© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016

© Copyright by Marek Wasiluk, Warszawa 2016

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i metodyka zabiegów fizjoterapeutycznych w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań fizjoterapii, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje producenta sprzętu lub autorów metod, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych metod fizjoterapii.

Wydawca: Stella Nowośnicka-Pawlito

Redaktor prowadzący: Agnieszka Janowska

Redaktor merytoryczny: Dorota Kassjanowicz

Producent: Anna Bączkowska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Lekarskiego PZWL: Tomasz Szymański

Projekt okładki i stron tytułowych: Lidia Michalak-Mirońska

Ilustracja na okładce: dpaint/Fotolia

Zdjęcia w książce pochodzą ze źródła Autora: www.marekwasiluk.pl

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2016 r., (wyd. I)

Warszawa 2016

ISBN 978-83-200-5052-3

Wydawnictwo Lekarskie PZWL

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695-43-21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

SPIS TREŚCI

Wstęp

Część 1: Wprowadzenie do medycyny estetycznej

1. Początki, kroki milowe i przyszłość medycyny estetycznej

Francuski początek

Kroki milowe w medycynie estetycznej

Rozwój bez granic

2. Między kosmetologią a chirurgią plastyczną

Kosmetologia a medycyna estetyczna

Medycyna estetyczna a chirurgia plastyczna

3. Kanony piękna

Piękna przeciętność

Złota proporcja

Odstępstwa od kanonów

Ciało idealne, czyli jakie?

Przełożenie praktyczne

4. Budowa i fizjologia skóry

Jak jest zbudowana skóra

Jak się zmienia skóra

5. Lekarz czy gabinet, czyli priorytety w medycynie estetycznej

Lekarz idealny

Gabinet na miarę

Siedem grzechów głównych lekarzy

Siedem grzechów głównych pacjentów

6. Jak dbać o skórę

Słońce. Wróg czy przyjaciel?

Po co nam ta woda

Dbanie o skórę po zabiegach

Część 2: Technologie i metody terapeutyczne

1. Narzędzia odmładzania

Obszary działania w medycynie estetycznej

Od niszczenia do rozmowy, czyli dziesięć metod działania

Jak znaleźć właściwy gabinet

2. Nowoczesne technologie w medycynie estetycznej

Światło – lasery

Zasady działania i właściwości laserów

Sposób działania na tkanki

Bezpieczeństwo i kalibracja

Światło – IPL

IPL a laser

E-light, czyli dwa w jednym

Światło – LED-y

Elektryczność

Prąd stały i zmienny

Prąd zmienny w medycynie estetycznej

Urządzenia wykorzystujące radiofrekwencję (RF)

Frakcyjna RF mikroigłowa, czyli prąd i igły

Fala Powietrzna – ultradźwięki

3. Dobre kontra kiepskie urządzenia, czyli czym się kierować przy kupnie sprzętu do gabinetu medycyny estetycznej

Analiza potrzeb terapeutycznych

Proces zakupu nowego sprzętu

Marketing w medycynie estetycznej

4. Bezpieczeństwo w gabinecie medycyny estetycznej

Definicje pojęć

Od narzędzi jednorazowych do sterylizacji

Dlaczego aseptyka jest ważna

Kiedy dezynfekcja, a kiedy sterylizacja – przykłady postępowania

Bezpieczeństwo a certyfikaty i wyroby medyczne

Z życia wzięte

Część 3: Odmładzanie

1. Jak i dlaczego się starzejemy

Dlaczego się starzejemy?

Jakość i kształt – dwa komponenty młodości

Proporcje i zasada odwróconego trójkąta

Starzenie się i aspekty praktyczne

2. Toksyna botulinowa

Od masowych zatruć do medycyny estetycznej

Jak działa botoks

Na co działa toksyna botulinowa

Nietypowe zastosowania toksyny botulinowej – zgrzytanie zębami (bruksizm)

Trucizna o wielu imionach

„Lwia zmarszczka” na receptę

Wpływ pacjenta na skuteczność zabiegu

3. Wypełniacze i stymulatory

Co to jest i skąd się bierze kwas hialuronowy

Zastosowanie kwasu hialuronowego i najpopularniejsze zabiegi z jego wykorzystaniem

Klony i balony, czyli złe praktyki i błędy

Powikłania

Złe praktyki – prawdziwe przypadki

Konkurencja i marketing

Alternatywa dla kwasu hialuronowego

Kwas L-polimlekowy

4. Pilingi

5. Laser frakcyjny

Lasery ablacyjne i nieablacyjne

Jak wygląda zabieg laserem frakcyjnym ablacyjnym

Możliwe powikłania

Dla kogo laser frakcyjny

6. HIFU

7. Frakcyjna radiofrekwencja mikroigłowa (RF mikroigłowa)

8. Osocze bogatopłytkowe

Od krwi do czynników wzrostu

Jak wygląda zabieg

Dopalacz dla komórek

Razem czy osobno

Kiedy działa, a kiedy nie

9. Nici

Nie wszystko złoto, czyli nici złote i syntetyczne

Nowa generacja nici, nowa filozofia stosowania

Rusztowanie w skórze

Zastosowanie nici – gdzie warto, a gdzie nie ma sensu

Część 4: Problemy terapeutyczne

1. Przebarwienia

Słońce a przebarwieniowy efekt jo-jo

Dlaczego leczenie przebarwień jest skomplikowane

Metody usuwania przebarwień

Laser czy piling

Najczęstsze rodzaje przebarwień i sposoby ich usuwania

Diagnozowanie i błędy w leczeniu

Rady dla pacjentów z przebarwieniami

Prawdziwe przypadki

2. Blizny

Dlaczego leczenie blizn jest takie trudne

Dlaczego tworzą się blizny

Podział blizn ze względu na rodzaj

Podział blizn ze względu na sposób powstania

Jak dbać o bliznę?

Strategie leczenia – blizny zanikowe

Blizny zanikowe – prawdziwe przypadki

Strategie leczenia – blizny przerostowe

Strategie leczenia – blizny mieszane (pooparzeniowe)

Strategie leczenia – kolor blizny

3. Rozstępy

Skąd się biorą rozstępy

Rozstępy w ciąży

Rozstępy w wieku dojrzewania

Rozstępy u mężczyzn

Metody usuwania rozstępów

No Stretch Marks – O skuteczności terapii

Czy wszystkie urządzenia do RF mikroigłowej są tak samo skuteczne?

Łączenie RF mikroigłowej z innymi zabiegami

4. Cellulit

Jak i dlaczego powstaje cellulit

Czynniki sprzyjające powstawaniu cellulitu

Stopnie cellulitu

Jak zdiagnozować cellulit

Jak pozbyć się cellulitu domowymi metodami

Główne zasady leczenia cellulitu

Cellulit w stadium początkowym

Cellulit średnio zaawansowany z nadmiarem tkanki tłuszczowej

Cellulit zaawansowany – leczenie dla wytrwałych

5. Nadmiar tłuszczu

Komórki tłuszczowe – „nadmuchane baloniki”

Metody nieinwazyjne

Metody inwazyjne

6. Owłosienie

Budowa i właściwości włosa

Gdy włosów jest za mało – łysienie

Rodzaje łysienia i jego diagnostyka

Inne rodzaje łysienia

Gdy włosów jest za dużo – depilacja

Krótka historia depilacji

Lasery i inne metody trwałej depilacji

Co decyduje o skuteczności trwałej depilacji

Czy depilacja jest bolesna?

Owłosienie twarzy

Hirsutyzm

7. Zmiany naczynkowe

Czego nie lubi cera naczynkowa

Leczenie rumienia i „pajączków”

Trądzik różowaty

Malformacja naczyniowa

8. Trądzik

9. Nadpotliwość

Kiedy pocimy się za bardzo

Sposoby walki z potem

Toksyna botulinowa na nadpotliwość

Frakcyjna RF mikroigłowa

10. Tatuaż i makijaż permanentny

Tatuaż – ciało obce

Jak usunąć tatuaż

Ta sama nazwa, inny laser

Czarny – tak, żółty, zielony – nie, czyli jakie barwniki najłatwiej usunąć

11. Okolice oczu

Opadające górne powieki

Kurze łapki

Dolina łez

Obrzęki

Worki tłuszczowe

Cienie pod oczami

Część 5: Ginekologia estetyczna

1. Zabiegi ginekologii estetycznej

Wskazania do zabiegów

Rodzaje zabiegów ginekologii estetycznej

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Wstęp

Mimo że medycyna estetyczna jest najprężniej rozwijającym się działem współczesnej medycyny, zaskakująco mało jest na jej temat rzetelnych informacji. Większość z tego, co można przeczytać w mediach, nawet branżowych, to efekt twórczości prężnych działów marketingu producentów i dystrybutorów urządzeń i preparatów. Trudno się połapać, co jest prawdą, a co tylko reklamą; co jest nowatorskie, a co jedynie ładnie opakowane w slogany. Nawet lekarze mają z tym problem, a co dopiero klienci gabinetów medycyny estetycznej. Książka Medycyna estetyczna bez tajemnic będzie dla nich użytecznym przewodnikiem. Napisana w przystępny, obrazowy sposób, bazuje na moim doświadczeniu, a nie ulotkach reklamowych i teoretycznych rozważaniach rodem z podręczników. Nie wątpię, że pozwoli osobom, które szukają sposobu, by odsunąć w czasie oznaki jego upływu, na oddzieleniu ziaren od plew w informacyjnym chaosie.

W książce opisuję sporo przypadków z mojej codziennej praktyki. Uzmysławiam procesy starzenia i to, w jaki sposób wiedza o nich przekłada się na inteligentne stosowanie narzędzi odmładzania. Piszę o nowoczesnych metodach terapeutycznych w odniesieniu do najczęściej  spotykanych problemów, z jakimi przychodzą pacjenci. Uświadamiam wagę takich spraw, jak bezpieczeństwo, profesjonalizm, podstawowa znajomość technologii w gabinecie medycyny estetycznej. Na koniec wprowadzam w zagadnienia ginekologii estetycznej, najnowszej dziedziny medycyny estetycznej. Nie upiększam rzeczywistości, nie przemilczam faktów, piszę zarówno o tym, co dobrego medycyna estetyczna może zrobić dla człowieka, jak i o tym, jak źle zastosowana może zaszkodzić.

Książka nie wyczerpuje wszystkich zagadnień medycyny estetycznej. Chciałbym przekonać Czytelników, że medycyna estetyczna jest coraz skuteczniejsza i coraz mniej inwazyjna, że może realnie odmłodzić i upiększyć, że radzi sobie z problemami, które jeszcze parę lat temu włożylibyśmy do szuflady z napisem „przypadki beznadziejne”. Ważne tylko, by umiejętnie korzystać z narzędzi, które nam daje.

Marek Wasiluk

CZĘŚĆ PIERWSZA

WPROWADZENIE DO MEDYCYNY ESTETYCZNEJ

1
Początki, kroki milowe i przyszłość medycyny estetycznej

Prapoczątki medycyny estetycznej sięgają czasów starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian, czyli okresu panowania kultu piękna i harmonii. Gladiatorom po walkach rekonstruowano wargi, uszy i usuwano blizny. Egipska piękność, królowa Kleopatra, nie tylko kąpała się w kozim mleku i płatkach róży, lecz także wybielała zęby… moczem. W Indiach już na tysiąc lat przed naszą erą potrafiono zrekonstruować nos.

Czy jednak naprawdę uprawnione jest twierdzenie, że już wtedy narodziła się medycyna estetyczna? Doszukiwanie się jej korzeni w zamierzchłych epokach wydaje się atrakcyjne, jednak czym innym jest odwieczne pragnienie zatrzymania upływającego czasu, zachowania młodości i osiągnięcia idealnego piękna, a czym innym – narodziny dyscypliny medycznej, która może te pragnienia zrealizować. Prawdą jest, że zabiegi upiększające mają historię tak długą, jak historia człowieka. Jednak medycyna estetyczna to coś więcej niż działania poprawiające urodę, będące domeną kosmetyki i kosmetologii, a zarazem mniej niż chirurgiczna rekonstrukcja części ciała, którymi zajmuje się chirurgia plastyczna.

Współczesna medycyna estetyczna narodziła się jako dział medycyny dopiero w XX wieku. Obszarem jej zainteresowania jest dbałość o wysoką jakość życia pacjentów poprzez stosowanie zabiegów poprawiających ich fizyczną atrakcyjność, zapobiegających starzeniu się, a także cofających jego efekty. Co ważne – w odróżnieniu od innych gałęzi medycyny, zajmuje się ona osobami zdrowymi (chyba że sam proces starzenia zdefiniujemy jako chorobę).

FRANCUSKI POCZĄTEK

Za ojca medycyny estetycznej uznaje się francuskiego endokrynologa Jeana Jacques’a Legranda. A rok 1973, kiedy założył on Francuskie Towarzystwo Medycyny Estetycznej, przyjmuje się za oficjalny początek medycyny estetycznej jako dyscypliny medycznej. Dosyć szybko podobne towarzystwa powstały w innych krajach Europy: we Włoszech, Belgii, Hiszpanii. W 1978 roku Uniwersytet Medyczny w Mediolanie wprowadził przedmiot „medycyna estetyczna”. Również we Włoszech powstała pierwsza czteroletnia szkoła kształcąca lekarzy tej dyscypliny.

Uznaje się, że do Polski medycynę estetyczną sprowadził dr Andrzej Ignaciuk. Zetknął się z nią w czasie studiów w Rzymie, gdzie ukończył Uniwersytet Tor Vergata oraz czteroletnią Międzynarodową Szkołę Medycyny Estetycznej. Z inicjatywy jego oraz 14 innych lekarzy (byli to: prof. C.A. Bartoletti, prof. dr hab. med. J.A. Polański, prof. dr hab. med. A. Kukwa, doc. dr hab. med. H. Kwiatkowski, dr med. G.V. Oskarbski, doc. dr hab. med. A. Sankowski, doc. dr hab. med. J. Deszczyński, dr n. med. H. Deszczyńska, dr med. W. Deszczyński, dr med. J. Karpiński, dr med. G. Karpińska, dr med. T. Witwicki, dr n. med. P. Rebandel) w 1993 roku została powołana Sekcja Medycyny Estetycznej Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Tę datę przyjmuje się za początkową dla powstania medycyny estetycznej w Polsce.

KROKI MILOWE W MEDYCYNIE ESTETYCZNEJ

Jak widać, medycyna estetyczna jest gałęzią nową. Na świecie nie ma jeszcze 40 lat, a w Polsce skończyła ledwie 20. Zarazem to dziedzina o niezwykle dynamicznym rozwoju. Od toksyny botulinowej po dzisiejszą kompleksowość działań i postęp technologiczny – to prawdziwa rewolucja w myśleniu o urodzie. W rozwoju medycyny estetycznej można wyodrębnić 10 kroków milowych. Połowa z nich dotyczy preparatów, połowa – urządzeń.

Kroki milowe w wykorzystaniu preparatów w medycynie estetycznej

1. Toksyna botulinowa (botulina), potocznie zwana botoksem. Można śmiało powiedzieć, że od niej zaczęła się współczesna medycyna estetyczna. Zabieg jest tak prosty, szybki, skuteczny i bezpieczny, że nadal pozostaje najczęściej wykonywanym. Toksyna botulinowa to… jad kiełbasiany, czyli toksyna, która w małej ilości działa paraliżująco na mięśnie mimiczne, dzięki czemu „rozprasowuje” zmarszczki. Stosowana jest głównie do niwelowania „lwiej zmarszczki”, „kurzych łapek” i zmarszczek na czole. Wprowadzenie botuliny okazało się ważne także dlatego, że dzięki niej przekonaliśmy się, iż nie potrzeba skomplikowanych zabiegów, aby znacząco poprawić swój wygląd.

2. Pilingi. Nie były rewolucją na miarę botuliny, jednak trudno je pominąć w tym zestawieniu. Kilkanaście lat temu ich funkcja była bardzo ważna, bo odświeżały skórę i pomagały w wielu problemach, na które wcześniej nie istniała skuteczna metoda. Dziś, choć powszechnie stosowane, straciły na znaczeniu.

3. Kwas hialuronowy (HA). Jego wprowadzenie stanowiło bardzo duży krok naprzód, ponieważ rozwiązało problem wypełnienia ubytków objętości tkanek twarzy. Wcześniej używano co prawda wypełniaczy, ale miały one więcej wad niż zalet. Wypełniacze kolagenowe charakteryzowała zbyt mała trwałość i były zbyt alergenne, natomiast stałe miały za dużą trwałość, a w dodatku po paru latach mogły się przemieścić tak, że powodowały bardzo nieestetyczny efekt. Kwas hialuronowy jest biozgodny, bezpieczny i daje szybki rezultat, który stosunkowo długo się utrzymuje. Wszystko to sprawia, że nadal jest w czołówce zabiegów wykonywanych w gabinetach medycyny estetycznej.

4. Kwas L-polimlekowy. Dzięki kwasowi L-polimlekowemu zaczęto patrzeć na ludzką twarz jak na obiekt 3D i rozumieć, że starzenie się skóry to nie tylko kwestia jej postępującej wiotkości i zmarszczek, ale przede wszystkim ubytków i przebudowy tego, co mamy pod nią. Kwas ten odbudowuje tkanki i w sposób naturalny, a nie przez wprowadzenie implantu (w postaci np. HA).

5. Nici liftingujące. Chodzi o najnowszą generację nici: cienkich, wchłanialnych, z haczykami. Dzięki nim można odwlec moment, w którym konieczne będzie sięgnięcie po inwazyjne metody liftingu, ze skalpelem włącznie. Nici z haczykami podciągają skórę, poprawiają owal twarzy i niwelują „chomiki”.

Kroki milowe w wykorzystaniu urządzeń w medycynie estetycznej

6. Laser frakcyjny. Zaawansowane technologie wprowadziły medycynę estetyczną na nieosiągalne dotąd szczyty. Laser frakcyjny (ściślej – laser frakcyjny ablacyjny) stosowany jest m.in. do odświeżania i napinania skóry oraz usuwania niektórych blizn i zmarszczek. Wprowadzony został do medycyny estetycznej kilkanaście lat temu i cały czas pozostaje niezastąpiony.

7. Laser do depilacji. Wszystkie kobiety mają włosy m.in. w takich miejscach, w których wolałyby ich nie mieć. Możliwość ich trwałego usuwania okazała się prawdziwą rewolucją.

8. Laser do zamykania naczynek. Trudno go przecenić. Zanim się pojawił, nie było żadnej skutecznej metody radzenia sobie z cerą naczyniową.

9. Frakcyjna RF mikroigłowa. Technologia rewolucyjna. To pierwsza naprawdę skuteczna metoda usuwania rozstępów. Dodatkowo okazało się, że ma mnóstwo innych zalet: niweluje blizny zanikowe, liftinguje skórę, a na nadpotliwość jest lepsza od botoksu.

10. HIFU (high intensity focused ultrasound). To najnowsze technologiczne odkrycie medycyny estetycznej – urządzenie wykorzystujące skupioną wiązkę bezpiecznych ultradźwięków o dużym natężeniu. Zapewnia doskonały efekt odmładzający przy braku uszkodzeń skóry, dzięki czemu pacjent wychodzi z gabinetu bez śladów po zabiegu.

ROZWÓJ BEZ GRANIC

Trudno dziś dokładnie sobie wyobrazić, dokąd nas zaprowadzi rozwój medycyny estetycznej za 10–20 lat. Dąży się do tego, by stosowane przez nią metody były coraz bardziej skuteczne, mniej inwazyjne i dawały szybsze efekty, a okres rekonwalescencji trwał jak najkrócej.

Najważniejszy kierunek rozwoju wyznaczają firmy opracowujące nowe produkty i urządzenia, a nie lekarze, którzy jedynie (albo aż) pracują nad efektywnym i bezpiecznym klinicznym ich zastosowaniem oraz wykorzystaniem. Postęp technologiczny powoduje, że lekarz medycyny estetycznej ma skuteczne narzędzia przeciwdziałające takim problemom estetycznym, które wcześniej były nie do rozwiązania. Tylko w ciągu ostatnich kilku lat pojawiły się dwa takie rewolucyjne urządzenia: frakcyjna RF mikroigłowa i HIFU.

Drugi kierunek to tendencja ukierunkowana na naturalność; metody regeneracyjne, które sterowałyby naturalnymi procesami organizmu tak, aby dochodziło do regeneracji i naturalnej odbudowy własnych tkanek. W ten trend wpisują się terapie, które pojawiły się już w niektórych krajach, wykorzystujące hodowlę własnych fibroblastów. Coraz głośniej jest też o stosowaniu w medycynie estetycznej komórek macierzystych, ale to ciągle obszar, o którym więcej nie wiemy, niż wiemy. To, że w organizmie dorosłego człowieka są komórki macierzyste, wiadomo od dawna, na razie jednak nie nauczyliśmy się, jak je kontrolować, jak nimi sterować, jak zmusić, żeby „robiły więcej” niż normalnie. I jeszcze zapewne przez kilkadziesiąt najbliższych lat tego nie ustalimy.

Trzeci kierunek to profilaktyka, czyli zachęcanie do jak najwcześniejszych działań, aby odsunąć w czasie moment starzenia się skóry, i kompleksowe postrzeganie organizmu, a nie tylko przez pryzmat zmarszczek. Żywienie, równowaga hormonalna, styl życia, środowisko, aspekty psychiczne i psychologiczne składają się na profilaktykę anti-ageing, czyli antystarzeniową. Starzenie się to proces, który dotyczy całego organizmu. Być może pojawią się kiedyś terapie genowe lub ogólnoustrojowe, które sprawią, że ciało będzie się starzeć wolniej, a gdzieś na końcu tego łańcucha kroczków ku wiecznej młodości będzie pigułka powstrzymująca starzenie…

Trzeba pamiętać, że nadal nie do końca rozumiemy procesy starzenia się. Wyniki wielu badań nas zaskakują, a zarazem dają ogromne nadzieje. Niedawno przeprowadzono eksperymenty, w których odmłodzono starego osobnika myszy poprzez transfuzję krwi od młodego. Ale nie tylko zahamowano proces starzenia się. Mięśniom, sercu i komórkom mózgowym „ubyło” lat. Za odmłodzenie organów odpowiadało białko GDF11. Co to oznacza dla terapii odmładzających u ludzi, jeszcze jednak nie wiadomo.

2
Między kosmetologią a chirurgią plastyczną

Załóżmy, że kobiecie w wieku 50+ przestała nagle odpowiadać filozofia „godnego starzenia się”, a zwiotczenia skóry i powiększająca się liczba zmarszczek zaczęły jej spędzać sen z powiek. Postanawia więc coś z tym zrobić.

Pierwsze kroki kieruje do…

› (opcja 1) kosmetyczki – po pilingu powierzchownym i maseczce ma odświeżoną twarz i lepsze samopoczucie wynikające z faktu, że nareszcie coś dla siebie zrobiła; niestety, nic poza tym z tego nie wynika;

› (opcja 2) chirurga plastycznego – po liftingu wychodzi ze szwami i obolałą, siną twarzą, a czekają ją jeszcze dwa tygodnie rekonwalescencji; skóra jest naciągnięta, zmarszczki i bruzdy znacznie się zmniejszyły, a mimo to twarz wygląda nienaturalnie. Kobieta nie poznaje samej siebie w lustrze. Co więcej, wszyscy się jej przyglądają, ale ona nie jest pewna, czy z zachwytem, czy z podejrzliwością.

Żadna z tych opcji nie jest zachęcająca. Na szczęście między mało skutecznymi zabiegami kosmetycznymi a inwazyjnymi zabiegami chirurgicznymi jest jeszcze trzecia możliwość – medycyna estetyczna. Specjalista w tej dziedzinie ma do wyboru pełną gamę zabiegów, od botoksu i wypełniaczy do laserów, RF mikroigłowej, HIFU i innych metod regeneracyjnych – skutecznych i nieinwazyjnych albo mało inwazyjnych.

KOSMETOLOGIA A MEDYCYNA ESTETYCZNA

Zarówno kosmetyczki i kosmetolodzy, jak i lekarze medycyny estetycznej pracują na to, by ich klienci byli piękni i młodzi. Podstawowa różnica jest taka, że metody stosowane w gabinetach medycyny estetycznej pozwalają cofnąć objawy starzenia się, a te z gabinetów kosmetycznych mają działanie podtrzymujące, profilaktyczne, pielęgnacyjne i upiększające. Wynika to z faktu, że w kosmetologii wpływamy głównie na naskórek, który możemy złuszczyć, odświeżyć bądź rozjaśnić, ale nie wpłyniemy na to, co jest głębiej, nie uzupełnimy ubytków ani nie zregenerujemy tkanek. Medycyna estetyczna, jako gałąź medycyny, stosuje metody, które ingerują nie tylko w skórę, lecz także w pewnym stopniu w funkcjonowanie organizmu, wymagają więc specjalistycznej wiedzy.

Trudno jest precyzyjnie oddzielić kompetencje lekarza medycyny estetycznej i kosmetologa. Kiedy mowa o zabiegach czysto pielęgnacyjnych, wykonywanych w gabinetach kosmetycznych (w opozycji do zabiegów inwazyjnych, takich jak liposukcja, wycinanie zmian czy botoks), istnieje zgodność, że te pierwsze są domeną kosmetyczek, a drugie – lekarzy medycyny estetycznej. Ale pomiędzy tymi skrajnościami rozciąga się teren będący polem do wielu interpretacji, a czasem nadużyć. Polskie prawo nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jakie zabiegi może jeszcze wykonywać kosmetolog, a jakie musi już lekarz medycyny estetycznej. Za główne kryterium przyjmuje się to, czy podczas zabiegu zostaje przekroczona granica skórno-naskórkowa, chociaż nie jest ono jedynym warunkiem. Tylko lekarze i pielęgniarki mogą dokonywać iniekcji, dlatego np. podawać botoks (który w dodatku jest lekiem) powinni wyłącznie oni.

Wielu osobom wydaje się, że medycyna estetyczna jest mało wymagającą, za to bardzo zyskowną branżą. Tymczasem to jedna z najbardziej obszernych dziedzin, gdyż wymaga wiedzy z wielu różnych obszarów medycyny. Trzeba bardzo dobrze rozumieć fizjologię starzenia się organizmu, a także znać się na dermatologii, endokrynologii, flebologii, a częściowo też na chirurgii, nie mówiąc już o wiedzy techniczno-fizycznej, niezbędnej do bezpiecznego stosowania urządzeń. Co więcej, wiedza ta nie jest podana w jednym zestawie podręczników; trzeba ją czerpać z różnych źródeł. Dlatego kosmetolog, który zamierza wykonać zabieg z zakresu medycyny estetycznej, powinien zadać sobie pytanie, czy naprawdę ma dostateczną wiedzę i doświadczenie, a przede wszystkim, czy będzie w stanie udzielić pomocy w przypadku komplikacji. A te mogą się zdarzyć zawsze, niezależnie od tego, czy jest to gabinet kosmetyczny, czy gabinet medycyny estetycznej. W przypadku źle wykonanej depilacji często dochodzi do poparzeń i trzeba wiedzieć, jak szybko i skutecznie zadziałać. Przy mezoterapii, gdyby pojawiła się infekcja, ani kosmetyczka, ani kosmetolog nie wypiszą recepty na antybiotyk – muszą odsyłać swojego klienta do lekarza.

Dlatego byłoby najlepiej, gdyby zakres kompetencji został wyraźnie rozdzielony. Zabiegi inwazyjne i związane z naruszeniem bariery skórnej powinien zdecydowanie wykonywać lekarz medycyny estetycznej. W kompetencjach kosmetyczek i kosmetologów mogą pozostać procedury mniej inwazyjne, a także cały zakres działań pielęgnacyjnych.

Istnieje jednak wiele obszarów, gdzie możliwa i wskazana jest współpraca. Zabiegi kosmetyczne odgrywają ważną rolę, bo mogą zminimalizować wpływ czynników zewnętrznych na proces starzenia się skóry. Pomagają też dłużej utrzymać efekt odmłodzenia, uzyskany w gabinecie medycyny estetycznej. Na przykład, jeśli ktoś wykonał zabieg laserem frakcyjnym ablacyjnym, może to powtórzyć po sześciu miesiącach, ale też wydłużyć ten czas, o ile regularnie, raz w miesiącu, odwiedzi gabinet kosmetyczny. Podobnie jest z zabiegiem liposukcji, po którym warto wykonać zabiegi modelujące w gabinecie kosmetycznym.