© Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2022

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Recenzent: dr hab. n. med. Łukasz Czyżewski

Wydawca: Anna Plewa

Redaktor prowadzący: Barbara Nowak-Pacholczak

Redaktor merytoryczny: Agnieszka Janowska

Producent: Monika Dąbrowska

Projekt okładki i stron tytułowych: Kalina Możdżyńska/www.worksbykalina.com

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2022r. (Wydanie I)

Warszawa 2022

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

ISBN 978-83-01-22657-2

DOI: https://doi.org/10.53271/2022.087

Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.

ul. G. Daimlera 2

02-460 Warszawa

pwn.pl

www.nursing.com.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.:
Michał Latusek

Informacje w sprawie współpracy reklamowej: BR.PZWL@pwn.pl

Fragment

Autorzy

Przedmowa

1. Zasady komunikacji z pacjentem - Ewelina Suleja

1.1. Komunikowanie werbalne i pozawerbalne

1.2. Sprawności techniczne

1.3. Niewłaściwości i błędy

1.4. Trudności w nawiązywaniu relacji terapeutycznej

Piśmiennictwo

2. Techniki gromadzenia danych o chorym - Magdalena Musioł, Małgorzata Fedak, Marta Kotomska, Karolina Prasek, Marzena Jaciubek, Józefa Czarnecka

2.1. Obserwacja - Magdalena Musioł

2.1.1. Charakterystyka obserwacji jako metody zbierania danych o pacjencie

2.1.2. Cechy obserwacji

2.1.3. Zakres i zasady obserwacji pacjenta

2.1.4. Błędy obserwacji

2.2. Wywiad - Małgorzata Fedak, Marta Kotomska

2.2.1. Metody prowadzenia wywiadu

2.2.2. Zasady prowadzenia wywiadu

2.2.3. Błędy prowadzenia wywiadu

2.3. Pomiary - Marzena Jaciubek, Karolina Prasek

2.3.1. Pomiary antropometryczne

2.3.2. Pomiary podstawowych parametrów życiowych

2.3.3. Błędy pomiaru

2.4. Analiza dokumentacji medycznej - Magdalena Musioł, Józefa Czarnecka

Piśmiennictwo

3. Badanie fizykalne - Iwona Kluczek, Paulina Wiesiołek

3.1. Badanie podmiotowe

3.2. Badanie przedmiotowe

3.3. Podsumowanie

Piśmiennictwo

4. Diagnoza pielęgniarska - Katarzyna Majka, Mirella Sulewska, Magdalena Musioł, Anna Zera

4.1. Charakterystyka procesu pielęgnowania jako metody pracy pielęgniarki - Katarzyna Majka

4.1.1. Dokumentacja procesu pielęgnowania

4.2. Diagnozy praktyki pielęgniarskiej wg NANDA i ICNP - Mirella Sulewska

4.2.1. Północnoamerykańskie Towarzystwo Diagnoz Pielęgniarskich (NANDA)

4.2.2. Międzynarodowa Klasyfikacja Praktyki Pielęgniarskiej (ICNP)

4.3. Kwestionariusz wywiadu pielęgniarskiego – wzór

4.4. Przykładowe diagnozy pielęgniarskie - Magdalena Musioł, Anna Zera

Piśmiennictwo

5. Wybrane skale wykorzystywane do oceny stanu pacjenta - Anna Zera

Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ)
Z. Juczyński

Geriatryczna skala oceny depresji (ang. Geriatric Depression Scale, GDS)

Krótka skala oceny stanu psychicznego (ang. Mini-Mental State Examination, MMSE)

Skala oceny poznawczej (ang. Cognitive Assessment Scale, CAS)

Skala Barthel

Skala Katza ang. Activities of Daily Living, ADL

Skala oceny złożonych czynności życia codziennego
(ang. Instrumental Activities of Daily Living, IADL)

Skala Tinetti – ocena równowagi i chodu

Skala nasilenia duszności
(ang. Medical Research Council, MRC)

Skala Lovetta

Skala EDSS
(ang. Expanded Disability Status Scale)

Skala AVPU

Skala Glasgow – ocena świadomości pacjenta
(ang. Glasgow Coma Scale, GCS)

Pediatryczna skala Glasgow (ang. Pediatric Glasgow Coma Scale, PGCS)

Skala oceny poziomu bólu – numeryczna
(ang. Numerical Rating Scale, NRS)

Skala oceny poziomu bólu – wzrokowo-analogowa
(ang. Visual Analogue Scale, VAS)

Skala oceny poziomu bólu Wonga-Bakera

Skala Baxtera

Klasyfikacja odleżyn wg Torrance’a

Skala Norton – ryzyka powstania odleżyn

Skala Douglas – oceny ryzyka powstania odleżyn

Skala Bradena – narażenia na odleżyny

Skala Waterlow – ryzyka powstania odleżyn

Skala ASA

Test CAGE

Test AUDIT
(ang. Alcohol Use Disorder Identification Test)

Test uzależnienia od nikotyny wg Fagerströma

Ocena ryzyka związanego ze stanem odżywienia
(ang. Nutritional Risk Score, NRS 2002)

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Autorzy

Dr n. o zdrowiu Józefa Czarnecka

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Mgr pielęgniarstwa Małgorzata Fedak

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Dr n. medycznych i n. o zdrowiu, mgr pielęgniarstwa Marzena Jaciubek

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Mgr dydaktyki medycznej w zakresie pielęgniarstwa Iwona Kluczek

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Mgr pielęgniarstwa Marta Kotomska

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Dr medycznych i n. o zdrowiu, mgr pielęgniarstwa Katarzyna Majka

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny; Blok Operacyjny Kliniki Traumatologii i Ortopedii, Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie

Dr n. o zdrowiu, mgr pielęgniarstwa Magdalena Musioł

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Dr n. o zdrowiu Karolina Prasek

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Medicover sp. z o.o.

Mgr pielęgniarstwa, mgr psychologii Ewelina Suleja

Kliniczny Oddział Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej z częścią urazową, Oddział Chirurgii Naczyniowej, Szpital Wolski im. dr Anny Gostyńskiej w Warszawie; Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Dr n. o zdrowiu, mgr pielęgniarstwa Mirella Sulewska

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Mgr pielęgniarstwa Paulina Wiesiołek

Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii, Alergologii i Immunologii Klinicznej, Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie

Dr n. o zdrowiu Anna Zera

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Warszawski Uniwersytet Medyczny

PRZEDMOWA

Dokładne poznanie pacjenta i jego stanu zdrowia oraz czynników socjodemograficznych jest niezbędne w procesie jego pielęgnowania – pełnienia bezpośrednich funkcji pielęgniarskich. Niniejszy podręcznik stanowi kompendium wiedzy na temat szybkiego i dokładnego poznania wyżej wymienionych czynników oraz gwarantuje płynne przejście do kolejnych etapów procesu pielęgnowania. Konieczność postawienia prawidłowej diagnozy pielęgniarskiej i wyodrębnienia problemów pielęgnacyjnych staje się w procesie informatyzacji, przed którym obecnie stoimy, niezbędnym elementem w codziennej opiece pielęgniarskiej i szeroko pojętej współpracy z pozostałymi członkami zespołu terapeutycznego.

Opracowanie, które mamy nadzieję spełni oczekiwania studentów pielęgniarstwa, czynnych zawodowo pielęgniarek i pielęgniarzy oraz innych zawodów medycznych, zawiera oprócz podstawowych informacji na temat gromadzenia danych o pacjencie, także wiele przydatnych i często wykorzystywanych skal do oceny stanu pacjenta, w różnych aspektach jego życia, które zdecydowanie ułatwiają poznanie stanu jego zdrowia.

Czas poświęcony na rozmowę z drugim człowiekiem i chęć jego poznania nigdy nie jest stracony. Pamiętajmy o tym podczas planowania i przeprowadzania wywiadów czy obserwacji. Wiadomości, które przekazane są w naszym opracowaniu, oraz umiejętność logicznego myślenia i łączeniem faktów mogą okazać się kluczowe w planowaniu i realizowaniu opieki nad pacjentem. Pozwalają też na pokazanie pacjentowi naszego profesjonalizmu i zdobycie jego zaufania.

Przewodnik dedykujemy studentom pielęgniarstwa, czynnym zawodowo pielęgniarkom i pielęgniarzom, a także kierujemy do innych zawodów medycznych, których praca rozpoczyna się od nawiązania kontaktu z chorym i jego bliskimi, postawienia diagnozy i zaplanowania szeroko pojętych działań pielęgnacyjnych, opiekuńczych, terapeutycznych, rehabilitacyjnych i edukacyjnych.

Bo to od nich zależy zdrowie i życie…

dr n. o zdr. Anna Zera i dr n. o zdr. Magdalena Musioł

1. ZASADY KOMUNIKACJI Z PACJENTEM

Ewelina Suleja

Komunikowanie się między ludźmi to jedna z podstawowych potrzeb psychospołecznych. Dzięki nawiązywaniu relacji interpersonalnych tworzy się, umacnia i utrzymuje psychologiczny dobrostan człowieka. W relacji pielęgniarka–pacjent istotną kwestią jest umiejętność zdobycia zaufania podopiecznego, przekazywanie wiadomości między stronami oraz kształtowanie relacji.

W trakcie wymiany informacji przekazy mają charakter werbalny (z użyciem słów) i pozawerbalny (z użyciem mimiki, różnego tonu głosu, prędkości wypowiedzi, gestykulacji itd.).

1.1. KOMUNIKOWANIE WERBALNE I POZAWERBALNE

Komunikowanie werbalne opiera się na użyciu słów, które z zasady niosą określone znaczenie i spodziewaną reakcję drugiej strony. Należy pamiętać, że nie zawsze można wyrazić za pomocą słów to, co jest ważne. Różnice między ludźmi (osobowe, kulturowe, obyczajowe) mogą powodować nieścisłości w komunikacie i niezrozumienie. Komunikaty możemy przekazywać w postaci ustnej lub pisemnej, przez urządzenia techniczne (radio, telefon, internet).

Komunikowanie pozawerbalne zwykle ma za zadanie podkreślać komunikat słowny, wzmacniać jego znaczenie lub – w niektórych sytuacjach – zaprzeczać mu. Sygnały pozawerbalne, których używamy najczęściej, to mimika twarzy (duża ekspresja, efekt „maski”), gestykulacja rąk (ekspresja ruchów), ruchy ciała, postawa (wyprostowanie, pochylenie, przygarbienie), spojrzenie (nieruchome, nieobecny wzrok, niespokojne ruchy gałek ocznych), dotyk (uspokaja lub wprowadza poczucie zagrożenia), dźwięki wydawane w trakcie rozmowy (chrząkanie, piski, gwizdanie, kasłanie). Ponadto istotne są: pierwsze wrażenie, wygląd zewnętrzny, kontakt wzrokowy, otoczenie. Wszystkie wyżej wymienione czynniki mają wpływ na to, jak postrzegamy drugą stronę relacji i jak przyjmujemy wysyłany przez nią komunikat.