Spis treści

Wstęp

Klasa IV

1. Pochwała Mikołajka. List prywatny Pisownia ch–h

2. Czary ogrodu. Opis miejsca. Pisownia ó–u

3. Ojczyzna bocianów. Opowiadanie Pisownia rz–ż

4. Legenda o Piaście. Opowiadanie odtwórcze. Pisownia ó–u, rz–ż, ch–h

Klasa V

5. Dziecięce skrzypeczki. Streszczenie Janka Muzykanta Henryka Sienkiewicza. Pisownia ó–u

6. Upadek Ikara Carla Saraceniego. Opis obrazu. Pisownia z: ę, ą, en, em, on, om

7. Chłopcy z Placu Broni. Scenariusz filmowy. Pisownia wielką i małą literą

8. Recenzja filmu Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa. Pisownia z: ę, ą, en, em, on, om

Klasa VI

9. „Bajkowy” obiad czwartkowy. Kartka z dziennika. Pisownia ó–u, rz–ż, ch–h

10. Literacki ideał. Charakterystyka Stasia Tarkowskiego. Pisownia -i, -ii, -ji w zakończeniach wyrazów

11. Niezmierna skrucha – opis przeżyć wewnętrznych. Pisownia „nie” z różnymi częściami mowy

12. Przyroda a przygoda. Jaką odpowiedź odnajdziesz w świecie przedstawionym lektur klasy VI? Tekst argumentacyjny. Pisownia z: ó–u, rz–ż, ch–h

Klasa VII

13. Gra z klasą w Zemście Aleksandra Fredry. Recenzja teatralna. Pisownia przyimków złożonych i wyrażeń przyimkowych

14. Krzyżacy Henryka Sienkiewicza. Recenzja. Pisownia rz–ż

15. „Być człowiekiem” – literackie odpowiedzi na podstawie ii części dziadów. Rozprawka. Pisownia ó–u, rz–ż, ch–h

16. Historia „szkatuły”. Przemówienie. Pisownia wielką i małą literą

Klasa VIII

17. Odwiedziny Małego Księcia na Planecie B-612. Sprawozdanie z wydarzenia. Pisownia przedrostków: z-, s-, ś-, wz-, wez-, ws-, wes-, bez-, nad-, od-, pod-, przed-, roz-

18. Akcja pod Arsenałem. Opis sytuacji. Pisownia wielką i małą literą. Interpunkcja

19. Tradycja polskich skrzydeł. Przemówienie. Pisownia partykuł

20. Poetycka polska dusza. Artykuł. Pisownia skrótów i skrótowców

Formy wypowiedzi pisemnej

21. Odyseusz jak każdy z nas. Charakterystyka bohatera literackiego. Pisownia rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończonych w mianowniku na: -cja, -zja, -sja, -ia, -ea, -ej, -ja po samogłosce – w dopełniaczu, celowniku, miejscowniku liczby pojedynczej oraz w dopełniaczu liczby mnogiej

22. Jacek Soplica – barwna postać ekranowa. Charakterystyka bohatera dynamicznego. Pisownia wyrazów złożonych

23. Córki miłe, siostry. Charakterystyka porównawcza. Pisownia ó–u w zakończeniach wyrazów

24. Waśnie Montekich i Kapuletów opłacone życiem. Charakterystyka porównawcza. Pisownia wyrazów z ó–u i zakończeń

25. „Prawda historii, prawda młodości”. Charakterystyka bohatera zbiorowego. Pisownia wyrazów z: ó–u, rz–ż, ch–h

26. Sekret kamizelki. Dziennik (fragmenty). Pisownia ó–u, rz–ż, ch–h

27. Wspomnienie o siłaczce. Kartka z pamiętnika. Pisownia wyrazów z partykułą „nie”

28. Nigdy niedostarczony list ojca Laurentego do Romea. List prywatny. Pisownia wyrazów z partykułą „nie”

29. W sprawie lektur szkolnych. List otwarty. Pisownia z łącznikiem

30. Tarcza Achillesa. Opis przedmiotu. Pisownia ó–u

31. Dwór w Soplicowie. Opis krajobrazu. Pisownia przyimków złożonych i wyrażeń przyimkowych

32. Pejzaż z upadkiem Ikara. Opis obrazu. Pisownia przyimków i wyrażeń przyimkowych

33. Przedstawienie Dziady (część II). Opis przeżyć wewnętrznych. Pisownia partykuł

34. Wigilia Bożego Narodzenia. Opis przeżyć wewnętrznych. Pisownia rz–ż

35. Bitwa pod Grunwaldem. Opis sytuacji. Pisownia ch–h

36. Niepokonany. Opowiadanie odtwórcze Pisownia ch–h

37. Stowarzyszenie Umarłych Poetów. Recenzja filmu. Pisownia rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończonych w mianowniku na: -cja, -zja, -sja, -ia, -ea, -ej, -ja po samogłosce – w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku liczby pojedynczej oraz w dopełniaczu liczby mnogiej

38. Podróż czarna jak heban. Reportaż. Pisownia ż w wyrazach obcego pochodzenia

39. Rodzice i dzieci w literaturze. Rozprawka. Pisownia wyrażeń przyimkowych

40. Spektakl Antygona Sofoklesa w teatrze antycznym. Sprawozdanie teatralne. Pisownia wyrazów z: ę, ą, en, em, on, om

41. Historia pierwszych ludzi. Streszczenie. Pisownia rz–ż

42. Losy emigranta. Życiorys. Pisownia wielką i małą literą

Wstęp

Zbiór dyktand dla uczniów szkoły podstawowej (klas IV–VIII) obejmuje czterdzieści dwa teksty. Dyktanda wraz z ćwiczeniami spełniają wymagania pod względem zakresu lektur i form wypowiedzi pisemnych zgodnie z podstawą programową. Układ ćwiczeń odpowiada umiejętnościom z ortografii, gramatyki i stylistyki kształtowanym w danej klasie. Dwadzieścia dyktand z materiałem ćwiczeniowym to formy wypowiedzi wprowadzane na kolejnym stopniu edukacji, w następnym roku. Pozostałe teksty pozwalają na ich utrwalenie oraz poszerzają znajomość innych form i lektur. Ze względu na kompletność i kompatybilność – integrację wiedzy i umiejętności polonistycznych w praktyce szkolnej ‒ przygotowany zbiór może być często i wielorako wykorzystywany.

Klasa IV

1. Pochwała Mikołajka. List prywatny Pisownia ch–h

Kraków, 10.05.2020 r.

Drogi Hipolicie!

Wiem, że chętnie czytasz humorystyczne historyjki, dlatego piszę do Ciebie dru.....u. Za.....wyciłem się lekturą pt. Mikołajek. Podczas czytania często ogarniał mnie cichy ….ichot. Chciałbym, abyś też przeczytał tę książkę z o.....otą.

Jej główny bo.....ater zabawnie opowiada o swoich kolegach, klasie, rodzicach i znajomych. Malu.....y, chociaż ….yba nasi rówieśnicy, nie postępowali jak ….onorowi harcerze. Częściej lubili powiewać ….ustką komboja albo ….orągiewką na boisku. W piłkę grali nawet w klasie. A tak roz.....ukanej nawet pan minister nie widział. „Hej! Ha! Hura!” ‒ panował tam wielki chaos i ….armider. Kleofas, Joachim, Rufus, Alcest, Gotfryd i Euzebiusz ‒ „herosi” z bła.....ego powodu wszczynali bójki. Jeden zamachnął się bez wa.....ania, drugi popchnął, a trzeci, już spuchnięty, się schował. Tylko prymus Ananiasz był t.....órzem.

Dorośli wzdy.....ali, wy.....owywali, nie mogli im wystawić pochwalnych laurek, ale nie umieli się na nich gniewać. Mikołajek przedstawił wszystkich tak serdecznie, z dobrocią i szczerością, że byli podobni do Tomcia Palu.....a ze szkolnego spektaklu. Ich przygody zaś, komicznie komentowane, są humoreskami, którym można nadać tytuł: Wiele ….ałasu o nic!

Hipolicie, ciekaw jestem, czy również nie będziesz mógł powstrzymać się od śmie.....u, czytając opowieści Mikołajka. Napisz, czy polubiłeś jego naiwny, wesoły świat. Czekam na Twoją odpowiedź.

Z pozdrowieniami

Mi.....ał

P.S. Dołączam pozdrowienia dla Twojej siostry ….ani i brata ….enia.

Pisownia ch–h. Ćwiczenia

1. Z dyktanda wypisz – zacytuj przykłady elementów każdego listu prywatnego:

1) miejscowość, data – ............................................

2) nagłówek (apostrofa) – ............................................

3) wstęp:

a) nawiązanie kontaktu – ............................................

b) cel napisania listu – ............................................

4) rozwinięcie – uzasadnienie (treść) – ............................................

5) zakończenie:

a) podsumowanie – ............................................

b) pożegnanie ‒............................................

6) zwrot grzecznościowy – ............................................

7) podpis ‒ ............................................

2. Uzasadnij pisownię wyrazów – dopisz reguły ortograficzne:

maluchy – ............................................

schował – ............................................

wszystkich – ............................................

3. Na podstawie przykładów napisz, na jakie litery wymienia się h:

Ciężar waży na wadze i wagą waha.

Błahostkami śmieszy błazen.

4. W formach czasowników zmień tylko aspekt – utwórz formy dokonane:

popychał – ............................................

machali – ............................................

wzdychała – ............................................

5. Znajdź w dyktandzie wyraz:

6. Wypisz wszystkie wyrazy z ch i h w dwóch grupach:

ch

h

© Copyright by Teresa Nidecka-Mazgaj, 2022

Redakcja wydawnicza:

Beata Bednarz

Projekt okładki:

Anna M. Damasiewicz

Zdjęcie wykorzystane na okładce:

© Lev Dolgachov | Depositphotos.com

ISBN 978-83-8294-187-6

Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506 624 220
www.impulsoficyna.com.pl,
e-mail: impuls@impulsoficyna.com.pl
Wydanie I, Kraków 2022

Przygotowanie wersji elektronicznej
Epubeum