Copyright © Łukasz Suskiewicz, 2016, 2017

Copyright © Wydawnictwo FORMA, 2016, 2017

zdjęcie autora: Marcin Zegadło

fotomontaż na okładce: Rafał Babczyński (rafibe@o2.pl)

redakcja, projekt graficzny serii, projekt okładki, skład, łamanie: Paweł Nowakowski

korekta: Anna Borowicka, Jacek Gałkowski

redakcja techniczna i konwersja e-booka: RW2010 (korekcja@rw2010.pl)

ISBN 978-83-64974-70-0 (wydanie pierwsze, papier)

ISBN 978-83-64974-71-7 (wydanie drugie, e-book)

WYDAWNICTWO FORMA

71-219 Szczecin-Bezrzecze, ul. Nowowiejska 63

www.wforma.eu, e-mail: forma.sc@pro.onet.pl

ZAŁOŻENIA

Załóżmy, że jesteś odrobinę znudzony. Rodzina, którą stworzyłeś, i o której wszem i wobec opowiadałeś, że jest dla ciebie kwestią podstawową, fundamentalną i niepodważalną, nie bawi cię dostatecznie. Odczuwasz brak, którego nie jesteś w stanie wypełnić, upijając się albo idąc do prostytutki (to ostatnie w ogóle odrzucasz, gdyż po kilku okropnych próbach, odczuwasz awersję i strach, i sama perspektywa pójścia do prostytutki jest z gruntu odpychająca).

Rodzina, o której myślałeś w kategoriach ostatecznych, która wydawała ci się jedynym stałym punktem w raczej wahliwej rzeczywistości, przestała być stabilna. Obudziłeś się rano i odkryłeś, że żona, którą uważałeś za najważniejszą kobietę twojego życia, wyłącznie cię wkurwia, a dzieci, których bezbronność i oddanie poczytywałeś za szczęście, już bardziej cię drażnią niż cieszą. Co robisz w takiej sytuacji?

Najbardziej prawdopodobna odpowiedź brzmi: zaczynasz gardzić samym sobą.

Wówczas myślisz o tym starym durniu (twoim ojcu), który odszedł do o piętnaście lat młodszej kobiety, kiedy ty miałeś trzynaście lat. I jedynym pocieszeniem, jakie dla ciebie znajdował, było powtarzanie, że to nie twoja wina, jakbyś chociaż przez chwilę podejrzewał, że to twoja wina, iż twój popędliwy ojciec chciał zakisić w młodszej piczy. Aż tak absurdalnych pomysłów nie miałeś; nawet jako trzynastolatek.

Teraz, po trzydziestu latach, odkrywasz (co powoduje w tobie niezbyt przyjemne uczucie, że straciłeś kontrolę nad własnym życiem), że powtarzasz paradygmat swojego (niezbyt mądrego) ojca. Tak samo jak twój ojciec kręcisz się w kółko za własnym ogonem. Chociaż w przeciwieństwie do twojego ojca masz świadomość, czemu tak się dzieje. Czemu mężczyzna po czterdziestce pewnego dnia przestaje kochać żonę i dzieci, mimo że nie ma ku temu żadnego oczywistego powodu. Żona nie przyprawiła ci rogów; dba o siebie, żywi się wyłącznie jogurtami i owocami. Dzieci nie są chore ani niedobre; nadal spontanicznie się do ciebie przytulają. Wszystko dzieje się swoim trybem; świat nadal funkcjonuje w cyklach. Jednak w twojej głowie rodzą się lękliwe wizje; zadajesz sobie pytanie: ile jeszcze?

Załóżmy, że szukasz uzasadnienia. Jeszcze udajesz (głównie przed samym sobą), iż nie podjąłeś decyzji, że podjęcie decyzji w tak rudymentarnej sprawie jak przyszłość rodziny, nie może nastąpić pod wpływem chwili. Oszukujesz samego siebie, że podjęcie decyzji w takiej sprawie, musi być poprzedzone namysłem. Dobrze wiesz, że właśnie w tej sprawie nie może być żadnego namysłu, wyłącznie impuls. Niewytłumaczalny stan zapalny mózgu, który sprawi, że wszystko spierdolisz.

Rozmyślasz jeszcze o swoim ojcu. Nad jego niezmordowaniem, gdy w wieku pięćdziesięciu lat zdecydował się na kolejne dziecko, do czego, nie masz wątpliwości, zmusiła go młoda picz, z którą się związał, i która, w przeciwieństwie do twojej matki, nie zaspokoiła swoich potrzeb rozrodczych, i która (wiedziona niewątpliwie jakimś dysfunkcyjnym stanem umysłu) zdecydowała się mieć dziecko z twoim (niezbyt mądrym) ojcem. I twój ojciec przerażony zapewne, że młodą picz straci, zdecydował się ją zapłodnić.

Z czego, jak rozmyślasz leżąc w łóżku obok żony, wynika jeden logiczny wniosek: twój (niezbyt mądry) ojciec niczego nie zmienił, twój ojciec zmienił wyłącznie jedną picz (wysłużoną) na drugą (mniej wysłużoną). Poza tym nie zmienił niczego. Bowiem kilka lat po tym, jak zostawił twoją (na wpół szaloną) matkę i przeniósł się do młodej piczy, by tam nadrabiać wszystko to, co przy twojej matce wydawało się frasobliwą fanaberią, znalazł się w dokładnie takiej samej sytuacji, w jakiej był, kiedy od ciebie i twojej matki odchodził. Co więcej znalazł się w sytuacji gorszej, gdyż twoja matka, nie była na tyle szalona, by twojemu ojcu wybaczyć, na co twój ojciec liczył, co z kolei potwierdza, że był wyjątkowo niemądry. Liczenie na to, że (na wpół szalona) kobieta wybaczy mu, jeśli odejdzie do młodszej, było, delikatnie mówiąc, zbyt optymistyczne. Twoja matka twojemu ojcu nie wybaczyła. Co więcej wynajęła adwokata i pozwała go o alimenty w kwocie znacznie przewyższającej to, co płacił dotychczas. Nie chciała również zgodzić się na kontakty między tobą a nim i kiedy do ciebie przychodził, nie wpuszczała go do mieszkania, tylko przez drzwi krzyczała, żeby się wynosił, a on przez drzwi krzyczał, że cię kocha, bowiem, co częste u niezbyt mądrych mężczyzn, twój ojciec miał skłonność do melodramatyzmu, w związku z czym oświadczał, że cię kocha, wyłącznie, jeżeli słyszały to osoby trzecie. Kiedy twoja matka nie wpuszczała go do mieszkania, wydzierał się na korytarzu, by sąsiedzi mimowolnie wciągnięci w ich konflikt, nabrali przekonania, że twój ojciec jest ojcem kochającym i oddanym, którego spotyka niesprawiedliwość, a kobieta, która nie chce go wpuścić do mieszkania (ich obłąkana sąsiadka) jest owej niesprawiedliwości przyczyną. Co skończyło się tak, że twoja matka już nigdy nie rozmawiała z twoim ojcem inaczej niż na sali sądowej, albo za pośrednictwem prawników, którzy, jak cię informowała, rujnowali ją. Mówiła: w tym roku nie pojedziesz na ferie, synku, podziękuj za to ojcu.

Odkąd zdałeś sobie sprawę, że twoja sytuacja rodzinna nie jest tak krystaliczna, jak przedstawiałeś wszystkim wokoło (a przede wszystkim samemu sobie), odkąd nie jesteś tak pogrążony w mieszczańskim szczęściu, jakbyś sobie życzył, a dzieci nie są jedynym czytelnym punktem w mglistym i labilnym, jak to ujmujesz, krajobrazie, odkąd sam już nie rozpoznajesz, co w twoim życiu jest życzeniową kreacją, a co rzeczywistością, zdałeś sobie sprawę, że podświadomie powtarzasz paradygmat swojego ojca. I owa kontestacja nie nastroiła cię optymistycznie, bowiem chociaż nie czujesz do swojego ojca takiego gniewu jak twoja matka, to jednak nie uważasz go za kogoś szczególnie godnego naśladowania. Wręcz przeciwnie: uważasz go za egotycznego kutasa, którym sam nie miałbyś ochoty się stawać.

Oczywiście wiesz, że większość ludzi powtarza wzorce swoich rodziców. Czym mocniej pragną być od swoich rodziców odmienni, tym bardziej z wiekiem się do nich upodabniają. Kobiety, które dojrzewając, zarzekają się, że nie będą takimi sukowatymi wiedźmami jak ich matki, dokładnie tak samo traktują swoje córki/synów, i pewnego słonecznego/deszczowego/lub chuj wie jakiego dnia budzą się jako sukowate wiedźmy, i ten moment, jak przypuszczasz, musi być dla nich szczególnie nieprzyjemny. Tak jak nieprzyjemny był dla ciebie moment, w którym zdałeś sobie sprawę, że jesteś podobny do swojego ojca. Bowiem ze wszystkich ludzi na świecie najmniej chciałbyś być podobny właśnie do niego. Gdyż jak już wspomnieliśmy: mówimy tu o wyjątkowo egotycznym kutafonie.

Niedługo po tym, jak twój (niezbyt mądry) ojciec został młodym (pięćdziesięcioletnim) tatusiem, zaprosił cię do siebie, abyś poznał siostrzyczkę. Młoda picz, która w swoim dysfunkcyjnym rozumku uważała, że złapała życie za rogi, skoro wyhaczyła takiego gibkiego kawalera jak twój (niezbyt mądry) ojciec, odgrywała przed tobą rolę doświadczonej matki, która chętnie przybliży ci meandry życia, które ona rozumie, i tobie (nieopierzonej kurce) owe mądrości przekaże, jeżeli tylko będziesz dostatecznie spolegliwy. Była ta młoda picz równie głupia jak twój popędliwy ojciec, bowiem kiedy tylko do nich przyszedłeś (przygnieciony strachem i wstydem), powiedziała: teraz jesteśmy rodziną. I ta fraza (z gruntu fałszywa, jak uważałeś) młodej piczy się spodobała, gdyż powtarzała ją z uporem godnym lepszej sprawy. Przy każdej okazji trajkotała: jesteśmy rodziną, powinniśmy zachowywać się jak rodzina. Co dla młodej piczy sprowadzało się do całowania w policzek. Gdy tylko mogła, cmokała cię teatralnie, nie wyczuwając zupełnie (co dla takich młodych piczy charakterystyczne), że wcale nie masz ochoty jej dotykać, wolisz trzymać się na dystans. Lecz takie młode picze absolutnie nie przejmują się tym, czego oczekują inni. Nie dopuszczają do siebie myśli, że ktoś może nie chcieć być przez nie całowany. Nie domyślają się, że może nie chcieć być rodziną młodej piczy ktoś, komu zapierdoliła ojca. I że chłopak o wrażliwej i złożonej konstrukcji (jak ty) może nie chcieć zaakceptować sytuacji, że jego ojciec (A) jest niezbyt mądry, (B) porzucił prawdziwą rodzinę, (C) strzelił sobie dzieciaka z młodą głupią piczą.

Żeby dopełnić rytuału młoda picz po cmoknięciu cię w policzek, piszczała, że ubrudziła cię szminką. Zawodziła: ach, jak ty wyglądasz. A twój ojciec rechotał: umalowała cię jak pisankę. Wówczas młoda picz wyciągała chusteczkę, czym krępowała cię bardziej niż całowaniem, i memlała ową chusteczkę, po czym tarła twój policzek, mimo wyraźnego sprzeciwu, gdyż absolutnie sobie nie życzyłeś, by wcierała w ciebie swoje wydzieliny.

Twój ojciec próbował cię także przekonać, że młoda picz nie jest winna tego, że on rozstał się z twoją matką. Twój ojciec z całego serca pragnął wykazać, że młoda picz jest wspaniałą kobietą, i ty (krew z krwi jego syn) młodą picz pokochałbyś jak rodzoną matkę, gdybyś ją poznał. Musisz tylko dać jej szansę – mawiał.

Ojciec związał się z młodą piczą wcale nie dlatego, że jej picz była młodsza od piczy twojej matki, tylko dlatego, że młoda picz zrobiła, jak to ujął, wrażenie na nim jako kobieta. Już wówczas uważałeś (a dzisiaj wiesz to na pewno), że twój ojciec wymyślał wydumane konstrukcje, by ukryć, że ruchać mu się chciało. Ruchanie twojej matki znudziło twojego ojca całkowicie. Ruchanie twojej matki, gdyby ująć rzecz poetycko, było jałowe, jak wyschnięta (nomen omen) ziemia. On nawet matkę lubił, gdyż przeżył z nią całe życie, lecz ruchać jej już nie potrafił, w przeciwieństwie do młodej piczy, którą ruchać potrafił. Twój ojciec, gdyby mógł, nie robiłby niczego innego, tylko ruchał młodą picz, bowiem po latach posuchy, jakie spędził na ziemi jałowej, wśród kikutów wypalonych drzew, oto schronił się w wilgotnej norce, gdzie eteryczne soki zalewały mu usta do tego stopnia, że zupełnie stracił głowę i, jak stanowi przysłowie, wylał dziecko z kąpielą, lub kupił browar, by wypić piwo.

Wyobrażasz sobie, że byłbyś taki sam jak twój ojciec. Samooszukującym się głupcem, który zmienił starszą picz na młodą, by resztę życia przekonywać się, że był to wybór świadomy i rozsądny (bowiem mężczyźnie nie jest łatwo przyznać, że nie był świadomy i rozsądny).

Zastanawiasz się, czy twój ojciec pewnego dnia młodą piczą się znudził? Czy odkrył, że jej picz nie jest już tak świeża, jak była wcześniej. Że poza piczą, niewiele mu miała do zaoferowania. W przeciwieństwie do twojej matki, młoda picz fascynowała twojego ojca wyłącznie piczą. Co wtedy poczuł twój (niezbyt mądry) ojciec? Nie zadałeś mu tego pytania; podobnie zresztą jak jakiegokolwiek innego.

Załóżmy, że jesteś odrobinę znudzony. Masz ponad czterdzieści lat. Budzisz się w środku nocy z przekonaniem, że spierdoliłeś sobie życie (jak my wszyscy). Masz przekwitającą żonę i dzieci, do których twoje uczucia są ambiwalentne. Przemyśl: czy nie lepiej pójść na siłownię, kupić nowe auto albo wybielić zęby.

nota biograficzna autora

Łukasz Suskiewicz (ur. w 1977 r.) – prozaik. Mieszka w Częstochowie. Wydał powieści: Egri Bikaver (FORMA 2009), Zależności (FORMA 2015) i zbiór opowiadań Mikroelementy (FORMA 2016). Jego opowiadania znalazły się w „antologiach współczesnych polskich opowiadań”: 2008 (FORMA 2008), 2011 (FORMA 2011), 2014 (FORMA 2014), 2017 (FORMA 2017). Na www FORMY prowadzi blog „BAD HABITS Łukasza Suskiewicza” – http://www.wforma.eu/bad-habits-lukasza-suskiewicza.html.

w serii kwadrat ukazały się:

„2008”, „2011”, „2014” – antologie współczesnych polskich opowiadań

Marcin Bałczewski „Eva Morales de Nacho Lima”, „Malone”

Waldemar Bawołek „To co obok”

Kostia Berezin (Paweł Laufer) „Buty Mesjasza”

Dariusz Bitner „Książka”

Roman Ciepliński „Diabelski młyn”

Tomasz Dalasiński „Nieopowiadania”

Krzysztof Gedroyć „Przygody K”

Andrzej Grodecki „Iluzje”

Brygida Helbig „Anioły i świnie. W Berlinie!!”, „Enerdowce i inne ludzie”

Lech M. Jakób „Ciemna materia”

Bogusław Kierc „Bazgroły dla składacza modeli latających”

Wojciech Klęczar „Wielopole”

Bogusława Latawiec „Ciemnia”

Ryszard Lenc „Chimera”

Artur Daniel Liskowacki „Capcarap”, „Eine kleine”, „Mariasz”, „Skerco”

Miłka O. Malzahn „Fronasz”, „Kosmos w Ritzu“

Agnieszka Masłowiecka „Pyszne ciało”, „Splątanie”

Jarosław Maślanek „Ferma ciał”

Dariusz Muszer „Homepage Boga”, „Niebieski”, „Wolność pachnie wanilią”

Krzysztof Niewrzęda „Czas przeprowadzki”, „Poszukiwanie całości”, „Second life”, „Wariant do sprawdzenia”, „Zamęt”

Ewa Elżbieta Nowakowska „Apero na moście”

Cezary Nowakowski, Jakub Nowakowski „Błogosławieni”

Paweł Orzeł „Arkusz [^pi^gmalion]”, „Nic a nic”, „Ostatnie myśli (sen nie przyjdzie)”

Paweł Przywara „Zgrzewka Pandory”

Krystyna Sakowicz „Księga ocalonych snów”, „Praobrazy”

Alan Sasinowski „Pełna kontrola”, „Rupieć”, „Szczery facet”

Grzegorz Strumyk „Kra”, „Nierozpoznani”

Łukasz Suskiewicz „Egri bikaver”, „Mikroelementy”, „Zależności”

Leszek Szaruga „Dane elementarne”, „Podróż mego życia”, „Zdjęcie”

Izabela Szolc „Śmierć w hotelu Haffner”

Łukasz Szopa „Kawa w samo południe”

Andrzej Turczyński „Bruliony Starej Ziemi”, „Brzemię”, „Koncert muzyki dawnej”, „Zgorszenie”, „Żywioły”

Anatol Ulman „Cigi de Montbazon i Robalium Platona”

Emilia Walczak „Hey, Jude!”

Miłosz Waligórski „Kto to widział”

Maciej Wasilewski „Jednodniowy spacer po dwudziestu kilku głowach”, „Rozmowy młodej Polski w latach dwa tysiące coś tam dwa tysiące coś”

Bartosz Wójcik „Christiania. Historie z tamtej strony dobra”

Grzegorz Wróblewski „Nowa Kolonia”

Maciej Wróblewski „Historie Jakuba Blottona z widokiem na Toruń”

Tadeusz Zubiński „Rzymska wojna”