Opiniodawca prof. dr hab. Tadeusz Chmielewski

Projekt okładki i stron tytułowych według koncepcji serii Karolina Lijklema

Zdjęcie na okładce Autostrada Wielkopolska SA

Wydawca Irena Puchalska

Redaktor Krystyna Wojtala

Produkcja Mariola Grzywacka

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN Magdalena Wojtas / 88em.eu

Wydanie publikacji zostało dofinansowane przez

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2014

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2014 r., (wyd. I)

Warszawa 2016

ISBN 978-83-01-19133-7

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

tel. 22 69 54 321, faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl, www.pwn.pl

Spis treści

CZĘŚĆ 1. NAUKOWE I PRAWNE UWARUNKOWANIA GOSPODAROWANIA ŚRODOWISKIEM PRZYRODNICZYM

1. ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE JAKO PRZEDMIOT BADAŃ NAUKOWYCH I PRZESTRZEŃ DZIAŁAŃ GOSPODARCZYCH

1.1. Definicje podstawowych pojęć związanych ze środowiskiem przyrodniczym

1.2. Struktura i funkcjonowanie systemów przyrodniczych

1.3. Główne kierunki badań środowiska przyrodniczego i ich znaczenie aplikacyjne

2. PODSTAWY PRAWNE GOSPODAROWANIA ŚRODOWISKIEM PRZYRODNICZYM

2.1. Ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

2.2. Ustawa z 27 kwietna 2001 r. – Prawo ochrony środowiska

2.3. Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

2.4. Ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

2.5. Ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

2.6. Ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

2.7. Ustawa z 28 września 1991 r. o lasach

2.8. Ustawa z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne

2.9. Ustawa z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju

2.10. Ustawa z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze

2.11. Ustawa z 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS)

3. ŹRÓDŁA INFORMACJI PRZYRODNICZEJ

3.1. Dostępność informacji o środowisku

3.2. Kartograficzne źródła danych, zdjęcia lotnicze i obrazy satelitarne

3.3. Źródła danych opisowych

3.4. Badania terenowe

3.5. Inwentaryzacja przyrodnicza jako źródło kompleksowej informacji o środowisku

CZĘŚĆ II. CHARAKTERYSTYKA KOMPONENTÓW ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO I ZASADY ICH WYKORZYSTANIA

4. BUDOWA GEOLOGICZNA

4.1. Podział skał

4.2. Przydatność budowlana gruntów

4.2.1. Grunty skaliste

4.2.2. Grunty nieskaliste

4.2.3. Grunty organiczne

4.2.4. Grunty antropogeniczne

4.3. Surowce mineralne

4.3.1. Dokumentacje geologiczne i kategorie udokumentowania surowców mineralnych

4.3.2. Eksploatacja surowców mineralnych

4.3.3. Rekultywacja i zagospodarowanie obszarów pogórniczych

5. UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI TERENU

5.1. Geneza rzeźby terenu

5.1.1. Rola czynników przyrodniczych w rozwoju rzeźby

5.1.2. Wpływ działalności człowieka na rzeźbę

5.2. Cechy fizjonomiczne rzeźby terenu i jej morfometria

5.3. Znaczenie rzeźby terenu w działalności gospodarczej człowieka

5.3.1. Waloryzacja rzeźby dla różnych funkcji gospodarczych

5.3.2. Gospodarcze znaczenie procesów geodynamicznych

6. GLEBY

6.1. Czynniki i procesy glebotwórcze. Profil glebowy. Gleby strefowe i astrefowe

6.1.1. Poziomy diagnostyczne gleb – pedony

6.2. Systematyka gleboznawcza Polski

6.3. Klasyfikacje gleb do celów gospodarczych

6.3.1. Klasy bonitacyjne gleb

6.4. Kompleksy rolniczej przydatności gleb

6.5. Wykorzystanie i ochrona gleb

6.5.1. Specyfika uprawy gleb

6.5.1.1. Wpływ uprawy na właściwości gleb

6.5.1.2. Uprawa różnych typów gleb

6.5.2. Zanieczyszczenie gleb

6.5.3. Nawożenie gleb

6.5.4. Środki ochrony roślin

7. WODY PODZIEMNE I POWIERZCHNIOWE

7.1. Wody podziemne

7.1.1. Typy genetyczne i występowanie wód podziemnych

7.1.2. Podstawowe właściwości hydrogeologiczne skał

7.1.3. Główne zbiorniki wód podziemnych

7.1.4. Zasoby wód podziemnych

7.1.5. Eksploatacja wód podziemnych

7.1.6. Melioracje. Odwadnianie i lej depresji

7.1.7. Wody podziemne a obszary zurbanizowane

7.1.8. Gospodarcze znaczenie wód gruntowych

7.1.9. Jakość i ochrona wód podziemnych

7.2. Wody powierzchniowe

7.2.1. Źródła i nieskoncentrowane wypływy wód

7.2.2. Cieki naturalne i sztuczne

7.2.3. Wody stojące

7.2.4. Jakość wód powierzchniowych

7.2.5. Ujęcia wód powierzchniowych

7.3. Strefy ochronne ujęć wód podziemnych i powierzchniowych

7.4. Obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych

8. POWIETRZE ATMOSFERYCZNE I KLIMAT

8.1. Skład i budowa atmosfery

8.2. Główne elementy meteorologiczne

8.3. Podziały oraz charakterystyki pogody i klimatu

8.4. Znaczenie warunków pogodowych i klimatycznych w gospodarce człowieka

8.5. Ochrona powietrza i klimatu

9. KOMPONENTY BIOTYCZNE

9.1. Roślinność potencjalna i rzeczywista. Klasyfikacja siedlisk roślinnych

9.1.1. Nadmorskie i śródlądowe wydmy

9.1.2. Ekosystemy wodne

9.1.3. Murawy, łąki, ziołorośla, wrzosowiska i zarośla

9.1.4. Siedliska naskalne

9.1.5. Ekosystemy lasów i borów

9.2. Lasy

9.2.1. Leśne siedliska naturalne i gospodarcze

9.2.2. Podział użytkowy lasów

9.2.3. Plan urządzania lasu

9.2.4. Wybrane zagadnienia gospodarki leśnej

9.2.4.1. Sposoby zagospodarowania lasu

9.2.4.2. Zagrożenia lasów w Polsce

9.2.4.3. Zalesienia porolne

9.3. Użytki zielone

9.3.1. Siedliska łąkowe nizinne i górskie

9.3.2. Skład runi użytków zielonych

9.3.3. Podział użytkowy łąk i pastwisk

9.4. Mokradła

9.4.1. Podział torfowisk

9.4.2. Ekologiczne i gospodarcze znaczenie torfowisk

9.5. Zadrzewienia

9.5.1. Podział i charakterystyka zadrzewień

9.5.2. Zasady kształtowania zadrzewień

9.6. Zieleń urządzona

9.7. Funkcje terenów leśnych, zadrzewień i zieleni urządzonej

9.8. Gospodarcze znaczenie wybranych gatunków roślin i zwierząt

CZĘŚĆ III. Oceny środowiska przyrodniczego do celów gospodarczych

10. METODOLOGICZNE PODSTAWY OCEN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO

10.1. Wybrane elementy teorii ocen środowiskowych

10.2. Etapy oceny środowiska przyrodniczego

10.3. Metody oceny środowiska przyrodniczego

11. WALORYZACJA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO

11.1. Waloryzacja ekologiczna

11.1.1. Podstawy prawne waloryzacji obszarów cennych przyrodniczo w Polsce

11.1.1.1. Ogólna klasyfikacja prawnych form ochrony przyrody

11.1.1.2. Kryteria delimitacji i tryb ustanawiania poszczególnych kategorii form ochrony przyrody

11.1.2. Wybrane międzynarodowe formy ochrony przyrody

11.1.2.1. Rezerwaty biosfery

11.1.2.2. Obszary Ramsar

11.1.3. Krajowe i międzynarodowe systemy obszarów chronionych

11.1.4. Plany ochrony obszarów cennych przyrodniczo

11.2. Waloryzacja ekofizjograficzna

12. PROBLEMATYKA PRZYRODNICZA W DOKUMENTACH STRATEGICZNYCH

12.1. Polityka ekologiczna państwa

12.2. Wybrane dokumenty sektorowe

12.2.1. Program wodno-środowiskowy kraju

12.2.2. Krajowy Program Rolnośrodowiskowy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

12.3. Programy ochrony środowiska i plany gospodarki odpadami

12.4. Dokumenty planistyczne

12.5. Opracowanie ekofizjograficzne

12.6. Oceny oddziaływania na środowisko

12.6.1. Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko

12.6.2. Ocena oddziaływania planowanych przedsięwzięć na środowisko i decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach

12.6.3. Ocena transgranicznego oddziaływania na środowisko

LITERATURA

ZAŁĄCZNIKI

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Spis treści