Współczesne teorie i nurty wychowania

Bogusław Śliwerski

Kraków 2015

Spis treści

Od autora

Badania (meta)porównawcze współczesnych teorii wychowania

Pojęcie metateorii

Metateorie teorii wychowania

Krytyka metateorii jako scjentystycznego „arbitra”

Co zamiast – a może obok – metateorii teorii wychowania?

Rekonstrukcja pozytywna teorii wychowania

Rekonstrukcja hermeneutyczna

Badania porównawcze dyskursów/teorii wychowania

Uwagi końcowe

Pedagogika filozoficzna – normatywna

Chrześcijańska pedagogika personalno-egzystencjonalna

Krytyka

Pedagogia społeczno-personalistyczna

Pedagogika serca

Duchowa pedagogia miłości

Pedagogika niedyrektywna

Krytyka

Pedagogia nieautorytarna

Krytyka pedagogii T. Gordona

Pedagogika Gestalt

Cele wychowania i wartości pedagogiki Gestalt

Rola wychowawcy-nauczyciela w procesie kształcenia

Zasada pierwszeństwa relacji uczeń – nauczyciel

Zasada stworzenia horyzontalnych sytuacji nauczania i uczenia się

Zasada zajmowania się jednością ciała – psychiki i duszy

Zasada uczynienia punktem wyjścia do zajęć tego, co w danym momencie angażuje uczniów, co staje się

Zasada zajmowania się jednością indywiduum – środowisko

Zasada uczenia się przez przeżywanie i działanie

Pedagogia wychowania integralnego

ZASADY INTEGRALNEGO ŻYCIA według LEO BUSCAGLI

Pedagogika antyautorytarna

Pedagogika radykalnego humanizmu

Krytyczna nauka o wychowaniu

Pedagogika emancypacyjna

Krytyka pedagogiki emancypacyjnej

Pedagogika międzykulturowa

Krytyka

Dekonstrukcja a pedagogika przezwyciężania obcości

Pedagogika analityczno-krytyczna

Antypedagogika – postpedagogika

Krytyka (recepcji) antypedagogiki

Co sądzić o sporze z antypedagogiką?

Pedagogika (w) ponoweczności

Geneza postmodernizmu

Zalety postmodernizmu

Krytyka postmodernizmu

Bibliografia

Strona redakcyjna

Od autora

Przygotowana przeze mnie książka miała być bez wstępu, by nie wprowadzać Czytelnika w konieczność dostrzeżenia w niej określonych tez czy przesłanek, które wydają się jej autorowi niezwykle ważne, bądź też uzasadniają taki właśnie, a nie inny sposób ich wykładu. W istocie jednak nie mogę nie wspomnieć chociażby o tym, co skłoniło mnie do jej napisania i komu zawdzięczam jej finalny efekt. O potrzebie prowadzenia badań metateoretycznych i komparatystycznych piszę w pierwszym rozdziale tej książki, wskazując zarazem, jak wiele wiąże się z tym problemów i aporii. Nie przez przypadek rozpoczynam rekonstrukcję współczesnych teorii i nurtów wychowania od mojego Mistrza – śp. Profesora Karola Kotłowskiego, który uczył nas konfrontowania współczesności z tradycją bez imperatywu zaprzeczania wnoszonym przez nią alternatywnym podejściom do istoty wychowania i kształcenia.

Niewątpliwie ogromny wkład w potrzebę rekonstruowania współczesnych dyskursów wychowawczych wnieśli Profesorowie Zbigniew Kwieciński i Lech Witkowski, którzy zapoczątkowali w postsocjalistycznej Polsce proces ich naukowej prezentacji oraz weryfikacji cyklem interdyscyplinarnych, często z udziałem najwybitniejszych przedstawicieli współczesnej humanistyki na świecie, debat i konferencji w Ośrodku Studiów Kulturowych i Edukacyjnych przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, a następnie przy Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Nie było zatem powodu do rekonstruowania w niniejszej publikacji powstałych dzięki tym badaczom rozpraw pod wspólnym tytułem Nieobecne dyskursy. Te bowiem już na trwałe wpisały się w kanon obowiązkowych i najchętniej studiowanych przez młodzież oraz kadrę akademicką dzieł naukowych.

Mam nadzieję, że książka stanie się kolejną zachętą do zgłębiania „świata pedagogicznych idei”, ich korzeni i współczesnej ewolucji, bez roszczenia sobie pretensji do jakiejkolwiek wyłączności. Nie jest ona przecież ostatecznym, zamkniętym zbiorem teorii czy nurtów współczesnego wychowania, ale zaledwie otwarciem pola do ich zaistnienia, które będzie z czasem wypełniane kolejnymi ich rodzajami i odcieniami. Warto – jak sądzę – kontynuować rozpoczęty przez wspomnianych powyżej Profesorów proces badań metateoretycznych, by dokonywanie wyborów nie wiązało się z hierarchicznym ich porządkowaniem ze względu na siłę czy znaczenie, a mimo to nie było trywialne.

© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 1998

Recenzenci:
prof. dr hab. Józef Górniewicz
prof. dr hab. Jadwiga Bińczycka

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Anna M. Damasiewicz

Graﬁ ka na okładce: © Theromb | stock.chroma.pl

Graﬁ ki:
Ksenia Szybist

ISBN wersji drukowanej: 978-83-7850-279-1

ISBN wesji elektronicznej: 978-83-7850-910-3

Ofi cyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2015