© Copyright by Elżbieta Piontek i Daniel Witkowski, 2009

© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Redaktor ds. publikacji popularnonaukowych: Kinga Kołodziejczak

Redaktor merytoryczny: Barbara Nowak-Pacholczak

Korekta: Zespół

Strony tytułowe zaprojektowała: Maria Sosnowska

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji.

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2008 r., (wyd. I)

Warszawa 2019

ISBN 978-83-200-5795-9

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

email: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Spis treści

Wiadomości ogólne na temat cukrzycy

Definicja

Epidemiologia cukrzycy

Etiopatogeneza cukrzycy typu I

Rola zakażeń wirusowych

Rola układu immunologicznego

Podsumowanie

Klasyfikacja cukrzycy

Ciąża u kobiety chorej na cukrzycę

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy

Dlaczego chorujemy?

Ostre powikłania cukrzycy

Definicja

Hipoglikemia - niedocukrzenie

Objawy hipoglikemii

Najczęstsze przyczyny hipoglikemii

Leczenie hipoglikemii

Hiperglikemia - wysokie stężenie cukru we krwi

Kwasica ketonowa

Przewlekłe powikłania cukrzycy - dlaczego warto dobrze się leczyć?

Retinopatia cukrzycowa

Nefropatia cukrzycowa

Neuropatia cukrzycowa

Zasady leczenia cukrzycy

Na czym polega leczenie cukrzycy typu I ?

Jakie są cele leczenia cukrzycy?

Co oznacza dobre wyrównanie metaboliczne?

Jak możemy ocenić poziom wyrównania metabolicznego?

Jakie metody leczenia insuliną gwarantują dobre wyrównanie?

Preparaty insulin oraz profile ich działania

Metoda funkcjonalnej insulinoterapii

Co warto wiedzieć o leczeniu za pomocą osobistej pompy insulinowej?

W jakim celu prowadzimy zeszyt samokontroli?

Zdrowe żywienie w cukrzycy

Żywienie a insulinoterapia

Dlaczego warto pamiętać o zapotrzebowaniu energetycznym?

Białko

Tłuszcze

Węglowodany

Błonnik pokarmowy

Warzywa

Owoce

Witaminy

Wymiennik węglowodanowy – dlaczego jest potrzebny?

Jak posługujemy się wymiennikiem węglowodanowym?

Co oznacza pojęcie indeksu glikemicznego (IG)?

Co to jest I wymienik białkowo-tłuszczowy (WBT)?

Żywienie dzieci i młodzieży leczonych za pomocą osobistej pompy insulinowej

Bolus prosty

Bolus przedłużony

Bolus złożony

Jak liczymy wymienniki węglowodanowe (WW) i białkowo-tłuszczowe (WBT)?

Wysiłek fizyczny jako istotny element leczenia cukrzycy

Czy zawsze wysiłek fizyczny ma dobry wpływ na leczenie?

Co oznacza pojęcie nocnej powysiłkowej hipoglikemii?

Edukacja pacjenta i jego rodziny - rola w procesie terapeutycznym

Od psychologa dla rodziców o cukrzycy

Porozmawiajmy o dziecku z cukrzycą w szkole

Porozmawiajmy z nauczycielem na temat

Dziecko z cukrzycą w trakcie zajęć wychowania fizycznego i wycieczki szkolnej

Zadawaj pytania i pogłębiaj swoją wiedzę

W jaki sposób jest zorganizowana opieka nad dzieckiem chorym na cukrzycę?

Poradnia diabetologiczna dla dzieci i młodzieży

Oddział diabetologiczny

Wybór zawodu

Pytania i odpowiedzi

Słownik terminów używanych w diabetologii

Wykaz poradni diabetologicznych

Wykaz Kół Przyjaciół Dzieci z Cukrzycą

Wiadomości ogólne na temat cukrzycy

Definicja

Cukrzyca typu 1 jest stanem przewlekłej hiperglikemii (podwyższonego stężenia cukru we krwi) spowodowanej postępującą niewydolnością komórek β trzustki produkujących insulinę. Niedobór, a następnie brak insuliny prowadzi do hiperglikemii, a ta z kolei jest czynnikiem odpowiedzialnym za występowanie głównych dolegliwości i objawów cukrzycy, do których najczęściej należą: wielomocz, zwiększone pragnienie, utrata masy ciała, postępujące osłabienie i ostatecznie - objawy związane z wystąpieniem kwasicy ketonowej.

W przebiegu cukrzycy dochodzi do przewlekłych powikłań, które objawiają się głównie w postaci zmian naczyniowych i prowadzą do uszkodzenia różnych narządów, w szczególności: oczu, nerek, nerwów i serca. Czas ich wystąpienia zależy od stopnia wyrównania cukrzycy, długości trwania choroby i skłonności osobniczej (genetycznej).

Epidemiologia cukrzycy

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) liczba wszystkich chorych na cukrzycę w 2003 r. wynosiła 1 94 min, co stanowiło 5,1 % światowej populacji dorosłych. Przewiduje się, że w 2025 r. liczba ta wzrośnie do 334 min, co będzie odpowiadać 6,3% światowej populacji.

W Europie i w Polsce dane przedstawiają się następująco:

• Europa:

– w 2003 r. było 48,4 min chorych,

– w 2025 r. będzie 58,6 min chorych, (wzrost o 21,1 %).

• Polska:

– w 2003 r. było 2,5 min chorych,

– w 2025 r. będzie 3,1 5 min chorych, (wzrost o 26%).

Dzieci:

• 430 tys. dzieci < 15. rż. na świecie choruje na cukrzycę (wg Diabetes Atlas), tj. 65 tys. nowych zachorowań rocznie. Wzrost chorobowości ok. 3%/rok.

• W Polsce, w 2004 r. chorowało 1 5 tys. dzieci < 1 8. rż.

• W Europie i Ameryce Północnej chorzy na cukrzycę typu 1 stanowią ok. 10% ogółu chorych na cukrzycę.

W Polsce zapadalność na cukrzycę wynosi ok. 6 zachorowań na 100 tys. mieszkańców i jest niższa w porównaniu np. do Finlandii, gdzie współczynnik ten jest wysoki i wynosi 56 na 100 tys. mieszkańców.

Cukrzyca typu 1 stanowi ok. 10% ogółu wszystkich chorych na cukrzycę.