Dane oryginału

Maria Montessori, From Childhood to Adolescence

© Copyright 2007 by Montessori-Pierson Publishing Company

Projekt okładki i stron tytułowych

Przemysław Spiechowski

Ilustracja na okładce

J.D.S/Shutterstock

Wydawca

Aleksandra Małek

Redaktor prowadząca

Agata Kołacz

Produkcja

Mariola Iwona Keppel

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.:
Michał Latusek

Publikacja powstała we współpracy z Association Montessori Internationale, organizacją założoną w 1929 r. przez Marię Montessori i jej syna – Mario Montessori, z siedzibą w Amsterdamie.

Publikacja wydana we współpracy z Fundacją Villa Montessori.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2022

ISBN 978-83-01-22589-6

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2022r. (Wydanie I)

Warszawa 2022

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. G. Daimlera 2

tel. 2269 54 321; faks 22 69 54 228

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; www.pwn.pl

Informacje w sprawie współpracy reklamowej: reklama@pwn.pl

Rozdział  1

Kolejne poziomy edukacji

Kolejne poziomy edukacji muszą odpowiadać kolejnym osobowościom dziecka.

Nasze metody nie są nastawione na jakiekolwiek z góry przyjęte zasady, lecz raczej na nieodłączne cechy charakterystyczne różnych okresów[2] życia. Owe charakterystyki same więc obejmują różne poziomy.

Przejścia z jednego poziomu na drugi – w tych różnych okresach – można porównać do metamorfozy owadów. Gdy owad wydostaje się z jaja, jest bardzo mały i ma określoną postać i barwę. Później – stopniowo – przekształca się, choć wciąż pozostaje zwierzęciem tego samego gatunku, mającym te same potrzeby i nawyki. Jest istotą, która ewoluuje. Potem, pewnego dnia dzieje się coś nowego. Owad przędzie swój kokon i staje się poczwarką. Z kolei poczwarka przechodzi kolejne powolne przeobrażenie. Ostatecznie owad wydostaje się z kokonu w postaci motyla.

Można wskazać podobieństwo między życiem owada i życiem dziecka. Jednak u dziecka – w przeciwieństwie do owada – zmieniające się cechy nie są tak jasno określone. Precyzyjniej byłoby mówić o „ponownych narodzinach” dziecka. W efekcie na każdym nowym etapie widzimy inne dziecko, o innych cechach charakterystycznych niż te, które pokazywało przez poprzednie lata.

1. Nasz pierwszy poziom edukacji stosuje się więc do małych dzieci, od urodzenia do wieku około siedmiu lat. Jako że w tym ważnym okresie ma miejsce kilka przeobrażeń, przyjęliśmy podział na następujące podokresy:

a) pierwsze dwa lata;

b) wiek od trzech do pięciu lat;

c) wiek od sześciu do siedmiu lat.

2. Okres od wieku siedmiu do dwunastu lat – bezpośrednio poprzedzający dojrzewanie – który również można podzielić na części; na tę płaszczyznę rozwojową przygotowujemy inny plan edukacji niż na poprzednią. Jeśli zmiany pojawiające się podczas pierwszego okresu uznajemy za wzrost, to można powiedzieć, że podczas drugiego zachodzą prawdziwe metamorfozy.

3. Od wieku dwunastu do osiemnastu lat – to samo można powiedzieć o tym okresie, czyli czasie dojrzewania.

W każdym z tych okresów ponownie odkrywamy dorastającą istotę, jednak za każdym razem jest to całkiem inna osoba.

Będziemy kolejno rozpatrywać ostatnie dwa poziomy. Pierwszy został już omówiony w książkach Odkrycie dziecka i Sekret dzieciństwa.

Tylko pogłębiona analiza prowadzi do odkrycia zmian bez przerwy zachodzących w dziecku, które dorasta, aż stanie się dorosłym człowiekiem. To właśnie owe zmiany mają największe znaczenie dla metody edukacji.

Zasady, które można użytecznie zastosować do pierwszego okresu, są inne niż te, których trzeba użyć w drugim. Dochodzimy więc do praktycznej części edukacji.

Przedstawmy przykład: gdy małe dziecko zaczyna czuć, że rusza mu się ząb, oznacza to, że minął już pierwszy etap dzieciństwa. To zdarzenie przechodzi w rodzinie bez większego echa. Gdy ząb zaczyna się bardzo mocno chwiać, wyrywa się go. Robi się z tego małe zamieszanie: ząb chowa się na przyszłość, a ta mała ceremonia stanowi pierwszy krok w nowym okresie życia dziecka. Minie sporo czasu, nim wszystkie mleczaki wypadną i dziecku wyrosną nowe zęby. Jeśli jednak – pechowo – trzeba będzie wyrwać jeden z nowych zębów, sam jedwabny sznurek nie wystarczy; będziemy musieli sobie poradzić z wyrwaniem silnej i zakorzenionej części. Utrata mleczaków jest tylko jednym z wielu przejawów tego wieku. Wszystkie owe cechy – zarówno fizyczne, jak i psychiczne – są ogniwami łańcucha przedstawiającego metamorfozę dziecka. Staje się ono silniejsze i szczuplejsze. Jego włosy są mniej gładkie. Z psychologicznego punktu widzenia jest mniej łagodne, mniej gotowe iść na kompromis.

Przypisy

[2] W rozdziale 1 zamiennie używa się terminów „okres” oraz „poziom” w znaczeniu „płaszczyzna rozwojowa” (przyp. red.).