© Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2025

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków oraz wybór i metodyka zabiegów terapeutycznych w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków oraz zabiegów terapeutycznych, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania leku oraz informacje producenta sprzętu lub autorów metod, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu leku oraz we wskazaniach i zasadach stosowania zabiegów terapeutycznych. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji oraz nowych lub rzadko stosowanych metod terapeutycznych.

Recenzent: prof. dr hab. n. med. Katarzyna Drabko

Wydawca: Joanna Szejba

Redaktor prowadzący: Aneta Lupa-Marcinowska

Redaktor: Agnieszka Janowska

Producent: Monika Dąbrowska

Projekt okładki i stron tytułowych: Grzegorz Lipka

Ryciny, o ile nie oznaczono inaczej, pochodzą ze zbiorów autorów.

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2025 r. (Wydanie I)

Warszawa 2025

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

ISBN: 978-83-01-24615-0

DOI: https://doi.org/10.53271/2025.136

Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.

ul. G. Daimlera 2, 02-460 Warszawa

tel. 22 695 43 21

www.pwn.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Informacje w sprawie współpracy reklamowej: BR.PZWL@pwn.pl

Fragment

Autorzy

Wykaz wybranych skrótów

PRZEDMOWA

1. Epidemiologia białaczek u dzieci - Jerzy R. Kowalczyk

2. Etiologia i predyspozycje genetyczne do białaczek - Agata Pastorczak, Wojciech Młynarski

3. Morfologia białaczek  - Paweł Łaguna, Alicja Siwicka

4. Immunofenotyp białaczek - Łukasz Sędek, Tomasz Szczepański

5. Cytogenetyka i biologia molekularna białaczek - Wojciech Młynarski, Monika Lejman, Agata Pastorczak

6. Minimalna choroba resztkowa w białaczkach - Joanna Taha, Wojciech Młynarski, Łukasz Sędek, Tomasz Szczepański

7. Ostra białaczka limfoblastyczna - Tomasz Szczepański, Katarzyna Derwich, Joanna Zawitkowska, Wojciech Młynarski

8. Wznowa ostrej białaczki limfoblastycznej u dzieci - Monika Mielcarek-Siedziuk, Tomasz Szczepański

9. Ostra białaczka szpikowa - Małgorzata Czogała, Wojciech Czogała, Szymon Skoczeń, Walentyna Balwierz

10. Wznowa ostrej białaczki szpikowej u dzieci i młodzieży - Jacek Wachowiak

11. Ostra białaczka z blastycznych plazmocytoidalnych komórek DENDRYTYCZNYCH - Wojciech Młynarski, Łukasz Sędek, Tomasz Szczepański

12. Ostra białaczka o mieszanym immunofenotypie - Olga Zając-Spychała

13. Przewlekła białaczka szpikowa - Krzysztof Kałwak

14. BCR::ABL1 – ujemne nowotwory mieloproliferacyjne u dzieci - Jacek Wachowiak

15. B-AL i białaczkowe postacie nieziarniczych chłoniaków złośliwych u dzieci - Elżbieta Latos-Grażyńska, Dawid Przystupski, Bernarda Kazanowska

16. Zespoły mielodysplastyczne i młodzieńcza białaczka mielomonocytowa u dzieci - Marek Ussowicz

17. Przeszczepianie komórek krwiotwórczych w białaczkach - Jan Styczyński, Jacek Wachowiak

18. Terapie CAR-T w białaczkach u dzieci - Krzysztof Kałwak, Jan Styczyński

19. Wczesne nieinfekcyjne powikłania/stany zagrożenia życia w leczeniu białaczek u dzieci - Katarzyna Derwich, Joanna Zawitkowska, Tomasz Szczepański

20. Infekcyjne powikłania leczenia białaczek - Joanna Zawitkowska, Ninela Irga-Jaworska, Jan Styczyński

21. Późne powikłania po leczeniu białaczek u dzieci i długoletnie monitorowanie ozdrowieńców - Katarzyna Muszyńska-Rosłan, Maryna Krawczuk-Rybak

Przypisy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Autorzy

prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański

Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

prof. dr hab. n. med. Jan Styczyński

Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii

Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii

Szpital Uniwersytecki nr 1 im. A. Jurasza

Collegium Medicum w Bydgoszczy

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

* * *

prof. dr hab. n. med. Walentyna Balwierz

Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie

Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Instytut Pediatrii

Wydział Lekarski

Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum

dr hab. n. med. Małgorzata Czogała

Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Instytut Pediatrii

Wydział Lekarski

Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum

dr n. med. Wojciech Czogała

Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Instytut Pediatrii

Wydział Lekarski

Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum

prof. dr hab. n. med. Katarzyna Derwich

Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

dr hab. n. med. Ninela Irga-Jaworska

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne

Gdański Uniwersytet Medyczny

prof. dr hab. n. med. Krzysztof Kałwak

Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

prof. dr hab. n. med. Bernarda Kazanowska

Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

prof. dr hab. n. med. Jerzy R. Kowalczyk

Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego 

Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Lublinie

II Katedra Pediatrii

Uniwersytet Medyczny w Lublinie

prof. dr hab. n. med. Maryna Krawczuk-Rybak

Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

dr n. med. Elżbieta Latos-Grażyńska

Katedra i Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

dr hab. n. med. Monika Lejman, prof. UML

Samodzielna Pracownia Diagnostyki Genetycznej

Uniwersytet Medyczny w Lublinie

prof. dr hab. n. med. Paweł Łaguna

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Wydział Lekarski

Warszawski Uniwersytet Medyczny

dr n. med. Monika Mielcarek-Siedziuk

Katedra i Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

prof. dr hab. n. med. Wojciech Młynarski

Klinika Pediatrii, Onkologii i Hematologii

Uniwersytet Medyczny w Łodzi

prof. dr hab. n. med. Katarzyna Muszyńska-Rosłan

Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

dr hab. n. med. Agata Pastorczak

Zakład Genetycznej Predyspozycji do Chorób Nowotworowych

Uniwersytet Medyczny w Łodzi

lek. Dawid Przystupski

Katedra i Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

dr hab. n. med. i n. o zdr. Łukasz Sędek

Katedra i Zakład Mikrobiologii i Immunologii w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

dr n. biol. Alicja Siwicka

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Wydział Lekarski

Warszawski Uniwersytet Medyczny

prof. dr hab. n. med. Szymon Skoczeń

Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej 

Wydział Lekarski 

Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum

dr n. biol. Joanna Taha

Kierownik Pracowni Badań MRD

Medyczne Laboratorium Onkologii i Hematologii Dziecięcej OncoLab im. WOŚP w Łodzi

Klinika Pediatrii, Onkologii i Hematologii

Uniwersytet Medyczny w Łodzi

prof. dr hab. n. med. Marek Ussowicz

Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

prof. dr hab. n. med. Jacek Wachowiak

Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej

Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

dr hab. n. med. Olga Zając-Spychała

Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej

Instytut Pediatrii, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

dr hab. n. med. Joanna Zawitkowska

Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny w Lublinie

WYKAZ WYBRANYCH skrótów

ABL (acute bilineal leukemia)

ostra białaczka dwuliniowa

aCGH

array comparative genomic hybridization – porównawcza hybrydyzacja genomowa do mikromacierzy

aGVHD (acute graft-versus-host disease)

ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi

AIEOP (Associazone Italiana Ematologia Oncologia Pediatrica)

Włoskie Towarzystwo Hematologii i Onkologii Dziecięcej

AKI (acute kidney injury)

ostre uszkodzenie nerek

AL (acute leukemia)

ostra białaczka

ALAL (acute leukemia of ambiguous lineage)

ostra białaczka o niejednoznacznym immunofenotypie

AlAT (alanine aminotransferase)

aminotransferaza alaninowa

ALL (acute lymphoblastic leukemia)

ostra białaczka limfoblastyczna

allo-BMT (allogeneic bone marrow transplantation)

allogeniczny przeszczep szpiku kostnego

allo-HSCT (allogeneic hematopoietic stem cell transplantation)

allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych

ALP (alkaline phosphatase)

fosfataza alkaliczna

ALPS (autoimmune lymphoproliferative syndrome)

autoimmunologiczny zespół limfoproliferacyjny

AMH (anti-Müllerian hormone)

hormon antymüllerowski

AML (acute myeloid leukemia)

ostra białaczka szpikowa

AML-MR (AML myelodysplasia-related)

ostra białaczka szpikowa związana z mielodysplazją

AML-pCT (AML post cytotoxic therapy)

ostra białaczka szpikowa po leczeniu cytotoksycznym

ANC (absolute neutrophil count)

bezwzględna liczba neutrofili

APL (acute promyelocytic leukemia)

ostra białaczka promielocytowa

APTT (activated partial thromboplastin time)

czas częściowej tromboplastyny po aktywacji lub czas kaolinowo-kefalinowy

AR (allelic ratio)

współczynnik alleliczny

AraC (cytosine arabinoside)

arabinozyd cytozyny

ASO (allele specific oligonucleotide)

oligonukleotydy specyficzne dla pacjenta

AspAT (aspartate aminotransferase)

aminotransferaza asparaginianowa

ATO (arsenic trioxide)

trójtlenek arsenu

ATRA (all-trans retinoic acid)

kwas all-trans-retinowy

AUL (acute undifferentiated leukemia)

ostra białaczka niezróżnicowana

auto-HSCT (autologous hematopoietic stem cell transplantation)

przeszczepienie autologicznych komórek krwiotwórczych

B-AL (Burkitt leukemia)

białaczka z dojrzałych komórek B

B-ALL (B-cell acute lymphoblastic leukemia)

ostra białaczka limfoblastyczna z dojrzałych limfocytów B

BCP-ALL (B-cell precursor acute lymphoblastic leukemia)

ostra białaczka limfoblastyczna z komórek prekursorowych limfocytów B

BFM

Berlin-Frankfurt-Münster

BiTE (bispecific T-cell engagers)

terapia bispecyficzna angażująca limfocyty T

BL (Burkitt’s lymphoma)

chłoniak Burkitta

BLM

zespół Blooma

BMI (body mass index)

wskaźnik masy ciała

B-NHL (B-cell non-Hodgkin lymphoma)

chłoniaki nieziarnicze B-komórkowe

BNP (B-type natriuretic peptide test)

peptyd natriuretyczny typu B

BPDCN (blastic plasmacytoid dendritic cell neoplasm)

ostra białaczka z blastycznych plazmocytoidalnych komórek dendrytycznych

CAR-T (chimeric antigen receptor T-cell therapy)

terapia z wykorzystaniem limfocytów T z chimerycznym receptorem

CARV (community-acquired respiratory virus)

wirus układu oddechowego nabyty w środowisku pozaszpitalnym

CBF

core binding factor

CD (cluster of differentiation)

antygen różnicowania komórkowego

CDI (clinically documented infections)

zakażenia udokumentowane klinicznie

cGVHD (chronic graft-versus-host disease)

przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi

CHR (complete hematologic response)

całkowita odpowiedź hematologiczna

CIR (cumulative incidence of relapse)

skumulowana częstość nawrotów

CKD (chronic kidney disease)

przewlekła choroba nerek

CLS (capillary leak syndrome)

zespół przesiąkania włośniczkowego

CML (chronic myeloid leukemia)

przewlekła białaczka szpikowa

CMML (chronic myelomonocytic leukemia)

przewlekła białaczka mielomonocytowa

CNA (copy number alterations)

zmienność liczby kopii

CNI (calcineurin inhibitors)

inhibitory kalcyneuryny

CN-LOH (copy neutral

loss of heterozygosity) – kopia neutralna – utrata heterozygotyczności

CP (chronic phase)

faza przewlekła

CR2

druga całkowita remisji

CRP (C-reactive protein)

białko C-reaktywne

CRS (cytokine release syndrome)

zespół uwalniania cytokin

CT (computed tomography)

tomografia komputerowa

CTCAE (Common Terminology Criteria for Adverse Events)

powszechne kryteria terminologiczne dla zdarzeń niepożądanych

CTL (cytotoxic T lymphocytes)

cytotoksyczne limfocyty T

CTLS (clinical tumor lysis syndrome)

kliniczny zespół rozpadu guza

CyR (cytogenetic response)

odpowiedź cytogenetyczna

DAH (diffuse alveolar hemorrhage)

rozlane krwawienie wewnątrzpęcherzykowe

ddPCR (droplet digital PCR)

kroplowa/cyfrowa reakcja łańcuchowa polimerazy

DIC (disseminated intravascular coagulation)

rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe

DLBCL (diffuse large B-cell lymphoma)

chłoniak rozlany z dużych limfocytów B

DNA (deoxyribonucleic acid)

kwas deoksyrybonukleinowy

DS (Down syndrome)

zespół Downa

EBV (Epstein-Barr virus)

wirus Epsteina-Barr

EDTA (ethylenediaminetetraacetic acid)

kwas wersenowy

EEG (electroencephalogram)

elektroencefalografia

EFS (event free survival)

przeżycie wolne od niekorzystnych zdarzeń

EGIL (European Group for the Immunological Characterization of Leukemias)

Europejska Grupa ds. Immunologicznej Klasyfikacji Ostrych Białaczek

EPNHL (European Pediatric Non-Hodgkin Lymphoma Group)

Europejska Grupa Nieziarniczych Chłoniaków u Dzieci

ES (engraftment syndrome)

zespół wszczepienny

ETP-ALL (early T-cell precursor ALL)

ALL z wczesnych komórek prekursorowychlimfocytów T

EWOG European Working Group of MDS in Childhood

Europejska Grupa Robocza ds. Zespołów Mielodysplastycznych u dzieci

FAB

French-American-British

FCM (flow cytometry)

cytometria przepływowa

FISH (fluorescence in situ hybridization)

fluorescencyjna hybrydyzacja in situ

FLA (FLA chemotherapy regimen)

zestaw leków stosowanych w leczeniu niektórych rodzajów nowotworów (fludarabina, arabinozyd cytozyny)

FMT (fecal microbiota transplantation)

przeszczepienie mikrobioty jelitowej

G-CSF (granulocyte colony-stimulating factor)

czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów

GHD (growth hormone deficiency)

niedobór hormonu wzrostu

GnRH (gonadotropin-releasing hormone)

hormon uwalniający gonadotropiny

GTG (G-banding by Trypsin with Giemsa)

badanie cytogenetyczne metodą prążkową

GVH (graft-versus-host)

przeszczep przeciwko gospodarzowi

GVL (graft-versus-leukemia)

przeszczep przeciwko białaczce

GVT (graft-versus-tumor)

przeszczep przeciwko guzowi

HCV (hepatitis C virus)

wirus zapalenia wątroby typu C

HD (hypodiploid)

hipodiploidia

HHD (high hyperdiploid)

wysoka hiperdiploidia

HHV-8 (human Herpesvirus 8)

ludzki wirus opryszczki 8

HIV (human immunodeficiency virus)

wirus ludzkiego niedoboru odporności

HLA (human leukocyte antigens)

ludzkie antygeny leukocytarne

HLA-DR

ludzki antygen zgodności tkankowej DR

HLDA (human leukocyte differentiation antigens)

antygeny różnicujące ludzkie leukocyty

HR (high risk)

wysokie ryzyko

HSC (hematopoietic stem cell)

krwiotwórcze komórki macierzyste

HSCT (hematopoietic stem cell transplantation)

przeszczepianie komórek - krwiotwórczych

HTLV (human T-cell leukemia virus)

wirus ludzkiej białaczki T-komórkowej

ICANS (immune effector cell-associated neurotoxicity syndrome)

zespół neurotoksyczności związanej z komórkami efektorowymi układu odpornościowego

ICC (International Consensus Classification)

Klasyfikacja Międzynarodowego Konsensusu

IFD (invasive fungal disease)

inwazyjna choroba grzybicza

Ig

immunoglobuliny

IND

cykl indukcyjny

InO

inotuzumab ozogamycyny

INR (international normalized ratio)

międzynarodowy współczynnik znormalizowany

IR (intermediate risk)

pośrednie ryzyko

IRM (infection-related mortality)

śmiertelność związana z infekcjami

ISCN (International System Cytogenomic Nomenclature)

Międzynarodowy System Nazewnictwa Cytogenetycznego

ITD (internal tandem duplication)

wewnętrzna duplikacja tandemowa

JMML (juvenile myelomonocytic leukemia)

młodzieńcza białaczka mielomonocytowa

KKP

koncentrat krwinek płytkowych

kbp (kilo base pairs)

tysiąc par zasad

LAIP (leukemia-associated aberrant immunophenotype)

nieprawidłowy immunofenotyp związany z białaczką

LBL (lymphoblastic lymphoma)

chłoniaki limfoblastyczne

LDH (lactate dehydrogenase)

dehydrogenaza mleczanowa

LOB (limit of blank)

granica tła

LOD (limit of detection)

granica detekcji

LOH (loss of heterozygosity)

utrata heterozygotyczności

LOQ (limit of quantification)

granica oznaczalności

LSC (leukemic stem cell)

białaczkowa komórka macierzysta

LTLS (laboratory tumor lysis syndrome)

laboratoryjny zespół rozpadu guza

Mbp (milion base pairs)

milion par zasad

MDD (minimal disseminated disease)

minimalna choroba rozsiana

MDI (microbiologically documented infections)

zakażenia udokumentowane mikrobiologicznie

MDS (myelodysplastic syndrome)

zespół mielodysplastyczny

MDS-EB (with excess blasts)

dziecięcy podtyp MDS z nadmiarem blastów

MetS (metabolic syndrome)

zespół metaboliczny

MFC (multi-color flow cytometry)

wielokolorowy cytometr przepływowy

MFC (multiparameter flow cytometry)

wieloparametryczna cytometria przepływowa

ML-DS (myeloid leukemia of Down syndrome)

białaczka szpikowa związana z zespołem Downa

MN-pCT (myeloid neoplasm post cytotoxic therapy)

nowotwór mieloidalny po leczeniu cytotoksycznym

MPAL (mixed phenotype acute leukemia)

ostra białaczka o mieszanym fenotypie

MPN (myeloproliferative neoplasms)

nowotwory mieloproliferacyjne

MPO

mieloperoksydaza

MR (magnetic resonance)

rezonans magnetyczny

MR (molecular response)

odpowiedź molekularna

MRD (minimal/measurable residual disease)

minimalna/mierzalna choroba resztkowa

MRD-MFC (minimal residual disease assessed by flow cytometry)

minimalna choroba resztkowa oceniana metodą cytometrii przepływowej

MTX

metotreksat

NCI

Common Toxicity Criteria – Wspólne Kryteria Toksyczności opracowane przez Narodowy Instytut Raka w USA

NGF (next generation flow)

cytometria przepływowa nowej generacji

NGS (next generation sequencing)

sekwencjonowanie nowej generacji

NHL (non-Hodkin lymphoma)

chłoniaki nieziarnicze

NMR (nuclear magnetic resonance)

jądrowy rezonans magnetyczny

NOS-T-ALL (not otherwise specified)

nieokreślona T-komórkowa ostra białaczka limfoblatyczna

NOS-T-ALL (not otherwise specified T-ALL)

bliżej nieokreślona T-komórkowa ostra białaczka limfoblastyczna

ORR (objective response rate)

odsetek obiektywnych odpowiedzi na leczenie

OS (overall survival)

przeżycie całkowite

OUN

ośrodkowy układ nerwowy

PCR (polymerase chain reaction)

reakcja łańcuchowa polimerazy 

PCT (procalcitonin)

prokalcytonina

pEFS (probability of event-free survival)

prawdopodobieństwo przeżycia wolnego od zdarzeń

PET-CT (positron emission tomography-computed tomography)

pozytonowa tomografia emisyjna z tomografią komputerową

PGF (poor graft function)

niewydolność przeszczepu

PLT (platelets)

płytki krwi

PMLBL (Primary Mediastinal Large B-cell Lymphoma)

pierwotny chłoniak śródpiersia z dużych limfocytów B

PMR

płyn mózgowo-rdzeniowy

PNMZL (pediatric nodal marginal zone lymphoma)

dziecięcy węzłowy chłoniak strefy brzeżnej

pOS (probability of overall survival)

prawdopodobieństwo całkowitego przeżycia

PPGLBC

Polska Pediatryczna Grupa ds. Leczenia Białaczek i Chłoniaków

PRES (posterior reversible leukoencephalopathy syndrome)

zespół tylnej odwracalnej encefalopatii

PT (prothrombine time)

czas protrombinowy

PTFL (pediatric-type follicular lymphoma)

typ dziecięcy chłoniaka grudkowego

PTHOD

Polskie Towarzystwo Hematologii i Onkologii Dziecięcej

qPCR (quantitative polymerase chain reaction)

ilościowa reakcja łańcuchowa polimerazy

RBC (red white blood cells)

czerwone krwinki

RCC (refractory cytopenia of childhood)

dziecięcy podtyp cytopenii opornej na leczenie

RNA (ribonucleic acid)

kwas rybonukleinowy

RTG (radiograph)

rentgenogram

RT-PCR (reverse transcription PCR)

reakcja łańcuchowa polimerazy z odwrotną transkryptazą

SAA (severe aplastic anemia)

ciężka nabyta niedokrwistość aplastyczna

SNP (single nucleotide polymorphism)

polimorfizmy pojedynczego nukleotydu

SOS (sinusoidal obstruction syndrome)

zespół niedrożności zatok wątrobowych

SR (standard risk)

standardowe ryzyko

T-ALL (T-cell acute lymphoblastic leukemia)

T-komórkowa ostra białaczka limfoblastyczna

TAM (transient abnormal myelopoiesis)

przejściowa nieprawidłowa mielopoeza

TBI (total body irradiation)

napromienianie całego ciała

TCR (T-cell receptor)

receptor limfocyta T

TdT

transferaza nukleotydów terminalnych

TKI (tyrosine kinase inhibitor)

inhibitory kinazy tyrozynowej

TLS (tumor lysis syndrome)

zespół lizy guza

TMA (thrombotic microangiopathy)

mikroangiopatia zakrzepowa 

t-MDS (therapy-related MDS)

zespoły mielodysplastyczne związane z wcześniejszym leczeniem przeciwnowotworowym

USG (ultrasonography)

ultrasonografia

VDJ

variable, diversity, joining – zmienne, różnorodnościowe i łączące fragmenty genów

VHR (very high risk)

bardzo wysokie ryzyko

WBC (white blood cells)

białe krwinki

WES (whole exome sequencing)

sekwencjonowanie całego eksomu

WGS (whole genome sequencing)

sekwencjonowanie całego genomu

WHO (World Health Organization)

Światowa Organizacja Zdrowia

PRZEDMOWA

W 1998 r. ukazała się książka „Białaczki u dzieci” pod redakcją Śp. P. Prof. Urszuli Radwańskiej, która przez wiele lat była cenioną pozycją książkową i punktem odniesienia dla onkologów oraz hematologów dziecięcych w Polsce. Minęło ćwierćwiecze i wracamy do Państwa z zupełnie nową pozycją, chociaż o tym samym tytule.

Książka „Białaczki u dzieci” jest wszechstronnym podręcznikiem zawierającym aktualny stan wiedzy klinicznej i laboratoryjnej na temat białaczek u dzieci. Jest to pozycja wieloaspektowa, wszechstronnie pokazująca nowoczesną wiedzę, mającą już zastosowanie w praktyce. Książka łączy wiedzę ugruntowaną, obejmującą podstawy kliniczne i laboratoryjne oraz wiedzę nowoczesną, opartą na najnowszych, ale już sprawdzonych odkryciach, które wchodzą do codziennej praktyki i przyczyniają się do wzrostu poziomu opieki nad pacjentami.

W tworzeniu tej książki brali udział wybitni specjaliści z zakresu pracy klinicznej, laboratoryjnej, diagnostyki hematologicznej, genetyki i biologii molekularnej.

Książka jest kierowana do osób zajmujących się diagnostyką i leczeniem białaczek u dzieci. Przedstawia ona stan najnowszej wiedzy, tworzącej nowoczesne standardy postępowania. Książka ma charakter praktyczny, zawiera zasób informacji przeznaczonych zarówno dla lekarzy praktyków mających do czynienia z dziećmi z białaczkami w pracy codziennej, jak również dla wszystkich innych specjalistów, którzy zajmują się diagnozowaniem i monitorowaniem białaczek na poziomie laboratoryjnym. Jasny i zrozumiały styl tej pozycji, oparty na sprawdzonych podstawach wiedzy o białaczkach u dzieci, powoduje, że książka jest wartościową i atrakcyjną pozycją wiedzy medycznej dla wszystkich lekarzy pracujących z dziećmi zarówno w oddziałach szpitalnych, jak i podstawowej opiece zdrowotnej.

„Białaczki u dzieci” to książka o grupie najczęstszych nowotworów u dzieci, pokazująca różne oblicza tych chorób. Pokazuje, jak skomplikowane rodzaje i podtypy zawierają się w tej grupie chorób. Jako podręcznik akademicki będzie niezbędną pozycją dla każdego pediatry, dla osób specjalizujących się w onkologii i hematologii dziecięcej, a także dla studentów medycyny. Jest niezbędną pozycją dla osób zajmujących się szeroko pojętą diagnostyką i mających na co dzień do czynienia z materiałem biologicznym pochodzącym od pacjenta, w zakresie badań cytomorfologicznych, immunologicznych, genetycznych i molekularnych. Książka pokazuje nowe możliwości diagnostyczne i terapeutyczne, będące wiedzą medyczną opartą na faktach.

Została tutaj opisana multidyscyplinarność współpracy wymagana do diagnostyki, leczenia i monitorowania przebiegu tej grupy chorób. To dzięki takiej współpracy, prowadzonej pomiędzy wszystkimi ośrodkami onkologii i hematologii dziecięcej w kraju, a także współpracy na poziomie międzynarodowym, dzieci z białaczkami są diagnozowane i leczone w Polsce, tak jak w krajach Europy Zachodniej. Dzięki takiej współpracy wyleczalność białaczek dziecięcych w Polsce jest lepsza niż średnia europejska. W żadnej innej grupie nowotworów w Polsce nie osiągnięto takich rezultatów.

Ze względu na połączenie wszystkich najważniejszych wątków z zakresu białaczek u dzieci, książka jest wartościowym materiałem dla lekarzy oddziałów onkologii i hematologii dziecięcej zarówno rozpoczynających pracę, w trakcie specjalizacji, jak i osób wyspecjalizowanych. Pozycja ta pokazuje sytuacje, z którymi osoby zajmujące się opieką nad dziećmi z białaczkami stykają się codziennie. Pod tym względem stanowi ona encyklopedię łatwo przyswajalnej wiedzy.

Życzymy praktycznego wykorzystania książki!