© Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2025

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków oraz wybór i metodyka zabiegów terapeutycznych w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków oraz zabiegów terapeutycznych, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania leku oraz informacje producenta sprzętu lub autorów metod, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu leku oraz we wskazaniach i zasadach stosowania zabiegów terapeutycznych. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji oraz nowych lub rzadko stosowanych metod terapeutycznych.

Recenzent: prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański

Wydawca: Joanna Szejba

Redaktor prowadzący: Aneta Lupa-Marcinowska

Redaktor: Anna Gidaszewska

Producent: Monika Dąbrowska

Projekt okładki i stron tytułowych: Grzegorz Lipka

Ryciny, o ile nie oznaczono inaczej, pochodzą ze zbiorów autorów.

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2025 r. (Wydanie I)

Warszawa 2025

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

ISBN: 978-83-01-24664-8

DOI: https://doi.org/10.53271/2025.084

Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.

ul. G. Daimlera 2, 02-460 Warszawa

tel. 22 695 43 21

www.pwn.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Informacje w sprawie współpracy reklamowej: BR.PZWL@pwn.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.: Michał Latusek

Autorzy

dr hab. n. med. Katarzyna Pawelec

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej i Transplantologii

Warszawski Uniwersytet Medyczny

* * *

dr n. med. Katarzyna Albrecht

Klinika Pediatrii Hematologii i Onkologii

Warszawski Uniwersytet Medyczny

dr n. med. Bartosz Chyżyński

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej,

Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Warszawski Uniwersytet Medyczny

dr n. med. Marek Karwacki

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Dziecięcy Szpital Kliniczny UCK WUM

dr n. med. Beata Leszczyńska

Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Wydział Lekarski

Warszawski Uniwersytet Medyczny

prof. dr hab. n. med. Bożena Kociszewska-Najman

Klinika Neonatologii i Chorób Rzadkich 

Warszawski Uniwersytet Medyczny

lek. Aleksandra Minkowska

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej,

Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Warszawski Uniwersytet Medyczny

dr hab. n. med. Małgorzata Pańczyk-Tomaszewska

Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Wydział Lekarski

Warszawski Uniwersytet Medyczny

lek. Anna Szmydki-Baran

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Wydział Lekarski

Warszawski Uniwersytet Medyczny

prof. n. med. Milan Stanojević

Uniwersytet Medyczny w Zagrzebiu

Międzynarodowy Uniwersytet w Dubrowniku

dr n. med. Magdalena Wołowiec

Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii

Wydział Lekarski

Warszawski Uniwersytet Medyczny

Fragment

Wykaz skrótów

1. Wprowadzenie
Katarzyna Pawelec

2. Fizjologia układu czerwonokrwinkowego
Magdalena Wołowiec

2.1. Erytropoeza okresu płodowego

2.2. Erytropoeza okresu dziecięcego

2.3. Powstawanie komórek krwi

2.4. Regulacja erytropoezy

2.4.1. Erytropoetyna

2.5. Budowa hemoglobiny

2.5.1. Funkcje hemoglobiny – rola w transporcie tlenu

2.6. Czynniki krwiotwórcze

2.6.1. Żelazo

2.6.2. Znaczenie hepcydyny w gospodarce żelaza

2.6.3. Rola witamin krwiotwórczych

2.7. Fizjologiczne parametry układu czerwonokrwinkowego w morfologii krwi

2.7.1. Okres noworodkowy – noworodki urodzone o czasie

2.7.2. Okres noworodkowy – noworodki urodzone przedwcześnie

2.7.3. Okres niemowlęcy

2.7.4. Okres wczesnodziecięcy

2.7.5. Okres nastoletni

2.8. Niszczenie krwinek czerwonych

3. Niedokrwistość – wprowadzenie
Katarzyna Pawelec

3.1. Niedokrwistości z zaburzeń wytwarzania

3.1.1. Niedokrwistość z niedoboru żelaza – Magdalena Wołowiec

3.1.2. Niedokrwistości megaloblastyczne i niedokrwistość z niedoboru witaminy B₆ – Katarzyna Albrecht

3.1.3. Przejściowa erytoblastopenia dziecięcia (TEC) oraz niedokrwistość Diamonda-Blackfana (DBA) – Katarzyna Albrecht

3.1.4. Wrodzone niedokrwistości aplastyczne – Katarzyna Pawelec

3.1.5. Nabyta niedokrwistość aplastyczna u dzieci – Katarzyna Pawelec

3.2. Niedokrwistości hemolityczne – Katarzyna Pawelec

3.2.1. Niedokrwistości z zaburzeń wewnątrzkrwinkowych – Katarzyna Pawelec

3.2.2. Hemoglobinopatie – Anna Szmydki-Baran

3.2.3. Niedokrwistości z zaburzeń zewnątrzkrwinkowych – Marek Karwacki

3.3. Niedokrwistość z powodu zwiększonej utraty krwinek czerwonych – Aleksandra Minkowska, Anna Szmydki-Baran

3.3.1. Ostra niedokrwistość pokrwotoczna

3.3.2. Przewlekła niedokrwistość pokrwotoczna

4. Niedokrwistości w chorobach przewlekłych

4.1. Niedokrwistość w chorobach nerek – Małgorzata Pańczyk-Tomaszewska, Beata Leszczyńska

4.2. Niedokrwistość w kolagenozach – Bartosz Chyżyński

4.3. Niedokrwistości w chorobach nowotworowych – Bartosz Chyżyński

4.4. Niedokrwistości w zaburzeniach endokrynologicznych – Bartosz Chyżyński

4.5. Niedokrwistości syderoblastyczne – Bartosz Chyżyński

5. Niedokrwistości okresu noworodkowego
Bożena Kociszewska-Najman, Milan Stanojević

5.1. Definicja i znaczenie kliniczne niedokrwistości noworodkowej

5.1.1. Definicja niedokrwistości w wieku noworodkowym

5.1.2. Znaczenie kliniczne niedokrwistości w wieku noworodkowym

5.2. Podział niedokrwistości noworodkowej

5.2.1. Niedokrwistości niedoborowe u noworodków

5.2.2. Niedokrwistości hemolityczne u noworodka

5.2.3. Niedokrwistość aplastyczna

5.3. Czynniki ryzyka rozwoju niedokrwistości noworodkowej

5.3.1. Czynniki prenatalne

5.3.2. Czynniki okołoporodowe

5.3.3. Czynniki postnatalne

5.4. Objawy kliniczne i badanie przedmiotowe noworodka z niedokrwistością

5.4.1. Objawy kliniczne u noworodka z niedokrwistością

5.4.2. Badanie przedmiotowe u noworodka z niedokrwistością

5.5. Diagnostyka laboratoryjna niedokrwistości noworodkowej

5.5.1. Badania podstawowe

5.5.2. Badania dodatkowe

5.6. Leczenie niedokrwistości noworodkowej

5.6.1. Leczenie farmakologiczne

5.6.2. Przetaczanie krwi

5.6.3. Inne leczenie niedokrwistości

5.7. Profilaktyka niedokrwistości noworodkowej

5.7.1. Profilaktyka prenatalna: suplementacja żelaza i kwasu foliowego u kobiet ciężarnych

5.7.2. Profilaktyka okołoporodowa: opóźnione zaciśnięcie pępowiny

5.7.3. Profilaktyka postnatalna: suplementacja żelaza u wcześniaków i noworodków z małą masą urodzeniową oraz karmienie piersią

5.7.4. Karmienie piersią jako preferowana metoda żywienia w profilaktyce niedokrwistości

5.8. Stany nagłe związane z niedokrwistością noworodkową

5.8.1. Ostre krwotoki u noworodków donoszonych wymagające szybkiej resuscytacji i przetoczenia krwi

5.8.2. Jatrogenna niedokrwistość u wcześniaków spowodowana częstym pobieraniem krwi

5.8.3. Ciężka niedokrwistość hemolityczna wymagająca natychmiastowej transfuzji wymiennej w przypadku konfliktu serologicznego

Przypisy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wykaz skrótów

2,3-DPG – 2,3-dwufosfoglicerynianu

AA – niedokrwistość aplastyczna

ABO – grupa krwi w układzie ABO

ACD – (Anemia of chronic Disease) – niedokrwistość chorób przewlekłych

ACMG – American College of Medical Genetics

ACR – American College of Rheumatology

aHUS – atypowy zespół hemolityczno-mocznicowy

AIHA – (Autoimmune Hemolytic Anemia) – niedokrwistości autoimmunohemolityczne

ALL – (Acute Lymphoblastic Leukemia) – ostra białaczka limfoblastyczna

ALP – fosfataza alkaliczna

ALPS – autoimmunologiczny zespół limfoproliferacyjny

AML – (Acute Myeloid Leukemia) – ostra białaczka szpikowa

AMP – Association for Molecular Pathology

ANA – przeciwciała przeciwjądrowe

ANCA – (Anti-neutrophil Cytoplasmic Antibodies) – przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów

anty–vWF – (Anti-von Willebrand Factor Antibodies) – przeciwciała przeciwko czynnikowi von Willebranda

APS/CAPS – (Antiphospholipid Syndrome) – pierwotny zespół antyfosfolipidowy/katastrofalny zespół antyfosfolipidowy

ARSA – (Autosomal Recessive Sideroblastic Anemia)

ASA – (Aquired Sideroblastic Anemia) – niedokrwistości syderoblastyczne nabyte

ASA – kwas acetylosalicylowy

ATG – (Antithymocyte Globulin) – globulina przeciwko limfocytom T

ATP – adenozynotrifosforan; główny nośnik energii w organizmie

BCSH – British Committee for Standards in Haematology

BFU-E – (Burst Forming Unit – Erytrocytes) – proerytroblasty

BTA – (Direct Antiglobulin Test) – bezpośredni test antyglobulinowy, czyli bezpośredni test Coombsa

CAD/CAS – (Cold Agglutinin Disease/Syndrome) – zespół lub choroba zimnych aglutynin

CAPS – (Catastrophic Antiphospholipid Syndrome) – katastroficzny zespół antyfosfolipidowy

CERA – (Continuous Erythropoietin Receptor Activator) – ciągły aktywator receptora erytropoetyny

CFH – autoprzeciwciała przeciw czynnikowi H dopełniacza

CFU-E – (Colony Forming Unit – Erytrocytes) – erytroblasty zasadochłonne

ChHPN – choroba hemolityczna płodu i noworodka

ChPL – charakterystyka produktu leczniczego

CHr – (Retikulocytowy Hemoglobina Content) – zawartość hemoglobiny w retikulocytach

CMV – (Cytomegalovirus) – cytomegalowiru

CNSHA – (Chronic Non-Spherocytic Hemolytic Anemia) – przewlekła niesferocytowa niedokrwistość hemolityczna

CPAP – (Continuous Positive Airway Pressure) – stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych

CRP – (C-reactive protein) – białko C-reaktywne

CRT – powrót włośniczkowy

CSA – (Congenital Sideroblastic Anemia) – niedokrwistości syderoblastyczne wrodzone

CT – (Computed Tomography) – tomografia komputerowa

d.ż. – doba życia

DBA – (Diamond-Blackfan Anemia) – anemia Diamond-Blackfana

DC – (Dyskeratosis Congenita) – dyskeratoza wrodzona

DEB – Diepoxybutane test

DIC – (Disseminated Intravascular Coagulation) – zespół wykrzepiania naczyniowego

DMT-1 – (Divalent Metal Transporter 1) – dwuwartościowy transporter metali 1

DNA – (Deoxyribonucleic Acid) – kwas deoksyrybonukleinowy

eADA – dezaminaza adenozyny erytrocytów

EBV – (Epstein-Barr Virus) – wirus Epsteina-Barra

ECMO – (Extracorporeal Membrane Oxygenation) – pozaustrojowa oksygenacja membranowa

EHEC – (Enterohaemorrhagic Escherichia coli) – enterokrwotoczna Escherichia coli

ELBW – (Extremely Low Birth Weight) – ekstremalnie niska masa urodzeniowa

EPO – erytropoetyna

ER – (Emergency Room) – Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR)

ESA – (Erythropoiesis Stimulating Agents) – leki stymulujące erytropoezę

ESPHAGAN – European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition (Europejskie Stowarzyszenie Pediatrycznej Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia)

EULAR – European League Against Rheumatism

EWOG – (European Working Group for Adult Acute Lymphoblastic Leukemia) – Europejska Grupa Robocza ds. Ostrej Białaczki Limfoblastycznej u Dorosłych)

FA – (Fanconi Anemia) – anemia Fanconiego

FDA – (Food and drug Administration) – Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków

FFP – (Fresh Frozen Plasma) – osocze świeżo mrożone osocze

FIGLU – kwas formiminoglutaminowy

FiO₂ – (Fraction of Inspired Oxygen) – frakcja wdychanego tlenu

FISH – (Fluorescence In Situ Hybridization) – fluorescencyjna hybrydyzacja in situ

fl – femtolitr

FNA – (Folinic Acid) – kwas folinowy

G-CSF – (Granulocyte Colony-Stimulating Factor) – czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów

g/dl – gramów/decylitr

G6PD – (glucose-6-phosphate dehydrogenase) – krwinkowa dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa

GFR – (Glomerular Filtration Rate) – wskaźnik filtracji kłębuszkowej

GKS – glikokortykosteroidy

GPI – glikozylofosfatydyloinozytol, glikofosfatydyloinozytol

GRAS – (Generally Recognized As Safe) – ogólnie uznawany za bezpieczny do spożycia

GVHD – (Graft-Versus-Host Disease) – choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi

HA – hemolityczna anemia (niedokrwistość hemolityczna)

HAV – (Hepatitis A Virus) – wirus zapalenia wątroby typu A

Hb – hemoglobina

HbA – hemoglobina dorosłych

HbC – hemoglobina C

HbF – hemoglobina płodowa

HBHF – (Hb Barts Hydrops Fetalis) – alfa-talasemia major

HbS – hemoglobina S

HbSC – postać choroby SC (hemoglobinopatii)

HbSS – anemia sierpowata

HBV – (Hepatitis B Virus) – wirus zapalenia wątroby typu B

HCT – (Hematopoietic Cell Transplantation) – przeszczepienie komórek krwiotwórczych

Hct – hematokryt

HCV – (Hepatitis C Virus) – wirus zapalenia wątroby typu C

HE – (heriditary elliptocytosis) – eliptocytoza dziedziczna

Hgb – stężenie hemoglobiny

HHV-6 – (Human Herpesvirus 6) – ludzki herpeswirus typu 6, należący do rodziny herpeswirusów

HIF – (Hypoxia-Inducible Factors) – czynniki indukowane niedotlenieniem

HIF-1 – (Hypoxia-Inducible Factor-1) – czynnik indukowany hipoksją 1

HIV – (Human Immunodeficiency Virus) – ludzki wirus niedoboru odporności, wywołujący AIDS

HLA – (Human Leukocyte Antigen) – ludzkie antygeny leukocytarne

HPP – (hereditary pyropoikilocytosis) – choroba dziedziczna pyropoikilocytoza

HSCT – (Hematopoietic Stem Cell Transplantation) – przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych

HSt – (hereditary stomatocytosis) – stomatocytoza

HSV – (Herpes Simplex Virus) – wirus opryszczki pospolitej, występujący w dwóch typach: HSV-1 – opryszczka wargowa, HSV-2 – opryszczka narządów płciowych

Ht (Htc) – hematokryt

hTTP – (Hereditary Thrombotic Thrombocytopenic Purpura) – hemolityczno-trombocytopeniczna plamica zakrzepowa

HUS – (Hemolytic-Uremic Syndrome) – zespół hemolityczno-mocznicowy

HWN – hemoliza wewnątrznaczyniowa

HZN – hemoliza zewnątrznaczyniowa

IBMFS – (Inherited Bone Marrow Failure Syndromes) – dziedziczne zespoły niewydolności szpiku kostnego

IDA – (Iron Deficiency Anemia) – niedokrwistość z niedoboru żelaza

IF – (Intrinsic Factor) – czynnik wewnętrzny Castle’a

IgG – immunoglobulina G

IgM – immunoglobulina M

IHF – (Immunological Hydrops Fetalis) – immunologiczny obrzęk płodu

IHiT – Instytut Hematologii i Transfuzjologii

IL – interleukiny

INH – izoniazyd

IRIDA – (Iron Refractory Iron Deficiency Anemia) – mutacja genu TMPRSS6; niedokrwistość z niedoboru żelaza oporna na leczenie żelazem

IST – (Immunosuppressive Therapy) – terapia immunosupresyjna

IUGR – (Intrauterine Growth Restriction) – wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu

iv – dożylnie

IVIG – (Intravenosus Immunoglobulins) – ludzkie immunoglobuliny (intravenosus immunoglobulins)

k. z d.o.p.p. – krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego

k. z g.o.p.p. – krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego

kDa – kilodalton; jednostka masy cząsteczkowej, która jest równa 1000 daltonów (Da)

KKCz – Koncentrat Krwinek Czerwonych

KKP – Koncentrat Krwinek Płytkowych

KMS – zespół Kasabach-Merritt, ciężka koagulopatia, czyli zaburzenie krzepnięcia krwi, związane z obecnością guza naczyniowego

KO – krew obwodowa

LDH – dehydrogenaza mleczanowa

LE – (łac. lupus erythematosus) – toczeń rumieniowaty układowy

m.ż. – miesiąc życia

MAC – minimalne stężenie pęcherzykowe

MAHA – (Microangiopathic Hemolytic Anemia) – niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna

MAP – (Mean Arterial Pressure) – średnie ciśnienie tętnicze

mc. – masa ciała

MCH – (Mean Corpuscular Hemoglobin) – średnia masa hemoglobiny w krwince

MCHC – (Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration) – średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej

MCV – (Mean Corpuscular Volume) – średnia objętość krwinki czerwonej

MDN – (Myelodysplastic Neoplasm) – nowotwory mielodysplastyczne

MDS – (Myelodysplastic Syndromes) – zespoły mielodysplastyczne

MDS-RA – (Myelodysplastic Syndrome – Refractory Anemia) – zespół mielodysplastyczny – niedokrwistość oporna na leczenie

MIZS – młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

MLASA – (Mitochondrial myopathy, Lactic Acidosis, Sideroblastic Anemia)

MMA – (Moderate aplastic Anaemia) – umiarkowana aplazja szpiku

MMC – Mytomycin C test

MMF – (Mofetil Mycophenolate) – mykofenolan mofetylu

MNS – jeden z 47 układów grupowych uznawanych obecnie przez Międzynarodowe Towarzystwo Transfuzji Krwi

MPN – (Myeloproliferative Neoplasm) – nowotwór mieloproliferacyjny

MPV – średni rozmiar płytek krwi

MRI – (Magnetic Resonance Imaging) – rezonans magnetyczny

MRKO – mikroskopowy rozmaz krwi obwodowej

NAIH – (Autoimmune Hemolytic Anemia) – niedokrwistości autoimmunohemolityczne

NEC – (Necrotizing Enterocolitis) – martwicze zapalenie jelit

NGS – (Next-Generation Sequencing) – panelowe badania sekwencjonowania następnej generacji

NH – niedokrwistości hemolityczne

NHL – chłoniaki nie-Hodgkinowskie

NT – niedoczynność tarczycy

OUN – ośrodkowy układ nerwowy

p.o. – (per os) – przyjąć doustnie

PBM – (Patient Blood Management) – Zarządzanie Krwią Własną Pacjenta

PCH – (Paroxysmal Cold Hemoglobinuria) – napadowa zimna hemoglobinuria

PChN – przewlekła choroba nerek

PCR – (Polymerase Chain Reaction) – reakcja łańcuchowa polimerazy

PDA – (Patent Ductus Arteriosus) – przetrwały przewód tętniczy

PDW – różnica objętości pomiędzy poszczególnymi płytkami krwi

PLP – pirydoksal 5’fosforan

PMP – pirydoksamina 5’fosforan

PNH – (Paroxysmal Nocturnal Hemoglobinuria) – nocna napadowa hemoglobinuria

POZ – Podstawowa Opieka Zdrowotna

PRCA – (Pure Red Cell Aplasia) – czysta aplazja czerwonokrwinkowa

PTH – parathormon

PZNH – pozakrwinkowe, zewnątrzpochodne niedokrwistości hemolityczne

r.ż. – rok życia

RBC – (Red Blood Cells) – liczba erytrocytów

RC – liczba retykulocytów

RCKiK – Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa

RCMD – (Refractory Cytopenia with Multilineage Dysplasia) – cytopenia oporna na leczenie z wieloliniową dysplazją komórek mielopoetycznych

RDA – (Recommended Dietary Allowance) – zalecane dzienne spożycie

RDV – różnica objętości pomiędzy poszczególnymi czerwonymi krwinkami

RDW – (Red Cell Distribution Width) – rozpiętość rozkładu objętości krwinek czerwonych

RetHe – (Reticulocyte Hemoglobin Equivalent) – retykulocytarny ekwiwalent hemoglobiny

rhEPO – (Recombinant Human Erythropoietin) – rekombinowana ludzka erytropoetyna

RNA – (Ribonucleic Acid) – kwas rybonukleinowy

ROP – (Retinopathy of Prematurity) – retinopatia wcześniaków

rRNA – (Ribosomal RNA) – rybosomalny RNA

RS – (Ring Sideroblasts) – syderoblasty pierścieniowate

RTG – rentgenografia (radiografia)

RZS – reumatoidalne zapalenie stawów

SA – (Sideroblastic Anemia) – niedokrwistości syderoblastyczne

SAA – (Severe Aplastic Anemia) – ciężka niedokrwistość aplastyczna

SARS-CoV-2 – (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2) – koronawirus wywołujący COVID-19

sc – podskórnie

SCD – (Sickle Cell Disease) – niedokrwistość sierpowatokrwinkowa

SCID – pospolity zmienny niedobór odporności

SD – (Standard Deviation) – odchylenie standardowe

SDS – (Shwachman-Diamond syndrome) – Zespół Shwachmana i Diamonda

SFID – (Sideroblastic anemia, B-cell immunodeficieny, Periodic fever, Developmental delay)

SLE – (Systemic Lupus Erythematosus) – toczeń rumieniowaty układowy

SLICC – (Systemic Lupus International Collaborating Clinics)

SOR – Szpitalny Oddział Ratunkowy

SpO2 – saturacja tlenem

SRC – (Scleroderma Renal Crisis) – twardzinowy przełom nerkowy

sTfR – (Soluble Transferrin Receptor) – rozpuszczalny receptor transferyny

t.c. – tygodni ciąży

TC – transkobalamina

TGF-β – transformujący czynnik wzrostu beta

TIBC – całkowita zdolność wiązania żelaza

TMA – (Thrombotic microangiopathy) – mikroangiopatie zakrzepowe

TNFα – (Tumor Necrosis Factor α) – czynnik martwicty nowotworów

TPE – (Therapeutic Plasma Exchange) – wymienna transfuzja osocza, plazmafereza Therapeutic plasma exchange

TRMA – (Thiamine-Responsive Megaloblastic Anemia)

TSAT – (Transferrin Saturation) – wskaźnik wysycenia transferyny

TTP – (Thrombotic Thromobocytopenic Purpura, z. Upshawa–Schulmana) – zakrzepowa plamica małopłytkowa

UNKKCz – ubogoleukocytarny napromieniany koncentrat krwinek czerwonych

VLBW – (Very Low Birth Weight) – z bardzo małą masą urodzeniową

vSAA – (Very Severe Aplastic Anemia) – bardzo ciężka niedokrwistość aplastyczna

vWF – (von Willebrad factor) – czynnik von Willebranda

WBC – liczba krwinek białych

WES – badania całoeksomowe

WHO – (World Health Organization) – Światowa Organizacja Zdrowia

XLSA – (X-linked Sideroblastic Anemia)

XLSA/A – (X-linked Syderoblastic Anemia with Ataxia)

ZNH – zewnątrzpochodne niedokrwistości hemolityczne

ZUM – zakażenie układu moczowego

1 Wprowadzenie

Książka Niedokrwistości u dzieci skierowana jest do lekarzy praktyków głównie pracujących w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) oraz w oddziałach pediatrycznych. Z pacjentami mającymi objawy niedokrwistości spotykamy się bardzo często, szczególnie w okresie niemowlęcym, wczesnego dzieciństwa oraz dojrzewania. Głównym problemem związanym z niedokrwistością jest niedobór żelaza. Jednak jak wiemy, nawet taki rodzaj niedokrwistości może stwarzać problemy diagnostyczne, terapeutyczne i stać się wyzwaniem dla lekarza.

Mam nadzieję, że dzięki tej publikacji przybliżymy zagadnienia związane z problemami w różnych rodzajach niedokrwistości. Najczęściej w pierwszej kolejności pacjenci są hospitalizacji w oddziałach pediatrycznych i wiedza lekarzy tam pracujących wpływa na prawidłowy przebieg diagnostyczny oraz terapeutyczny dzieci z niedokrwistością.

Życzę powodzenia w diagnostyce i leczeniu młodych pacjentów z anemią.

Katarzyna Pawelec