Rodzina alkoholowa
z uzależnionym w leczeniu

Andrzej Margasiński

Kraków 2019

Spis treści

Wstęp

1. Etiologia i fazy uazależnienia alkoholowego

1.1. Alkoholizm jako choroba w modelu Jellinka

1.2. Współczesne typologie i diagnostyka

1.3. Przegląd wybranych koncepcji etiologicznych

1.4. Integrujący model uzależnienia Mellibrudy

2. Założenia teoretyczne teorii systemów

2.1. Zasada całości

2.2. Sprzężenia zwrotne, homeostaza, ekwifinalizm

2.3. Granice, podsystemy, przymierza, koalicje, triangulacje

2.4. Organizacja, morfostaza, morfogeneza

3. Rodziny alkoholowe w modelu Steinglassa

3.1. Homeostaza rodziny

3.2. Głębokie struktury regulacyjne

3.2.1. Temperament rodziny

3.2.2. Tożsamość rodziny

3.3. Obserwowalne zachowania regulacyjne

3.3.1. Rutynowe czynności rodziny

3.3.2. Rytuały rodzinne

3.3.3. Krótkoterminowe rozwiązywanie problemów

3.4. Rodziny alkoholowe na tle rodzin normatywnych

3.4.1. Faza wczesna: ustanawianie granic i kształtowanie tożsamości

3.4.1.1. Rodziny normatywne

3.4.1.2. Rodziny z problemem alkoholowym

3.4.2. Faza środkowa: zaangażowanie i stabilność

3.4.2.1. Rodziny normatywne

3.4.2.2. Rodziny z problemem alkoholowym

3.4.3. Faza późna: wyjaśnienie i dziedzictwo

3.4.3.1. Rozwój rodziny normatywnej

3.4.3.2. Rodziny z problemem alkoholowym

4. Modele ról rodzinnych

4.1. Model ról rodzinnych Wegscheider-Cruse

4.1.2. Reguły rodzinne

4.1.3. Rodziny alkoholowe

4.1.4. Role psychologiczne jako forma adaptacji do życia w rodzinie alkoholowej

4.1.4.1. Wspólnik

4.1.4.2. Bohater

4.1.4.3. Kozioł ofiarny

4.1.4.4. Zagubione dziecko

4.1.4.5. Maskotka

4.2. Role dziecięce w ujęciu Claudii Black

4.3. System alkoholowy u Ursuli Lambrou

4.3.1. Zaprzeczanie

4.3.2. Brak zaufania

4.3.3. Zamrożone uczucia

4.3.4. Brak poczucia własnej wartości

5. Współuzależnienie

5.1. Współuzależnienie a klasyfikacje ICD-10 i DSM-IV

5.2. Przegląd stanowisk wywodzących się z doświadczeń terapeutycznych

5.2.1. Model psychopatologiczny – współuzależnienie jako choroba

5.2.2. Model zaburzeń osobowościowych

5.2.3. Model adaptacyjny – współuzależnienie jako reakcja na stres

5.3. Krytyka i ograniczenia opisów teoretycznych

5.3.1. Krytyka z powodu nieprecyzyjności pojęcia

5.3.2. Krytyka z pozycji feministycznych

5.3.3. Krytyka z pozycji porównań międzykulturowych

5.4. Wyniki badań empirycznych

5.5. Współuzależnienie w kontekście teorii systemów rodzinnych Bowena

5.6. Kierunki dalszych poszukiwań

6. Dorosłe dzieci alkoholików

6.1. Narodziny i rozwój koncepcji

6.2. Krytyka koncepcji – efekt Barnuma?

6.3. DDA w innych badaniach empirycznych

6.4. Ograniczenia badań i kierunki dalszych poszukiwań

7. Specyfika lecznictwa odwykowego

7.1. Droga do trzeźwości w samopomocowym ruchu Anonimowych Alkoholików

7.2. Model Minnesota

7.3. Integracyjna terapia uzależnień Mellibrudy

8. Metodologia badań własnych

8.1. Problemy badawcze i hipotezy

8.2. Opis zastosowanych metod i narzędzi badawczych

8.2.1. Skale Oceny Spójności i Elastyczności – FACES IV D.H. Olsona

8.2.1.1. Model Kołowy jako podstawa teoretyczna narzędzi badawczych – rys historyczny

8.2.1.2. Założenia teoretyczne aktualnej wersji Modelu

8.2.1.3. Charakterystyka kwestionariusza FACES IV

8.2.2. Skala Komunikacji Rodzinnej

8.2.3. Skala Zadowolenia z Życia Rodzinnego

8.2.4. Rysunek Rodziny

8.2.5. Schematyczny Rysunek Rodziny

8.2.6. Kwestionariusz Problematyki Rodzinnej

8.3. Sposób przeprowadzenia badań

9. Wyniki badań

9.1. Charakterystyka badanych rodzin

9.2. Badane rodziny alkoholowe przed rozpoczęciem leczenia w świetle zmiennych Modelu Kołowego i FACES IV

9.3. Charakterystyka badanych rodzin alkoholowych po rozpoczęciu leczenia przez uzależnionego w świetle zmiennych Modelu Kołowego i FACES IV

9.4. Rezultaty metod projekcyjnych

9.4.1. Wyniki Rysunku Rodziny

9.4.1.1. Obraz rodziny u dorosłych

9.4.1.2. Obraz rodziny u dzieci

9.4.2. Wyniki Schematycznego Rysunku Rodziny

9.4.2.1. Relacje mąż – żona

9.4.2.2. Relacje rodzice – dzieci

10. Podsumowanie – charakterystyka rodzin alkoholowych przed i po rozpoczęciu leczenia

10.1. Główne cechy uzależnionych ojców

10.2. Charakterystyka żon

10.3. Sytuacja dzieci w badanych rodzinach

10.4. Poziomy spójności badanych rodzin

10.5. Poziomy elastyczności badanych rodzin

10.6. Jakość komunikacji i zadowolenia z życia rodzinnego w badanych systemach

Wnioski

Spis literatury

Aneks

Załącznik 1. Instrukcja do Schematycznego Rysunku Rodziny

Załącznik 2. Kwestionariusz Problematyki Rodzinnej

Załącznik 3. Tygodniowy rozkład zajęć w Wojewódzkim Ośrodku Terapii Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia Stanomino.

Załącznik 4. Podstawowe założenia programu terapii w Ośrodku Terapii Uzależnień Stare Juchy.

Summary

Strona redakcyjna

© Copyright by Andrzej Margasiński 2010
© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010

Recenzent:
Prof. dr hab. Jerzy Mellibruda

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
mroowlab.com

ISBN wersji drukowanej: 978-83-7587-591-1

ISBN wersji elektronicznej: 978-83-8095-699-5

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2019