Dane oryginału

Sustainable Investing: What Everyone Needs to Know

© H. Kent Baker, Hunter M. Holzhauer, John R. Nofsinger 2022

Sustainable Investing: What Everyone Needs to Know , was originally published in English in 2024. This translation is published by arrangement with Oxford University Press. Wydawnictwo Naukowe PWN SA is solely responsible for this translation from the original work and Oxford University Press shall have no liability for any errors, omissions or inaccuracies or ambiguities in such translation or for any losses caused by reliance thereon.

Wydanie polskie

Z języka angielskiego tłumaczyła Aleksandra Paziewska

Projekt okładki i stron tytułowych Anna Kulikowska

Ilustracja na okładce imGhani/Shutterstock

Wydawca Dorota Siudowska-Mieszkowska

Koordynator ds. redakcji Renata Ziółkowska

Redakcja Jadwiga Witecka

Korekta Anna Wasilewska

Produkcja Anna Badura

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.:
Michał Latusek

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

ISBN 978-83-01-24252-7

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2025 r. (Wydanie I)

Warszawa 2025

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 288; infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; www.pwn.pl

Fragment

Dlaczego powstała ta książka?

Komu chcemy podziękować?

Kim są autorzy?

O czym jest ta książka?

1. Zmieniający się krajobraz inwestycyjny: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość

Jakie są najwcześniejsze wzmianki o inwestowaniu społecznie odpowiedzialnym (SRI) oraz społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR)?

Kim byli pierwsi liderzy inwestowania społecznie odpowiedzialnego (SRI) i społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR)?

Czym jest selekcja i dlaczego jest ważna?

Jakie były najważniejsze kamienie milowe w XX w. dla inwestowania społecznie odpowiedzialnego (SRI)?

W jaki sposób kamienie milowe w XX w. pomogły ustalić, jak aktywiści SRI mogą wpływać na zachowanie korporacji?

Kto stworzył pierwszy nowoczesny indeks SRI?

Jak kryteria środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego (ESG) stały się trzema głównymi czynnikami odpowiedzialności społecznej?

Jakie inne istotne kwestie w XXI w. są ważne dla SRI i CSR, oprócz kryteriów ESG?

Jakie są główne sposoby uczestniczenia inwestorów w wysiłkach SRI i SDG?

Jakie są podobieństwa i różnice między zrównoważonym inwestowaniem a zielonym inwestowaniem?

Jakie są podobieństwa i różnice między inwestowaniem wpływowym a inwestowaniem społecznościowym?

Jak zmieniła się tolerancja na ryzyko i preferencje inwestycyjne z perspektywy pokoleniowej?

Jaki wpływ mają milenialsi i progresywna polityka na zrównoważone inwestowanie?

Jakie są konserwatywne aspekty polityki zrównoważonego inwestowania w kontekście agendy rzeczniczej?

Jaka jest różnica między inwestorami postępowymi a konserwatywnymi?

Jakie trendy prawdopodobnie wpłyną na przyszłość branży zrównoważonych inwestycji?

Podsumowanie

2. Społeczna odpowiedzialność biznesu: osiąganie zamierzonych celów i zysków

Czym jest społeczna odpowiedzialność biznesu?

Czym jest etyka w biznesie?

Kim są interesariusze firmy?

W jaki sposób firma może wykazać swoją odpowiedzialność społeczną?

W jaki sposób firmy mogą być zrównoważone pod względem środowiskowym?

Jak firmy okazują odpowiedzialność wobec społeczeństwa?

Jakie cechy ładu korporacyjnego są za to odpowiedzialne?

Jak firmy mogą wykazywać odpowiedzialność społeczną wobec pracowników?

Jak firma może być społecznie odpowiedzialna w niektórych obszarach, a w innych nie?

Czym różni się czynienie dobra od unikania wyrządzania szkody?

Czym jest filantropia korporacyjna i czy firmy powinny się w nią angażować?

W jaki sposób firmy mogą zaangażować się w działania na rzecz społeczności?

W jaki sposób inwestorzy mogą ocenić, czy firma jest społecznie odpowiedzialna?

Jak firmy są rozliczane z CSR?

Czym jest organizacja pozarządowa i w jaki sposób współpracuje z firmami?

Jak firma może realizować cel społeczny i jednocześnie generować zysk?

Jak CSR jest postrzegany na całym świecie?

Które firmy są znane jako liderzy w dziedzinie CSR?

Jakie źródła internetowe są dostępne do badania firm odpowiedzialnych społecznie?

Podsumowanie

3. Wartości społeczne i religijne: dostosowanie wartości i aktywów w portfelu

Czym jest inwestowanie oparte na wartościach?

Jakimi wartościami społecznymi mogą kierować się inwestorzy przy wyborze inwestycji?

Jak można uwzględnić wartości związane z prawami człowieka i obywatelskimi w inwestowaniu?

Czym jest zrównoważony rozwój środowiska i w jaki sposób inwestorzy mogą uwzględnić go w swoim portfelu?

Które z produktów są niezgodne z ruchem odpowiedzialności społecznej?

Jakie wartości religijne mają wpływ na inwestowanie?

Jak inwestorzy mogą uwzględniać wartości chrześcijańskie?

Jak inwestorzy mogą uwzględniać wartości islamu?

Jak inwestorzy mogą uwzględniać wartości oparte na wierzeniach żydowskich?

Jak wartości społecznie postępowe mogą wpływać na wybór inwestycji?

Czym jest inwestowanie patriotyczne?

Jak znaleźć akcje za pomocą społecznościowej selekcji negatywnej i pozytywnej?

Jakie indeksy giełdowe są punktem odniesienia dla firm społecznie odpowiedzialnych?

Czym są oceny zrównoważonego rozwoju Morningstar?

Czym są wskaźniki ryzyka węglowego Morningstar?

Gdzie inwestorzy mogą znaleźć społecznie odpowiedzialne fundusze inwestycyjne?

Jakie fundusze giełdowe (ETF) mają portfele oparte na odpowiedzialności społecznej?

Gdzie inwestorzy mogą znaleźć zrównoważone obligacje i inne fundusze oparte na dochodach stałych?

Jakie zasoby online wspierają inwestorów w podejściu inwestycyjnym opartym na wartościach?

Podsumowanie

4. Zrównoważone inwestowanie: zarabianie pieniędzy przez czynienie dobra

Czym różni się tradycyjne inwestowanie od zrównoważonego inwestowania?

Jakie są potencjalne obawy związane ze zrównoważonym inwestowaniem?

Na czym polega podejście selekcji do zrównoważonych inwestycji?

Na czym polega podejście integracji ESG w zrównoważonym inwestowaniu?

Czym jest podejście do inwestowania społecznie odpowiedzialnego?

Jakie są podejścia do zaangażowania akcjonariuszy i aktywizmu w ramach zrównoważonego inwestowania?

Czym jest podejście tematyczne w zrównoważonym inwestowaniu?

Jaki jest wpływ podejścia inwestycyjnego na zrównoważone inwestowanie?

Jakiego rodzaju inwestorzy angażują się w zrównoważone inwestowanie?

Jak duży jest rynek zrównoważonych inwestycji?

Jak inwestorzy mogą zacząć inwestować w zrównoważony sposób?

Jakie instrumenty inwestycyjne są dostępne do dopasowania wartości do inwestycji?

Jakie źródła są dostępne do oceny społecznej odpowiedzialności dobrej i złej firmy?

Jakie są zalety i wady inwestowania w akcje zgodne z zasadami ESG?

Jakie są przykłady największych akcji zgodnych z zasadami ESG?

Jakie są zalety i wady funduszy inwestycyjnych i funduszy notowanych na giełdzie zaangażowanych w zrównoważone inwestowanie?

Jakie są podobieństwa i różnice między funduszami inwestycyjnymi a funduszami ETF zaangażowanymi w zrównoważone inwestowanie?

Jakie są rodzaje funduszy angażujących się w zrównoważone inwestowanie?

Jakie opcje są dostępne dla inwestorów społecznie odpowiedzialnych zainteresowanych inwestycjami o stałym dochodzie?

Czym są zielone obligacje i jakie mają zalety i wady?

Czym są obligacje społeczne oraz jakie są związane z nimi korzyści i wyzwania?

Jak inwestorzy mogą korzystać z funduszy z datą docelową opartych na kryteriach ESG?

Jakie są zalety i wady funduszy TDF z kryteriami ESG?

Kilka wskazówek przy wyborze funduszu TDF z kryteriami ESG

Jakie kompromisy należy wziąć pod uwagę, inwestując w akcje lub obligacje firm społecznie odpowiedzialnych, fundusze inwestycyjne i ETF-y?

Czym są robodoradcy i jakie są kompromisy związane z ich wykorzystaniem do zrównoważonego inwestowania?

Jakie są przykłady robodoradców do zrównoważonego inwestowania?

Czym jest inwestowanie społecznościowe?

Jakie są internetowe źródła informacji na temat zrównoważonego inwestowania?

Podsumowanie

5. Implikacje wydajności zrównoważonego inwestowania: czy można mieć ciastko i zjeść ciastko?

Jakie są dynamiki podaży i popytu na dane dotyczące wydajności w zrównoważonym inwestowaniu?

Jakie są obawy dotyczące wyników analiz zrównoważonych inwestycji?

Jaka jest łączna liczba zrównoważonych funduszy inwestycyjnych?

Czy zrównoważone fundusze inwestycyjne przewyższyły tradycyjne fundusze pod względem wydajności?

Jak zmieniała się wydajność zrównoważonych funduszy?

Jakie są implikacje wydajności indeksów zrównoważonych inwestycji?

Jak szybko rośnie popyt inwestorów na zrównoważone inwestowanie?

Jakie czynniki prawdopodobnie wpłyną na popyt na zrównoważone inwestowanie w przyszłości?

Czy wzrost popytu inwestorów przyczynił się do niedawnej przewagi wyników zrównoważonych inwestycji?

Które z trzech kryteriów ESG w przeszłości sprawdzało się najlepiej?

Jakie są implikacje wydajności zrównoważonego inwestowania w analizie rynku papierów dłużnych?

Jakie krytyki lub implikacje dotyczące wyników wiążą się z procesem selekcji?

Czy akcje „grzeszne” osiągają lepsze wyniki niż zrównoważone akcje?

Czy zrównoważone inwestowanie zawsze jest etyczne?

Jak zrównoważone inwestowanie pozytywnie wpłynęło na zmianę społeczeństwa lub zachowań korporacyjnych?

Czy zrównoważeni inwestorzy mogą mieć ciastko i zjeść ciastko?

Jakie zasoby online są dostępne do poszukiwania informacji na temat wyników zrównoważonych inwestycji?

Podsumowanie

6. Budowanie portfela z misją: jak czerpać korzyści dla siebie i społeczeństwa?

Jakie są powszechne błędne przekonania na temat zrównoważonego inwestowania?

Dlaczego zrównoważeni inwestorzy powinni patrzeć na inwestycje z perspektywy portfela?

Jakie kroki wchodzą w skład procesu zarządzania portfelem?

Czym jest oświadczenie o polityce inwestycyjnej?

Dlaczego inwestorzy zainteresowani zrównoważonym inwestowaniem powinni opracować oświadczenie o polityce inwestycyjnej?

Jaką rolę odgrywa alokacja aktywów w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych?

Jakie typy lub klasy aktywów są dostępne dla zrównoważonych inwestorów?

Jakie są główne czynniki determinujące alokację aktywów?

Jakie są najpopularniejsze strategie alokacji aktywów? Jakie mają wady i zalety?

Czym różni się strategiczna alokacja aktywów od taktycznej alokacji aktywów oraz jakie są zalety i wady każdej z nich?

Jakie są inne typy strategii alokacji aktywów?

Jakie są wytyczne dotyczące alokacji aktywów dla początkujących inwestorów?

Jakie opcje są dostępne przy określaniu alokacji aktywów?

Czym różni się alokacja aktywów od dywersyfikacji?

Dlaczego zrównoważeni inwestorzy powinni dywersyfikować swoje portfele?

Jakich pułapek związanych z dywersyfikacją portfela powinni unikać zrównoważeni inwestorzy?

W jaki sposób inwestorzy mogą włączyć zrównoważony rozwój do swoich portfeli?

Dlaczego zrównoważeni inwestorzy powinni regularnie monitorować swoje portfele?

Czy zrównoważeni inwestorzy powinni rebalansować swoje portfele?

Jakie typy strategii rebalansowania alokacji aktywów są dostępne oraz jakie mają zalety i wady?

Jak zrównoważeni inwestorzy mogą ocenić swoje portfele?

Podsumowanie

Przypisy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dlaczego powstała ta książka?

Jesteśmy długoletnimi przyjaciółmi, którzy współpracowali przy wielu książkach i projektach badawczych. Łączy nas również głębokie zainteresowanie zrównoważonym inwestowaniem, które, naszym zdaniem, stanie się pieśnią przyszłości. Biorąc pod uwagę dynamiczny rozwój tej dziedziny, nie dziwi fakt, że wielu autorów stara się badać różne aspekty zrównoważonego inwestowania, zajmując się zarówno kwestiami ogólnymi, jak i bardziej specjalistycznymi tematami, takimi jak inwestowanie w odnawialne źródła energii czy mieszkalnictwo. Publikacje te są kierowane do różnych odbiorców: inwestorów instytucjonalnych, profesjonalistów, inwestorów indywidualnych, firm i akademików.

Mając na uwadze rozległy i nieograniczony zakres tej dziedziny, nasza książka, choć stosunkowo krótka, nie rości sobie prawa do wyczerpania tematu. Nie jest możliwe objęcie wszystkich związanych z nią zagadnień. Z tego względu nasza książka koncentruje się na pomocy inwestorom indywidualnym w zrozumieniu kluczowych kwestii związanych ze zrównoważonym inwestowaniem oraz w podjęciu kroków na drodze do stania się zrównoważonym inwestorem. Chociaż inne książki również są kierowane do inwestorów indywidualnych, dostrzegamy lukę w sposobie traktowania tego tematu oraz w przedstawianych zagadnieniach. Dlatego stosujemy format pytań i odpowiedzi (Q&A), aby w sposób zwięzły i przystępny omówić najważniejsze kwestie związane ze zrównoważonym inwestowaniem. Taka struktura pozwala na swobodne przeglądanie interesujących tematów, zwłaszcza jeśli zdecydujecie się nie czytać książki od deski do deski. Dodatkowo w każdym rozdziale znajdują się trafne i pełne humoru cytaty, wyróżnione w specjalnych ramkach, które nie tylko przyciągają uwagę, lecz także odnoszą się do omawianych kwestii. Pochodzą one od uznanych profesjonalistów inwestycyjnych i innych ekspertów.

Zrównoważone inwestowanie: co powinieneś wiedzieć stara się rozwikłać tajemnice zrównoważonego inwestowania, które będą w stanie pomóc inwestorom indywidualnym zainteresowanym dodaniem tego typu inwestycji do swojego portfela. Próbujemy podpowiedzieć, co każdy powinien wiedzieć o inwestowaniu zrównoważonym. Książka oferuje również przystępną, lecz autorytatywną interpretację zagadnień związanych ze zrównoważonym inwestowaniem. Ostatecznie jednak to wy zdecydujecie, czy książka realizuje twoje „cele”.

Komu chcemy podziękować?

John Maxwell, amerykański duchowny, powiedział kiedyś: „Praca zespołowa sprawia, że marzenia stają się rzeczywistością”. To stwierdzenie doskonale odnosi się do procesu pisania i publikowania tej książki. Mamy trzech autorów, a suma naszych wysiłków jest większa niż poszczególne części, ponieważ każdy z nas wnosi unikalny wkład, aby osiągnąć wspólny cel. Książka jest więc efektem pracy zespołowej, która pozwala nam osiągnąć więcej, niż moglibyśmy zrobić indywidualnie. Niemniej jednak sama publikacja książki to proces o wiele bardziej złożony.

Chociaż wiele osób odegrało kluczową rolę w tym procesie, chcielibyśmy wyróżnić kilka z nich. Przede wszystkim dziękujemy anonimowym recenzentom naszej propozycji książki za ich pomocne uwagi dotyczące najistotniejszych tematów, które warto uwzględnić w publikacji. Po drugie, ogromnie doceniamy profesjonalizm naszych partnerów z Oxford University Press. W szczególności chcielibyśmy wyróżnić Jamesa Cooka (redaktora) oraz Macey Fairchild (asystenta redaktora), którzy pomogli przeprowadzić książkę przez cały proces wydawniczy. Dodatkowo Kopu Koperundevi (menedżer projektu) z Newgen Knowledge Works wykonał doskonałą pracę, prowadząc książkę przez proces produkcji. Po trzecie, dziękujemy za wsparcie naszych instytucji: Kogod School of Business na Uniwersytecie Amerykańskim, Rollins College of Business na Uniwersytecie Tennessee w Chattanooga oraz College of Business and Public Policy na Uniwersytecie Alaski w Anchorage. Na koniec, dziękujemy naszym rodzinom i dedykujemy im tę książkę: Lindzie i Rory’emu Bakerom, Annie Nofsinger oraz Mikaelowi Holzhauerowi.

Kim są autorzy?

H. Kent Baker, CFA, CMA, jest profesorem finansów w Kogod School of Business na Uniwersytecie Amerykańskim w Waszyngtonie, DC. Profesor Baker należy do 1% najbardziej płodnych autorów w dziedzinie finansów. Jest autorem i redaktorem nagradzanym za swoje osiągnięcia, który opublikował 40 książek, w tym Socially Responsible Finance and Investing: Financial Institutions, Corporations, Investors, and Activists (John Wiley & Sons). Profesor Baker opublikował również 200 artykułów recenzowanych w czasopismach naukowych oraz ponad 160 innych artykułów, monografii, rozdziałów książek i materiałów konferencyjnych. Jego prace ukazały się m.in. w Journal of Finance, Journal of Financial and Quantitative Analysis, Financial Management, Journal of Corporate Finance, Journal of Futures Markets, Financial Analysts Journal, Journal of Portfolio Management oraz Harvard Business Review. Dodatkowo pełni funkcję członka 13 redakcyjnych rad doradczych i jest redaktorem serii „H. Kent Baker Investments” wydawnictwa Emerald Publishing. Profesor Baker jest uznawany za granicą za eksperta w dziedzinie finansów behawioralnych, badań ankietowych oraz polityki dywidendowej. Posiada doświadczenie doradcze i szkoleniowe zdobyte dzięki współpracy z ponad 100 organizacjami w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Europie. Otrzymał liczne nagrody za badania, nauczanie i działalność usługową, w tym nagrodę Scholar/Teacher of the Year przyznawaną przez Uniwersytet Amerykański oraz tytuł Distinguished Scholar 2019 przyznany przez Southern Finance Association. Profesor Baker uzyskał licencjat z zakresu zarządzania (BSBA) na Uniwersytecie Georgetown, MBA (finanse), MEd (administracja edukacyjna) oraz DBA (finanse) na Uniwersytecie Maryland, a także MS (metody ilościowe), MA (szkolenie i rozwój kariery), doktorat (administracja edukacyjna i rozwój organizacyjny) oraz doktorat (doradztwo i rozwój studentów) na Uniwersytecie Amerykańskim. Jest również profesjonalnym muzykiem, grającym na pięciu instrumentach, który nagrywał i koncertował.

Hunter M. Holzhauer jest profesorem finansów Roberta L. Maclellana i UC Foundation w Rollins College of Business na Uniwersytecie Tennessee w Chattanooga. Profesor Holzhauer jest nagradzanym wykładowcą w zakresie badań, nauczania i działalności usługowej. Od 2013 r. opublikował 16 artykułów recenzowanych przez ekspertów oraz napisał siedem rozdziałów książek na temat inwestowania społecznie odpowiedzialnego, finansów behawioralnych i inwestycji alternatywnych. Profesor Holzhauer publikował w takich czasopismach jak Social Responsibility Journal, Journal of Investing, Journal of Applied Finance, Journal of Risk Finance i Journal of Behavioral and Experimental Finance. Prowadzi wykłady z zakresu inwestycji, analizy finansowej, zarządzania portfelem i finansów behawioralnych. Profesor Holzhauer jest również twórcą i dyrektorem Student Managed Investment Learning Experience (SMILE) Fund oraz doradcą dwóch mniejszych funduszy zarządzanych przez studentów, o łącznej wartości aktywów wynoszącej około 1,5 mln dolarów. Pełni funkcję doradcy naukowego dla kilku nagradzanych zespołów inwestycyjnych studentów na poziomie regionalnym i globalnym. Profesor Holzhauer jest obecnie członkiem zarządu Southern Finance Association, członkiem komitetu inwestycyjnego non-profit Community Foundation of Greater Chattanooga oraz członkiem założycielem zarządu fundacji non profit Mario Foundation. Wcześniej pracował jako analityk kredytowy w Colonial Bank oraz jako planista finansowy i menedżer portfela instrumentów dłużnych w AmSouth Bank. Profesor Holzhauer uzyskał licencjat z zakresu administracji biznesowej i biopsychologii na Birmingham-Southern College, MBA na Mississippi State University oraz doktorat na Uniwersytecie Alabamy.

John R. Nofsinger jest profesorem finansów i dziekanem College of Business and Public Policy na Uniwersytecie Alaski w Anchorage. Jest nagradzanym autorem książek, który napisał lub redagował 15 książek z zakresu finansów, podręczników i publikacji naukowych. Profesor Nofsinger jest płodnym badaczem, który opublikował 73 artykuły w prestiżowych czasopismach naukowych i praktycznych. Jego prace ukazały się m.in. w Journal of Finance, Journal of Financial and Quantitative Analysis, Journal of Business, Journal of Business Ethics, Journal of Corporate Finance, Financial Analysts Journal, Financial Management oraz Journal of Banking and Finance. Jest najbardziej znany w dziedzinie finansów behawioralnych, inwestowania społecznie odpowiedzialnego oraz biologii finansów. Profesor Nofsinger prowadzi Finance ESP: Education Scholarship Practice (financeesp.com). Był cytowany lub pojawiał się w mediach finansowych, w tym w The Wall Street Journal, Financial Times, Fortune, Business Week, Smart Money, Money Magazine, Washington Post, Bloomberg, Nightly Business Report (NBR), CNBC oraz innych mediach, takich jak The Dolans i MarketWatch. Profesor Nofsinger posiada tytuł BSEE uzyskany na Washington State University, MBA na Chapman University oraz doktorat z zakresu finansów (PhD) uzyskany na Washington State University. Był uczestnikiem wyścigów Spartan Trifecta Obstacle Course i pięciokrotnym uczestnikiem zawodów Ironman.

O czym jest ta książka?

Powszechnie przyjmuje się, że inwestorom zależy wyłącznie na zarabianiu pieniędzy. Cel ten mogą osiągnąć przez optymalizację wyników, czyli maksymalizację przyszłych zysków przy określonym poziomie ryzyka lub minimalizację ryzyka w celu osiągnięcia konkretnego zwrotu. Dla niektórych inwestorów to podejście nadal pozostaje aktualne. Jednak rosnąca liczba osób kwestionuje ten stereotyp, pragnąc, aby „pieniądze znaczyły więcej”. Wartości odgrywają istotną rolę dla wielu inwestorów, choć często są pomijane w głównym nurcie finansów. Dlatego inwestorzy zazwyczaj dążą do osiągnięcia dwóch celów jednocześnie: zarabiania pieniędzy i czynienia dobra. Ich priorytety obejmują zarówno aspekty finansowe, jak i pozafinansowe. Nie oznacza to jednak, że kierują się wyłącznie etyką czy wartościami kosztem rozsądnych decyzji finansowych.

To nowe podejście, znane jako zrównoważone inwestowanie, zyskało na popularności w ostatnich dekadach. Celem tej książki jest przybliżenie tego zagadnienia, szczególnie „przeciętnym” inwestorom, oraz wsparcie ich w przejściu na bardziej świadome inwestowanie. Skupia się ona na inwestorach indywidualnych, zwanych także detalicznymi. Każdy rozdział zawiera cytaty związane z inwestowaniem – te krótkie refleksje pokazują podejście inwestorów do rynku i mogą stanowić cenne narzędzie edukacyjne.

Inwestowanie zrównoważone to proces lokowania kapitału w firmy lub fundusze działające zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Często wiąże się z podejściem inwestycyjnym, które przy wyborze i zarządzaniu inwestycjami uwzględnia kryteria środowiskowe, społeczne oraz ładu korporacyjnego (ESG). Jednak pojęcie ESG jest zazwyczaj definiowane bardziej restrykcyjnie niż zrównoważone inwestowanie. Dodatkowo to, co uznaje się za zrównoważone inwestowanie, ma w sobie element subiektywności.

Przełomowe badanie zatytułowane „Who Cares Wins” z 2004 r. jako pierwsze wprowadziło termin ESG. Jednak inwestowanie oparte na zasadach moralnych ma bogatą historię sięgającą około 3500 lat. W czasach biblijnych żydowskie prawo nakazywało etyczne inwestowanie. Podobnie nauki islamu zabraniają inwestowania w alkohol, wieprzowinę, hazard, broń oraz złoto i srebro. W Stanach Zjednoczonych korzenie ESG sięgają XVIII wieku, kiedy to metodyści unikali inwestowania w firmy produkujące alkohol, wyroby tytoniowe lub promujące hazard. Później kwakrzy sprzeciwiali się inwestowaniu w niewolnictwo i wojnę. Ostatecznie w 1928 r. grupa z Bostonu założyła pierwszy publicznie oferowany fundusz inwestycyjny — Pioneer Fund (obecnie Amundi US) — stosujący kryteria inwestowania społecznie odpowiedzialnego. Zrównoważone firmy, które spełniają te kryteria, dostarczają społeczeństwu wartościowe towary i usługi.

Z biegiem czasu koncepcja łączenia zysku i celu ewoluowała z marginalnej idei, podzielanej przez nielicznych inwestorów, w powszechny ruch. Zrównoważony rozwój stał się dziś nurtem głównym. Terminologia również się rozwinęła, obejmując określenia takie jak „inwestowanie etyczne”, „inwestowanie z misją”, „odpowiedzialne inwestowanie”, „społecznie odpowiedzialne inwestowanie”, „zrównoważone inwestowanie”, „inwestowanie oparte na wartościach”, „inwestowanie ekologiczne”, „inwestowanie z wpływem” oraz „inwestowanie społecznościowe” — w zależności od przyjętej perspektywy. Ta książka łączy wszystkie te podejścia pod ogólnym terminem „zrównoważone inwestowanie”. Od lat 60. XX w. ta forma inwestowania konsekwentnie zyskiwała na znaczeniu, przekształcając się w spójną filozofię. W latach 80. XX w. koncentrowała się głównie na tym, czego inwestorzy nie chcieli posiadać, czyli na unikaniu lub wykluczaniu inwestycji w określone firmy i branże. Od lat 90. rośnie jednak nacisk na inwestowanie dla dobra społeczeństwa. Dziś wielu inwestorów oczekuje, że ich inwestycje nie tylko przyniosą zyski, lecz także będą miały pozytywny wpływ na świat. W rezultacie względy związane ze zrównoważonym rozwojem stają się coraz istotniejszym elementem procesu podejmowania decyzji inwestycyjnych. Podsumowując, zwrot w stronę zrównoważonego inwestowania przyspiesza i nabiera coraz większej siły.

Chociaż idea zarabiania pieniędzy przy jednoczesnym czynieniu dobra dla społeczeństwa istnieje od wieków, zakres zrównoważonego inwestowania rozszerzył się, obejmując także zmianę społeczną. Zamiast jedynie wykluczać inwestycje w „grzeszne” branże, takie jak alkohol, hazard, tytoń czy broń, zrównoważone inwestowanie ewoluowało w stronę wspierania organizacji, które wywierają pozytywny wpływ. Rosnące zapotrzebowanie na tego rodzaju aktywa wynika głównie ze zmieniającego się profilu inwestorów. Współcześni inwestorzy postrzegają wartość inwestycji jako coś więcej niż tylko źródło zysków i sposób na budowanie przyszłości finansowej. Chociaż firmy często kierują ofertę zrównoważonego inwestowania do milenialsów i kobiet, cieszy się ono szerokim zainteresowaniem. Inwestorzy coraz częściej oczekują, że ich kapitał będzie odzwierciedlał wartości społeczne i przyczyniał się do pozytywnych zmian w społeczeństwie i na świecie.

Dziś korporacje odpowiedzialne funkcjonujące zgodnie z ESG idą o krok dalej niż tradycyjna odpowiedzialność społeczna biznesu (CSR), aktywnie angażując się w działania mające wpływ na interesariuszy. Firmy kierujące się zasadami CSR traktują swoich klientów, pracowników, dostawców i społeczności z szacunkiem, oferują zdrowe produkty i usługi, unikają nieetycznych lub drapieżnych praktyk biznesowych oraz wykazują moralne przywództwo w zakresie praw akcjonariuszy, wynagrodzeń kadry zarządzającej i systemów kontroli wewnętrznej.

Jak w przypadku każdej inwestycji, zrównoważone inwestowanie ma zarówno zalety, jak i wady. Po stronie pozytywów odczuwasz satysfakcję, że twoje środki wspierają twoje przekonania i wartości. Pozwala to „ulokować pieniądze tam, gdzie są twoje przekonania”. Podejmując świadome decyzje inwestycyjne, pokazujesz, że nie tylko mówisz o swoich wartościach, ale również działasz zgodnie z nimi – innymi słowy, „nie tylko mówisz, ale i robisz”. Możesz także poczuć, że przyczyniasz się do pozytywnych zmian i wspierasz firmy, które uważasz za odpowiedzialne, co może nawet poprawić jakość twojego snu. Oprócz dobrego samopoczucia wynikającego z czynienia dobra, zrównoważone inwestowanie oferuje również potencjał uzyskania zwrotu finansowego. Chociaż niektórzy inwestorzy są gotowi poświęcić część zysków na rzecz bardziej zrównoważonego świata, odpowiedzialne inwestowanie nie prowadzi automatycznie do niższych zysków. Nie musisz rezygnować z wyników finansowych kosztem swoich wartości lub sumienia, jeśli podejdziesz do tematu strategicznie i starannie dobierzesz inwestycje. Z czasem cena i wartość powinny się wyrównać.

Kolejną korzyścią zrównoważonego inwestowania jest możliwość wyboru wpływu, jaki chcesz wywrzeć. Na przykład możesz dążyć do szerokiego wpływu, inwestując w akcje lub fundusze, które spełniają różnorodne wymagania ESG. Możesz także zdecydować się na zrównoważone inwestycje wspierające innowacje w odnawialnych źródłach energii oraz redukcję emisji dwutlenku węgla. W ten sposób twoje decyzje inwestycyjne mogą przyczynić się do rozwoju gospodarki o zerowej emisji, eliminując paliwa kopalne i inne źródła emisji, tam gdzie jest to możliwe. Dodatkowo możesz inwestować w firmy lub fundusze, które wspierają wzmocnienie pozycji mniejszości, promują różnorodność płciową oraz wspierają projekty ekologiczne. Dzięki różnorodności dostępnych zrównoważonych inwestycji możesz stworzyć portfel, który będzie odpowiadał twoim celom inwestycyjnym i wartościom.

Ostatnią korzyścią zrównoważonego inwestowania jest aspekt psychologiczny. Jeśli inwestujesz w coś, co ma dla ciebie znaczenie, możesz utrzymać tę inwestycję przez dłuższy czas i uniknąć ryzyka związanego z częstym wchodzeniem i wychodzeniem z rynku. Dzięki temu, przenosząc swoje pieniądze do takich inwestycji, osiągasz efekt win-win.

Jednocześnie znalezienie inwestycji, które są zgodne z twoim systemem wartości i przynoszą rozsądny zwrot finansowy, może być trudne, ponieważ starasz się osiągnąć dwa różne cele. Najlepsze inwestycje mogą nie pasować do twojej definicji tego, co uważasz za społecznie odpowiedzialne lub zrównoważone. Może to oznaczać, że wykluczasz najbardziej dochodowe możliwości inwestycyjne. Jednak firmy społecznie odpowiedzialne lub zrównoważone mogą nie być najlepszymi inwestycjami, ponieważ podejmowane przez nie decyzje mogą osłabiać ich zdolność do generowania zysków. Ponadto żadna firma nie jest całkowicie „czysta”. Twoje zadanie może więc przypominać szukanie najczystszej koszulki w koszu z brudną bielizną. Ostatecznie wprowadzanie zmian ESG wymaga cierpliwości, ponieważ jest to długoterminowy proces, który potrzebuje więcej niż tylko kapitalizmu, aby go osiągnąć.

W ciągu ostatnich 50 lat zrównoważone inwestowanie stało się częścią głównego nurtu, ponieważ coraz więcej inwestorów dostrzega jego potencjał w zakresie atrakcyjnych wyników finansowych połączonych z innymi korzyściami. Dla wielu inwestorów inwestowanie to coś więcej niż tylko lokowanie pieniędzy i nadzieja na przyszły zwrot. Chcą unikać inwestowania w firmy, które angażują się w nieakceptowalne praktyki, takie jak wykorzystywanie pracowników, klientów czy środowiska. Jeśli inwestują w takie firmy, czerpią zyski z inwestycji, które są sprzeczne z ich wartościami. Niektórzy są nawet gotowi, jeśli to konieczne, poświęcić część swoich zysków, aby spać spokojniej. Zrównoważone inwestowanie to więc nie chwilowa moda, ponieważ rośnie liczba zarządzanych aktywów oraz dostępnych funduszy. W przyszłości fala zrównoważonych inwestorów prawdopodobnie będzie jeszcze bardziej egzekwować odpowiedzialność firm za ich działania, nakładając konsekwencje, jeśli te nie będą się adaptować.

Pozostała część tej książki składa się z 6 rozdziałów. W Rozdziale 1 rozpoczynamy podróż, badając zmieniający się krajobraz inwestycyjny. Ten rozdział dostarcza kontekstu i stanowi fundament dla reszty książki. Rozdział 2 bada odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw oraz ewoluujące obowiązki i odpowiedzialności biznesu. Rozdział 3 koncentruje się na roli wartości społecznych i religijnych w kształtowaniu zrównoważonego inwestowania. Rozdział 4 omawia różnorodność opcji inwestycyjnych dostępnych dla zrównoważonych inwestorów. Rozdział 5 analizuje implikacje wydajności zrównoważonego inwestowania. Ten rozdział stawia intrygujące pytanie: „Czy zrównoważeni inwestorzy mogą mieć ciastko i zjeść ciastko?”. Na koniec rozdział 6 skupia się na tworzeniu portfela z misją. Zatem rozpocznijmy podróż w fascynujący temat zrównoważonego inwestowania.

1

Zmieniający się krajobraz inwestycyjny: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość

Strzeż się! Jeszcze nie czas. Przez co najmniej kolejne sto lat musimy udawać przed sobą i przed wszystkimi, że to, co uczciwe, jest podłe, a podłe jest piękne; bo podłe jest pożyteczne, a uczciwe nie. Chciwość, lichwa i ostrożność muszą przyświecać nam jeszcze przez chwilę. Bo tylko one mogą wyprowadzić nas z tunelu ekonomicznej konieczności na światło dzienne.

John Maynard Keynes

W 1930 r. podczas Wielkiego Kryzysu John Maynard Keynes zastanawiał się, jak będzie wyglądało życie gospodarcze 100 lat później. Wierzył, że społeczeństwo będzie cenić dobro ponad użyteczność. Keynes spodziewał się, że bogaci znajdą więcej sensu w dawaniu, a większość ludzi będzie miała ekonomiczne podstawy, aby prowadzić życie pełne głębszego sensu. Wyobrażał sobie wzrost standardów życia, z mniejszą liczbą dni roboczych. Czy dziewięć dekad później społeczeństwo zbliża się do wizji Keynesa, czy też jest od niej zupełnie różne?

Z jednej strony wielu dyrektorów korporacyjnych i inwestorów nadal wierzy w motto filmu Wall Street z 1987 r. „Chciwość jest dobra”. Ponadto nierówności dochodowe nadal rosną, a większość światowego bogactwa i inwestycji nadal pozostaje w rękach zaledwie garstki osób. Ale etyka przedsiębiorstw i inwestorów się zmieniła, wielu liderów stara się nawet przyspieszyć ten proces. W przypadku tych agentów zmiany czas nie nadchodzi — on już tu jest.

W jaki sposób ukształtowała się tak odpowiedzialna postawa inwestora? A dokładniej, jak ewoluowało zrównoważone inwestowanie? Zrównoważone inwestowanie to podejście inwestycyjne, które integruje czynniki środowiskowe, społeczne oraz ładu korporacyjnego (ang. environmental, social, governance — ESG) w procesie wyboru i zarządzania inwestycjami. Jego długa i bogata historia jest podstawą idei, że inwestorzy mogą generować zyski finansowe i pozafinansowe. Innymi słowy, zrównoważone inwestowanie pozwala inwestorom wykorzystywać swoje inwestycje do zarabiania pieniędzy i inicjowania zmian w firmie, ich społeczności i na świecie. Ta filozofia inwestycyjna jest całkowicie odmienna od tradycyjnych filozofii inwestycyjnych i korporacyjnych, które maksymalizują wartość dla akcjonariuszy. Jako oczywisty kontrargument zwolennicy zrównoważonego inwestowania z przekonaniem wskazują, że wartości etyczne również są cenne.

Zrównoważone inwestowanie zyskuje na popularności wśród inwestorów, zwłaszcza wśród młodszych pokoleń. Obecnie żadna inna alternatywna strategia inwestycyjna nie generuje równie wysokiego napływu kapitału. Aktywa zarządzane przez zwolenników zrównoważonego rozwoju wzrosły czterokrotnie z 639 mld dolarów w 1995 r. do 3,07 bln dolarów w 2010 r. Jeśli chodzi o udział w rynku, prawie jeden na osiem profesjonalnie zarządzanych dolarów w 2010 r. był zrównoważonym aktywem. Tempo wzrostu wynoszące w tamtym okresie ponad 400% w ciągu zaledwie 15 lat wydawało się imponujące, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że to tempo zwiększyło się w trakcie recesji w 2008 r. Jednak wzrost zainteresowania zrównoważonym inwestowaniem nie osiągnął jeszcze wartości szczytowych. Odsetek zrównoważonych aktywów rośnie w zadziwiającym tempie. Na przykład w 2020 r. zrównoważone inwestowanie stanowiło 33% wszystkich zarządzanych amerykańskich aktywów (ang. asset under management — AUM). W latach 2018–2020 łączna wartość aktywów zarządzanych w sposób zrównoważony, zarówno instytucjonalnych, jak i detalicznych, w Stanach Zjednoczonych wzrosła o 42%, do 17,1 bln dolarów w porównaniu z 12 bln dolarów.

W porównaniu do zrównoważonych AUM całkowite AUM nie rosły w tym samym tempie. W 2018 r. zrównoważone AUM stanowiły ponad jedną trzecią wszystkich globalnych AUM i prawie połowę wszystkich AUM w Europie. Szybko stały się jednym z głównych tematów inwestycyjnych XXI w. Wraz ze wzrostem odsetka zrównoważonych inwestycji rosła również różnorodność podejść stosowanych do różnych klas aktywów. Podejścia te ewoluowały od społecznie odpowiedzialnego inwestowania (ang. socially responsible investing — SRI), w tym wczesnych kryteriów wykluczenia, do inwestowania z zamiarem osiągnięcia określonego wpływu (ang. impact investing). Niniejszy rozdział wyjaśnia ewolucję zrównoważonego inwestowania, badając przeszłe, obecne i przyszłe kwestie, które uczyniły ją jedną z najważniejszych sił zmieniających obecny krajobraz inwestycyjny.