Alternatywy w edukacji

pod redakcją naukową
Bogusława Śliwerskiego i Andrzeja Rozmusa

Kraków 2018

Spis treści

Przedmowa

Rozdział I
Edukacja alternatywna: próba syntezy i określenia współczesnej roli
Bogusław Śliwerski

Wstęp

1. Istota edukacji alternatywnej

1.1. Edukacja typu „albo to – albo tamto”

1.2. Edukacja alternatywna jako jedna z wielu pedagogii

2. Przyczyny i uwarunkowania zaistnienia edukacji alternatywnej

3. Podmioty inicjujące i prowadzące alternatywne szkoły

4. Pozoranci i faryzeusze edukacji alternatywnej

5. Edukacja alternatywna to edukacja autorska

6. Władze centralistycznego ustroju szkolnego wobec edukacji alternatywnej

7. Konieczność konstruktywistycznej zmiany w dydaktyce

8. Alternatywa (w) edukacji XXI wieku

Zakończenie

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział II
Innowacje w edukacji Perspektywa pedagogiki innowacyjności
Beata Przyborowska

Wprowadzenie

1. Nowa koncepcja innowacji w edukacji

2. Perspektywa „ja”. O innowatorze słów kilka

3. Perspektywa „to”. O działaniach innowatora

4. Perspektywa „my”. Jak ważna jest kultura

5. Perspektywa „te”, czyli o systemach i środowiskach innowacyjnych

6. Wskazówki dla badaczy i nauczycieli

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział III
Kreatywność – twórczość – postawa twórcza Próba systematyzacji pojęć i teorii
Krzysztof J. Szmidt

Wprowadzenie: o czym pedagodzy powinni wiedzieć

1. Twórczość – kreatywność – postawa twórcza: bogactwo znaczeń

2. Twórczość: wartościowa nowość

3. Teorie twórczości – bogactwo czy nadmiar?

4. Implikacje pedagogiczne – edukacja dla/ku twórczości

Uwaga końcowa

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział IV
Młodzież, edukacja i przemiany kultury współczesnej: (re)konstrukcje kontroli, wolności i rozproszenia
Zbyszko Melosik

1. Pedagogika rdzenia tożsamości

2. Pedagogika maksymalnej akceptacji podmiotowości i kształtowania poczucia własnej wartości

3. Pedagogika krytycznego myślenia i dystansu

4. Pedagogika trwałych relacji międzyludzkich

5. Pedagogika szacunku dla kultury wysokiej i kultury popularnej

6. Pedagogika niemediowanych i nieedytowanych form ekspresji tożsamości oraz kontaktów „twarzą w twarz”

7. Pedagogika szacunku dla (czytania i gromadzenia) książek oraz biblioteki

8. Pedagogika koncentracji uwagi i kontemplacji oraz zdolności do porządkowania

Bibliografia cytowana

Rozdział V
Czy zdolni uczniowie mają swoje miejsce w tradycyjnej szkole?
Wiesława Limont

Wprowadzenie

1. Definicje zdolności

2. Definicja oświatowa

3. Koncepcja inteligencji wielorakich Howarda Gardnera

4. Koncepcja Josepha S. Renzulliego

5. Koncepcja Roberta J. Sternberga

6. Kazimierz Dąbrowski – potencjał rozwojowy

7. Mega-Model Rozwoju Talentu

8. Strategie kształcenia uczniów zdolnych

9. Przyspieszone kształcenie

10. Wzbogacone kształcenie

11. Edukacja domowa

Podsumowanie

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział VI
Problemy dzieci matematycznie uzdolnionych Wyniki badań, interpretacje i wnioski oraz rozpaczliwe wołanie o lepsze traktowanie tych dzieci w szkołach
Edyta Gruszczyk-Kolczyńska

Wprowadzenie

1. Badania, które zmieniły poglądy dotyczące uzdolnień matematycznych dzieci

2. Cechy umysłów dzieci z zadatkami uzdolnień matematycznych

3. O konstruowaniu narzędzi diagnostycznych przydatnych do rozpoznawania zadatków uzdolnień matematycznych u dzieci

4. Szacunkowe dane o poziomie wiadomości i umiejętności matematycznych badanych dzieci

5. Dlaczego już po kilku miesiącach nauki w klasie pierwszej znacząco mniej dzieci manifestuje zadatki uzdolnień matematycznych?

6. Krótko o tym, że treści kształcenia matematycznego powodują rozleniwienie umysłów uzdolnionych matematycznie dzieci – na przykładzie kształtowania umiejętności liczenia i rachowania w klasie pierwszej

7. Okresy szczególnej wrażliwości na rozwijanie zadatków uzdolnień matematycznych u dzieci

8. Działania zmierzające do zmiany na lepsze szkolnych losów dzieci obdarzonych zadatkami uzdolnień matematycznych

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział VII
Miejsce kultury i sztuki w edukacji szkolnej – potrzeba czy fanaberia?
Katarzyna Krasoń

Wprowadzenie

1. „W życiu bym do teatru nie poszedł”, czyli utyskiwanie malkontentki kulturalnej

2. Znaczenie sztuki – pole działania sztuką i poprzez sztukę

3. Kroki mniej i bardziej udane – na drodze ustalania strategii edukacyjnej dla sztuki i kultury

4. W stronę modelu

5. Implikacja praktyczna

Zamknięcie

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział VIII
Postawy twórcze versus odtwórcze młodego pokolenia Refleksje na kanwie wybranych idei i badań
Ewa Wysocka, Jolanta Pułka

Wprowadzenie. Kreatywność i twórczość a „stary i nowy” system edukacji

1. Kreatywność i wspieranie rozwoju osobowości twórczej jako nowy (?) cel edukacji

2. Transgresja i twórczość w perspektywie edukacyjnej

3. Geneza postaw twórczych. Szkoła jako przestrzeń kształtowania postaw transgresyjnych vs marnowania potencjałów ucznia

4. Postawy twórcze w karierze edukacyjnej ucznia w świetle wybranych badań

5. Metodologiczne aspekty badań własnych

Refleksja zamiast zakończenia: „po prostu nie przeszkadzać”?

Bibliografia cytowana i tematyczna

Rozdział IX
Kreowanie alternatyw w edukacji – idea, uwarunkowania, oblicza
Andrzej Rozmus

1. Potrzeba alternatyw

2. Droga ku alternatywie

3. Edukacyjna alternatywa w działaniu

Podsumowanie

Bibliografia cytowana i tematyczna

Noty o autorach

Strona redakcyjna

© Copyright by Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania
z siedzibą w Rzeszowie, 2018
© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2018

Recenzent:
dr hab. Rafał Włodarczyk

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Anna Maria Damasiewicz

ISBN wersji drukowanej: 978-83-8095-440-3

ISBN wesji elektronicznej: 978-83-8095-497-7

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2018