Pedagogika specjalna

Od tradycji do współczesności

Iwona Chrzanowska

Kraków 2020

Oldze i Jędrzejowi…
dziękując za wsparcie i miłość

Spis treści

Wstęp

Część I
Wokół znanych kategorii i rozważań w pedagogice specjalnej

Interdyscyplinarny charakter pedagogiki specjalnej

1.1. Pedagogika specjalna a medycyna – wybrane problemy

1.1.1. Międzynarodowy system diagnozy nozologicznej WHO: ICD-10, ICIDH, ICF

1.1.2. System diagnozy Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-IV/DSMIV-TR/DSM-5

1.1.3. Pojęcie zdrowia i choroby

1.1.4. Diagnoza i terapia – istota związku pedagogiki specjalnej i medycyny

1.2. Pedagogika specjalna a psychologia – wybrane problemy

1.2.1. Diagnoza dla rozwoju i system orzecznictwa

1.2.2. Bioekologiczna teoria systemów Urie Bronfenbrennera a niepełnosprawność

1.2.3. Współpraca specjalistów i instytucji a specjalne potrzeby edukacyjne uczniów

1.3. Pedagogika specjalna a prawo – wybrane problemy

1.3.1. Osoba z niepełnosprawnością a rozwiązania prawne ONZ i UE

1.3.2. Osoba z niepełnosprawnością a wymiar sprawiedliwości

1.4. Pedagogika specjalna a socjologia – wybrane problemy

1.4.1. Postawy społeczne wobec niepełnosprawności i osób z niepełnosprawnością

1.4.2. Postawy wobec osób z niepełnosprawnością w perspektywie rówieśniczej

1.4.3. Postawy wobec niepełnosprawności i osób z niepełnosprawnością – dorośli

1.4.4. Zagrożenie wykluczeniem i marginalizacją a niepełnosprawność

1.4.5. Warunki życia osób z niepełnosprawnością i ich rodzin

1.5. Terminologiczne ustalenia, terminologiczne kontrowersje – wokół pojęcia „niepełnosprawność”

O podmiocie pedagogiki specjalnej – klasyczne ujęcia głównych rodzajów niepełnosprawności

2.1. Niepełnosprawność wzroku

2.1.1. Podstawowe pojęcia

2.1.2. Klasyfikacje uszkodzeń wzroku

2.1.3. Uszkodzenie wzroku a funkcjonowanie społeczne

2.2. Uszkodzenia słuchu

2.2.1. Podstawowe pojęcia

2.2.2. Najpowszechniejsze klasyfikacje uszkodzeń słuchu

2.2.3. Metody wychowania językowego osób z uszkodzeniem słuchu

2.2.4. Osoby z uszkodzeniem słuchu w przestrzeni społecznej

2.3. Niepełnosprawność intelektualna

2.3.1. Ustalenia terminologiczne i klasyfikacyjne

2.3.2. Zróżnicowana, wieloczynnikowa etiologia niepełnosprawności intelektualnej

2.3.3. Etapy patologizacji rozwoju osób z niepełnosprawnością intelektualną według Małgorzaty Kościelskiej

2.3.4. Osoba z niepełnosprawnością intelektualną w przestrzeni społecznej

2.4. Choroby przewlekłe i niepełnosprawność narządu ruchu

2.4.1. Teoretyczne koncepcje choroby przewlekłej

2.4.2. Konsekwencje utraty pełnej sprawności w sytuacji choroby przewlekłej i niepełnosprawności narządu ruchu

2.4.3. Wrodzona a nabyta utrata sprawności w chorobie przewlekłej i niepełnosprawności narządu ruchu

2.5. Niedostosowanie społeczne, zaburzenia zachowania dzieci i młodzieży

2.5.1. Podstawowe pojęcia

2.5.2. Teoretyczne koncepcje niedostosowania społecznego i zaburzeń zachowania

2.5.3. Przestępczość nieletnich

2.5.4. Przemoc w rodzinie

Część II
Współczesne zagadnienia pedagogiki specjalnej

Paradygmatyczne zmiany we współczesnej pedagogice specjalnej

Specjalne potrzeby edukacyjne – między pedagogiką a pedagogiką specjalną

4.1. Wczesne wspomaganie rozwoju a niepełnosprawność

4.1.1. Podstawowe pojęcia i koncepcje teoretyczne wczesnego wspomagania rozwoju

4.1.2. Podstawy prawne wczesnego wspomagania rozwoju

4.2. ASD – autystyczne spektrum zaburzeń jako egzemplifikacja całościowych zaburzeń rozwojowych

4.2.1. Kryteria diagnostyczne spektrum zaburzeń autystycznych

4.2.2. Patogeneza spektrum zaburzeń autystycznych

4.2.3. Osoba ze spektrum zaburzeń autystycznych w przestrzeni społecznej

4.3. Uczeń zdolny – uczeń ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi

4.3.1. Podstawy prawne wspomagania uczniów zdolnych w polskim systemie oświatowym

4.3.2. Uczeń zdolny – uczeń uzdolniony – uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

4.4. Osoba z niepełnosprawnością w różnych formach edukacji – między segregacją a włączaniem

4.4.1. Kształcenie specjalne

4.4.2. Kształcenie integracyjne

4.4.3. Kształcenie włączające

4.4.4. Uwarunkowania kształcenia uczniów z niepełnosprawnością w trzech typach szkół: specjalnej, integracyjnej i ogólnodostępnej

4.4.5. Zwolnienie ze sprawdzianu, egzaminu zewnętrznego a niepełnosprawność

Dorosłość i starość z niepełnosprawnością – zagadnienia andragogiki i gerontologii specjalnej

5.1. Edukacja ponadgimnazjalna osób z niepełnosprawnością jako wyznacznik jakości życia w dorosłości

5.2. Osoba z niepełnosprawnością na rynku pracy – uwarunkowania, rzeczywistość, szanse

5.3. Subiektywne poczucie jakości życia

5.4. Starość osób z niepełnosprawnością – wyzwanie dla pedagogiki specjalnej

Osoba z niepełnosprawnością w erze cyfrowej

6.1. Nowe technologie a aktywność społeczna osób z niepełnosprawnością

6.2. Komunikacja zapośredniczona – możliwości i zagrożenia

6.3. Zagrożenia związane z korzystaniem z nowych technologii komunikacyjnych a niepełnosprawność – agresja elektroniczna

Bibliografia

Strona redakcyjna

© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2015

Recenzenci:
prof. dr hab. Andrzej Twardowski
prof. dr hab. Amadeusz Krause
prof. dr hab. Teresa Żółkowska

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Anna Maria Damasiewicz

ISBN wersji drukowanej: 978-83-8095-752-7

ISBN wersji elektronicznej: 978-83-8095-845-6

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2020