© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości lub części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Redaktor merytoryczny: Anna Siedlecka

Korekta: Katarzyna Rogulska

Projekt okładki i stron tytułowych: Dariusz Miroński

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2010 r., (wyd. I) 

Warszawa 2020

ISBN 978-83-200-6168-0

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl 

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Autorzy

Prof. dr hab. med. Ryszard Aleksandrowicz

emerytowany profesor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Dr hab. n. med. Jerzy St. Gielecki, prof. nadzw. UWM

kierownik Katedry Anatomii Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Dr n. med. Anna Żurada

adiunkt Katedry Anatomii Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Wprowadzenie

Kieszonkowa anatomia topograficzna. Kości, stawy, więzadła zawiera zbiór szczegółowych mian anatomicznych opisujących struktury wyróżniane w osteologii (nauka o kościach) i artrologii (nauka o połączeniach), niezbędnych dla studenta wydziału lekarskiego i lekarsko-dentystycznego oraz studenta fizjoterapii. Aby ułatwić szybką naukę polskich i łacińskich mian anatomicznych, dodano klasyfikacje stawów i zakresy ich ruchów, wyczuwalność punktów kostnych oraz miejsca przyczepów mięśni na strukturach kostnych. Wiedzę z zakresu anatomii praktycznej zestawiono w postaci uwag topograficznych i klinicznych zamieszczonych na końcu każdego rozdziału lub podrozdziału.

Topograficzny układ podrozdziałów pozwala na praktyczne wykorzystanie tego podręcznika podczas przygotowania się do zajęć i na ćwiczeniach prosektoryjnych. Korzystanie z obszernych podręczników anatomii opisowej i poszukiwanie w nich treści realizowanych w trakcie ćwiczeń jest czasochłonne i nie zawsze daje odpowiedź na wszystkie stawiane pytania.

W początkowym okresie nauki samodzielny wybór najistotniejszych treści z obszernych opracowań anatomicznych sprawia studentowi duże trudności. Na przykład przygotowanie się do zajęć z tematu JAMY I DOŁY CZASZKI wymaga przestudiowania wielotomowych podręczników i atlasów. Dodatkowym problemem w trakcie studiów jest konieczność równoczesnej nauki słownictwa anatomicznego w języku polskim i łacińskim. Twórcy polskiego mianownictwa anatomicznego jako pierwszą przyjęli zasadę, że „wszystkie nazwy muszą być czysto polskie i z duchem języka zgodne”. W konsekwencji żadne z polskich mian nie jest podobne do mian łacińskich, a niektóre polskie nazwy brzmią dosyć ciekawie. Korzystając ze „skarbnicy języka polskiego”, łacińską nazwę sulcus sinus petrosi superioris tłumaczymy jako bruzda zatoki skalistej górnej. Należy zdawać sobie sprawę, że początkujący adept medycyny ma duże problemy z wyobrażeniem sobie zarówno „zatoki skalistej”, jak i „bruzdy w zatoce”.

W zamierzeniu autorów przewodnik ten ma rozwiązać podstawowe problemy lokalizacji szczegółów w obrębie kości, a jego kieszonkowe rozmiary mają zachęcać do nieustannego korzystania (repetitio mater studiorum est).

Hierarchię ważności struktur anatomicznych zaznaczono za pomocą kolorów (odcienie czerwieni i szarości) oraz różnych rodzajów czcionek i przesunięć (wcięć) umożliwiających precyzyjną lokalizację mian (patrz przykład niżej). W nawiasach podano nazwy struktur występujących niestale (zmienności) lub w okresie rozwojowym. Średniki oddzielają poprawne, lecz rzadziej używane miana alternatywne.

CZASZKA

CRANIUM

KOŚCI MÓZGOCZASZKI

OSSA NEUROCRANII

Kość czołowa

Os frontale

Łuska czołowa

Squama frontalis

Powierzchnia zewnętrzna

Facies externa

Brzeg nadoczodołowy

Margo supraorbitalis

Wcięcie nadoczodołowe

Incisura supraorbitalis

Powierzchnia skroniowa

Facies temporalis

Powierzchnia wewnętrzna

Facies interna

Część nosowa

Pars nasalis

Kolec nosowy

Spina nasalis

Część oczodołowa

Pars orbitalis

Powierzchnia oczodołowa

Facies orbitalis

(Kolec bloczkowy)

(Spina trochlearis)

W hierarchicznym opisie struktury anatomicznej (patrz wyżej – Kość czołowa) należy zwrócić uwagę na główne elementy zaznaczone kolorem i zlokalizowane w gradacjach poniżej. Gradacja powyżej informuje o hierarchii przynależności, a gradacja poniżej o elementach budowy struktur. Z podanego przykładu należy odczytać, że Kość czołowa należy do KOŚCI MÓZGOCZASZKI, które wchodzą w skład CZASZKI. Hierarchia poniżej informuje, że Kość czołowa jest zbudowana z trzech podstawowych elementów (łuska czołowa, część nosowa, część oczodołowa). W obrębie podstawowych elementów kości czołowej można zidentyfikować mniejsze struktury (gradacja poniżej), np. wcięcie nadoczodołowe znajdujące się na brzegu nadoczodołowym umiejscowionym w obrębie powierzchni zewnętrznej łuski czołowej.

Integralną częścią książki są zestawienia topograficzne i kliniczne. Zwrócono w nich szczególną uwagę na wzajemne relacje kości, mięśni, nerwów i naczyń. Jako odzwierciedlenie stosunków przestrzennych opisano ograniczenia, zawartość i połączenia struktur topograficznych. W celu ułatwienia nauki zastosowano następujące symbole graficzne:

Ograniczenia

Zawartość

⇒ Początek lub Koniec

↔ Połączenia

♂ Męski

♀ Żeński

Do opisu i określania położenia struktur ciała przyjęto w anatomii umowną pozycję opisową, tzw. pozycję anatomiczną. Ciało człowieka w pozycji anatomicznej opisywane jest w postawie stojącej (pozycja dwunożna), z głową skierowaną na wprost, kończynami górnymi ułożonymi wzdłuż tułowia, tak że powierzchnie dłoniowe rąk są skierowane do przodu.

Zasada opisu ciała opiera się na umownych płaszczyznach i osiach (patrz rycina). Wyróżnia się płaszczyzny strzałkowe biegnące od przodu ku tyłowi ciała, a jedna z nich – płaszczyzna strzałkowa pośrodkowa - dzieli ciało na połowę prawą i lewą. Prostopadle do niej biegną płaszczyzny czołowe (wieńcowe) dzielące ciało na przód i tył oraz płaszczyzny poziome dzielące ciało na górę i dół. Na przecięciu płaszczyzn strzałkowych z czołowymi znajdują się osie pionowe. Na przecięciu płaszczyzn czołowych i poziomych występują osie poprzeczne, a na przecięciu płaszczyzn strzałkowych z poziomymi osie strzałkowe. Płaszczyzna czołowa wyznacza kierunki boczny i przyśrodkowy oraz górny i dolny, płaszczyzna strzałkowa kierunki przedni i tylny oraz górny i dolny, a płaszczyzna pozioma przedni, tylny, boczny i przyśrodkowy. Zestawienie płaszczyzn, osi ciała oraz mian określających położenie i kierunki zamieszczono na stronie 2 i 3.

Dodatkowo na kończynach wyróżnia się kierunek dalszy (do palców) oraz kierunek bliższy (do tułowia). Przy opisie przedramienia najczęściej stosuje się kierunki łokciowy i promieniowy, których nazwy pochodzą od kości. Analogicznie na podudziu używa się kierunków piszczelowy i strzałkowy. Często stosowanymi, szczególnie do opisu tułowia, są kierunki powierzchowny i głęboki.

Ciało człowieka składa się z głowy, tułowia i kończyn. Tułów składa się z szyi, klatki piersiowej i brzucha. Część dolna brzucha zwana jest miednicą, ale nazwa ta określa również części kostne tej okolicy. Najniższą częścią miednicy, a tym samym tułowia, jest krocze.

Osią tułowia jest kręgosłup, a jego odcinek szyjny dźwiga głowę.

Kończyna górna składa się z obręczy, ramienia, przedramienia i ręki. Ręka to najdalsza część kończyny górnej, choć często mianem tym błędnie określa się całą kończynę górną. Głównymi częściami kończyny dolnej są: obręcz, udo, podudzie i stopa. Noga w języku potocznym to synonim kończyny dolnej. Słowo to nie jest jednak mianem anatomicznym.

Ręka i stopa mają własne określenia topograficzne. Powierzchnia „przednia” albo „brzuszna” ręki to „dłoń” lub „powierzchnia dłoniowa”. W języku potocznym ręka jest mylnie nazywana dłonią. Natomiast powierzchnia „tylna”, inaczej „grzbietowa” ręki, to „grzbiet” ręki. Powierzchnię górną stopy określa się mianem „grzbiet stopy”, a powierzchnia dolna stopy to „podeszwa”.

W rozdziałach pozostawiono miejsca na indywidualne notatki lub rysunki Czytelnika.

Autorzy liczą, że niniejszy przewodnik będzie przydatny nie tylko dla studentów wydziału lekarskiego, lekarsko-dentystycznego i fizjoterapii, ale również dla asystentów i wykładowców prowadzących zajęcia z anatomii człowieka.

Jerzy Stanisław Gielecki

Olsztyn 2010

Skróty nazw polskich

G. = Gałąź

Gg. = Gałęzie

M. = Mięsień

Mm. = Mięśnie

N. = Nerw

Nn. = Nerwy

T. = Tętnica

Tt. = Tętnice

W. = Więzadło

Ww. = Więzadła

Ż. = Żyła

Żż. = Żyły

Skróty nazw łacińskich

A. = Arteria

Aa. = Arteriae

Lig. = Ligamentum

Ligg. = Ligamenta

M. = Musculus

Mm. = Musculi

N. = Nervus

Nn. = Nervi

R. = Ramus

Rr. = Rami

V. = Vena

Vv. = Venae

1 KOŚCI I ICH POŁĄCZENIA OSSA ET IUNCTURAE

PŁASZCZYZNY I OSIE CIAŁA

PLANA ET AXES CORPORIS

Osie

Axes

Oś pionowa

Axis verticalis

Oś długa

Axis longitudinalis

Oś poprzeczna

Axis transversalis

Oś strzałkowa

Axis sagittalis

Płaszczyzny

Plana

Płaszczyzna czołowa lub wieńcowa

Planum frontale seu coronale

Płaszczyzna pozioma lub poprzeczna

Planum horizontale seu transversale

Płaszczyzna podżebrowa

Planum subcostale

Płaszczyzna przezodźwiernikowa

Planum transpyloricum

Płaszczyzna strzałkowa

Planum sagittale

Płaszczyzna pośrodkowa

Planum medianum

Płaszczyzna przypośrodkowa

Planum paramedianum

MIANA KIERUNKU I POŁOŻENIA

TERMINI DIRECTIONIS ET SITUS

Kierunki

Directiones

Pionowy

Verticalis

Poziomy

Horizontalis

Pośrodkowy

Medianus

Wieńcowy

Coronalis

Strzałkowy

Sagittalis

Prawy

Dexter

Lewy

Sinister

Przyśrodkowy

Medialis

Pośredni

Intermedius

Boczny

Lateralis

Przedni

Anterior

Tylny

Posterior

Brzuszny

Ventralis

Grzbietowy

Dorsalis

Czołowy

Frontalis

Potyliczny

Occipitalis

Górny

Superior

Dolny

Inferior

Czaszkowy lub dogłowowy

Cranialis

Ogonowy lub doogonowy

Caudalis

Dziobowy

Rostralis

Szczytowy lub wierzchołkowy

Apicalis

Podstawny

Basalis

Podstawowy

Basilaris

Środkowy

Medius

Poprzeczny

Transversus seu transversalis

Podłużny

Longitudinalis

Osiowy

Axialis

Zewnętrzny

Externus

Wewnętrzny

Internus

Powierzchowny

Superficialis

Głęboki

Profundus

Środkowy

Centralis

Obwodowy

Periphericus seu peripheralis

Miana dotyczące kończyn

Termini ad membra spectantes

Bliższy

Proximalis

Dalszy

Distalis

Promieniowy

Radialis

Łokciowy

Ulnaris

Strzałkowy

Fibularis seu peronealis

Piszczelowy

Tibialis

Dłoniowy

Palmaris seu volaris

Podeszwowy

Plantaris

Grzbietowy

Dorsalis

Linie ↔

Lineae ↔

Linia pośrodkowa przednia

Linea mediana anterior

Linia mostkowa

Linea sternalis

Linia przymostkowa

Linea parasternalis

Linia środkowo-obojczykowa

Linea medioclavicularis

(Linia sutkowa)

(Linea mammillaris)

Linia pachowa przednia

Linea axillaris anterior

Linia pachowa środkowa

Linea axillaris media

Linia pachowa tylna

Linea axillaris posterior

Linia łopatkowa

Linea scapularis

Linia przykręgowa

Linea paravertebralis

Linia pośrodkowa tylna

Linea mediana posterior

KOŚCI I POŁĄCZENIA

OSSA ET IUNCTURAE

Kość

Os

Miana ogólne

Termini generales

Część kostna

Pars ossea

Istota korowa

Substantia corticalis

Istota zbita

Substantia compacta

Istota gąbczasta lub beleczkowa

Substantia spongiosa seu trabecularis

Część chrzęstna

Pars cartilaginea

Część błoniasta

Pars membranacea

Okostna

Periosteum

Ochrzęstna

Perichondrium

Trzeszczka

Os sesamoideum

Nasada

Epiphysis

Chrząstka nasadowa

Cartilago epiphysialis

Blaszka nasadowa

Lamina epiphysialis

Kresa lub linia nasadowa

Linea epiphysialis

Trzon

Diaphysis

Przynasada

Metaphysis

Guz

Tuber

Guzek

Tuberculum

Guzowatość

Tuberositas

Wyniosłość

Eminentia

Wyrostek

Processus

Kolec

Spina

Kłykieć

Condylus

Nadkłykieć

Epicondylus

Grzebień

Crista

Kresa lub linia

Linea

Wcięcie

Incisura

Bruzda

Sulcus

Dół

Fossa

Dołek

Fossula

Powierzchnia

Facies

Powierzchnia stawowa

Facies articularis

Jama szpikowa

Cavitas medullaris seu cavum medullare

Szpik kostny

Medulla ossium

Szpik kostny żółty

Medulla ossium flava

Szpik kostny czerwony

Medulla ossium rubra

Otwór

Foramen

Otwór odżywczy

Foramen nutricium seu nutriens

Rozwór

Hiatus

Kanał

Canalis

Kanał odżywczy

Canalis nutricius seu nutriens

Punkt lub ośrodek kostnienia

Punctum seu centrum ossificationis

Ośrodek kostnienia pierwotny lub trzonowy

Centrum ossificationis primarium seu diaphysiale

Ośrodek kostnienia wtórny lub nasadowy

Centrum ossificationis secundarium seu epiphysiale

Kształt kości

Forma ossium

Kość długa

Os longum

Trzon

Corpus

Koniec bliższy

Extremitas proximalis

Koniec dalszy

Extremitas distalis

Kość krótka

Os breve

Kość płaska

Os planum

Kość różnokształtna

Os multiforme seu irregulare

Kość pneumatyczna

Os pneumaticum

Połączenia

Iuncturae

Połączenie ścisłe

Synarthrosis

Połączenie włókniste

Iunctura fibrosa

Więzozrost

Syndesmosis

Więzozrost włóknisty

Syndesmosis fibrosa

Więzozrost sprężysty

Syndesmosis elastica

Wklinowanie

Gomphosis

Błona międzykostna

Membrana interossea

Szew

Sutura

Szew płaski

Sutura plana

Szew łuskowy

Sutura squamosa

Szew piłowaty

Sutura serrata

Szew ząbkowany

Sutura denticulata

Szew rąbkowy

Sutura limbosa

Szew schodkowy

Schindylesis

Połączenie chrzęstne

Iunctura cartilaginea

Chrząstkozrost

Synchondrosis

Spojenie

Symphysis

Chrząstka nasadowa

Cartilago epiphysialis

Połączenie kostne lub kościozrost

Iunctura ossea seu synostosis

Połączenie maziowe lub staw

Iunctura synovialis seu articulatio seu diarthrosis

Podstawowe składniki stawu

Elementa cardinalia articulationis

Powierzchnia stawowa

Facies articularis

Chrząstka stawowa

Cartilago articularis

Chrząstka szklista

Cartilago hyalinea

Chrząstka włóknista

Cartilago fibrosa

Jama stawowa

Cavitas articularis seu cavum articulare

Torebka stawowa

Capsula articularis

Błona włóknista lub warstwa włóknista

Membrana fibrosa seu stratum fibrosum

Błona maziowa lub warstwa maziowa

Membrana synovialis seu stratum synoviale

Kosmek maziowy

Villus synovialis

Kaletka maziowa

Bursa synovialis

Fałd maziowy

Plica synovialis

Maź lub maź stawowa

Synovia seu synovia articularis

Składniki dodatkowe stawu

Elementa accessoria articulationis

Obrąbek stawowy

Labrum articulare

Krążek stawowy

Discus articularis

Łąkotka stawowa

Meniscus articularis

Więzadło

Ligamentum

W. wewnątrztorebkowe

Lig. intracapsulare

W. torebkowe

Lig. capsulare

W. zewnątrztorebkowe

Lig. extracapsulare

Zachyłek stawowy

Recessus articularis

Rodzaje stawów

Genera articulationum

Staw prosty

Articulatio simplex

Staw złożony

Articulatio composita

Staw sprzężony

Articulatio coniugata

Staw nieregularny

Articulatio irregularis

Staw zawiasowy zmodyfikowany

Ginglymus modificatus

Klasyfikacja stawów

Classificatio articulationis

Staw jednoosiowy

Articulatio uniaxialis

Staw walcowy

Articulatio cylindrica

Staw zawiasowy

Ginglymus

Staw obrotowy

Articulatio trochoidea

Staw śrubowy

Articulatio cochlearis

Staw dwuosiowy

Articulatio biaxialis

Staw siodełkowy

Articulatio sellaris

Staw kłykciowy

Articulatio condylaris

Staw dwukłykciowy

Articulatio bicondylaris

Staw płaski

Articulatio plana

Staw wieloosiowy

Articulatio poliaxialis

Staw kulisty

Enarthrosis

Staw kulisty wolny

Articulatio spheroidea

Staw kulisty panewkowy

Articulatio cotylica

Staw półścisły

Amphiarthrosis seu hemiarthrosis

Rodzaje ruchów

Genera motum

Przesuwanie

Translatio

Obracanie

Rotatio

Obracanie na zewnątrz

Rotatio externa seu exorotatio

Obracanie do wewnątrz

Rotatio interna seu endorotatio

Odchylanie

Angulatio

Odwodzenie

Abductio

Przywodzenie

Adductio

Obwodzenie

Circumductio

Zginanie

Flexio

Zginanie do przodu

Anteflexio

Zginanie do tyłu

Retroflexio

Zginanie do boku

Flexio lateralis

Prostowanie

Extensio

Przeciwstawienie

Oppositio

Odprowadzenie

Repositio

Nawracanie

Pronatio

Odwracanie

Supinatio

Wysuwanie

Protrusio

Cofanie

Retractio

Unoszenie

Elevatio

Opuszczanie

Depressio

Ewersja

Eversio

Zginanie grzbietowe

Flexio dorsalis

Odwodzenie

Abductio

Nawracanie

Pronatio

Inwersja

Inversio

Zginanie podeszwowe

Flexio plantaris

Przywodzenie

Adductio

Odwracanie

Supinatio

2 KRĘGOSŁUP I SZKIELET KLATKI PIERSIOWEJ COLUMNA VERTEBRALIS ET SKELETON THORACIS

KOŚCIEC OSIOWY

SKELETON AXIALE

Kręgosłup

Columna vertebralis

Krzywizna pierwotna

Curvatura primaria

Krzywizna tylna piersiowa

Kyphosis thoracica

Krzywizna tylna krzyżowa

Kyphosis sacralis

Krzywizna wtórna

Curvatura secundaria

Krzywizna przednia szyjna

Lordosis cervicis

Krzywizna przednia lędźwiowa

Lordosis lumbalis

KRĘG

VERTEBRA

Trzon kręgu

Corpus vertebrae

Powierzchnia międzykręgowa

Facies intervertebralis

Nasada pierścieniowata

Epiphysis annularis

Łuk kręgu

Arcus vertebrae

Nasada łuku kręgu

Pediculus arcus vertebrae

Wcięcie kręgowe górne

Incisura vertebralis superior

Wcięcie kręgowe dolne

Incisura vertebralis inferior

Blaszka łuku kręgu

Lamina arcus vertebrae

Wyrostek kolczysty

Processus spinosus

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

Wyrostek stawowy górny

Processus articularis superior

Wyrostek stawowy dolny

Processus articularis inferior

Otwór kręgowy

Foramen vertebrale

Kręgi szyjne (C1–C7)

Vertebrae cervicales (C1–C7)

Kręgi szyjne typowe (C3–C6)

Vertebrae cervicales typicae (C3–C6)

Trzon kręgu

Corpus vertebrae

Powierzchnia międzykręgowa

Facies intervertebralis

Nasada pierścieniowata

Epiphysis annularis

Hak trzonu

Uncus corporis

Łuk kręgu

Arcus vertebrae

Nasada łuku kręgu

Pediculus arcus vertebrae

Wcięcie kręgowe górne

Incisura vertebralis superior

Wcięcie kręgowe dolne

Incisura vertebralis inferior

Blaszka łuku kręgu

Lamina arcus vertebrae

Otwór kręgowy

Foramen vertebrale

Wyrostek kolczysty dwudzielny

Processus spinosus bifidus

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

Otwór wyrostka poprzecznego

Foramen processus transversi

Guzek przedni

Tuberculum anterius

(Guzek tętnicy szyjnej – C6)

(Tuberculum caroticum – C6)

Guzek tylny

Tuberculum posterius

Bruzda nerwu rdzeniowego

Sulcus nervi spinalis

Wyrostek stawowy górny

Processus articularis superior

Powierzchnia stawowa górna

Facies articularis superior

Wyrostek stawowy dolny

Processus articularis inferior

Powierzchnia stawowa dolna

Facies articularis inferior

Przyczepy mięśni

Origo et insertio musculi

Trzon kręgu

Corpus vertebrae

M. długi szyi

M. longus colli

Wyrostek kolczysty

Processus spinosus

M. półkolcowy klatki piersiowej

M. semispinalis thoracis

M. półkolcowy szyi

M. semispinalis cervicis

M. wielodzielny szyi

M. multifidus cervicis

Mm. kolcowe

Mm. spinales

Mm. międzykolcowe

Mm. interspinales

Guzek przedni

Tuberculum anterius

M. pochyły przedni

M. scalenus anterior

M. długi głowy

M. longus capitis

M. długi szyi

M. longus colli

Guzek tylny

Tuberculum posterius

M. płatowaty szyi

M. splenius cervicis

M. najdłuższy szyi

M. longissimus cervicis

M. biodrowo-żebrowy szyi

M. iliocostalis cervicis

M. dźwigacz łopatki

M. levator scapulae

M. pochyły tylny

M. scalenus posterior

M. pochyły środkowy

M. scalenus medius

Kręgi szyjne nietypowe (C1,C2,C7)

Vertebrae cervicales atypicae (C1,C2,C7)

Kręg szczytowy (C1)

Atlas (C1)

Część boczna

Massa lateralis

Powierzchnia stawowa górna

Facies articularis superior

Powierzchnia stawowa dolna

Facies articularis inferior

Łuk przedni

Arcus anterior

Dołek zębowy

Fovea dentis

Guzek przedni

Tuberculum anterius

Łuk tylny

Arcus posterior

Bruzda tętnicy kręgowej

Sulcus arteriae vertebralis

(Kanał tętnicy kręgowej)

(Canalis arteriae vertebralis)

Guzek tylny

Tuberculum posterius

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

Otwór wyrostka poprzecznego

Foramen processus transversi

Otwór kręgowy

Foramen vertebrale

Przyczepy mięśni

Origo et insertio musculi

Część boczna

Massa lateralis

M. prosty głowy przedni

M. rectus capitis anterior

Guzek przedni

Tuberculum anterius

M. długi szyi

M. longus colli seu cervicis

M. skośny głowy górny

M. obliquus capitis superior

Łuk tylny

Arcus posterior

M. prosty głowy tylny mniejszy

M. rectus capitis posterior minor

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

M. prosty głowy boczny

M. rectus capitis lateralis

M. skośny głowy górny

M. obliquus capitis superior

M. skośny głowy dolny

M. obliquus capitis inferior

M. dźwigacz łopatki

M. levator scapulae

M. płatowaty szyi

M. splenius cervicis

M. pochyły środkowy

M. scalenus medius

Kręg obrotowy (C2)

Axis (C2)

Trzon kręgu

Corpus vertebrae

Ząb kręgu obrotowego

Dens axis

Wierzchołek zęba

Apex dentis

Powierzchnia stawowa przednia

Facies articularis anterior

Powierzchnia stawowa tylna

Facies articularis posterior

Łuk kręgu

Arcus vertebrae

Nasada łuku kręgu

Pediculus arcus vertebrae

Blaszka łuku kręgu

Lamina arcus vertebrae

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

Otwór wyrostka poprzecznego

Foramen processus transversi

Wyrostek kolczysty dwudzielny

Processus spinosus bifidus

Powierzchnia stawowa górna

Facies articularis superior

Wyrostek stawowy dolny

Processus articularis inferior

Powierzchnia stawowa dolna

Facies articularis inferior

Otwór kręgowy

Foramen vertebrale

Przyczepy mięśni

Origo et insertio musculi

Trzon kręgu

Corpus vertebrae

M. długi szyi

M. longus colli

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

M. dźwigacz łopatki

M. levator scapulae

M. pochyły środkowy

M. scalenus medius

M. płatowaty szyi

M. splenius cervicis

Mm. międzypoprzeczne

Mm. intertransversarii

Wyrostek kolczysty

Processus spinosus

M. skośny głowy dolny

M. obliquus capitis inferior

M. prosty głowy tylny większy

M. rectus capitis posterior maior

M. półkolcowy szyi

M. semispinalis cervicis

M. kolcowy szyi

M. spinalis cervicis

M. wielodzielny szyi

M. multifidus cervicis

Mm. międzykolcowe

Mm. interspinales

Kręg wystający (C7)

Vertebra prominens (C7)

Trzon kręgu

Corpus vertebrae

Powierzchnia międzykręgowa

Facies intervertebralis

Hak trzonu

Uncus corporis

Nasada pierścieniowata

Epiphysis annularis

Dołek żebrowy

Fovea costalis

Łuk kręgu

Arcus vertebrae

Blaszka łuku kręgu

Lamina arcus vertebrae

Nasada łuku kręgu

Pediculus arcus vertebrae

Wcięcie kręgowe górne

Incisura vertebralis superior

Wcięcie kręgowe dolne

Incisura vertebralis inferior

Otwór kręgowy

Foramen vertebrale

Wyrostek kolczysty niepodzielony

Processus spinosus nonbifidus

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

Otwór wyrostka poprzecznego

Foramen processus transversi

Guzek przedni

Tuberculum anterius

Guzek tylny

Tuberculum posterius

Bruzda nerwu rdzeniowego

Sulcus nervi spinalis

Wyrostek stawowy górny

Processus articularis superior

Powierzchnia stawowa górna

Facies articularis superior

Wyrostek stawowy dolny

Processus articularis inferior

Powierzchnia stawowa dolna

Facies articularis inferior

Przyczepy mięśni

Origo et insertio musculi

Wyrostek kolczysty niepodzielony

Processus spinosus nonbifidus

M. czworoboczny

M. trapezius

M. kolcowy głowy

M. spinalis capitis

M. półkolcowy klatki piersiowej

M. semispinalis thoracis

Mm. wielodzielne

Mm. multifidi

Mm. międzykolcowe

Mm. interspinales

Wyrostek poprzeczny

Processus transversus

M. pochyły najmniejszy

M. scalenus minimus

M. dźwigacz żeber

M. levator costae