9. dzielnica Paryża

Historia

Sekwana stopniowo rzeźbiła rzeźbę wzgórza Montmartre, a jej prawy brzeg z grubsza odpowiadał trasie rue Saint-Lazare. Aluwium stopniowo utworzyło rozległy, bagnisty obszar, przez który przepływał strumień zwany na przemian strumieniem Ménilmontant, Grand Égout i Grange Batelière, mityczna rzeka, która płynęła pod Operą, ostatnim awatarem, uwiecznionym przez Gastona Leroux w „Upiorze w Operze”. Tak naprawdę żadna z tych spekulacji nie została nigdy jednoznacznie udowodniona.

Wilgotność zawsze pozostanie poważnym problemem w tej dzielnicy. Infiltracja będzie trwała, a dziel-nice takie jak Chaussée d’Antin doświadczą okropności powodzi, szczególnie w 1910 roku.

Wykopaliska prowadzone w latach 70. XIX wieku w fundamentach budynków nr 7 i 9 przy avenue de Clichy ujawniły obecność prehistorycznego człowieka. Odkryto tam ponad osiemdziesiąt skamieniałości –

słoni, nosorożców, jeleni, reniferów, turów – i prawie siedemdziesiąt okazów narzędzi krzemiennych.

W 1836 roku prace ziemne prowadzone przy rue Ballu (dawny impas Tivoli) odsłoniły galijsko-rzymską nekropolię złożoną z około pięćdziesięciu szkieletów, co świadczyło o istnieniu na tych terenach małej wio-ski. W pobliżu ludzkich kości Jollois, znaleziono wazony z glazurowanej terakoty i szkła, długie gwoździe wbite tu i ówdzie wokół stóp, ramion i głów zmarłych, przedmioty z brązu, a na koniec monety pochodzące z czasów panowania Konstantyna.

Uciekając przed Normanami w 853 roku, Hildebrand, biskup Sées i czterech jego kanoników, przywieźli relikwie św. Opportune z powrotem do Paryża. Około 866 roku Ludwik Jąkała zaoferował im terytorium

„pod Montmartre”, którego granice sięgały poza dzielnicę, bagniste tereny, które osuszono i oczyszczono dopiero w połowie XII wieku. Dnia 19 kwietnia 1153 roku biskup Paryża Thiébaud udzielił zezwolenia na uprawianie tych ziem w cenzurze, po ich wydzierżawieniu i uprawie, co zostało potwierdzone w następnym roku przez Ludwika VII, który przekazał kanonikom „panowanie, cenzura, drogi i policję na całym obszarze łąk i bagien”.

Papież Aleksander III ratyfikował w październiku roku 1178 cały majątek Sainte-Opportune, co wy-wołało spory z kapitułą Saint-Germain l’Auxerrois, która z zazdrością patrzyła na prosperujący niegdyś nieuprawny teren kanoników. Od 1214 do 1299 roku biskup pełnił funkcję arbitra niemal szesnaście razy i niezgoda ta trwała aż do XVIII wieku.

Jednocześnie Filip-August zgodził się, że kanonicy Sainte-Opportune mogą przyznawać niektórym pa-nom dzierżawę czynszu.

Spośród terytoriów podniesionych jako lenno, jedno z nich skupiało się wokół budynku, który stał w pobliżu obecnego numeru 9 przy rue Drouot. Nazywany kolejno „Granchia Batiliaca”, „Grange Bataillé”

(1252r.), „Grange Bateillère”, a nawet „Granchia Praeliata” (1628r.). Pochodzenie tego słowa nie jest jasne.

Jeżeli już musimy wykluczyć jakąkolwiek korelację z wodnymi drogami śródlądowymi, to być może można z ostrożnością zgodzić się z hipotezą wysuniętą przez księdza Lebeufa w Historii diecezji paryskiej, przy-wołując łąkę służącą do potyczek ( batailles – bitew), należącą do biskupa Paryża.

Lenno Grange Batelière, składające się z „domu, gruntów ornych i bagien, ziem wiary i hołdu biskupa Paryża”, zostało scedowane na panów Laval, a następnie w 1410 roku na rzecz Jeana de Malestroit, biskupa Saint Brieuca. Hrabia Vendôme nabył go w 1435 roku. W XVI wieku gospodarstwo i ziemie zostały podzie-lone i rozdzielone między członków rodziny Vivien.

7

Dzielnice Paryża

Gospodarstwo Grange Batelière (XVI wiek). Rekonstrukcja XIX wieczna.

Litografia Champina według Régniera.

Historia 9. dzielnicy

A travers les siècles...

... des chanoines de Sainte-Opportune

au Chat Noir de Rodolphe Salis

Inna społeczność, bracia z Hôtel-Dieu, właściciele gruntów położonych w obecnej dzielnicy Chaussée d’Antin, na początku XIII wieku sprzeciwiła się kanonikom w sprawie kolejnej stodoły otoczonej siedmioma hektarami ziemi. Na tym samym terenie przy boulevard Haussmann, niedaleko Printemps, stała otoczona winoroślą farma. W XVI wieku nabyli go mnisi trynitarze lub Mathurin i stopniowo powiększali swoje posiadłości, z których dochody częściowo przeznaczano na odkupienie jeńców porwanych przez lud berberyjski.

W X wieku królowa Adelajda, wdowa po Ludwiku VI Grubym, założyła opactwo Montmartre, którego była pierwszą przełożoną. Stanowił on, dzięki darowiznom opactwa Saint-Denis, twierdzę Dames de Montmartre, która rozciągała się od szczytu Butte z jednej strony do obecnej rue Richer, a z drugiej do lokalizacji église de la Trinité. Opactwo Dames de Montmartre posiadało młyn w kształcie wieżyczki, zlokalizowany w pobliżu obecnej rue de la Tour des Dames pod numerem 4. Być może wyznaczał południową granicę ich posiadłości. Jaillot w „Recherches sur Paris” przekazuje informację o umowie dzierżawy podpisanej 8