Okulistyka dziecięca. Kompendium dla lekarzy specjalizujących się w okulistyce i lekarzy innych specjalności
© Medical Education sp. z o.o. sp.k., Warszawa 2024

AUTORZY

dr n. med. Ewa Oleszczyńska-Prost

Centrum Okulistyki Dziecięcej w Warszawie

prof. dr hab. n. med. Marek Prost

Centrum Okulistyki Dziecięcej w Warszawie, Klinika Okulistyczna,
Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w Warszawie

Recenzenci

prof. dr hab. n. med. Małgorzata Mrugacz

Samodzielna Pracownia Rehabilitacji Narządu Wzroku, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

prof. dr hab. n. med. Roman Goś

Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej,
Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Wojskowej Akademii Medycznej, Uniwersytet Medyczny
w Łodzi – Centralny Szpital Weteranów

PROJEKT OKŁADKI

Ewa Brykowska-Liniecka

REDAKTOR PROWADZĄCA

Maria Liedke

ZASTĘPCA REDAKTOR PROWADZĄCEJ

lek. Andrzej Jabłoński

KOORDYNATOR PROCESU WYDAWNICZEGO

Jadwiga Kowalczyk

SKŁAD, ŁAMANIE, OPRACOWANIE GRAFICZNE

Katarzyna Gadamska-Rewucka

KOREKTA

Marcin Kuźma, Dominika Zaborowska

WYDAWCA

Medical Education sp. z o.o. sp.k.

ul. Kukiełki 3a, 02-207 Warszawa

tel.: (22) 862 36 63/64

www.mededu.pl

Redaktorzy, Autorzy i Wydawca dołożyli wszelkich starań, aby informacje na temat metod postępowania diagnostyczno-terapeutycznego (w tym dotyczące leków i ich dawkowania) były zgodne ze współczesną wiedzą medyczną. Nie ponoszą oni odpowiedzialności za konsekwencje wynikające z wykorzystywania informacji zawartych w niniejszej publikacji. Ostateczną odpowiedzialność ponosi lekarz prowadzący leczenie.

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny lub inny), włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na nośniki magnetyczne, optyczne lub inne media bez zgody wydawcy.

Wydanie drugie

Warszawa 2024

ISBN 978-83-67696-42-5 – wersja drukowana

ISBN 978-83-67696-43-2 – wersja elektroniczna

WSTĘP

Wzrok jest najważniejszym z ludzkich zmysłów. Dostarcza on do mózgu najwięcej informacji o naszym otoczeniu – uważa się, że ok. 80% bodźców odbieranych przez człowieka to bodźce wzrokowe. Dlatego wzrok odgrywa szczególnie ważną rolę u małych dzieci, których mózg dopiero się rozwija. To właśnie zmysł wzroku przynosi najwięcej informacji, dzięki którym dziecko poznaje otoczenie, uczy się je analizować i interpretować. Dzięki temu rozwija się jego inteligencja oraz komunikacja z otoczeniem. Prawidłowe widzenie jest niezbędne do nauki czytania i pisania oraz do obsługi interfejsów urządzeń elektronicznych. Dlatego też wielu rodziców uważa dobry wzrok za nieodzowny dla rozwoju dziecka i jego prawidłowego funkcjonowania. Choroby narządu wzroku stanowią w powszechnym przekonaniu bardzo poważny problem, mający wpływ na całe późniejsze życie.

Leczenie schorzeń narządu wzroku w dużym stopniu zależy od wczesnej diagnozy i szybkiego rozpoczęcia terapii. Zazwyczaj pierwszymi lekarzami, z którymi styka się dziecko, są pediatrzy i lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Dlatego właśnie do nich autorzy niniejszego opracowania i wydawnictwo Medical Education postanowili skierować informator na temat schorzeń narządu wzroku u dzieci, który w sposób skrótowy, ale jednocześnie możliwie pełny, omawia problemy okulistyczne wieku dziecięcego. Szczególny nacisk położono w nim na możliwości diagnozy i leczenia chorób oczu przez lekarzy tych specjalności oraz przypadki, w których pacjenci powinni zostać skierowani do lekarza okulisty. Wydanie kompendium w formacie kieszonkowym czyni je łatwo dostępnym dla badającego dzieci lekarza.

Znaczna część objawów chorób oczu opisanych w niniejszym opracowaniu (np. zmiany na dnie oka) nie może być zbadana przez lekarzy POZ lub pediatrów ze względu na brak odpowiedniego sprzętu oraz doświadczenia. Autorzy książki uważają jednak, że wiedza ta może okazać się przydatna lekarzom tych specjalności, np. przy lekturze wyników konsultacji okulistycznych. W niniejszym kompendium znajdą oni również informacje na temat ryzyka dla widzenia, jakie stwarza dana choroba, a także o możliwościach leczenia, które będą mogli przekazać rodzicom pacjentów.

Mamy nadzieję, że książka spełni oczekiwania, pomoże pediatrom i lekarzom POZ w ich codziennej pracy oraz pozwoli na wcześniejszą diagnozę i skuteczniejsze leczenie schorzeń narządu wzroku u dzieci.

1 Anatomia narządu wzroku

Ewa Oleszczyńska-Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

2 Rozwój gałki i widzenia u dzieci

Ewa Oleszczyńska-Prost

Po urodzeniu noworodek widzi, lecz używa oczu tylko w krótkich okresach, kiedy nie śpi. Rozwój anatomiczny oczu i widzenia następuje stopniowo. Odruch fiksacyjny wraz z lokalizacją na wprost wykształca się w 6.–8. tygodniu życia i wtedy już oczy dziecka ustawione są równolegle i na wprost. Stopniowo następuje rozwój widzenia obuocznego, które ok. 12. miesiąca życia staje się porównywalne z widzeniem osoby dorosłej.

Rozwój anatomiczny oka

Wielkość gałki ocznej i jej kształt intensywnie się zmieniają w pierwszych miesiącach życia dziecka. Mimo że wzrost trwa do 13.–15. r.ż., to jednak gałka oczna osiąga całkowitą dojrzałość dopiero ok. 21. r.ż. Najważniejsze parametry odpowiedzialne za ukształtowanie oka miarowego, czyli bez wady wzroku, przedstawiono w tabeli 2.1.

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

3 Praktyczne aspekty badania narządu wzroku u dzieci

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

4 Wady wzroku

Ewa Oleszczyńska-Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

5 Zez

Ewa Oleszczyńska-Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

6 Oczopląs

Ewa Oleszczyńska-Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

7 Choroby powiek, dróg łzowych i oczodołu

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

8 Choroby spojówek

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

9 Choroby rogówki i twardówki

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

10 Choroby tęczówki

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

11 Choroby soczewki

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

12 Jaskra

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

13 Choroby naczyniówki

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

14 Choroby siatkówki

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

15 Choroby nerwu wzrokowego

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

16 Korowe upośledzenie widzenia

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

17 Nowotwory oka

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

18 Zmiany oczne w chorobach ogólnych

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

19 Fakomatozy

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

20 Urazy oka

Marek Prost

To jest wersja prezentująca fragment publikacji

Piśmiennictwo

To jest wersja prezentująca fragment publikacji