© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Redaktor ds. publikacji popularnonaukowych: mgr Agata Góra

Redaktor merytoryczny: mgr Teresa Materkowska

Korekta: Anna Marecka

Strony tytułowe zaprojektowała: Maria Sosnowska

Autorki i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji.

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2008 r., (wyd. I)

Warszawa 2019

ISBN 978-83-200-5795-9

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

email: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Spis treści

Wstęp

Aspekty medyczne bólów głowy

Jakie są kryteria rozpoznawania bólu głowy?

Struktury wrażliwe na ból

Patomechanizm bólów głowy

Podział bólów głowy

Bóle głowy pierwotne (samoistne)

Migrena

Epidemiologia

Patogeneza

Czynniki genetyczne

Kryteria rozpoznawania

Czy istnieje związek między migreną a alergią?

Postacie

Migrena bez aury (dawna nazwa: migrena zwykła, pospolita)

Migrena z aurą (poprzednie określenia: migrena klasyczna, oczna, skojarzona)

Migrena typu podstawnego (poprzednio migrena podstawna)

Dziecięce zespoły okresowe będące prekursorami migreny

Migrena siatkówkowa

Migrena okoporaźna

Powikłania migreny

Badania pomocnicze w rozpoznawaniu migreny

Leczenie

Leczenie farmakologiczne

Leczenie profilaktyczne

Rokowanie

Bóle głowy typu napięciowego

Częstość występowania

Klasyfikacja

Kryteria diagnostyczne u dzieci

Mechanizm powstawania

Jakie czynniki mogą wyzwalać ból o charakterze napięciowym?

Czynniki natury psychologicznej

Leczenie

Klasterowe bóle głowy

Nowe codzienne stałe bóle głowy

Bóle głowy objawowe

Bóle głowy w chorobach internistycznych

Bóle głowy w zakażeniach wewnątrzczaszkowych

Bóle głowy w zakażeniach pozaczaszkowych

Bóle głowy w guzach mózgu

Guz rzekomy mózgu (łagodne nadciśnienie śródczaszkowe)

Bóle głowy pourazowe

Bóle głowy w chorobach narządu wzroku

Bóle głowy w chorobach laryngologicznych

Bóle głowy w chorobach naczyniowych mózgu

Bóle głowy w padaczce

Problemy dzieci z bólami głowy

Aktywność szkolna

Uprawianie sportów

Leki stosowane w migrenie

Leki stosowane w czasie epizodu bólowego

Leki stosowane w profilaktyce migreny

Pytania i odpowiedzi

Słownik terminów medycznych

Wstęp

Bóle głowy u dzieci i młodzieży, często spotykane w codziennej praktyce lekarskiej, stanowią bardzo poważny problem diagnostyczny i leczniczy. Mogą one występować w każdym wieku, mieć różne przyczyny i różny obraz kliniczny i dlatego diagnostyka bólów głowy powinna być bardzo wnikliwa. Często musi być również prowadzona wielokierunkowo. Bóle głowy rzutują na zachowanie się dziecka nawet wówczas, gdy u ich podłoża nie leżą poważne przyczyny, jak np. guz mózgu. Dziecko nie osiąga dobrych wyników w nauce, unika rówieśników, nie uprawia sportu, ma zaburzenia snu i łaknienia.

Badania populacyjne, prowadzone również w Polsce, wykazały, że w wieku 6-15 lat bóle głowy zgłasza 21,4% dzieci, natomiast między 6. a 19. rokiem – 40%. Odsetek dzieci z bólami głowy w wieku przedszkolnym wynosi 4-19%, dane te jednak nie są pewne. Wynika to z faktu, iż możliwości ekspresji bólu głowy w najmłodszym wieku są inne niż u dzieci starszych. Brak danych o częstości bólów głowy u niemowląt i u małych dzieci.

W tym poradniku przedstawiamy najważniejsze zagadnienia dotyczące bólów głowy u dzieci w aspekcie wczesnego rozpoznania i postępowania terapeutycznego.

prof. dr med. Ewa Dilling-Ostrowska,
dr n. med. Anna Olszewska