© Copyright by Grażyna Rybak, 2006

© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Redaktor ds. publikacji popularnonaukowych: Agata Góra

Redaktor merytoryczny: Agnieszka Jeż-Nurzyńska

Redaktor techniczny: Jacek Piotrowski

Korekta: Krzysztof Nalepa

Strony tytułowe zaprojektowała: Hanna Mańczak-Winceńciuk

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2006 r., (wyd. I)

Warszawa 2019

ISBN 978-83-200-5743-0

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Spis treści

Przedmowa

Co warto wiedzieć przed pierwszym karmieniem?

Chcę karmić piersią

Warto karmić piersią

Karmienie piersią jest korzystne dla dziecka

Karmienie piersią jest korzystne dla karmiącej matki

Każda matka może karmić

Dobry początek

Sztuka prawidłowego przystawiania do piersi

Dziecko prawidłowo przystawione do piersi

Sposób przystawiania dziecka do piersi

Przebieg prawidłowego karmienia

Korzyści wynikające z prawidłowego przystawiania

Mylący wzorzec ssania

Odpowiednia produkcja pokarmu

Czego unikać?

Unikaj smoczka do uspokajania

Unikaj dodatkowego pojenia

Unikaj dokarmiania butelką

Unikaj skracania czasu karmienia

Unikaj długich przerw między karmieniami

Unikaj sztywnego przestrzegania godzin karmienia

Unikaj silnych stresów

Unikaj odchudzania się w okresie karmienia piersią

Unikaj odciągania pokarmu po karmieniach

Unikaj nikotyny, alkoholu oraz środków antykoncepcyjnych

W trosce o zdrowie matki

O co najczęściej pytają matki?

Czy naprawdę trzeba unikać smoczka?

Jakie problemy ma karmione piersią dziecko, które ssie smoczek?

Dlaczego karmiąc piersią, myślisz o podaniu smoczka?

Mam gorączkę! Czy mogę nadal karmić piersią?

Czy wolno mi wziąć coś na obniżenie temperatury?

A jeżeli to poważna choroba i trzeba wziąć antybiotyk?

Co robić, gdy muszę wziąć lek, który nie pozwala na karmienie piersią?

Jak żywić dziecko, którego nie mogę karmić piersią?

Jakich zasad przestrzegać, karmiąc dziecko odciągniętym pokarmem?

Jak zabrać się do karmienia odciągniętym pokarmem?

Co robić, gdy gorączce towarzyszy ból i stwardnienie piersi?

Po czym poznam, że mój noworodek najada się?

Chcę mieć pewność, że moje dziecko nie jest głodne!

Co robić, gdy brakuje mi pokarmu?

Przejściowy brak pokarmu

Jak powinnam postępować, gdy podejrzewam, że brakuje mi pokarmu?

Jak zdobyć dodatkowy pokarm dla malucha?

Dlaczego dziecko ssie własny palec? Czy do walki z tym nałogiem muszę użyć smoczka?

Odruch ssania jest bardzo ważnym wrodzonym odruchem

Jakie mogą być powody ssania palca?

Należy przeciwdziałać powstawaniu nawyku ssania palca

Co robić, gdy karmienie piersią boli?

Prawidłowe karmienie piersią nie boli!

W jakich sytuacjach pojawia się ból piersi?

Bólu piersi nie wolno ignorować!

Jak prawidłowo postępować,gdy karmienie sprawia ból?

Mam ropień piersi Czy to oznacza goniec karmienia?

Może to nie ropień?

Jak mogło dojść do powstania ropnia?

Nie wszystko stracone

Czym poić niemowlę w upał?

Co robi spragnione niemowlę?

Nie musisz i nie powinnaś dodatkowo poić niemowlęcia

Jak i kiedy rozszerzyć dziecku dietę?

Dlaczego dopiero po 6 miesiącach?

Jaki jest najlepszy sposób wprowadzania nowych produktów?

Jakie produkty powinnam podawać niemowlęciu?

Czy dziecko może być uczulone na mój pokarm?

Nigdy nie jest to uczulenie na pokarm matki!

Jakie składniki mojej diety mogą uczulać dziecko?

Czego nie powinnam jeść w okresie karmienia piersią?

Jak wygląda prawidłowa dieta matki karmiącej?

Na jakie produkty w diecie powinnam uważać?

Mam wciągnięte brodawki. Czy uda mi się karmić piersią?

Wciągnięta czy tylko wklęsła?

Co mogę zrobić?

Słownik pojęć medycznych

Wykaz szpitali przyjaznych dziecku

Przedmowa

Napisany przeze mnie poradnik ma za zadanie w prosty i zrozumiały sposób przekazać teoretyczne i praktyczne wiadomości dotyczące karmienia piersią. Książka składa się z dwóch części.

Część pierwszą, pod tytułem: „Co warto wiedzieć przed pierwszym karmieniem?”, adresuję przede wszystkim do kobiet oczekujących dziecka, które pragną przygotować się do karmienia piersią już w czasie ciąży. Informacje tu zebrane ułatwiają zrozumienie naturalnych mechanizmów wytwarzania pokarmu. Mamy znajdą tu także wyjaśnienia, dlaczego gruczoły piersiowe produkują mleko i od czego zależy jego ilość i jakość. Dzięki instrukcjom nauczą się sztuki naturalnego karmienia piersią oraz samodzielnej oceny prawidłowości jego przebiegu.

Druga część poradnika, zatytułowana „O co najczęściej pytają matki?”, składa się z odpowiedzi na pytania karmiących. Zawiera propozycje praktycznych rozwiązań konkretnych problemów pojawiających się w okresie karmienia piersią. Zarówno postawione w tej części pytania, jak i odpowiedzi, są wynikiem mojego kilkuletniego doświadczenia w konsultowaniu dzieci i ich matek w Poradni Zaburzeń Laktacji Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, a także wieloletniej pracy lekarza pediatry. Wykorzystałam również własne doświadczenia, nabyte podczas karmienia piersią trójki moich dzieci.

Mam nadzieję, że lektura poradnika umożliwi każdej matce samodzielne wychwycenie nieprawidłowości w karmieniu piersią już w pierwszych dniach i tygodniach życia jej dziecka. Stworzy to możliwość wczesnej, a przez to bardzo skutecznej interwencji jej samej, lekarza pediatry, logopedy lub konsultanta laktacyjnego. Taka współpraca matki i specjalistów daje szansę każdemu dziecku na dobry początek jego rozwoju, ściśle związany z prawidłowym odżywianiem, a matce radość z sukcesów w karmieniu piersią. Ufam także, że lektura poradnika pogłębi pragnienie karmienia piersią i wzmocni przekonanie, że uda się robić to długo.

Obecnie coraz więcej kobiet rozpoczyna karmienie piersią zaraz po porodzie. Chciałabym, aby wszystkie mamy, które pragną karmić naturalnie, mogły z powodzeniem karmić swoje dzieci wyłącznie własnym mlekiem przez pierwsze półrocze, a po rozszerzeniu diety kontynuować karmienie piersią co najmniej do końca drugiego roku życia. Do takiego prawidłowego sposobu żywienia zachęca nas Światowa Organizacja Zdrowia oraz Komitet Upowszechniania Karmienia Piersią. Daleko nam jeszcze w Polsce do tego ideału. Dlatego właśnie powstał ten poradnik.

Serdecznie dziękuję Ewie Morkowskiej, logopedzie moich dzieci, za inspirację do pisania o karmieniu piersią. Dziękuję także moim serdecznym znajomym za gotowość do dzielenia się urokami macierzyństwa z innymi i pomoc w realizacji zdjęć do książki: Kasi Pawlak, Uli Nowackiej, Kasi Nagrabie, Kasi Plewnickiej, Asi Białek, Ani Sot, Ani Białek, Agnieszce Leleń, Agnieszce Leguckiej, Marzenie Szymczak i Eli Wojdan.

W sposób szczególny dziękuję mojej Mamie Barbarze Skibińskiej, że chciała mnie karmić piersią. Dzięki Niej dorastałam w oczekiwaniu na ten fascynujący okres w życiu kobiety, już przed studiami medycznymi mając pewność, że karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowlaka.

Grażyna Rybak