. Znów noga opada cokolwiek, znów szybkość wzrasta i znów most.

Podrzuca okropnie. Gdybym nie trzymał mocno kierownicy, dawno leżałbym już na błotnistej łące, kołami do góry. Biedactwem za mną musi trząść bardzo. Nie mam jednak na to rady, życie jej jest ważniejsze ponad wszystko inne.

Nagle przechodzi przez głowę refleksja: co by się stało, gdyby pękł resor? Jak gdyby wyczuwając ten moment słabości, auto rzuciło gwałtownie w prawo, a zaraz potem w lewo. Nie pozwoliłem mu jednak na kaprysy. Dwa krótkie mocne ruchy sterem i naciśnięty silniej akcelerator zapobiegł narowom.

Grobla skończyła się i z przejmującym wyciem motoru dźwignęliśmy się na pagórek. Pozostało do szosy parę kilometrów piaszczystej drogi, najuciążliwsza próba dla nerwów.

Starałem się przebyć ją jak najprędzej.

Roztrącany kołami piasek leci na strony jak woda pruta dziobem chyżego jachtu.

Odwracam się na moment za siebie. Janka siedzi na tylnym siedzeniu tak, jak ją posadziłem, w samym rogu, otulona moim płaszczem. Dzielna dziewczyna już nie płacze, a kiedy na chwilę spojrzenia nasze spotykają się, kiwa główką, jak gdyby to ona miała dodawać mi otuchy.

Piaszczysta droga kończy się wreszcie i widzę przed sobą jasną nitkę szosy.

W następnej chwili wpadam na nią gwałtownie. Ciągnie się przede mną gładka, prosta, jakby życzliwa i chętna do usług.

Czy wiecie, co to jest jazda w ośmiocylindrowym, stukonnym aucie, z naciśniętym do samego końca akceleratorem? Jazda nie na torze wyścigowym, nie na terenie strzeżonym i wolnym od jakiegokolwiek ruchu?…

Najmniejsza przeszkoda, kamień, furmanka na środku szosy – wszystko to przy tej szybkości byłoby gwałtowną, natychmiastową śmiercią. Tu już nie wolno było trzymać się kurczowo kierownicy. Lekkimi ruchami dłoni automatycznie regulowałem każde jej drgnięcie.

Hen, daleko, gdzie na horyzoncie szosa roztapiała się w niebieskawej ścianie nieba, ukazał się malutki, czarny punkcik.

W tej samej chwili włączam gazową syrenę, która swym przeciągłym wyciem zagłusza nawet szum wiatru w uszach.

Nieustanny sygnał, dawany z tak dużej odległości, musiał zrobić swoje. Mały początkowo punkt, który rósł teraz w zadziwiająco szybkim tempie, przesunął się bardziej na prawo…

W następnej chwili błyskawicznym przelotem minąłem jakieś auto. Zrobiło na mnie wrażenie stojącego w miejscu.

Minuty mijały jedna za drugą w nieustannym pędzie. Przestałem czuć, myśleć, rozumować. Zamieniłem się cały w jedną napiętą do ostatecznych granic strunę, splecioną z nerwów.

Z daleka zarysowały się domy jakiejś wsi. Modlitwa duszy o nową drogę wezbrała nową żarliwością, jednak nawet mi nie przyszło na myśl, by zwolnić. Ta ewentualność po prostu przestała dla mnie istnieć. Stałem się potępieńcem skazanym na nieustanny, szalony pęd bez wytchnienia, bez tchu, tylko naprzód, naprzód.

Chaty rosły mi w oczach. Dopadając zabudowań, znów nacisnąłem syrenę. Przejechałem przez wieś szczęśliwie. Gdzieś tylko kątem oka spostrzegłem wzniesione ku górze ręce, gdzieś wytrysnęła spod błotnika krótka fontanna białego pierza, rozwiewając się natychmiast i niknąc od razu.

Ujrzałem wreszcie z daleka, w sinej mgle, kominy fabryk i kościelne wieże miasta. Ze względu na podmiejski ruch zwolniłem cokolwiek tempa, nie odejmując jednak ręki od sygnału. Gnałem blisko setkę, ocierając się nieomal o wozy i ludzi.

* * *

Jadąc z powrotem, oddałem się rozpaczliwym myślom.

Była za kwadrans czwarta, kiedy znalazłem się na szczycie piaszczystego pagórka. Z przydrożnej kępy traw podniósł się Garda.

Skinąłem mu ręką, zatrzymując auto. Siadł przy mnie i resztę drogi odbyliśmy na rozmowie, podczas której udzielił mi całego szeregu instrukcji.

Wszyscy byli zebrani na ganku. Nie brakło nawet Chmury, który siedział podparty poduszkami na leżaku. Kiedy zatrzymałem przed nimi samochód, ruszyli razem w naszą stronę. Posypały się pytania, przy czym największe bodaj zainteresowanie okazywał Zbyszek. Chłopak złapał mnie obydwoma rękami za ramię i przytrzymując z całej siły, rzucał raz po raz natarczywe pytania:

– No i co? I co?… Jak z Janką?!…

Zamiast odpowiedzi, wolno zaprzeczyłem. Towarzystwo raptownie zamilkło.

– Więc jak… jest? – zabrzmiało niepewne pytanie Chmury.

Rozwiałem ich ostatnie wątpliwości.

– Niestety było już za późno na ratunek…

– Nie żyje?! – wykrzyknął Zbyszek.

– Walczy ze śmiercią… Lekarze nie rokują nadziei…

Chłopak zaniósł się raptownym, urywanym płaczem.

W tym momencie Chmura wstał z leżaka i podszedł do mnie z wyciągniętą ręką.

– Myślę – powiedział – że mam największe ze wszystkich prawo współczuć panu. To, co zaszło między nami, jest wobec tej sytuacji tak błahe, że nie waham się do pana wyciągnąć dłoni.

Ujmując, zaskoczony postępkiem Zygmunta, jego rękę, spostrzegłem zdziwione spojrzenie Gardy, jakim nas obrzucił.

Gest Chmury spotkał się z niewypowiedzianą, ale widoczną aprobatą reszty towarzystwa.

Usiedliśmy i jakiś czas panowało milczenie.

Malczykowa opuściła głowę. Lukrecja oparła swoją na dłoni, przymykając oczy, a Zbyszek pochlipywał jeszcze, wcisnąwszy się w kąt kamiennej ławki.

– Nie chcę już tutaj dłużej siedzieć – odezwał się cicho Chmura, nie zwracając się specjalnie do nikogo. – Jutro wyjeżdżam na Śląsk. Jakże inaczej wyobrażałem sobie to lato, mój Boże!

– Zabierzemy się stąd wszyscy – mruknęła Malczykowa z przekąsem – niech sobie policja urządza tu swoje polowania. Może do przyszłego lata zdołają złapać albo chociaż przepędzić tego bandytę.

– Boję się wysunąć nosa z pokoju z chwilą nastania zmroku – odezwała się Lukrecja – a i w dzień zdaje mi się, że zewsząd czyha niebezpieczeństwo.

– Policja, o której z taką życzliwością mówi pani Malczykowa, przeciwko wyjazdowi państwa nie ma żadnych sprzeciwów. Łatwiej i prędzej udałoby się nam wówczas zlikwidować tego niebezpiecznego mordercę. Mimo to nie wiem, czy natychmiastowy wyjazd będzie możliwy, są tu pewne formalne względy, które wymagają chwilowo obecności państwa na miejscu – odezwał się Garda.

– Przypominasz sobie, Hub – wtrąciłem – to tekturowe pudełko! Słusznie przewidywałeś, że fakt ten będzie miał duże znaczenie. Któż mógł przypuścić, że ten łotr przyniósł w nim żmiję!?

– Trudno było się tego domyśleć. Gdyby panna Janka spała u siebie, ugryzłaby ją jeszcze w nocy.

– Jakież to formalności stoją na przeszkodzie naszemu wyjazdowi? – wtrąciła Malczykowa, nie zwracając uwagi na wymianę naszych spostrzeżeń.

– Pewne formalności prawne, proszę pani. Pan Wydma jest zbyt zrozpaczony, by mógł teraz o tym myśleć, ale wiem od niego, że panna Kolska wezwała notariusza i sporządziła testament, w którym przekazała mu cały swój majątek. Oczywiście prócz legatów, zastrzeżonych przez jej ojca dla pani Lukrecji i Zbyszka.

Słowa Huberta dolatywały mnie wyraźnie, chociaż byłem daleki myślami od tej rozmowy. Kiedy skończył, spojrzałem na zebranych.

Nastąpiła niema konsternacja. Nikt nie odezwał się ani słowem, widać było jednak, w jakie osłupienie wprowadziła ich ta wiadomość.

– Zupełnie mi to obojętne – odezwał się pierwszy Chmura.

– Legalizacja testamentu i inne formalności zabiorą jeszcze sporo czasu – odezwał się za mnie Garda. – Ponieważ pan Wydma nie ma obecnie, jak wspomniałem, ani sił, ani chęci na zajmowanie się tymi sprawami, prosił mnie, abym załatwił to za niego. Wyjeżdżam więc jeszcze dziś wieczorem, by jutro powrócić. Mam nadzieję, że w przeciągu tej jednej nocy nic się nie stanie.

– Czy naszą obecność uważa pan za konieczną? – spytała Malczykowa. – Formalności nie będą chyba tego rodzaju, byśmy musieli być tu na miejscu?

– Nie znam się na nich dokładnie – odparł Garda – ale przecież i tak dzisiaj państwo nie wyjadą, a jutro po zasięgnięciu informacji u prawników będę już wszystko wiedział.

– Oczywiście, że dziś nie moglibyśmy wyjechać – zabrała głos Lukrecja – chociaż jestem tak przerażona, że zabrałabym się stąd tak, jak stoję, byle uciec z tego domu jak najprędzej!

– Trochę więcej opanowania – próbował uspokoić ją Hubert.

– Więcej opanowania! – obruszyła się staruszka, wstając. – Dobrze panu tak mówić! Ja natomiast jestem bardzo ciekawa, na kogo dzisiaj przyjdzie kolej?!…

PRÓBA NERWÓW

Po kolacji Hubert wyjechał. Nie mogę powiedzieć, abym go żegnał ze zbyt przyjemnym uczuciem. Świadomość, że zostaję sam w tym domu, bynajmniej nie poprawiała fatalnego samopoczucia, w jakim się znajdowałem.

– Wracam jutro po południu – objaśnił nas, siedząc już za kierownicą. – Muszę złożyć władzom meldunek o wczorajszym wypadku i jednocześnie załatwić sprawę pana Wydmy.

Auto poderwało się z miejsca i zostaliśmy sami.

Nie czułem się w nastroju do przebywania w towarzystwie, toteż udałem się do siebie.

W drzwiach hallu zastąpiła mi drogę Malczykowa.

– Panie Wydma – zagadnęła, unosząc na mnie oczy – czy nie zechciałby pan na jakąś godzinę zajść do mnie? Wiem, że nie ma pan teraz ochoty na rozmowę, ale może pan to jednak uczyni dla starej kobiety?

Niezbyt chętnie obiecałem zadośćuczynić jej prośbie. Pół godziny potem pukałem do jej drzwi.

Sypialnia Malczykowej urządzona po staroświecku tchnęła zaciszem. Łóżko z wysoko spiętrzoną pościelą stało za parawanem. Pomiędzy dwoma oknami znajdowała się komoda, przykryta białą serwetą, z ustawionym na niej lustrem, kolorowymi kartonami, drobiazgami z porcelany i tym podobnymi głupstwami.

Staruszka siedziała w rogu kanapy z szydełkową robótką w ręku, a przed nią na stole leżały kłębki włóczki. Była już w białym nocnym czepeczku, a na nosie miała okulary w drucianej oprawie.

Uniosła znad nich wzrok, spoglądając w stronę drzwi.

– To pan? Proszę, niech pan siądzie – wskazała mi drobną, pomarszczoną ręką fotel obok siebie.

– Może pan palić – dodała – mnie dym nie szkodzi.

– Dziękuję.

– Nie mam do pana żadnego interesu – oznajmiła mi na wstępie. – Prosiłam pana o przyjście do mnie, gdyż czułam, że sama nie wytrzymam w samotności. Jestem okropnie roztrzęsiona.

– Nie dziwię się, ja sam gonię resztkami nerwów.

– Rozumiem pana. – Spojrzała na mnie życzliwie swymi jasnoniebieskimi oczami. – Poniósł pan bolesną stratę…

Ponieważ milczałem, ciągnęła dalej:

– Chciałam początkowo wziąć do siebie na noc Lukrecję, ale zaniechałam tego. Kobiece towarzystwo w takim wypadku nie jest dużo warte – jeszcze miałabym z nią kłopot! Jest bardzo nerwowa, gdyby coś zaszło, dostałaby ataku i do reszty straciła głowę.

– Z chęcią spędzę z panią godzinkę na rozmowie – skłoniłem się lekko.

– Nie wiem, czy z chęcią – uśmiechnęła się wyrozumiale. – Pozwoliłam sobie w tym wypadku na egoizm, nie mając wyboru. Chmury od pewnego czasu nie mogę ścierpieć. Zrobił się jakiś opryskliwy i nieprzystępny, a kiedyś lubiłam go… – paplała staruszka, jak gdyby chcąc zagłuszyć słowami nurtujący ją strach czy niepokój.

Nie bardzo wiedząc, co na to wszystko odpowiedzieć, milczałem.

– Długo pan jechał dzisiaj? – pani Aniela zmieniła temat rozmowy.

– Przeszło godzinę.

– Fiuuu… ależ musiał pan gnać! I mimo to było już za późno… – pokiwała głową.

– Tak. Niestety – tak…

– Biedna Janeczka! Kiedy o tym pomyślę, to mi się serce z żalu kraje, jak po rodzonej córce! Cóż jest warte ludzkie życie… – zakończyła cicho.

– O swoich uczuciach wolę nie mówić – odparłem zimno.

– Rozumiem, rozumiem… Wy mężczyźni nie lubicie uzewnętrzniać tych rzeczy.

Rozmowa ta zaczynała doprowadzać mnie do wściekłości, nie przestawałem jednak panować nad sobą.

– Zachowała mimo wszystko przytomność umysłu, czego dowodem była zdolność sporządzenia testamentu – powiedziałem spokojnie.

Staruszka podchwyciła podsunięty wątek.

– Więc jeszcze zdążyła zrobić testament? Tak, prawda, przypominam sobie, wspominał o tym pan Garda.

– Owszem – skinąłem głową.

– Jest to sprawa o tyle drażliwa, że mogę być posądzona o zainteresowanie tą kwestią ze względu na osobę mojej córki. Proszę mi jednak wierzyć, że my z Lukrecją nie gonimy za pieniędzmi. Tu ma zapewnione dożywocie, a Zbyszek środki na kształcenie się, więc dziękujemy Bogu i za to… Mówię to wszystko dlatego, by nie podejrzewał pan nas o jakiś nieprzychylny stosunek do niego. Może nawet lepiej, że tak się stało – uniosła na mnie oczy znad robótki.

– Przez myśl mi nie przeszło podejrzewać panią o zawiść – odparłem.

– To i dobrze – kiwnęła głową.

W tej chwili drzwi otworzyły się bez pukania i na progu stanęła Lukrecja.

– Przepraszam – zatrzymała się – nie wiedziałam, że nie jesteś sama.

– Nic nie szkodzi, chodź, nie przeszkadzasz nam.

– Chciałam ci tylko powiedzieć dobranoc. Jestem taka przybita, że zaraz się położę. Zażyję coś na sen i może uda mi się uciec od tych strasznych myśli, jakie spowodował wypadek Janki – powiedziała cichym głosem, podchodząc do matki i całując ją w policzek.

– Śpij dobrze, dziecko, i nie zapomnij zamknąć na noc drzwi i okien.

– Na pewno nie zapomnę. Trzęsę się cała, jak mam przejść przez ciemny korytarz!

– Co robi Zbyszek? Czy już śpi?

– Ułożyłam go sama i zamknęłam drzwi.

– Zupełnie słusznie. Teraz nie możemy ryzykować.

– Czy wydałaś dyspozycje? – spytała na odchodnym Lukrecja, żegnając się ze mną.

Pani Aniela uniosła głowę, spoglądając znad okularów na córkę.

– Jeszcze przed kolacją. Pozostają niezmienione.

Lukrecja wyszła.

– Człowiek nie może myśli zebrać, a tu wszystko na mojej głowie – odezwała się, kiedy drzwi zamknęły się za wychodzącą. – Jak tylko czegoś nie dopatrzyć, zaraz każdy robi na własną rękę.

– Jak zauważyłem, potrafi pani doskonale dawać sobie radę z gospodarstwem.

– Bo muszę. Nikt za mnie tego nie zrobi.

Zapanowało chwilowe milczenie. Lampa stojąca pomiędzy nami na stole kładła żółty krąg łagodnego światła, które rozpraszając najbliższą ciemność, resztę pokoju pozostawiało w mroku, znacząc zaledwie kontury mebli, które w tym oświetleniu nabierały jakiejś tajemniczości, zmieniając kształty na niesamowite bryły, tworząc gmatwaninę refleksów i głębokich cieni.

Niezakłócana rozmową cisza napełniała serce jakimś nieuzasadnionym niepokojem. Skądś tylko dochodziło cykanie zegarka, potęgując jeszcze bardziej martwotę nastroju.

Jakaś ćma zwabiona widać światłem okna, uderzyła cicho o szyby miękkimi skrzydłami. Zrobiło to na mnie wrażenie ostrzeżenia przychylnej istoty. Mimo woli obejrzałem się wokoło.

Zewsząd wyzierał niepokojący mrok. Ziały nim wszystkie kąty pomiędzy meblami, kryła się w nim cała otaczająca nas przestrzeń pokoju.

Denerwujący nastrój niepokoju począł się we mnie potęgować. Zamiast ukojenia dla nerwów mrok niósł jakieś nieuchwytne przeczucie niebezpieczeństwa.

– Cóż pan tak zamilkł? – przerwała nagle milczenie pani Aniela.

– Zamyśliłem się trochę – odparłem, nie znajdując innej odpowiedzi.

Sylwetka staruszki oświetlona z jednej strony, w czepku, spod którego wymykały się kosmyki siwych włosów, zrobiła na mnie nagle wrażenie ilustracji do bajki o czarownicy. Porównanie to przyszło mi dopiero teraz, pogarszając nastrój.

Zdałem sobie sprawę z tego, że daję się ponosić nerwom i wyobraźni. Ale to było tym razem silniejsze ode mnie. Przeżyte niedawno tragiczne chwile wycisnęły na mnie zbyt silne piętno, zbyt osłabiły odporność, bym potrafił się im przeciwstawić.

– Że też pan Garda musiał nas pozostawić samych – mruknęła pani Aniela. – Jaka by sobie ta policja nie była, ale zawsze raźniej, jak ktoś z nich tu jest.

– Miejmy nadzieję, że dzisiejszej nocy nic się tu nie stanie.

– Tego by jeszcze brakowało – burknęła, spoglądając na mnie. – Zamiast dodać trochę odwagi, pan mi jeszcze napędza strachu!

– Po moim wyjściu zamknie się pani na klucz, przez ścianę nikt nie wejdzie.

– Żebyś to! Janka też zamknęła się na klucz, nie na wiele to jednak pomogło!

– Dla pewności proszę przywiązać klucz do klamki.

– Tak też i zrobię – zapewniła.

– Garda obiecał, że jutro wróci. Możemy spodziewać się go o zapowiedzianym czasie. Jest słowny.

– Ciekawa jestem, co też on wie o tym wszystkim – zamyśliła się.

– Mimo moich kilkakrotnych zapytań nie chciał zdradzić, jak daleko posunął się ze śledztwem.

– Gdyby coś konkretnego wiedział, wyciągnąłby przecież konsekwencje… – snuła dalsze przypuszczenia pani Aniela.

– Z Hubertem nigdy nic nie wiadomo – odparłem. – Ma swoje metody postępowania i jak długo go znam, ani razu jeszcze nie poniósł porażki.

– Oby i w tym wypadku tak było! Bardzo jestem jednak ciekawa, kto okaże się sprawcą tych makabrycznych wyczynów? Jeżeli naturalnie go złapią, w co zaczynam już wątpić!

Nie odpowiedziałem, gdyż słowa jej znów naprowadziły na mnie falę dziwnego niepokoju. Podrywał mnie jakby z miejsca i musiałem użyć całej siły woli, by nie okazać niczego po sobie. A chciałem właśnie zerwać się, by w ruchu szukać uspokojenia ponoszących mnie nerwów.

I znów to niewytłumaczone, coraz silniejsze wrażenie grozy, jakie poczęła na mnie sprawiać osoba Malczykowej.

Obserwowałem ją spod oka. Spokojnie robiła na drutach z pochyloną głową, od czasu do czasu poprawiając kłębek włóczki na kolanach.

Robiła teraz wrażenie jakiegoś drapieżnego ptaka, starego, skurczonego, pełnego tajonej złości, maskowanej fałszywymi pozorami przyjaźni. Wyglądała jak nastroszony biały sęp.

Przetarłem dłonią czoło, zły na siebie, że nie mogę dać rady rozigranym nerwom. Wszystko stawało się podejrzane, wszystko groziło niebezpieczeństwem; zdawało mi się, że zewsząd czai się podstępna śmierć.

– Zmęczony pan? – spytała pani Aniela, odkładając robotę. – Już blisko jedenasta. Dziękuję, że zechciał pan poświęcić trochę czasu, by dodać otuchy starej kobiecie.

– Istotnie, jestem zmęczony. Pozwoli pani, że ją pożegnam?

– Nie śmiem dłużej zatrzymywać – wyciągnęła ku mnie ręką na pożegnanie.

Wyszedłem na ciemny korytarz i słyszałem, jak przekręciła za mną dwa razy klucz w zamku. Sypialnia Malczykowej leżała obok sypialni Janki, za załamaniem korytarza, w krótszej jego części. O parę metrów dalej rozpoczynała się poręcz schodów prowadzących do hallu. Zatrzymałem się przy niej na chwilę, spoglądając w dół.

Poprzez szyby okien lał wspaniałe zielonkawe światło księżyc, znacząc parkiet posadzki podłużnymi czworokątami jasnych plam. Rozpraszał w ten sposób nieprzeniknioną ciemność wnętrza domu, stwarzając srebrzystą poświatą swoisty nastrój, jak gdyby malując tło do staroświeckiej sceny z duchem markizy i rokokowym zegarem.

Napawałem się nieuchwytnym urokiem tej dekoracji. Fantazja mimo woli poczęła stwarzać obrazy zamierzchłej przeszłości, zaludniać scenę sylwetkami duchów dawno umarłych kochanków, którzy podczas takiej księżycowej nocy zstępują z zaświatów, by jeszcze raz przeżyć czarowną chwilę schadzki, zamienić uścisk, upoić się pocałunkiem. Zdawało mi się, że widzę wiotką sylwetkę kobiecą w szerokiej krynolinie, przytuloną do kochanka w białej peruce, ze szpadą u boku, że słyszę ich cichy miłosny szept.

Rzeczywistość jednak okazała się bardziej ponura.

Stałem już bez ruchu kilka minut i właśnie miałem zamiar iść dalej, kiedy poprzez jedną z seledynowych plam przesunął się cień ludzkiej sylwetki.

Zdałem sobie sprawę, że stojąc w zupełnej ciemności, nie mogę być z dołu widoczny, mimo to cofnąłem się jeszcze parę kroków w tył, wyciągając rewolwer.

Po tym ruchu cienia nic nie zdradzało, że na dole ktoś się ukrywa. Byłem jednak pewien, że nie uległem złudzeniu.

Cały dom pogrążony był w zupełnej ciszy. Najmniejszy ruch, szelest, głośniejsze sapnięcie bezwarunkowo musiałoby dotrzeć do moich uszu. Zamieniłem się przeto w słuch, sam mimo woli tamując oddech.

Znów upłynęło parę sekund na bezskutecznym oczekiwaniu. Mimo to nie dawałem za wygraną, wiedząc, że tajemniczy osobnik wcześniej czy później musi opuścić kryjówkę.

Nie miałem jednak określonego planu działania. Postanowiłem podjąć najbardziej ryzykowną próbę, by raz wreszcie ująć lub ostatecznie unieszkodliwić nieznanego mordercę.

Cierpliwość moja została nagrodzona. W najciemniejszym kącie hallu rozległ się cichy szelest i mroczna postać wyłoniła się z ciemności.

Krępy, niski człowiek stanął w księżycowym świetle, przyczajony i sprężony w sobie, jak dzikie zwierzę. Nasłuchiwał jakiś czas, przekrzywiając głowę na bok, potem postąpił parę kroków w stronę schodów.

Poznałem sylwetkę mego nocnego napastnika. To był on, ta sama przysadzista postać, szerokie bary i głowa na krótkiej szyi.

Uniosłem do góry broń, zdecydowany jednym strzałem pozbyć się zmory tych wszystkich dni, zemścić się za Jankę, za wszystkie pomordowane ofiary!

Nie mogło być mowy o jakimś rycerskim zachowaniu z mojej strony. Miałem przed sobą dziką, podstępną bestię i obowiązkiem moim było unieszkodliwić ją jak najprostszym sposobem, bez uciekania się do niepotrzebnego ryzyka, bez dawania mu najmniejszej bodaj szansy. Przeciwnik nie był tego wart.

Wszystkie te myśli przeleciały mi przez głowę w przeciągu jednego uderzenia sekundy. Jednocześnie podniosłem rewolwer do oka.

W momencie, kiedy muszka poczęła już podsuwać się ku jego piersi i zacisnąłem mocniej palce na kolbie przed pociągnięciem za cyngiel, człowiek raptownie i cicho uskoczył w tył, znikając w drzwiach gabinetu.

Opuściłem broń, przeklinając siebie za opieszałość. Co mogło go spłoszyć? Czyżby mnie spostrzegł?

To jednak było wykluczone. Ubrany zupełnie ciemno, stałem w mroku, ta ewentualność nie mogła zatem wchodzić w rachubę.

– Instynkt czy nagła zmiana zamiaru?

Poniechałem rozważań i nie rezygnując z niczego, począłem cicho zstępować ze schodów.

Niebezpieczeństwo zaczynało się dla mnie dopiero od progu gabinetu, schody zatem i część hallu do drzwi, w których zniknął przeciwnik, przebyłem stosunkowo szybko. Potem przy drzwiach zatrzymałem się i ostrożnie, cal za calem wysuwając głowę, zajrzałem do wnętrza gabinetu.

Poświata księżycowa wypełniała również i ten pokój, widoczność więc była stosunkowo dobra.

Nikogo nie było. Minąłem próg, rozglądając się ostrożnie. Przezorność ta okazała się jednak zbyteczna. Mimo to nadal zachowując ostrożność, spenetrowałem bibliotekę i salon – również bezskutecznie.

Co to miało znaczyć?

Okna i drzwi były wszędzie pozamykane, zatem tajemniczy gość nie mógł wymknąć się na zewnątrz. Musiałem się przeto poważnie liczyć z ewentualnością, że z tropiącego mogę sam stać się zwierzyną. Przeciwnik zapewne skorzystał z jakiejś kryjówki i nie zdradzając się przedwcześnie, mógł teraz deptać mi po piętach. Zamiana taka nie byłaby zbyt przyjemna.

W otaczającej ciszy było coś cmentarnego. Cały dom zdawał się być wymarłym, a zimna obojętność sprzętów, jak gdyby zaklętych w bezruchu, nasuwała mi wrażenie, że błądzę wśród grobów.

Czułem, że nerwy zaczynają mnie ponosić. Zdawało mi się, że śnię jakiś upiorny sen, w którym nakazem złej siły zamknięty w tych cichych, ogromnych pokojach błądzę, by rozegrać śmiertelną walkę z nieznanym.

Uczucie samotności stawało się dokuczliwe. Musiałem zdobyć się na olbrzymi wysiłek woli, by mu się wyrwać. Nie był to jednak strach przed walką lub obawa przeciwnika, lecz paraliżujące poddawanie się niesamowitemu nastrojowi, jaki stwarzał ten uśpiony, cichy i mroczny, stary dom.

Zapanowałem nad sobą i stopniowo, z wolna wróciła mi równowaga ducha. Był to jednak wysiłek duży, tak duży, że poczułem jak rosa potu pokrywa mi czoło.

Zachowując w dalszym ciągu jak największą ostrożność, przeszedłem z salonu do hallu. Stąpałem zupełnie cicho.

Hall i schody minąłem szczęśliwie. Najbardziej dawał mi się we znaki brak elektrycznej latarki. W korytarzu mogliśmy zderzyć się z przeciwnikiem pierś w pierś, zanim dowiedzielibyśmy się o sobie.

Postanowiłem zajść do Chmury, by wspólnie przedsięwziąć poszukiwania. Mając światło, we dwójkę, powinniśmy ująć napastnika bez zbytnich trudności.

Z bronią gotową w każdej chwili do użytku, ruszyłem przed siebie krok za krokiem, starając się, by nie zdradził mnie najmniejszy szmer. W ten sposób dotarłem szczęśliwie do drzwi sypialni Zygmunta.

Poprzez ich szczeliny sączyło się światło. Na pukanie nikt nie odpowiedział, więc zdziwiony nacisnąłem klamkę. Drzwi poddały się i wszedłem do pokoju.

Sypialnia była pusta.

Zdumiony rozejrzałem się po pokoju. Gdzie był Chmura? U Malczykowej siedziałem do jedenastej, teraz zaś, jak skonstatowałem, dochodziła pierwsza. Czyżby u Lukrecji? Co by jednak tam robił o tej porze? Nie panowała obecnie atmosfera sprzyjająca miłosnym nocom, a zresztą palące się światło wskazywało, że opuścił pokój niedawno.

Czyżby usłyszał jakiś podejrzany odgłos i wyszedł, by na własną rękę czynić poszukiwania? Zważywszy sytuację, było to najprawdopodobniejsze wytłumaczenie jego nieobecności.

Zaintrygowany w najwyższym stopniu zgasiłem lampę, by nie ukazywać się przy wychodzeniu na tle światła, i wysunąłem się na korytarz.

Posuwając się po omacku, z zachowaniem tych samych ostrożności co dotychczas, ruszyłem do siebie. Musiałem wziąć przede wszystkim tak nieodzowną teraz latarkę, a poza tym zastanowić się, co dalej przedsięwziąć, gdyż nie zrezygnowałem z dalszych poszukiwań.

Po chwili otworzyłem swoje drzwi i przede wszystkim zapaliłem lampę. Latarka leżała na stole. Sięgając po nią, mimo woli przesunąłem wzrokiem po szafie i spostrzegłem, jak drzwi jej, niezamknięte szczelnie, lekko drgnęły.

Wchodząc do siebie, wsunąłem rewolwer do kieszeni marynarki. W jednej chwili miałem go znów w ręku.

– Wyłaź no z tego pudła – rzuciłem ostro – albo podziurawię cię przez deski!

Odpowiedzią była zupełna cisza.

– Nie masz na co czekać – dodałem ironicznie – nie mam zamiaru otwierać drzwi. Liczę do trzech, a potem strzelam!!! Raz, dwa… – skandowałem wolno.

Dało się słyszeć mruknięcie. Jedna połowa drzwi odskoczyła i człowiek począł gramolić się z wnętrza.

– Ręce! – rzuciłem ostrzegawczo.

– No, no… – mruknął, wyprostowując się z rękami nad głową. Jedna z nich trzymała jeszcze plecionkę z grubej, twardej skóry, z niebezpiecznym zgrubieniem na końcu.

Miałem przed sobą tajemniczego mordercę. Był to osobnik o krępej budowie ciała, znamionującej dużą fizyczną siłę. O krótkich, wygiętych kabłąkowato nogach i potężnych ramionach. Wulgarne rysy twarzy, gruby nos, małe, wąskie oczka pod niskim czołem upodobniały go raczej do małpy niż do człowieka. Spoglądał teraz na mnie spode łba, z dziką zawziętością w oczach.

– No… – mruknął znów.

– Rzuć tę zabawkę! – rozkazałem, wskazując krótkim ruchem rewolweru na trzymany przez niego bykowiec.

Gdy domawiałem tych słów, raptem usłyszałem za sobą skrzyp otwieranych drzwi. Odwróciłem się na moment i to mnie zgubiło.

Zdążyłem jeszcze zauważyć stojącego na progu Chmurę. W następnej chwili straciłem przytomność od okropnego uderzenia w głowę…

* * *

Pierwszym następnym wrażeniem był dźwięk. Z łoskotem i szumem przelewała się woda. Jakieś olbrzymie fale musiały walić się na mnie, bowiem ich ciężar nieznośnie krępował mi ruchy, a hałas powodował straszliwy ból głowy, od którego czaszka zdawała się pękać.

Potem pomału pod przymknięte powieki poczęło wdzierać się światło, a umysł dokładniej zdawał sobie sprawę z odnoszonych wrażeń. Jednocześnie, początkowo jakby skądś z daleka, doszły mnie strzępy rozmowy.

Rozwarłem oczy, mrużąc je przez chwilę od światła.

Znajdowałem się w stołowym pokoju, przywiązany silnie sznurami do krzesła. To jednak, co zauważyłem, kiedy wzrok przyzwyczaił się do promieni dużej spirytusowej lampy stojącej na stole, wyrwało z moich ust mimowolny okrzyk zdumienia.

Obok mego napastnika stał Chmura! Widząc, że wróciłem do przytomności, roześmiał się.

– Nie spodziewałeś się mego widoku, co?

Pytanie to zbyłem milczeniem. Obolała głowa nie pozwalała na dokładne roztrząsanie nieoczekiwanej sytuacji, a każda myśl połączona była z wysiłkiem i bólem, mimo to przeżywane zdumienie nie pozwalało na umysłową apatię.

Widać takie jest rozwiązanie tajemnicy tych wszystkich morderstw? Chmura i ten drugi, zapewne jego wspólnik?

– Franek jest moim pomocnikiem, tak, tak… – odezwał się znów ironicznie Chmura, jak gdyby zgadując moje myśli – za późno jednak dowiadujesz się o tym. Dzielny i silny chłop, tylko trochę głupi, ale do takiej roboty jak ta nadaje się nieźle…

W dalszym ciągu zbywałem jego uwagi milczeniem.

– Nie ma pan chęci na rozmówki? Ale na wtrącanie się do nie swoich rzeczy chęci były…?!

Przez ten czas człowiek nazwany przez niego Frankiem stał bez słowa, przypatrując mi się z tępą obojętnością.

Co się tu dzieje? Jego bezczelna swoboda w zachowaniu się dowodziła, że nie liczył się z groźbą zdemaskowania. Czyżby Lukrecja i Malczykowa podzieliły już los reszty domowników?

Na wyjaśnienie tej wątpliwości nie potrzebowałem zbyt długo czekać.

Przypomniałem sobie skąpe informacje Gardy. Uprzedził mnie, że nasilenie niebezpieczeństwa przybierze tej nocy swój szczytowy punkt i radził mi nie lekceważyć jego słów. Jednocześnie przypomniałem sobie też jego zdawkową uwagę, jaką rzucił już przy rozstaniu:

– Obejmujesz najniebezpieczniejszy posterunek dzisiejszej nocy… Gdybym się omylił, nie masz nawet dwudziestu procent szans, o tym musisz wiedzieć…

Strzępy tych słów kołatały mi teraz po zbolałej głowie. Sznury krępujące nogi i ramiona wrzynały się w ciało. Nie pozwalając na regularny obieg krwi, potęgowały jeszcze bardziej obezwładniający ból głowy.

Mimo to starałem się w miarę możności skupić myśli, by móc chociaż jako tako orientować się w sytuacji.

Chmura spacerował nerwowym krokiem, rzucając mi od czasu do czasu ironiczne spojrzenie. W pewnej chwili przystanął przede mną, a z oczu strzelił mu gniew.

– Zachciało ci się dziewczyny, ty psie! Przez ciebie musiałem… musieliśmy… – Nie mógł mówić, gdyż wzrastająca pasja ściskała go za gardło. – Ale zapłacisz mi za to – wybuchnął – ach, jak zapłacisz!!!

– Głupiś! – odparłem mu krótko, odzywając się po raz pierwszy.

– Pyskujesz jeszcze?! – postąpił krok naprzód, unosząc pięść nad moją głową.

Spojrzałem w jego pałające oczy. Musiał w moim wzroku ujrzeć nie mniejszą pasję niż ta, jaka nim miotała, gdyż, mimo że byłem skrępowany, zawahał się, opuszczając podniesioną pięść.

– Jeszcze się porachujemy, poczekaj… – mruknął, odwracając się ode mnie.

W tej chwili w hallu rozległy się szybkie kroki i do pokoju wkroczyła kołyszącym się nonszalanckim krokiem Lukrecja, a za nią Malczykowa.

Chmura na ich widok uśmiechnął się.

– Voilà – moje panie! – powiedział, wskazując na mnie szerokim ruchem ręki, nadając temu gestowi teatralny charakter. – Oto nasz miły gość!

Z kolei zwrócił się do mnie.

– Przedstawiam ci moją matkę i moją siostrzyczkę!

– Nie błaznuj! – rzuciła Malczykowa, machnąwszy krótko ręką. – Nie mamy na to czasu!

Więc to jedna szajka! I wśród takiej zgrai samotna dziewczyna!…

Skoro Chmura wiedział o naszej roli, więc i one musiały od początku wiedzieć, po co przyjechaliśmy! I mimo to nie wahali się napadać i mordować bezczelnie z zimną krwią!…

Malczykowa stanęła przede mną. Lukrecja oparta o stół paliła papierosa, obserwując mnie spod na wpół przymkniętych powiek.

– Spotykamy się dzisiaj po raz drugi! – zaskrzeczała stara.

Uniosłem wzrok i spotkałem się ze spojrzeniem jej wyblakłych, wodnistoniebieskich oczu.

– Niestety tak – odpowiedziałem spokojnie.

Stara kobieta robiła teraz niesamowite wrażenie. Ubrana w stary i wyplamiony szlafrok, w czepku na głowie, spod którego wymykały się jej siwe włosy, wyglądała jak wiedźma.

– Musiałam pana trochę przetrzymać u siebie, żeby chłopcy zdążyli wszystko przygotować – ciągnęła. Tytułowała mnie „pan”, nadając jednak temu słowu specjalny akcent.

Przypomniałem sobie teraz to uczucie niepokoju, jakie naszło mnie nagle podczas wizyty u niej. Już wówczas zrobiła na mnie wrażenie przyczajonego, drapieżnego ptaka.

Obecnie mogłem do woli zastanawiać się nad rolą, jaką w człowieku odgrywa instynkt. Stało się jednak wątpliwe, czy jeszcze kiedyś zdołam korzystać z nowego doświadczenia.

Zdawałem sobie sprawę, że jestem w ich mocy, a znając ich tajemnicę, nie mogłem liczyć na żadne względy.

Zresztą, o jakich względach można mówić wśród tego towarzystwa! Zimne okrucieństwo i chęć mordu wyzierała z każdego spojrzenia… Pragnąłem jedynie, by nie zachciało się im robić z mojej śmierci zabawy, gdyż wówczas byłbym skazany na zbyt silne wrażenia.

Malczykowa stała bez ruchu, jak gdyby oczekując mojej odpowiedzi.

– Bardzo miło rozmawiało się z panią – odparłem. – Tym to dziwniejsze, że nie stanowiliśmy dobranego towarzystwa.

– Szkoda, że nie ma tu pańskiego przyjaciela – zauważyła, nie zwracając uwagi na moje słowa. – Byłoby lepiej gdyby i on siedział koło pana.

– Wierzę w to, że dla was na pewno! – rzuciłem ironicznie.

– Zadam teraz panu parę pytań i żądam dokładnych odpowiedzi… Jeśli nie odpowie pan – przymrużyła trochę oczy – potrafimy je wydobyć…

– Proszę, oczywiście w miarę możności…

– Nie w miarę możności… ostrzegam! I chcę, żeby pan nie lekceważył sobie moich słów…

– O, bynajmniej! Dotrzymanie obietnicy nie sprawiłoby pani większych trudności, a niektórzy aż się palą do tego – spojrzałem złośliwie na Lukrecję i Chmurę, którzy wyglądali jak dwa psy na uwięzi, którym podsuwają kawał mięsa. Zdawało się, że aż drżą z podniecenia, że jeden przyzwalający gest, a rozszarpaliby mnie gołymi rękami.

Chmura, przysłuchując się rozmowie, oblizywał co chwili wargi, a Lukrecja, mimo że bardziej na pozór opanowana, również zdradzała podniecenie drżeniem ręki, w której niosła do ust papierosa. Jedynie Franciszek był zupełnie spokojny, jak gdyby nie zdając sobie sprawy ze sceny, w jakiej uczestniczył.

– Jeżeli powiedziałem „w miarę możności”, to dlatego, że nie wiem, czy na wszystkie pytania będę mógł odpowiedzieć. Sam nie orientuję się dobrze w całości spraw – odparłem, starając się zachować sobie furtkę.

– Będzie pan wiedział. A jeśli nie, tym gorzej dla pana. Chcę przede wszystkim wiedzieć, po co wyjechał pan Garda.

Uniosłem do góry brwi, okazując zdziwienie.

– Jak to po co? O ile wiem, mówiliśmy o tym. Miał załatwić za mnie formalności związane z testamentem.

Malczykowa spojrzała na mnie podejrzliwie.

– Dlaczego pan sam tego nie załatwił?

– Bo Garda kazał mi zaraz wracać.

– Po powrocie można było znów wyjechać. Panu byłoby łatwiej to załatwić niż osobie działającej z upoważnienia.

– Nie miałem do tego chęci ani sił po tragedii, jaka mnie spotkała. Poza tym Garda miał do załatwienia i swoje sprawy. Musiał zdać sprawę z zaszłych wypadków i jeżeli już mam być do końca szczery, ułożyć z władzami dalszy plan działania.

– Kiedy ma wrócić?

– Na obiad, najdalej na godzinę czwartą po południu.

– Już ciebie nie będzie wśród żywych! – wykrzyknął Chmura, nie mogąc opanować zniecierpliwienia.

Odwróciłem się ku niemu, aby ostro odpowiedzieć, jednak przy tym odruchu sznury wpiły mi się mocniej w mięśnie, powodując piekący ból. Mimowolny grymas wykrzywił mi usta.

– Co, trochę niewygodnie?! – parsknął zadowolony.

– Nie przeszkadzaj – rozkazała ze zniecierpliwieniem stara.

Musieli darzyć ją respektem, gdyż Chmura mruknął tylko coś niezrozumiale, nie śmiał widocznie przeciwstawić się jej rozkazom.

– Jak został sporządzony testament? – zwróciła się znów do mnie.

– Przez notariusza.

– Czy dziewczyna była przytomna?

Popatrzyłem na nią przez chwilę bez słowa. Pod tym spojrzeniem stara na chwilę zmieszała się.

– No – przynagliła ze złością – mówisz czy nie?

– Owszem, przytomna.

– Który notariusz spisywał testament?

– Doktor Rożek.

– Guzik z tego będziesz miał! Cały majątek należy się Lu, a takie typki jak ty spławiamy bez większego trudu! Zachciało ci się jej forsy, co?! – przybliżyła do mnie twarz wykrzywioną wściekłością.

Pytanie to pozostawiłem bez odpowiedzi. Nie miałem bowiem zamiaru zniżać się do wyjaśnień o mojej sytuacji materialnej.

– Dlatego umrzesz! – oznajmiła krótko.

– Ciekaw jestem, jak upozorujecie moje zniknięcie przed policją.

– Czy to takie trudne? Poszedłeś rano kąpać się, mimo że uprzedziliśmy cię, byś uważał na siebie, a że zlekceważyłeś nasze przestrogi, to już nie nasza wina. Każdy tu wie, że w rzece pełno niebezpiecznych wirów. Ciał topielców zwykle nie znajdują, bo woda wciska je w wyrwy podmytych brzegów.

– Przecież policja nie uwierzy w taką bajeczkę.

– Mogą nie wierzyć – wzruszyła ramionami – ale nic nam nie udowodnią. W śmierci Kolskiego i Piotra też widzieli dużo niejasnych stron… I co z tego?

– Zrobili sobie ofiarę z tego głupca Runa – odezwała się po raz pierwszy Lukrecja.

W tej chwili przyszła mi do głowy pewna myśl. Nie wiedziałem, czy z punktu prawnego mam rację, nie szkodziło jednak wprowadzić trochę niepokoju w to szanowne towarzystwo.

– Czy nie przyszło wam na myśl – odezwałem się – że moje uwięzienie i ewentualna śmierć na nic się wam nie zda?

– Dlaczego? – zdziwiła się stara. – Zygmunt nie mógł ożenić się z dziewczyną, więc musiała umrzeć, by Lu mogła po niej dziedziczyć. Wlazłeś nam w paradę, dlatego też umrzesz.

– Jesteście głupsi, niż myślałem – rzuciłem lekceważąco.

– Dlaczego? – powtórzyła pytanie matki Lukrecja.

– Bo nic nie zyskujecie na mojej śmierci.

Chmura parsknął krótkim śmiechem, jednak Malczykowa musiała już domyślić się, o co mi chodzi, gdyż przysunęła się do mnie, a w oczach jej spostrzegłem niepokój.

– No, o co chodzi? – zapytała z niecierpliwością.

– Tłumaczenie jest bardzo proste i dziwię się, że od razu nie zorientowaliście się w tym zagadnieniu. Przecież po mojej śmierci majątek dostaną moi spadkobiercy, a nie rodzina Kolskich.

Oświadczenie to wywołało wśród nich konsternację. Lukrecja odsunęła się od stołu, posyłając mi wściekłe spojrzenie.

– To ci się tylko tak zdaje, ty gadzino!

– Przekonacie się z czasem – odpowiedziałem, siląc się na ironiczny uśmiech, co ze względu na ból nie było także łatwe.

– Dobrze, żeś o tym powiedział – mruknęła Malczykowa – i na to znajdzie się sposób.

– Ciekawym jaki?

– Rozwiążemy ci ręce i napiszesz list. Zaadresujesz go do notariusza. W liście tym powiesz, że ogarnęły cię wyrzuty sumienia z powodu pozbawienia majątku istotnych spadkobierców, polecisz mu więc wstrzymać się tymczasem z zatwierdzeniem testamentu, gdyż masz zamiar zrzec się majątku.

– Czemu nie ma od razu napisać zrzeczenia się – rzucił Chmura.

– Bo to mogłoby dać władzom zbyt dużo do myślenia, głupcze! – fuknęła stara. – Mając zaś taki list, potrafimy przeprowadzić unieważnienie testamentu dziewczyny bez narażenia się na rolę zainteresowanych w śmierci piszącego.

– A jeżeli tego nie napiszę? – spytałem.

– Potrafimy cię zmusić…

– Phi, tak czy tak grozi mi śmierć! Nie mam nic do stracenia!

– Przekonasz się, że ból dużo potrafi! Piszesz czy nie?!

Zaprzeczyłem głową.

– Po raz ostatni pytam, czy napiszesz! Jeżeli się zgodzisz – będziesz miał lekką śmierć – dodała zachęcająco.

– Bezbolesną i szybką – objaśnił Chmura – taką jak Augustyniak.

– Co wy nazywacie lekką śmiercią? – spytałem, ciekaw mimo wszystko ich odpowiedzi. – Co za Augustyniak? – zdziwiłem się.

– Ten, co udawał Zenona Kolskiego.

– Udawał? – zdziwiłem się szczerze. – Nic nie rozumiem!

– To trudno – zniecierpliwił się. – Nie będę ci teraz wyjaśniał!

– Mój nieodżałowany mąż również zupełnie się nie męczył – odezwała się Lukrecja.

Odniosłem wrażenie, że chcą na wyścigi chełpić się przede mną swymi krwawymi wyczynami.

– Cóż to był za sposób? – spytałem, starając się nadal zachować ironiczny ton.

– Trucizna w wodzie kolońskiej – objaśniła mnie Lukrecja. – Przy pierwszym skaleczeniu podczas golenia trucizna dostała się do krwi i nastąpiła momentalnie śmierć. Naturalnie ja pierwsza znalazłam zwłoki i zamieniłam flakony.

Słowa jej zostały nagle przerwane krótkim jazgotem policyjnego gwizdka, który poderwał nas wszystkich jak uderzenie batem. Na progu ukazał się Garda, a za nim komisarz Klecki.

Jednocześnie w drzwiach od salonu i służbowych pokoi pojawiły się granatowe mundury policjantów.

Garda i Klecki z rewolwerami w ręku weszli do stołowego.

– Czy nie przeszkadzamy? – rzucił Hubert, jak zwykle nie mogąc zrezygnować z ironii.

Chmura, zbielały na twarzy, znieruchomiał na miejscu. Lukrecja uniosła do gardła obie ręce jakimś obronnym gestem, a oczy Malczykowej poczęły latać jak u osaczonego zwierzęcia, szukającego drogi ucieczki.

Moje dotychczasowe napięcie nerwowe i reakcja były tak silne, że wyczerpany bólem organizm poddał się i zrobiło mi się słabo. Jak przez mgłę ujrzałem w następnej chwili skok Franciszka w moim kierunku i krótki, migotliwy błysk jego noża.

Zgodny grzechot dwóch rewolwerów komisarzy targnął powietrzem i ciało człowieka zwaliło się tuż przede mną na parkiet.

W następnej chwili uczułem, jak krępujące mnie sznury opadają. Ktoś je rozcinał, ktoś inny rozcierał mi ciało, rozniecając ogień piekącego bólu. Potem szklanka z wodą zadzwoniła mi o zęby i pomału począłem przychodzić do siebie.

Straszliwa trójka znajdowała się już pomiędzy policjantami. Właśnie wyprowadzali ich do hallu, kiedy czując, że mogę już wykrztusić z siebie słowa, zadałem Hubertowi pierwsze pytanie:

– Co z Janką? Jak się czuje?

– Zupełnie dobrze, zastrzyk nie był spóźniony!

Wyprowadzani musieli usłyszeć te słowa, gdyż Chmura, znajdując się już nieomal w drzwiach, raptownie przystanął, nie zważając na policjantów, idących za nim.

– Dziewczyna żyje…?!! – wykrzyknął zdumiony, obracając się ku mnie.

– A coś ty, idioto, myślał… – odparłem, jeszcze ledwo mówiąc. – Czyż wróciłbym tu, gdyby umierała?

Aresztowane kobiety już wyszły z pokoju. Policjant, pod którego dozorem znajdował się Chmura, pchnął go za nimi, przerywając dalszą rozmowę.

– Niedużo, co prawda, rozumiałem w tej sytuacji – zwróciłem się do Gardy, kiedy minęło pierwsze oszołomienie i począłem wracać do formy. Siedzieliśmy we trójkę z Kleckim przy stole w oczekiwaniu na herbatę, którą przyrządzał jeden z policjantów.

– Chciałem właśnie tego. Nie mogłem wtajemniczać cię zawczasu w całość sprawy, gdyż obawiałem się twej niedyskrecji. Wiedząc to, co ja wiedziałem o tej rodzince, mogłeś jednym nieopatrznym słowem popsuć wszystko.

– Dlaczegoś mi przynajmniej nie powiedział o tym, że będziesz tu w nocy?

– Tak było bezpieczniej. Czując za sobą poparcie, mogłeś narazić się na zbytnie ryzyko i nie odegrać swojej roli tak, jak należało.

– Niedużo brakowało… – mruknąłem.

– Nie przypuszczałem, by chcieli sprzątnąć cię od razu. Ten testament był gwoździem mego pomysłu.

– Istotnie miałem wątpliwości, kiedy podczas spotkania po odwiezieniu dziewczyny kazałeś mi rozgłaszać o jej bliskiej śmierci i o testamencie. Nie przypuszczałem, że tak łatwo uwierzą.

– Ludzie łatwo wierzą w pomyślne dla siebie wiadomości. Mówiąc o jej śmierci i testamencie, umyślnie rzucałem im pod nogi dalszą, ale ostatnią, jak się mogło im zdawać, przeszkodę. Wiedziałem, że nie oprą się pokusie usunięcia jej z jednoczesnym zaspokojeniem chęci zemsty, jaką do ciebie zwłaszcza żywili.

– Zrobiłeś więc ze mnie coś w rodzaju przynęty? – spytałem z uśmiechem.

– Właśnie. I widać okazałeś się apetycznym kąskiem, skoro pokusili się o rozegranie tej gry.

Dalszą rozmowę przerwało zjawienie się usłużnego funkcjonariusza z dymiącymi filiżankami herbaty.

JAK TO BYŁO

Siedzieliśmy we czwórkę na tarasie podwarszawskiej willi Krenca. Janka, Krenc, Garda i ja. Podczas rozmowy, jaka się wówczas odbyła, dowiedziałem się dalszych szczegółów sprawy i dochodzeń.

Nasze małe zebranie odbyło się właśnie w celu zaznajomienia nas z tymi szczegółami, których Janka i ja byliśmy ciekawi. Krenc znał je już z oficjalnego sprawozdania Gardy.

Hubert zastanawiał się przez pewien czas, zanim zabrał głos.

– Po przyjeździe na miejsce – odezwał się wreszcie – nie miałem wyrobionego planu działania. Postanowiłem postępować zależnie od okoliczności, wypadków i odniesionych wrażeń. Zasadniczym jednak punktem wyjścia, jaki sobie postawiłem, było założenie, że Michał Kolski nie umarł śmiercią naturalną.

Gdybym się mylił – tym lepiej. Nasz przyjazd okazałby się niepotrzebny i po dojściu do tej pewności pozostałoby najwyżej wyjaśnić tajemnicę nocnych wędrówek.

Pierwsze dni spędziłem na obserwacji osób zamieszkałych w domu. I już ten pierwszy okres przyniósł mi pierwszy materiał do rozważań.

W tym miejscu muszę ci powiedzieć – zwrócił się do mnie – że niektóre twoje obserwacje okazały się dla mnie bardzo cenne i w swoich dociekaniach często opierałem na nich wnioski do dalszego postępowania. Takim pierwszym dostarczonym mi przez ciebie materiałem była relacja z rozmowy ze Zbyszkiem. Zastanowiło mnie, dlaczego chłopak tak natrętnie pytał ciebie, czy jesteśmy detektywami. Skąd mogło powstać u niego to przypuszczenie?

Skorzystałem z pierwszej okazji do samotnej pogawędki i przycisnąłem chłopaka do muru. Okazało się, że podsłuchał rozmowę Malczykowej i Lukrecji, które o tym mówiły.

Co to miało znaczyć? Skąd one o tym wiedziały, skoro zastrzegliśmy sobie ścisłą dyskrecję?! Następną rozmowę przeprowadziłem z panią. Przypomina sobie pani, jak pytałem, czy nie wspominała pani komuś o naszej roli?

– Tak – potwierdziła dziewczyna. – Było to na trzeci czy czwarty dzień po waszym przyjeździe.

– Zaprzeczyła pani wówczas stanowczo. Zatem zdradzić nas mógł tylko Chmura. To dało mi asumpt do dalszych dociekań.

I znów dowiedziałem się od pani, że Chmura zgodził się na wyjazd do Warszawy i zwrócenie się do policji, dopiero na skutek postawienia przez panią tej kwestii na ostrzu noża. Były to pierwsze cienie, mało znaczące co prawda, lecz zmuszały już do brania ich pod uwagę. Istotną odskocznią do bardziej ważkich poczynań stało się dla mnie twoje spotkanie z pseudo-Zenonem Kolskim i jego ówczesne zachowanie się. Co miał znaczyć brak binokli? Krótkowidz nigdy ich nie zapomina. Więc znów rozmowa z panną Janką. Czy stryj pił kiedykolwiek? Nie. Czy zauważyła pani w nim po przyjeździe jakieś zmiany? Tak. Trochę jakby przytył i głos mu się nieznacznie zmienił. Nawet podobno była kiedyś o tym mowa. Dowiedziała się pani wówczas, że chorował ostatnio na gardło i musiał poddać się operacji. Po śmierci Kolskiego stwierdziłem, że w binoklach znajdowały się zwyczajne szkła. Wniosek nasuwał się tylko jeden: to nie był on, a ktoś bardzo do niego podobny, nieomal sobowtór. Szereg bliższych znajomych może nie dałby się zwieźć, lecz jedna dziewczyna nie była w stanie zauważyć subtelnych różnic pomiędzy tym człowiekiem, a stryjem; tym bardziej że tego ostatniego widywała bardzo rzadko, w długich odstępach czasu.

Gdzie zatem był prawdziwy Zenon Kolski i co o tym wie Chmura? Z chwilą kiedy doszedłem do przekonania, że mam do czynienia nie z Kolskim, lecz z jego sobowtórem, cień na osobie Chmury pogłębił się.

Panna Janka mogła nie spostrzec różnicy, lecz nie jego osobisty sekretarz i najbliższy współpracownik. Pierwszy podpis na jakimś dokumencie, pierwsza konferencja w sprawach handlowych, podczas której nawiązano by do spraw z przeszłości, musiałaby zdradzić przed nim intruza.

Wówczas moja władza przełożona w osobie pani wuja otrzymała ode mnie pierwszy znak życia. Prosiłem o szybkie i jak najbardziej szczegółowe informacje o osobie Chmury. Odpowiedź przyszła co prawda dopiero po dziesięciu dniach, ale była rewelacją. Dowiedziałem się z niej, że właściwie nazywał się Malczyk, a matka miała na imię Aniela. Z tą chwilą sprawa stawała się dla mnie coraz jaśniejsza. Poprosiłem o dalsze informacje, tym razem o Anieli Malczykowej i Lukrecji. Przedstawiały się niezbyt pochlebnie.

Malczykowa była kiedyś również właścicielką dużego majątku, ale po śmierci męża roztrwoniła go. Potem prowadziła pensjonat. Jej córka występowała we wczesnej młodości na różnych podrzędnych scenkach jako śpiewaczka. Syn Zygmunt odbywał parokrotnie krótsze kary więzienne za oszukańcze sprawki.

O cóż im więc chodziło? Po prostu o zawładnięcie majątkiem Kolskich. Wartość tego majątku, jak stwierdziłem, wynosiła około dwóch milionów złotych, warto więc było pokusić się o taką stawkę i coś niecoś zaryzykować.

Po śmierci Zenona i Piotra wyjechałem do Katowic, by tam osobiście zbadać niektóre szczegóły i zasięgnąć potrzebnych mi informacji. Nie będę bliżej mówił o wiadomościach, jakie zebrałem, gdyż to ma podrzędne znaczenie, nadmienię jedynie, że potwierdziły one w zupełności moje przypuszczenia. Nie miałem już wątpliwości, co stało się z Zenonem Kolskim, i przestałem go zaliczać do grona żyjących. Jednocześnie, badając listę zaginionych w przeciągu ostatniego roku, trafiłem na nazwisko i fotografię podupadłego z powodu pijaństwa niejakiego Augustyniaka, z zawodu aktora. Uderzyło mnie jego wybitne podobieństwo do Zenona, rzucające się w oczy nawet ze zdjęcia fotograficznego! Wiedziałem już teraz, kto zginął w Klonowie.

Muszę teraz sięgnąć wstecz do wypadków, które rozegrały się przed całą tą sprawą. Jakim sposobem udało się Zygmuntowi Malczykowi ze swoją opinią dostać się na stanowisko osobistego sekretarza tak poważnego przemysłowca, jakim był Kolski, tego już dokładnie nie dowiemy się. Dużym ułatwieniem stała się dla niego zmiana nazwiska. Pracując przy boku szefa i widząc środki, jakimi rozporządzał, zaczyna przemyśliwać nad sposobami, które by umożliwiły mu wejście w ich posiadanie. Podczas bytności w Klonowie poznaje brata swego szefa i panią. Plan poczyna się krystalizować. Zwierza się z niego matce i ta akceptuje go, przejmując inicjatywę w swoje ręce. Obejmując posadę, Malczyk nosił już, jak nadmieniłem, nazwisko Chmury. Fakt ten ułatwia mu teraz dalsze kroki. Udaje mu się teraz doprowadzić do zawarcia znajomości pomiędzy siostrą a panem Michałem Kolskim. Ta z kolei, stosując się do wskazówek matki, przeprowadzi konsekwentnie dalej uknuty plan. Pierwszy sukces zostaje osiągnięty z chwilą zawarcia małżeństwa z zamożnym wdowcem.

W tym okresie szajce sprzyja szczęście. Początkowo zamierzali wejść tylko do rodziny i udziału w jej dobrobycie drogą małżeństw: Lukrecji z Michałem Kolskim i Zygmunta – z panią. Jednak już po zamążpójściu Lukrecji ubiegłej zimy Zygmunt poznaje Augustyniaka i jest zdumiony jego nadzwyczajnym podobieństwem do pryncypała. Rozbudzone apetyty rosną i rzuca śmiały projekt, znajdujący akceptację starej Malczykowej: zgładzenia Zenona, podstawienia Augustyniaka i zawładnięcia tym sposobem częścią majątku. Wyzuty ze wszystkich hamulców pijaczyna godzi się dla pieniędzy na wszystko.

Zgładzają Zenona i faktycznym panem jego majątku zostaje Zygmunt, działając na podstawie generalnej plenipotencji, wystawionej już przez pseudo-Kolskiego, którego pierwszym zadaniem było nauczenie się podpisywania człowieka, którego rolę objął.

Następują jednak pierwsze komplikacje. Pan Michał stanowczo nie zgadza się na małżeństwo Zygmunta z córką, a pani Janka waha się. Rodzinka przeprowadza naradę i wydaje wyrok.

Decyzja ta zostaje powzięta z dwóch powodów. Pierwszy z nich to fakt, że ojciec pani sprzeciwia się małżeństwu. Usuwając go, spodziewają się, że samotna dziewczyna ulegnie ich namowom i pozorom fałszywego uczucia, tego bądź co bądź przystojnego mężczyzny. Drugą nie mniej ważną okolicznością była obawa, że Michał nie da się zwieść łudzącemu podobieństwu i jako brat odkryje mistyfikację.

Sposób zgładzenia Michała znamy już z opowiadania Jerzego. Po dokonaniu tego zabójstwa droga do ostatnich poczynań stoi otworem. Środki, jakimi posługiwali się w urzeczywistnieniu swoich zamierzeń, poczynają się jednak mścić na nich. Pseudo-Kolski, nie mogąc pić w dzień z powodu przyjętej roli, rozpija się po nocach i powodowany albo pijackimi wyrzutami sumienia, albo chęcią zwierzeń, próbuje parokrotnie dostać się do pani. Chmura czuwa jednak, nie dopuszczając do katastrofy. Mimo to parokrotnie zdołał na tyle ujść jego opiece, że pukał do pani drzwi, powodując tym nasz przyjazd.

Urwał na chwilę, my jednak nie przerywaliśmy milczenia, toteż ciągnął dalej.

– O pierwszych naszych krokach już mówiłem. Wyjaśnię więc jeszcze niedostatecznie może dla was zrozumiałe momenty, w które tak obfitowała ta sprawa. O powodach śmierci Piotra wiecie z dochodzeń. Jego rozmowę z Jerzym podsłuchała Lukrecja i zdając sobie sprawę, że nie ma chwili do stracenia, porozumiała się z matką. Piotr został wysłany do ogrodu, a za nim podążył ich pomocnik, współtowarzysz Chmury z czasów odbywania jednego z wyroków. Stwierdziłem, że obydwaj siedzieli w jednej celi. Opryszek ten przebywał przez cały czas w domu, mając na strychu dobrze zamaskowaną kryjówkę.

– Podczas przesłuchiwania – zabrałem głos – wyszły na jaw nocne spacery Runa. Jeżeli nie miał on nic wspólnego ze sprawą, to jaki był ich powód?

Hubert uśmiechnął się.

– Bardzo romantyczny. Runo zakochał się w córce jednego z pracowników majątku. Chłopak wymykał się na nocne schadzki, konspirował się jednak w obawie, że zostanie usunięty z pracy, a tym samym i z majątku.

– Jeszcze jedno pytanie – odezwałem się znów – a potem nie będę już przeszkadzał. Może mi wyjaśnisz, czego ten aktorzyna tak się przeraził podczas nocnej rozmowy ze mną.

– Zobaczył w hallu Chmurę, który go śledził i prawdopodobnie usłyszał waszą rozmowę. Bojąc się, że może się ona powtórzyć lub że w inny sposób zostaną przez wspólnika zdradzeni, zgładzili go zaraz następnej nocy. W ten sposób nasze zjawienie się popsuło im szyki na wszystkich możliwych odcinkach – Hubert uśmiechnął się, spoglądając na Jankę.

Nie będę zbyt wyraźnie podkreślał tego momentu – ciągnął żartobliwym tonem – nadmienię tylko, że Jerzy swoim sukcesem rozpętał całe piekło wściekłości. Zamach na niego podczas mojej nieobecności…

– Jurku!… – wykrzyknęła dziewczyna, karcącym tonem. – Nic mi o tym nie mówiłeś!

– Widocznie zapomniał w nawale wrażeń – usprawiedliwił mnie z dobroduszną ironią Garda – a jeśli nawet i nie, to pani miała ich dość i nie należało wzmagać jej niepokoju.

– Mimo to powinien był powiedzieć!

– Przeprosi cię przy najbliższej okazji – wtrącił się do rozmowy Krenc, uśmiechając się do mnie.

– Zamach na niego – zabrał głos Garda – został przeprowadzony na poczekaniu i bez głębszego zastanowienia. Podyktowała go wściekłość, jakiej uległ Chmura na wiadomość o decyzji panny Janki. Nawiasem mówiąc, te zakulisowe szczegóły znam już z protokołów przesłuchania oskarżonych.

– A Malczykowa?

– Ta zimna i wyrachowana kobieta nie dawała się ponosić jakimś uczuciom osobistym. To stara, przebiegła megiera. Przypominasz sobie – Garda zwrócił się do mnie – jak w czasie przesłuchania od razu przyznała się, że to ona wysłała Piotra po maliny? Dlaczego tak postąpiła? Zdawała sobie sprawę, że faktu tego nie da się ukryć – zatem sama go od razu podała, bo tylko taki krok mógł uchronić ją od podejrzeń. Jakże można było potraktować ten epizod po takim oświadczeniu? Rzecz prosta, że tylko jako zwykły zbieg okoliczności.

Teraz dalej. Twoja śmierć wcale nie była jej potrzebna. Nie dając żadnych korzyści, spowodowałaby tylko nowe dochodzenia, a tym samym nowe ryzyko i niebezpieczeństwo. Wiedziała jednak, że żądny zemsty Zygmunt nie da tak łatwo za wygraną i dlatego wyraziła swoją zgodę. Całkowite zdobycie majątku stało się dla Malczykowej, powodowanej zachłanną chciwością, jakąś maniacką ideą, nie oglądała się na nikogo i na nic. Raz wstąpiwszy na drogę zbrodni, mając już na sumieniu cały szereg ofiar, nie miała zamiaru się cofać. Może i domyślała się, że ją podejrzewam, ale wiedziała, że żadnych dowodów nie mam i że tak długo jest bezpieczna, póki mi ich nie dostarczy. Działała więc dokładnie i ostrożnie. Skoro panna Kolska nie chce wyjść za Zygmunta, niech zatem zginie, a majątek odziedziczy wówczas Lukrecja.

Nastąpił jednak nieoczekiwany moment. Zygmunt, posłuszne dotąd narzędzie w jej ręku, sprzeciwił się tej decyzji. Nie wiadomo, co wpłynęło na ten sprzeciw. Może miał jednak trochę uczucia dla pani, a może mimo wszystko wzdrygał się przed ohydą tego uczynku, powodowany resztkami uczciwości. Swoją odmowę zakomunikował Lukrecji, kiedy ta podczas poufnej rozmowy w bibliotece tłumaczyła mu plan matki i jej decyzję.

Lukrecja doprowadzona do wściekłości odmową, pod wpływem ogarniającej ją pasji, porwała za nóż ze ściany, zadając nim nieoczekiwane uderzenie. Z powodu braku siły rani go tylko, lecz był to widać argument dostatecznie przekonujący, skoro Zygmunt ostatecznie zgodził się na przeprowadzenie zamiaru matki. Wykonanie powierzono zaufanemu Franciszkowi.

– Teraz dalej. Dlaczego Chmura opisał tak dokładnie rzekomego napastnika? Mógł przecież podać jakiś zmyślony opis, by nie naprowadzić cię na prawdziwy ślad.

– Było to z jego strony bardzo sprytne pociągnięcie. Musiał się przecież liczyć z faktem, że zauważyłeś, jeśli nie twarz, to przynajmniej sylwetkę swego napastnika. Wskazanie go jako sprawcy napadu i mniej więcej dokładny jego opis, nadawał wszelkie cechy prawdopodobieństwa złożonym zeznaniom, a nam stwarzał spore komplikacje. Nie przewidział jedynie, że narzędzie zamachu zostało na miejscu.

Były to jednak dla mnie szczegóły uboczne. Zasadniczym zagadnieniem stawało się znalezienie dowodów ich winy. Przemyśliwałem już nad sposobami zdobycia ich, kiedy zdarzył się wypadek panny Janiny. W chwili, kiedy przewiązywałem jej ramię, w jednym momencie przyszła mi raptem do głowy cała koncepcja. Zmusiłem się do odrzucenia skrupułów i spowodowałem, że zakomunikowałeś im o bliskiej śmierci panny Janki i o jej testamencie.

Jak przypuszczałem, poszli na tę przynętę. Udało się przez to podstawie ciebie jako ostatnią przeszkodę do fortuny, a sam wręczoną ci kartką przywołałem do pomocy Kleckiego i już późnym wieczorem dom był dyskretnie obstawiony.

Malczykowa zaprosiła cię do siebie, by służba mogła opuścić dom, a jej wspólnicy przygotować się do zadania, jakie ich czekało. Jak sobie przypomniałem, wstąpiła do niej Lukrecja z zapytaniem, czy polecenia jej nie uległy w międzyczasie zmianom, wynikłym ewentualnie z treści rozmowy z tobą. Nic takiego jednak nie zaszło i wszystko odbyło się tak, jak przewidziałem. Oto macie całą sprawę.

Kiedy Garda zamilkł, Krenc uniósł swą potężną postać z trzcinowego fotela i odezwał się do niego tubalnym głosem:

– Pokażę ci teraz swój ogród, a ta młoda para niech sobie poczeka. Na pewno nie będą się na nas o to złościć.

Kiedy zostaliśmy z Janką sami, dziewczyna wyciągnęła ku mnie rękę.

– Jeszcze ci nawet nie podziękowałam, Jurku – odezwała się cicho – za uratowanie mi życia.

– Był to tylko egoizm, moja droga.

– Tej jazdy nie zapomnę nigdy…

– Ale jak mi kiedy o niej przypomnisz, dostaniesz w skórę!

– Czy nie potrafisz znaleźć innego sposobu na zamknięcie mi ust…? – spytała z szelmowskim uśmieszkiem.

Sposób ten oczywiście znalazłem i zastosowałem natychmiast.

EPILOG

– Widzicie go, jaki pomysłowy…! – mruknął Zygmunt, kiedy skończyłem opowiadanie.

– No i erotoman… – uzupełniła Neta. – Oczywiście żadnych tego rodzaju aluzji nie robiłam.

– Nikt w to nie wątpi, moja droga – powiedział z powagą Piotr.

– Co za nadzwyczajna historia! – zawołała Alicja. – Jak dramatyczne okoliczności towarzyszyły waszej miłości! Jednak musiała pani, pani Janko, przeżywać również i straszne chwile!

– Jak cię znam, Alicjo, zazdrościsz Necie tych chwil – rzuciła trochę ironicznie Helena. – Bo przecież to było takie romantyczne…!

– Mówcie sobie, co chcecie – westchnęła Alicja – ale miłość wśród takich przygód daje człowiekowi poczucie pełni życia!

– Tak. To jest niesłychane urozmaicenie – zgodził się Piotr. – Takie przyśpieszone bicie serca to z miłości, to ze strachu…

– Nieznośni kpiarze…!! – zaperzyła się Alicja. – Jestem po prostu najbardziej szczera z was wszystkich i nie pokrywam kpinami wrażenia, jakie ta historia na mnie zrobiła!

– Nie miałabym nic przeciwko temu, żeby przeżyć coś podobnego, ale pod warunkiem szczęśliwego zakończenia – rzuciła praktyczna Helena.

– Niestety, takiej pewności żadne z nas nie miało…

– A co się stało z tamtą szajką?

– Wkrótce odbył się proces, ale rok później wybuchła wojna. Nie wiem, czy któreś z nich ją przeżyło. Zbyszkiem zaopiekowała się jego dalsza rodzina.

– Co obecnie dzieje się z Gardą?

– Żyje i jest w kraju. Wykłada w jakiejś milicyjnej szkole śledczej.

Henryk podszedł do okna.

– Zamieć ustała – rzucił z ożywieniem. – Widzę na niebie gwiazdy! Jutro o świcie ruszamy!

Wydarzenia, opisane w kryminale pt. Urlop Huberta Gardy. rozgrywają się w starym i mrocznym dworze w Klonowie. Po nagłej śmierci pana domu jego córka Janka, nękana złymi przeczuciami, szuka pomocy u swojego wuja – wysoko postawionego policjanta. Obawy te okazują się być słuszne. Wkrótce zostaje odnalezione ciało brata jej zmarłego ojca, a nie jest to ostatnia ofiara bezwzględnego przestępcy. Przysłany przez zmartwionego wuja porucznik Hubert Garda wraz ze swym przyjacielem, pisarzem Wydmą, próbuje rozwikłać tę zagadkę. Kto i dlaczego czyha na życie mieszkańców dwom? Czyżby zabójcą był ktoś z domowników? Ale kto? Opiekująca się domem staruszka Aniela? Wdowa Lukrecja, wychowująca urwisa Zbyszka? A może jego korepetytor Runo lub narzeczony Janki Zygmunt? Kluczem do wyjaśnienia tej sprawy może być sama Janka, a głównym zainteresowanym wspomniany Wydma…