Daniel Bensaïd

Wywłaszczeni
Marks, własność i komunizm

Marks, kradzież drzewa i prawo ubogich
Keynes czy Marks, ratować czy obalić?
Czas historyczny, rytmy polityczne
Komunizm hipotetyczny
Moce komunizmu

Przełożył Zbigniew Marcin Kowalewski

Instytut Wydawniczy Książka i Prasa
Warszawa 2010

Tytuły oryginałów:
Les dépossedés. Karl Marx, les voleurs de bois et le droit des pauvres
Keynes, et après?
Temps historique et rythmes politiques
Un communisme hypothétique
Puissances du communisme

Przełożył:
Zbigniew Marcin Kowalewski

Przekład Czasu historycznego, rytmów politycznych:
Maciej Kropiwnicki

Przedmowa:
Michael Löwy

Redakcja:
Przemysław Wielgosz

Opracowanie graficzne:
Ireneusz Frączek

Grafika na okładce:
Krzysztof Ignasiak www.lepszyswiat.org.pl

Książka ta, wydana w ramach Programu Wsparcia Wydawniczego BOY‍ŻELEŃSKI, korzysta z pomocy Wydziału Kultury Ambasady Francji w Polsce i Culturesfrance/francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Europejskich.

Cet ouvrage, publié dans le cadre du Programme d’aide à la publication BOY‍ŻELEŃSKI, a bénéficié du soutien du Service de Coopération et d’Action Culturelle de l’Ambassade de France en Pologne et de Culturesfrance/ministère français des Affaires étrangères et européennes.

© La Fabrique Éditions 2007
© Daniel Bensaïd 2007, 2009
© Instytut Wydawniczy Książka i Prasa 2010

ISBN 978-83-62744-15-2

Instytut Wydawniczy Książka i Prasa
ul. Twarda 60, 00‍818 Warszawa
tel. 022‍624‍17‍27
kip@medianet.pl
http://www.iwkip.org
http://www.monde‍diplomatique.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

Przedmowa/ Daniel Bensaïd, komunista heretycki

I/ Marks, kradzież drzewa i prawo ubogich

1/ Ustawa o kradzieży drzewa a prawo zwyczajowe ubogich

2/ Wojna socjalna własności prywatnej

3/ Między filozofią nędzy a nędzą filozofii

4/ Od prawa zwyczajowego ubogich do dóbr wspólnych ludzkości

II/ Keynes czy Marks, ratować czy obalić?

Stary świat umiera

Nędzna miara nędznego świata

Wyjścia z kryzysu?

Komunizm w Stanach Zjednoczonych?

Kapitalizm utopijny...

… socjalizm utopijny…

... i alternatywa rewolucyjna

Siedem hipotez strategicznych

III/ Czas historyczny, rytmy polityczne

Historia nie robi nic

Wielkie odwrócenie

Historia i strategia

Rozbity czas strategii

Requiem dla czasu teraźniejszego

IV/ Komunizm hipotetyczny. Wokół Hipotezy komunistycznej Alaina Badiou

Dialektyka fiaska

Hipoteza filozoficzna

Sekwencje i ich konsekwencje

Upiór Stalina ciągle straszy

Platonizm wolnościowy?

V/ Moce komunizmu

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Przedmowa/ Daniel Bensaïd, komunista heretycki

Daniel Bensaïd opuścił nas 12 stycznia 2010 r. Strata jest niepowetowana, nie tylko dla nas, jego przyjaciół i towarzyszy walki, ale również dla kultury rewolucyjnej. Ze swoją niepokornością, humorem, szlachetnością, wyobraźnią był rzadkim przykładem intelektualisty‍działacza w mocnym znaczeniu tych słów. Przypominam sobie nasze długie rozmowy, czasem dyskusje, przy stole, zwłaszcza między deserem a kawą, w jego ulubionej restauracji paryskiej Le Charbon. Nie zawsze się zgadzaliśmy, wręcz przeciwnie, ale jakże można było go nie lubić, nie podziwiać jego niezwykłej kreatywności, a przede wszystkim ducha oporu wobec wszystkiego, co składa się na nikczemność ustalonego ładu?

Auguste Blanqui, komunista heretycki – taki był tytuł artykułu, który w 2006 r. napisałem razem z Danielem (do książki pod redakcją naszych wspólnych przyjaciół, Philippe’a Corcuffa i Alaina Maillarda, o XIX‍wiecznych socjalistach we Francji). Pojęcie komunisty heretyckiego doskonale pasuje do jego własnej myśli, uporczywie wiernej sprawie uciskanych, ale alergicznej na wszelką ortodoksję.

Jeśli książki Daniela czyta się z taką przyjemnością, to dlatego, że napisano je ostrym piórem prawdziwego pisarza posiadającego dar formuły, która może być zabójcza, ironiczna, gniewna lub poetycka, lecz zawsze trafia w sedno. Jego osobliwy, niezrównany styl literacki, nie był bezinteresowny – służył idei, przesłaniu, odezwie: nie uginać się ani nie poddawać, nie rezygnować, nie zniechęcać się ani nie godzić się ze zwycięzcami. Siła oburzenia tchnie ze wszystkich jego dzieł.

I wierność widmu komunizmu, który opatrzył piękną definicją: to uśmiech wyzyskiwanych, którzy w Paryżu, w czerwcu 1848 r., słyszeli dochodzący z daleka odgłos wystrzałów z powstańczych karabinów – epizod ten opisał Tocqueville, a zreinterpretował Toni Negri. Jego duch przetrwa obecny tryumf globalizacji kapitalistycznej tak, jak duch judaizmu przetrwał zniszczenie Świątyni i wygnanie z Hiszpanii (lubię to niecodzienne i nieco prowokacyjne porównanie).