Copyright © Mirosława Piaskowska-Majzel, 2017

Copyright © Wydawnictwo FORMA, 2017

zdjęcie na okładce: Wojtek Ochocki

zdjęcie autorki: Zbigniew Wojciechowicz

redakcja: Iwona Kępisty

projekt graficzny serii, projekt okładki, skład, łamanie: Paweł Nowakowski

korekta: Anna Borowicka, Anna Nowakowska

redakcja techniczna i konwersja e-booka: RW2010 (korekcja@rw2010.pl)

ISBN 978-83-65778-46-8 (wydanie pierwsze, papier)

ISBN 978-83-65778-47-5 (wydanie drugie, e-book)

WYDAWNICTWO FORMA

71-219 Szczecin-Bezrzecze, ul. Nowowiejska 63

www.wforma.eu, e-mail: forma.sc@pro.onet.pl

słowa Ewy Sonnenberg są autentyczne i wypowiedziane zostały podczas spotkania autorskiego w Domu Kultury 13 Muz w Szczecinie w 2017 roku

I

Marię poznałam w Zamku. Jej doświadczenie zawodowe, a także niezależna, zagadkowa osobowość wzbudzały we mnie sporo emocji, uczuć i pytań. Nie za wiele wtedy jeszcze wiedziałam o życiu. Młoda, naiwna, z dziecinnymi wręcz marzeniami i stuprocentową pewnością, że cały świat stoi przede mną otworem. Tak mi przecież wciąż powtarzali rodzice. Taką wiarę mieli też moi rówieśnicy. I tak łatwy wydawał się do zdobycia świat, kiedy wyprawiałam się z przyjaciółmi w polskie góry czy nad cieplejsze od Bałtyku morza do innych krajów. Studia przeminęły jak długie wakacje i jak nigdy niekończąca się beztroska i zabawa, a moje dalsze życie miało być podobnie różowe i proste. Dlatego trochę się zdziwiłam, kiedy tuż przed zbliżającym się absolutorium zaczęłam odczuwać niejasny lęk przed przyszłością. Miałam wtedy niespełna dwadzieścia pięć lat. To chyba pora na naprawdę poważne sprawy i podjęcie jakiejś pracy – karciłam samą siebie. Czułam się jednak na tyle bezradna, że oddalałam wszelkie tego typu troski, licząc na to, że wszystko, jak dotąd, samo się jakoś ułoży. I rzeczywiście tak się stało. Godzinę po odebraniu dyplomu z tytułem magistra zadzwonił do mnie znajomy rodziców, pracujący od wielu lat w Urzędzie Miasta. Pan Piotr, jakby to było coś najbardziej oczywistego pod słońcem, zaproponował mi wystawę fotograficzną w Zamku Książąt Pomorskich. Zrobił krótki wykład o niektórych priorytetach, a w sprawie całości polecił dzwonić pod podany numer. I tak dotarłam do Marii – szefowej Biura Wystaw Artystycznych.

Zamierzałam oddać na wystawę dokładnie sto fotografii.

– Liczba sto musi mieć dla pani jakieś znaczenie – powiedziała mocnym i stwierdzającym tonem Maria.

– Nie, tak wyszło.

– Jak to, tak wyszło? Chce mi pani powiedzieć, że przez przypadek wybrała pani sto prac? – ton jej głosu odebrał mi całą pewność siebie. Zaczęłam się zastanawiać, czy to mogła być dla mnie jakaś symboliczna liczba. Ale nie zdążyłam nawet zacząć myśleć, a tym bardziej cokolwiek odpowiedzieć, gdyż Maria rzuciła nie do mnie, a we mnie nowym, o wiele bardziej zasadniczym, pytaniem: – A jaki ma być tytuł tej wystawy?

Zamilkłam. Najpierw speszona, a potem porażona tym, że o tym zapomniałam. A nie mając odwagi się do tego przyznać, wyjąkałam pierwszy wyraz, jaki tylko przyszedł mi do głowy:

– Samotność.

Usłyszałam w słuchawce jakby kocie, ba – chyba nawet tygrysie prychnięcie, nie potrafiłam zresztą określić tego dźwięku, ale Maria na pewno nie była zadowolona.

– Czy chce pani w jakiś sposób hierarchizować tę samotność? – zapytała po pauzie na co najmniej trzy długie moje wydechy.

Znowu straciłam rezon. Nagle wypaliłam:

– Najpierw chciałabym zobaczyć salę, w której znajdzie się ekspozycja. – Zadowolona ze swojej przebiegłości czekałam na jej reakcję.

– Zapraszam w takim razie do Zamku – słyszałam wertowanie kartek, pewnie kalendarza – mogę spotkać się z panią jutro, między dziesiątą a jedenastą. Czy odpowiada to pani?

– Tak, oczywiście... – wydusiłam, opadając na kanapę.

Tak naprawdę to mi nie odpowiadało. Już dużo wcześniej byłam umówiona z naszą paczką na śniadanie w Public Cafe. Mieliśmy zamiar przez cały dzień, już od rana, ucztować z powodu zakończenia studiów. Ale wolałam dołączyć do przyjaciół później niż przekładać spotkanie w Zamku. Intuicyjnie wybrałam Marię, choć po tej pierwszej, telefonicznej rozmowie zwątpiłam, że się kiedykolwiek polubimy.

Wieczorem jeszcze raz przejrzałam wszystkie fotografie. Usiłowałam przygotować się do rozmowy. Nie chciałam, żeby Maria znowu mnie czymś zaskoczyła. Podczas wielu naszych studenckich wystaw na uczelni albo w plenerze, omawialiśmy nasze prace spontanicznie, bez jakichś tam wcześniejszych starań czy wysiłków. Znając się tak dobrze, pławiliśmy się w oparach miłego nam wszystkim słowotoku niby w nowej grupowej grze. A tu okazało się, że jako świeżo upieczona dyplomowana artystka nie zawojuję samym uśmiechem i improwizacją świata. A przynajmniej nie w biurze Marii. Mój profesjonalizm musiałam udowodnić konkretną pracą.

Moja punktualność miała być jednym z tych dowodów, stawiłam się więc w Zamku, w pomieszczeniach BWA dokładnie minutę po dziesiątej. W pokoju było już gwarno, kilka osób żywo dyskutowało. Od razu ją rozpoznałam – jedyną przy otwartym oknie, opartą bokiem o parapet, w wąskiej spódnicy i z niewymuszonym kobiecym wdziękiem. Może brakowało jej tylko papierosa, ale przecież minęły już czasy papierosowego dymu w tym miejscu. Z uwagą przysłuchiwała się rozmowie współpracowników. Zimna i jakaś niedostępna. Podobnie jak ja ją – od razu mnie zauważyła:

– Kinga Janko, jak mniemam? – spytała, podchodząc do mnie i podając mi rękę.

– Tak.

– Przerywamy rozmowę – zwróciła się do wszystkich obecnych w pokoju. – Myślcie nadal, a za godzinę musimy podjąć decyzję, co z tym Witkacym zrobić. Panią zapraszam do mojego gabinetu. – Ręką wskazała miejsce, gdzie miałam się udać. – Przemyślała już pani swoją wystawę? – zapytała po drodze.

Usiadłam na wskazanym krześle. Maria dłonią przetarła nieskazitelne biurko.

– Znowu nie dość czyste. – Podeszła do umywalki. Waniliowy zapach mydła zdawał się wspierać woń jej perfum i świeżości w całym pokoju.

Dziwna kobieta, naprawdę osobliwa – pomyślałam. Nie budziła we mnie sympatii. Najpierw wprawiła mnie w zakłopotanie, pytając o sens liczby zdjęć, potem o tytuł wystawy, hierarchizację tematu, a do tego jeszcze te jej wtrącenia, co do czystości biurka. Czułam się coraz gorzej. Baba się po prostu wszystkiego czepiała. Całe szczęście, że bardzo rzetelnie przygotowałam się do rozmowy. Odpowiadałam na jej pytania rzeczowo, konkretnie i na temat. Zgodnie z tym, czego ode mnie oczekiwała. Na koniec jednak znowu próbowała mnie zagiąć:

– Piotr uparł się na wystawę pani prac. Co takiego szczególnego jest w pani fotografiach, że muszą się u nas pojawić?

– Nie wiem... Myślałam, że konsultował to z panią i że spodobały się pani i rozumie pani zawarte w nich emocje.

– A co ja mam rozumieć?

– No, że samotność boli... – zaczęłam się plątać.

– A pani wie, co to znaczy, że boli? – Nie doceniała mnie. Nie wierzyła, że mogę znać takie uczucie. Może i miała rację, ale nie oznaczało to, że miała prawo do lekceważenia i umniejszania moich przeżyć. Nie znała mnie. Nic przecież nie mogła o mnie wiedzieć. Jakim prawem to robiła? Do czego były jej potrzebne takie oceny? Rzeczywiście, jak dotąd miałam piękne życie, a samotność towarzyszyła mi tylko raz i to przez krótką chwilę. Maria spojrzała mi głęboko w oczy. I zaraz po tym zamknęła się w sobie.

Wreszcie było po wszystkim. Kiedy już wyszłam z jej gabinetu, zza drzwi pomieszczenia, w którym zostali jej współpracownicy, padły słowa:

– Suka. Nie odpuści, nie wystarczy jej, że mamy oryginały dokumentów i obrazów.

– Czyli?

– Niech się martwi sama.

Dostałam jasny sygnał, że nie tylko ja mam z nią problemy.

Następne tygodnie upłynęły mi na pracy przy organizowaniu wystawy, a potem na radości z niej, przecież wciąż buzowały we mnie młodość, nonszalancja, swoboda i obejmująca je – beztroska. Kiedy nadszedł koniec tego wszystkiego, Maria jak zwykle ostra i oficjalna zapytała:

– Jest pani zadowolona z wystawy?

– Jestem bardzo podekscytowana i szczęśliwa. To przecież moja pierwsza profesjonalna wystawa.

– Profesjonalna... Używa pani słów wielkiego kalibru. – Mówiąc to, stała pośrodku Sali Anny Jagiellonki i jakby z góry, z lekką wyższością przyglądała się moim fotografiom. Świadczyło o tym wszystko: jej postawa z wysoko uniesioną głową, z założonymi rękami, oczy z przebłyskiem ironii i ton głosu zaprawiony powątpiewaniem. Miałam wrażenie, że odbieram też jej myśli: „Młoda gęś, zielona i głupiutka debiutantka, jeszcze nawet nie wie, czego nie wie...”.

Czułam, że chce coś jeszcze powiedzieć, dodać, ale się powstrzymała.

– To jest początek mojej nowej drogi. Cieszę się, że tu jestem – odpowiadałam jej spokojnie, starając się nie ulec sile jej negatywnej perswazji. – Może nie wszystko w pełni przemyślałam, ale podjęłam wyzwanie i jestem zadowolona.

Słuchała mnie, ale jakby nie do końca, z ironicznym uśmiechem, a może bardziej nawet uśmieszkiem, raniąc mnie jak brzytwą nie tylko swoimi komentarzami, ale też pozą swego wciąż zgrabnego ciała. Uciekłam stamtąd, od niej i od ostrza jej krytycyzmu, najszybciej jak tylko można, zbiegając po zamkowych schodach. Potem wielokrotnie próbowałam Marię wymazać ze swojej pamięci, zresetować siebie, pozostawić w tym miejscu swojego życia białą plamę, ale nic z tego. Nie mogłam o niej zapomnieć.

Dosyć długo po tej mojej debiutanckiej wystawie nie widziałyśmy się. Wyjechałam za ocean. W Stanach poznałam nowe, nieznane mi wcześniej, szkoły fotografii artystycznej. Odnosiłam małe sukcesy. Miałam nawet kilka wystaw. Tam nie dałam się już nikomu zaskoczyć. Panowałam nad swoim profesjonalizmem, bez względu na to, jak było naprawdę. Z łatwością prowadziłam długie perory z dziennikarzami o swojej twórczości. Nie przydarzyła mi się już żadna wpadka. I wreszcie przyszło olśnienie, że to wszystko dzięki Marii. Jej „czepianie się” było dla mnie najlepszą szkołą. Wysłałam do niej kartkę z Nowego Jorku ze zwyczajnymi, kurtuazyjnymi pozdrowieniami, nadmieniając jednak, że choć świętuję tutaj już trzecią własną wystawę, żadna nie była tak cenna, jak ta pierwsza w Szczecinie – przygotowana pod jej nieocenionym, mistrzowskim okiem.

1

Maria skończyła już pracę. Rutynowo, tak samo od lat, zaczęła szykować się do wyjścia. A jednak coś ją zatrzymało. W pośpiechu, przekładając różne dokumenty i papiery na biurku, szukała pocztówki, którą przyniesiono razem z innymi listami jeszcze z samego rana. Obejrzała ją z niemałym zaciekawieniem z obu stron, wygładziła naderwany rożek znaczka i przeczytała treść, nakreślonych – drobnym i eleganckim pismem – pozdrowień. Potem z jakąś niezrozumiałą emocją wsunęła pocztówkę między książki na półce i wybiegła z pomieszczeń BWA.

Na Trasie Zamkowej korek samochodowy zdawał się nie mieć końca. Odgłosy silników zagłuszały nawet myśli, ale tym razem nie zwracała na nie uwagi. Powracała myślami do czasów studenckich, może pod wpływem tej pocztówki. Sama nie wiedziała dlaczego. Żyła wtedy bardzo skromnie. Nie było jej nawet stać na wyjazd do Warszawy na słynną wystawę impresjonistów. „Dzisiaj to co innego – z lekką goryczą siliła się na krytykę – zaledwie skończą studia, a już wsiadają w samolot i lecą do USA, by zdobywać świat. Piotr musiał czekać kilka dobrych lat na to, by ktoś zechciał zorganizować mu podrzędną wystawę. Nikt jednak nie narzekał. Pokazywało się swoje prace kolegom, tworzono amatorskie prezentacje, dyskutowano. To Piotrek pierwszy wpadł na pomysł, by zrobić wystawę przy Kanie. Siedzieliśmy na trawie i słuchaliśmy jego podniosłych, ale i żartobliwych w tym otoczeniu, komentarzy”.

Wspominając stare czasy, wysiadła z tramwaju przy ulicy Kołłątaja, żeby przesiąść się do autobusu. Tłum ludzi przewijał się jak na taśmie w jedną i w drugą stronę. Większość zahaczała jeszcze o Manhattan, rozległy kontenerowy rynek, robiąc przy okazji jakieś codzienne zakupy. Niemalże popychana przez tłum, zrobiła to samo. Kiedy wracała na przystanek, ktoś ją pociągnął za rękaw. To był Antek, kolega z liceum. Przełożyła torbę do drugiej ręki, chcąc ukryć zaskoczenie. Kochali się w sobie w maturalnej klasie. On niezwykle wylewny, ona niedostępna. Dziewczyny za nim przepadały. A Marii zdarzało się go w ogóle nie zauważać. Z pozoru nieczuła na wszystkie jego starania. Razem uczyli się do matury z polskiego. W ramach powtórki streszczali sobie treści lektur szkolnych. Oczywiście Antek chciał rozprawiać jedynie o książkach, w których głównym tematem była miłość. Bawił ją sposób, w jaki się wcielał w młodego Wertera, przemawiając do niej z emfazą jak do Lotty. A kiedy stawał się Gustawem, przybiegał do niej jak do Maryli, wręczając kwiaty, ociekające wodą, wyciągnięte wprost z wazonu stojącego na stole. Obiecywał, że przetrzyma jej nieufność, że udowodni swoją miłość. Maria nie wierzyła, ale pozwalała mu zachowywać się według tych wszystkich przestarzałych, literackich kanonów.

Na balu maturalnym wymusił na Marii obietnicę, że zatańczy z nim w nagrodę za każdy wiersz lub wierszowaną układankę, jakie dla niej, górnolotnie powiedziawszy, stworzy i jej ofiaruje. „Ile takich wierszy zdoła biedak wymyślić i jak z rękawa wysypać?” – pomyślała. Więc się zgodziła. A on przed każdym tańcem układał i deklamował swój nowy poetycki utwór. Po północy zaczęło mu brakować twórczej inwencji. Podchodził do kolegów i błagał, by podpowiedzieli mu jakieś nośne słowo, choćby zalążek metafory czy początek wersu. Tańczyła z nim odurzona jego zaangażowaniem. A jednak nie poddała się. Nie uległa jednak tej reżyserowanej na gorąco miłości.

Po maturze ona wyjechała do Poznania, a on do Warszawy. W czasie studiów spotykali się od czasu do czasu całą licealną bandą na leśnej polanie przy Jeziorze Głębokim: z gitarą, śpiewaniem, pieczeniem kiełbasek na ognisku i wzajemnym przekrzykiwaniem się podczas emocjonalnych relacji, co u kogo słychać. Arena plotek – tak okrzyknięto te wieczory.

„To na pewno było pod koniec studiów” – pamiętała to dobrze. Na jedną z ostatnich aren plotek przyjechał z Gosią, koleżanką z Warszawy. Lekko wstawiony, głośno wykrzykiwał: „To będzie moja żona!”. A Gosia nic, uśmiechała się jedynie, skrępowana obecnością ludzi i sytuacją. Maria zamieniła z nią kilka słów, z Antkiem w ogóle nie rozmawiała, bo jakoś tak chyba oboje nie mieli śmiałości podejść do siebie. Tyle właśnie warte były deklaracje i obietnice Antka.

A teraz stał przed nią. Szczupły, gustownie ubrany, czarujący, uśmiechnięty, choć brakowało temu uśmiechowi jakiegoś dawnego blasku. Ale za to, ciągle tym samym, znanym jej gestem poprawiał bujną czuprynę.

– Nie wierzę, tyle lat... Co tutaj robisz? – zapytał, szczerze zaskoczony spotkaniem.

– Wracam do domu.

– Ktoś mi mówił, że wróciłaś do Szczecina, ale nie bardzo w to wierzyłem.

– Co w tym dziwnego?

– Ty, ze swoimi ambicjami, w Szczecinie? Powinnaś robić karierę w Warszawie, Wrocławiu albo w Krakowie.

– A w Szczecinie nie można robić kariery? – zapytała.

– Można, ale chyba na mniejszą skalę – zawahał się.

– Mnie skala nie interesuje. Chciałam tutaj wrócić i wróciłam – odpowiedziała nieco zirytowana. Aby uniknąć dalszej rozmowy o jej wyborach, zapytała: – A co u ciebie?

– Wczoraj przyjechałem z Paryża. Byłem tam na konferencji. Zostałem kilka dni dłużej, żeby połazić po mieście zakochanych. Rzeczywiście, łatwo się tam zakochać.

– A co na to twoja żona?

– Nie mam żony. – Spojrzał na nią przenikliwie. Zaczął nerwowo poprawiać kołnierz kurtki. Spuścił wzrok i nie bardzo wiedział, co zrobić. Nie zwróciła na to uwagi.

– Nic dziwnego, że zostałeś w Paryżu dłużej.

– Tak... – urwał w pół słowa.

– Zostałeś człowiekiem bez zobowiązań, jakoś to mnie nie dziwi – powiedziała z dozą ironii.

– No, jakieś tam zobowiązania mam, bez przesady. – Twarz mu się nieco rozświetliła. – Dużo pracuję, spotykam się z ludźmi, w ten sposób zarabiam na życie.

– Nie zmyślaj, przecież trochę cię znam, a przynajmniej znałam.

– Nie ma sensu wracać do przeszłości – powiedział. – Radzę sobie dobrze i niech już tak zostanie. Spotkajmy się w jakichś bardziej ludzkich warunkach. Zapraszam cię na obiad albo na kolację, jak wolisz?

Maria nie była pewna, czy to dobry pomysł. W zakłopotaniu zaczęła szukać w torebce kalendarza. Nie wyjęła go jednak.

– Nie mam kalendarza, więc trudno mi cokolwiek planować – usiłowała się z tego wszystkiego jakoś wyplątać.

– Podaj mi swój numer telefonu, zadzwonię i wtedy się umówimy.

– W porządku – powiedziała, nie do końca przekonana, czy chce się jeszcze z nim spotkać. Czy ma siłę raz jeszcze doświadczyć tego dziwnego uczucia niespełnienia.

Zawsze taki był. Uroczy na wskroś. Aktor miłości. Poeta na zawołanie. „Przyjadę” – mówił z entuzjazmem, a potem nie przyjeżdżał, a kiedy się z tobą spotkał, zachowywał się tak, jakby się nic nie stało. I znowu podczas pożegnania mówił: „napiszę” i nie napisał. Od czasu do czasu wysyłał grzecznościowe życzenia zapisane na kartkach pocztowych z różnych rejonów świata. I tyle. Pojawiał się, uwodząc, urzekając, i znikał z o wiele mniejszą galanterią.

Kiedy siedziała już w autobusie, przyglądała się jego smukłej, choć nieco przygarbionej sylwetce. „Jak zwykle: gotowy na wszystko i na nic. Jak zwykle: wszystko ci obieca i niczego nie da. Jak zwykle: złoży wielkie obietnice, które możesz sobie włożyć do kieszeni lub do albumu ze zdjęciami” – podsumowywała, mimo wszystko z jakimś gorzkim wyrzutem.

Autobus wjechał na rondo, zakręcił i ślad po Antku znowu zaginął. Jednak nie aż tak szybko dla Marii. „Ciekawe – snuła dalej – czy Antek nadal umie tak szybko i ładnie układać wiersze? Czy byłby jeszcze zdolny do wielkich uniesień, do jakich próbował mnie skłonić w liceum? Co zostało z tamtego Antka? Ile z nas z tamtego czasu zostało? Nie, nie, nie. Nie mogę poddać się jego urokowi. Nie ma żony. Nie założył rodziny. To oczywiste, że został, bo tak chciał, wciąż małym chłopcem, który na życzenie czaruje i uwodzi innych”.

Kierowca autobusu łagodnie hamował na przystankach. W pamięci Marii równie łagodnie przesuwały się wspomnienia i obrazy. Choćby to, że niedawno na Jasnych Błoniach widziała ojca Antka. Jakże bardzo teraz Antoni zaczyna go przypominać! Czy też czeka go aż tak niedołężna starość? Ostatnio starszy pan, niegdyś postawny, bardzo przystojny i energiczny mężczyzna, długo odpoczywał na ławce. Nie rozpoznał Marii, która przechodziła obok. Potem wstał, z trudem dostawiając stopę do stopy. Drobnymi kroczkami niewiele posuwał się do przodu, by znowu odpocząć na oddalonej od poprzedniej o jakieś dziesięć, może piętnaście metrów, następnej ławce. Oddychał głęboko, ścierał pot z czoła, w jego oczach, już dawno pozbawionych męskiego uroku i blasku, zaledwie tliło się życie.

2

Zbliżała się godzina siedemnasta trzydzieści. Maria z nie za ciężką torbą z zakupami wspinała się po schodach. Na klatce schodowej obezwładniała sterylna, niemal dająca się zobaczyć cisza. Szczęk kluczy przy otwieraniu drzwi wywołał w Marii popłoch. Czuła się jak przestępca, dokonujący gwałtu – włamania dźwiękiem w strefę ochronną, w klauzurę głuszy. Prawie bezszelestnie otworzyła drzwi. Weszła nieomal na palcach do mieszkania.

Na wieszaku wisiała kurtka Andrzeja. Zanim się rozebrała, wyprostowała ją, naciągając górną i dolną część, a potem wygładziła drobne nierówności. Nie mogła się opanować, żeby nie musnąć jej policzkiem. Przy szafce z butami stały tylko jej kapcie. Z trudem otrząsnęła się z zamyślenia. Zdjęła buty.

Zakupy zaniosła do kuchni i postawiła na stole. W zlewie dostrzegła nieumyty kubek. Jeden. Znowu gwałtowny ucisk, i wolno przechodzący ból. Przysiadła na chwilę na krześle. Potem otworzyła lodówkę, włożyła masło, jajka. Na dolnej półce leżał węgorz Andrzeja. Tym razem przeszyło ją tylko mocne ukłucie. Wyrzuciła go szybko do kosza. „Tak się nie da” – pomyślała.

Weszła do salonu. Bezwiednie, jakby wciąż chodziła po mężowskich śladach, podeszła do jego półki z książkami. Andrzej ustawiał na niej książki w takiej kolejności, w jakiej je czytał lub planował przeczytać. Zwykle drażnił ją panujący na niej nieład. Tym razem zwróciła uwagę na kurz. Starła go tak gwałtownie, że książki się przewróciły.

Usiadła w fotelu. Czuła się wyczerpana. W każdym miejscu i zakątku domu mogło przecież coś ją dotknąć i zranić. „Tak się nie da, to niemożliwe” – dorzuciła w myślach komentarz, powtarzający się jak ukłucia w jej wnętrzu.

Zatopiła się głębiej w fotelu, jakby gdzieś w podświadomości pragnąc empatii i przytulenia. „Nie przekreśla się ponad dwudziestu lat życia w jednej chwili. Tego się nie robi nawet największemu wrogowi. Jaką wartość miały wszystkie obietnice i przyrzeczenia? Jaką wartość miało mozolne układanie sobie codziennego życia? Rano do łazienki najpierw ja, potem ty, na koniec dzieci. Śniadanie ja, kanapki do pracy i szkoły – ty. Odprowadzanie dzieci ty, ja podręczne zakupy i odbieranie dzieci. Ty, ja, ty, ja. Wszystko w tylko nam znanym rytmie. Jasny i klarowny świat podlegał jedynie drobnym zmianom. Dzieci już same jeździły do szkoły i zaczęły organizować sobie czas. Rytm się trochę zmieniał, ale zawsze było jakieś ja, ty”.

Siedząc tak w fotelu, miała tylko namiastkę poczucia bezpieczeństwa. Zaledwie naparstek, w którym przecież nie mogła się przed niczym ukryć. „Miała być stabilizacja. Planowaliśmy, że gdy dzieci pójdą w świat, by wkraczać w kolejne etapy życia, my spokojnie będziemy się im przyglądać, a sami zaczniemy korzystać z przywilejów dojrzałości. I co, gdzie to wszystko jest? – snuła dalej, patrząc w okno. – Wszystko miało być takie proste: my coraz bardziej dojrzali i coraz starsi, wreszcie starzy, staruszkowie spacerujący razem w parku, trzymający się za ręce, niewiele mówiący, z wiekiem przecież nie potrzeba wielu słów, patrzący sobie w oczy...”.

Bała się poruszyć. Rzeczy, te na wierzchu, i te pochowane w szafach, komodach, szufladach zagrożone jakimś unicestwieniem, zdegradowane do jakiegoś zaledwie półistnienia czaiły się i czyhały na nią, coraz bardziej napastliwe.

Maria ostatnią resztką sił wstała z fotela, ubrała się i wyszła z domu.

nota biograficzna autorki

Mirosława Piaskowska-Majzel (ur. w 1966 r. w Gryfinie) – poetka, prozaiczka, nauczycielka języka polskiego, konsultantka do spraw języka polskiego, autorka wielu książek metodycznych, redaktor naczelna „Zachodniopomorskiego Miesięcznika Oświatowego Refleksje” (2000-2005). Wydała tomy poetyckie: Portrety prowincjonalno-gminne (2002), Ulica Golgoty (2007) i (Po)między (FORMA 2013). W książce 2017. Antologia współczesnych polskich opowiadań (FORMA 2017) znalazło się jej opowiadanie Z tyłu głowy generał.

w serii fioletowej ukazały się:

Marek Frenger „Tym razem naprawdę...”, „Wszystkie moje wątpliwości”

Małgorzata Gwiazda-Elmerych „Toto”

Anna Kaniecka-Mazurek „Kobieta/Mężczyzna. Niepotrzebne skreślić”

Zbigniew Kosiorowski „Kamień podróżny”

Mirosława Piaskowska-Majzel „36 i 6”

Tadeusz Zwilnian-Grabowski „Zielone głębiny”