Podkultura więzienna

Wielowymiarowość rzeczywistości penitencjarnej

Sławomir Przybyliński

Kraków 2020

Spis treści

Wstęp

1 Podkultura więzienna – istota i charakterystyka

Zależność podkultury od kultury dominującej

„Podkultura więzienna” – pochodzenie i wyjaśnienie terminologii

„Podkultura” problemy definicyjne

Etiologia podkultury więziennej

Podział i charakterystyka grup nieformalnych w zakładzie karnym

Hierarchiczny układ władzy w więziennej grupie nieformalnej

Struktura populacji „grypsujących”

Przywództwo w „drugim życiu” 

2 Specyfika populacji więźniów młodocianych

Skazani młodociani w świetle obecnych uregulowań prawnych

Polskie unormowania prawne dotyczące młodocianych

Mechanizmy łączenia się skazanych z podkulturą więzienną

Relacje między grupami osób młodocianych w sytuacji wyizolowania

Stosunki interpersonalne na styku więzień „grypsujący” – „niegrypsujący”

Problematyka osadzania więźniów w celach mieszkalnych „jednorodnych” – „mieszanych”

3 Pozaformalne prawidłowości regulujące izolowane życie skazanych

System wartości i norm – niejawny kodeks postępowania więźniów

Pozaformalne „prawo” więzienne

Wartości nadrzędne skazanych uwikłanych w podkulturę

Normy zachowania osób „grypsujących”

Środki zabezpieczające funkcjonowanie społeczności „grypsującej”

Sankcje chroniące nieformalne przepisy postępowania

Wykluczenie ze środowiska „grypsujących”

4 Transpozycja w obrębie „drugiego nurtu więzienia”

Transformacja ustrojowa w Polsce a zmiany w obrazie podkultury więziennej

Współczesny wizerunek podkultury na tle przemian społecznych

Wpływ pieniądza na układ wartości i norm podkulturowych

Egzemplifikacja zacierania się różnic wynikających z podkultury – „ziomkostwa”

Przeludnienie jednostek penitencjarnych i wynikające z tego implikacje

Zorganizowana przestępczość a „drugie życie”

Narkotyki i leki psychotropowe w zakładzie karnym

Podkultura więzienna a resocjalizacja

5 Ujemne konsekwencje izolacji więziennej

Odizolowanie jako sytuacja trudna

Więzienie i jego niecodzienne uwarunkowania

Zjawisko deprywacji potrzeb

Przeciążenia i utrudnienia jako elementy cechujące zakład penitencjarny

Zakład karny jako instytucja konfliktogenna

Sposoby przezwyciężenia więziennej sytuacji trudnej

Funkcjonalna natura podkultury więziennej

6 Wieloaspektowość zaburzeń występujących u osób inkarcerowanych

Zaburzenia psychiczne jako efekt uwięzienia

Izolacja więzienna i jej wpływ na zdrowie psychiczne skazanych

Zaburzenia emocjonalne następstwem izolacji penitencjarnej

Choroby psychiczne u osób skazanych na karę pozbawienia wolności

Nerwice determinantem uwięzienia

Zaburzenia w sferze seksualnej więźniów

7 Społeczność funkcjonariuszy więziennych

Służba więzienna – zasady organizacyjne

Umundurowanie i dystynkcje więzienników

Zakres kompetencji personelu więziennego

Etyka zawodowa kadry penitencjarnej

Personel penitencjarny w świetle polskich i międzynarodowych uregulowań legislacyjnych

8 Specyfika pracy personelu penitencjarnego

Zakład karny jako skupisko dwóch społeczności

Bipolarna populacja więzienna – personel i więźniowie

Relacje funkcjonariusz – skazany

Środowisko więzienne jako źródło stresu zawodowego

Stres w pracy penitencjarysty

Funkcjonowanie w sytuacji stresu

Wypalenie zawodowe funkcjonariuszy więziennych

Elementy patologii instytucji penitencjarnej

9 Percepcja podkultury więziennej – synteza badań własnych

Wprowadzenie

Dane socjodemograficzne badanej dwuczłonowej społeczności więziennej

Dane socjodemograficzne skazanych

Dane socjodemograficzne personelu penitencjarnego

Przynależność podkulturowa diagnozowanych skazanych młodocianych a ich percepcja istotnych elementów środowiska penitencjarnego

Pochodzenie społeczne skazanych a ich percepcja elementów uwięzienia

Wcześniejsza karalność skazanych a ich percepcja elementów uwięzienia

Pozycja zawodowa diagnozowanego personelu więziennego a jego percepcja istotnych elementów środowiska penitencjarnego

Pochodzenie społeczne, staż pracy i miejsce pracy funkcjonariuszy służby więziennej a ich ocena istotnych elementów uwięzienia

Zakończenie i wnioski

Bibliografia

Strona redakcyjna

© Copyright by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2005

Recenzenci:
prof. zw. dr hab. Stanisław Kawula
prof. dr hab. Mieczysław Ciosek

Opracowanie typograficzne wersji elektronicznej:
Andrzej Augustyński

Projekt okładki:
Ewa Tatiana Beniak

ISBN wersji drukowanej: 978-83-7308-915-0

ISBN wersji elektronicznej: 978-83-8095-853-1

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2020