© Copyright by PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części tej publikacji bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji.

Wydawca: Sylwia Węgrzyn

Redaktor merytoryczny i korekta: Monika Gołaszewska

Producent: Anna Bączkowska

Projekt okładki, stron tytułowych i wnętrza: Lidia Michalak-Mirońska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwo Lekarskie: Michał Latusek

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2020r. (wyd. I)

Warszawa 2020

ISBN 978-83-200-6242-7

PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o.o.

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Informacje w sprawie współpracy reklamowej: reklama@pwn.pl

Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za treść ogłoszeń zamieszczonych przez reklamodawców.

Bezpłatny fragment

Autorzy

Słowo wstępne

Dziecko z zaburzeniami w oddawaniu moczu i moczeniem nocnym
Dr n. med. Michał Maternik

Diagnostyka w kierunku wad wrodzonych układu moczowego u dzieci w 1. roku życia
Prof. dr hab. n. med. Marcin Tkaczyk

Dziecko z nadciśnieniem tętniczym
Dr n. med. Małgorzata Stańczyk

Dziecko z kamicą moczową
Prof. dr hab. n. med. Przemysław Sikora

Szczepienia u dzieci z chorobami nerek
Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Zeman, dr n. med. Hanna Czajka

Krwinkomocz i białkomocz u dzieci
Prof. dr hab. n. med. Maria Szczepańska

Recenzja

O Autorze

Autorzy

Prof. dr hab. n. med. Marcin Tkaczyk

Zakład Dydaktyki Pediatrii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Klinika Pediatrii, Immunologii i Nefrologii, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

Dr n. med. Hanna Czajka

Kolegium Medyczne, Uniwersytet Rzeszowski

Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy im. św. Ludwika w Krakowie

Dr n. med. Michał Maternik

Klinika Pediatrii, Nefrologii i Nadciśnienia, Gdański Uniwersytet Medyczny

Prof. dr hab. n. med. Przemysław Sikora

Klinika Nefrologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Dr n. med. Małgorzata Stańczyk

Klinika Pediatrii Immunologii i Nefrologii, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Prof. dr hab. n. med. Maria Szczepańska

Katedra i Klinika Pediatrii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Zeman

Klinika Pediatrii Immunologii i Nefrologii, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Słowo wstępne

Szanowni Państwo!

Zapraszam serdecznie do lektury monografii poświęconej nefrologii dziecięcej, wydanej z myślą o lekarzach pracujących w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej z dziećmi z chorobami nerek.

Zespół doświadczonych nefrologów dziecięcych oraz specjalistów immunologii klinicznej, na podstawie istniejących zaleceń towarzystw naukowych oraz wyników wiarygodnych badań, przygotował najbardziej przydatne praktykom wskazówki postępowania.

Zagadnienia w publikacji dotyczą interpretacji podstawowych nieprawidłowości w wynikach laboratoryjnych badań moczu, zasad diagnostyki w podejrzeniu kamicy dróg moczowych, zaburzeń mikcji, nadciśnienia tętniczego oraz postępowania w przypadku podejrzenia wady wrodzonej układu moczowego. Szczególnie cieszę się, że do współpracy udało się zaprosić znanych specjalistów w dziedzinie szczepień ochronnych u dzieci, którzy przedstawili komentarze do aktualnych zaleceń u dzieci z chorobami nerek.

Mam głęboką nadzieję, że wybrany sposób prezentacji będzie jasny i przydatny dla Państwa oraz ułatwi podejmowanie decyzji diagnostycznych i terapeutycznych na poziomie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Gorąco zachęcam do lektury.

Prof. dr hab. n. med. Marcin Tkaczyk

Dziecko z zaburzeniami w oddawaniu moczu i moczeniem nocnym
Dr n. med. Michał Maternik

DEFINICJE I EPIDEMIOLOGIA

Kontrola mikcji w dzień, a następnie w nocy jest jednym z kamieni milowych rozwoju dziecka. Fizjologicznie kontrolę oddawania moczu w dzień dziecko powinno osiągnąć w 3.‒4. roku życia, a moczenie nocne uznawane jest za objaw patologiczny, gdy występuje po ukończeniu 5. roku życia.

Problem ten dotyczy dużej części populacji dziecięcej. Według badań epidemiologicznych około 15% dzieci w wieku 6 lat ma objawy związane z zaburzeniami czynności dolnych dróg moczowych, z czego największą grupę (85%) stanowią dzieci z moczeniem nocnym. Skalę problemu pokazuje fakt, iż moczenie nocne jest drugą po schorzeniach alergicznych przewlekłą chorobą u dzieci. Na podstawie polskich badań ankietowych szacuje się, że problem ten dotyka około 300 000 dzieci w wieku do 18. roku życia [1].

Zaburzenia czynności pęcherza moczowego i związane z tym objawy pozostają w ścisłej korelacji z zaburzeniami czynności końcowego odcinka układu pokarmowego. Związek ten wynika z wzajemnych relacji anatomicznych, wspólnego unerwienia oraz wpływu zaparć i nietrzymania stolca na funkcję dolnych dróg moczowych. Całość zaburzeń związanych z wydalaniem nosi wspólną nazwę dysfunkcji pęcherzowo-jelitowej ‒ jej podział przedstawia rycina 1.

Celem prawidłowej klasyfikacji zaburzeń mikcji International Children’s Continence Society (ICCS) wprowadziło szereg definicji związanych z funkcją dolnych dróg moczowych.

Kontynencja jest to zdolność przetrzymywania moczu w pęcherzu do czasu, gdy po uświadomieniu stanu wypełnienia opróżnianie jego jest wygodne i społecznie akceptowane.

Częstość mikcji u dziecka kontrolującego oddawanie moczu, przy adekwatnym nawodnieniu, prawidłowo wynosi od 4 do 7 razy na dobę. Obniżona częstość mikcji to 3 i mniej mikcji na dobę, a podwyższona ‒ 8 i więcej mikcji/dobę.