Zocha Skrzypulec, Eksperyment ze znikaniem, Kraków 2025

Copyright © by the Author, 2025
Copyright © for this edition by Wydawnictwo Ha!art, 2025

Redakcja serii • Piotr Marecki

Redaktorka prowadząca • Aleksandra Małecka

Redakcja • Anna Mazurek

Korekta • Weronika Klimowicz-Kozłowska

Projekt okładki • Bolesław Chromry

Projekt typograficzny, skład i łamanie • By Mouse • www.bymouse.pl

Wydanie I

ISBN 978-83-67713-55-9

550. publikacja wydawnictwa

Wydawnictwo Ha!art
ul. Konarskiego 35/8, 30-049 Kraków
tel. 795 124 207
wydawnictwo@ha.art.pl
www.ha.art.pl

FB Wydawnictwo Ha!art

INST @wydawnictwohaart

TW @wydhaart

Konwersja: eLitera s.c.

Seria prozatorska pod redakcją Piotra Mareckiego

Jerzy Franczak, Trzy historye

Sławomir Shuty, Bełkot

Łukasz Orbitowski, Szeroki, głęboki, wymalować wszystko

Piotr Cegiełka, Sandacz w bursztynie

Sławomir Shuty, Cukier w normie

Michał Palmowski, Przygody Hiszpana Dete

Michał Witkowski, Lubiewo

Marta Dzido, Małż

Marian Pankowski, Rudolf

Maciek Miller, Pozytywni

Ewa Schilling, Głupiec

Adam Wiedemann, Sceny łóżkowe

Jan Dzban, Dentro

Piotr Szulkin, Socjopatia

Marian Pankowski, Bal wdów i wdowców

Jerzy Nasierowski, Zbrodnia i...

Piotr Czerski, Ojciec odchodzi

Maciek Miller, Zakręt hipokampa

Łukasz Orbitowski, Horror Show

Joanna Pawluśkiewicz, Pani na domkach

Joanna Wilengowska, Zęby

Marta Dzido, Ślad po mamie

Jan Krasnowolski, Klatka

Marian Pankowski, Pątnicy z Macierzyzny

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, Raz. Dwa. Trzy

Michał Zygmunt, New Romantic

Joanna Pawluśkiewicz, Telenowela

Jerzy Franczak, Przymierzalnia

Wojciech Bruszewski, Fotograf

Krzysztof Niemczyk, Kurtyzana i pisklęta

Sylwia Chutnik, Kieszonkowy atlas kobiet

Juliusz Strachota, Cień pod blokiem Mirona Białoszewskiego

Natalia Rolleczek, Drewniany różaniec

Marian Pankowski, Niewola i dola
Adama Poremby

Maciek Miller, Cockring

Dominika Ożarowska, Nie uderzy żaden piorun

Ewa Schilling, Codzienność

Marian Pankowski, Tratwa nas czeka

Piotr Szulkin, Epikryza

Jerzy Franczak, NN

Sławomir Shuty, Jaszczur

Darek Foks, Kebab Meister

Tomasz Pułka, Vida Local

Ziemowit Szczerek, Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian

Wojciech Bruszewski, Big Dick. Fikcja dokumentalna

Jan Krasnowolski,Afrykańska elektronika

Daniel Kot, Kierunkowy 22

Marian Pankowski, Nastka, śmiej się!
Opowiadania

Sławomir Shuty, Dziewięćdziesiąte

Łukasz Orbitowski, Horror Show [wyd. II popr.]

Joanna Dziwak, Gry losowe

Søren Gauger, Nie to / nie tamto

Maciej Bobula, Katarzyna Gondek, Adam Miklasz, Aleksander Przybylski, Michał Zantman, Bękarty Wołgi. Klechdy miejskie

Ziemowit Szczerek, Siódemka

Juliusz Strachota, Relaks amerykański

Flash fiction. Antologia

Dariusz Orszulewski, Zjednoczone Siły Królestwa Utopii

Stanisław Czycz, Nie wierz nikomu.
Baza

Konrad Janczura, Przemytnicy

Maciej Piotr Prus, Przyducha

Marta Dzido, Frajda

Olga Hund, Psy ras drobnych

Juliusz Strachota, Turysta polski w ZSRR

Jakub Michalczenia, Gigusie

Anna Mazurek, Dziwka

Natalka Suszczyńska, Dropie

Antonina Kardaś, Czernucha

Aleksandra Wstecz, Kwiaty rozłączki

Jarek Skurzyński, Zrolowany wrześniowy Vogue

Zenon Sakson, Zaczarowany uber

Sławomir Shuty, Historie o ludziach z wolnego wybiegu. Pasty i skity

Maciej Topolski, Niż

Jakub Michalczenia, Korszakowo [wyd. II popr. i uzupeł.]

Maciej Piotr Prus, Wyspa i inni ludzie

Jan Dzban, Dentro De Luxe

Anna Sudoł, Projekt

Sławomir Shuty, Bełkot [wyd. II popr.]

Jaga Słowińska, Czarnolas

Sławomir Shuty, Cukier w normie [wyd. III popr.]

Sławomir Shuty, Nowy wspaniały smak

Marian Pilot, Dzikie mieso

Soren Gauger, Imitacja życia

Mateusz Górniak, Trash Story

Gaba Krzyżanowska, Jedna czwarta wróbla

Marta Kozłowska, Berdyczów

Z. Szczerek, Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian [wyd. II]

M. Pilot, Zakaz zwałki

M. Czub, Objawienie Bogini-Świni

A. Kaczanowski, Ze Słowackiego

J. Bliźniak, Dźwięki z Ha’Tun

N. Suszczyńska, Chipsy dla gości

J. Słowińska, Siostro

K. Krasny, Love song

Z. Skrzypulec, Eksperyment ze znikaniem

Może należy więc postawić dwa pytania: „co się klei?” (pytanie, które należy zadać sobie i innym) i bardziej optymistyczne: jak trzymać się odmowy wobec zasad lojalności?

Sara Ahmed, Performatywność obrzydzenia

Znowu znowu

„znowu znowu” ma wnętrze i mały ganek na cztery stoliki do siedzenia na zewnątrz. W środku pachnie świeczkami zapachowymi albo śniadaniem, jeśli jest pora na wydawanie śniadań. Lodówka nr 1 z lemoniadami i lodówka nr 2, a w niej ciasta. Podświetlone, w pełnej krasie. Algorytm w tablecie do puszczania muzy proponuje plejlisty typu chill mix piano jazz, polski rock różne lata, summerbang, lazy and rain. Z okien naprzeciwko ludzie spuszczają kable, z okna nad nami ktoś rzuca szkłem.

Pracuję w „znowu znowu” od jednego do trzech dni w tygodniu. W te dni tygodnia jest czas na żarty. Każdego dnia pracy powstaje jakiś żart. Ostatni brzmi tak: przychodzi klient; dzień dobry poproszę kawę, mówi. Jaką kawę sobie życzysz, pytasz. Odpowiada: (przykładowo) latte na owsianym. Jasne, na miejscu, na wynos? Mówi: na miejscu albo na wynos, robisz kawę, wstukujesz w terminal kwotę, klient przykłada kartę, terminal wyświetla napis: transakcja odrzucona. Mówisz z uśmiechem na ustach: a to ci dopiero, transakcja odrzucona, wypijasz napój, który zamówił, na jego oczach, a potem zajmujesz się swoimi sprawami, nie wracasz do tematu.

Mamy różne dni np. dzień piwka bezalko, kiedy pijemy piwko bezalko. Albo dzień na opak. Dzień na opak jest, kiedy ktoś przychodzi i prosi o kawę, a ty odpowiadasz: no raczej ty mi zrób kawę, ziomuś, nie umiesz czytać? Napisaliśmy na drzwiach, że dziś dzień na opak.

Zaczynam pracę o 9, kończę o 19, robimy dyszki.

Myślałam o żartach, kiedy czytałam tekst Sary Ahmed, a potem skończyłam pracę.

Plan: przejść się chwilę, zapisać notatki. W 24 minucie fajrantu wpisałam w wyszukiwarkę „kraków zachód słońca” i okazało się, że wypada on tego dnia właśnie o tej godzinie (19:24). Kiedy patrzę w lewo, widzę przed sobą kilka budynków. W jednym na parterze jest schronisko młodzieżowe. Zachodzi słońce, niebo jest niebieskobiałe. Po prawej widzę szyb windy, korytarz i migający napis „exit”.

Podczas spacerowania przypomina mi się obserwacja: Basen. Mała dziewczynka, ok. 5 lat, w szatni, siedzi, fajtając nogami, i posyła siedzącej naprzeciwko mamie powietrzne buziaki. Mama jest ubrana, nawet kurtkę ma narzuconą. Trochę pośpiesza córę. Ale wtedy nadchodzi druga córka, trochę starsza i mówi: mamo! Odpowiedz na buziaczki Hani!. Kategorycznie. Mama w odwecie: muszę was organizować, bo strasznie mi ciepło i wolno wam idzie. Na co 5-latka odpowiedziała właśnie tak: czasami proces organizowania wymaga cmokania.

Siadam na ławce, widzę człowieka z dwoma mopsami. Widzę trzy dziewczynki na rolkach – jedna mówi, że wysłała drugiej głosówkę z jakiegoś syfiastego miejsca, a potem porównują długość paznokci (ty masz takie długie, no już muszę obciąć, a ona: patrz ma kolorowe piękne). Czytam Didion.

Jest fragment książki, w którym Joanne opisuje wspomnienie wyjazdu z córką. Jadą, dojeżdżają na miejsce, córka idzie spać, a ona odpala radio i słucha. Nadają audycję – słuchowisko. Treścią słuchowiska jest Smutek tropików Lévi-Straussa.

Joanne słucha, czeka na frazę, którą zapamiętała z lektury tej książki, a której treść miała brzmieć: „Tropiki nie są egzotyczne, są po prostu przestarzałe”. Fraza nie pada. Książka Didion, o której myślę, to Błękitne noce, napisana po śmierci Q, córki Didion. Myślałam chwilę o tym, dlaczego akurat ten moment książki z ubzduranym cytatem jest przeze mnie najbardziej zapamiętany, oprócz tego, że mnie rozśmieszył. Przyglądam się temu zapisanemu wspomnieniu. Opis wspomnienia, w którym to, jak się coś zapamiętało, okazuje się autorskim wymysłem. To trochę jak z łapaniem myśli o poranku.W zeszłym roku dostałam od ziomala zina, na który składa się wstęp oraz zestaw grafik. Grafiki przedstawiają złapane o poranku sny. Wstęp dotyczy wspomnień, faktur i kolorów, brzmi mniej więcej tak: „Pamiętam gruby wełniany koc, szorstki jak papier ścierny i gigantyczną, ciężką, niebieską pierzynę, ważyła z tonę. Moja ulubiona narzutka miała na sobie rysunek miasta o czerwonych dachach. W mieście na tkaninie żyli narysowani ludzie. Stary telewizor mojej rodziny jest – teraz opcje tłumaczenia – (1) pochynięty, (2) rzucony, (3) rezyduje w kokonie, który kiedyś wydziergałam”.

Potem autorka przywołuje taką kocykową właściwość: zmiany narzut, kocy, jakby były wystrojem na sezon. W taki sposób, że każdy nowy sezon (np. pora roku) sprzężony jest u niej ze zmianą koca, narzuty, kapy. Można się zastanowić; czy zmiany looku zewnętrznego w bezpiecznym zakresie możliwej decyzji mogą poświadczać o komforcie i szczęściu? Na koniec autorka wymienia zestaw porannych czynności: „przebudzanie, zrzucanie koca, dosypianie, kręcenie się w wyrze, zawijanie, przewijanie myśli, znajdywanie powiązań”.

Zin ma wdzięczny notatnikowy format A6, przez jakiś czas zapisywałam własne poranne myśli na zgiętych w ćwiartki pustych z jednej strony aczwórkach i wkładałam mu za okładkę.

Obudziłam się z zimną skórą ramion i lędźwi, myślałam, że taką własność ma tylko cudza skóra, kiedy jej dotykam w tych miejscach (ramiona, lędźwie). Odkąd się obudziłam, było jasno. Kiedy z nudów dotknęłam swoich ramion, miałam niespodziankę o treści zimna i miękka gładkość. Jestem trochę przytłumiona. Dopiero kiedy pojawiają się kolejne bodźce, zauważam, że nie zwracałam na nie uwagi wcześniej. Np. dźwięki z zewnątrz. Ciekawe, że pojawiają się stopniowo, że jest „coraz głośniej”, ale nie dociera. Można to przedłużać.

Wyszłam z domu, żeby iść na Kleparz, chciałam upiec ciasto, pojechać zawieźć je chłopakom, wrócić, odhaczyć lekarza i pójść coś obejrzeć z ziomalami. Wstałam wcześnie, wyjęłam pranie, zdjęłam wcześniejsze pranie, powiesiłam nowe pranie. Poszłam usiąść na ławce obok kiosku ruchu, przy ulicy, pomiędzy kamienicami, na skwerku. I zapisałam: „zagadka – kiedy byś się naćpał ale już nie ćpasz, co robisz?”

Obudziłam się z myślą o wczoraj. Siedzę w cieniu naprzeciwko kiosku ruchu. Blisko podeszły dwie osoby, ponieważ siedziałam obok śmietnika. Podeszły skorzystać, więc się przesiadłam, teraz siedzę w bramie oraz pełnym słońcu. Mija mnie więcej ludzi, ale z bliska tylko jeden ziomek. Dwóch typów kawałek dalej rozmawia o bankomatach, jeden szuka, a drugi wskazuje. Mówi: po tej albo po tamtej stronie ulicy, w tej samej odległości od nas. Przejeżdża służba zieleni.

Przechodzi dwójka ludzi mówiących do siebie, za mały no, za mały, coś sobie pokazywali. Człowiek, który wskazywał drogę, ma długie siwe włosy spięte w kucyk. Stoi długo przed tą furką, może warto zwrócić uwagę, że to czerwony ford focus. Pani krzyczy w telefon, że to coś go zabije i że trzeba go wziąć do weterynarza. Pewnie, wezmą. Kobieta, która krzyczała, odpala szluga. Ja kręcę palcami młynek i patrzę. Mija czas.

Praca w „znowu znowu” pozwala mi na życie, to znaczy opłacanie wydatków codzienności. Nie lubię kosztów, kojarzą mi się z zależnością i stratą.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki