Alicja Żarowska-Mazur

CYFROWY ŚWIAT 60+

Co słychać na fejsie

WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN

WARSZAWA 2014

Projekt okładki

Katarzyna Konior

Ilustracja na okładce
Olly/Fotolia

Redaktor inicjujący

Bianka Piwowarczyk-Kowalewska

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2014

ISBN 978-83-01-17696-9

ISBN 978-83-01-17697-6 (cz. 1–2)

EPUB został przygotowany
na podstawie wydania papierowego z 2014 r.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. G. Daimlera 2

tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl, www.pwn.pl

Skład komputerowy: Polico-Art., Warszawa

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

WSTĘP

Drogi Czytelniku!

Oddaję w Twoje ręce książkę, której celem jest pokazanie, że korzystanie z internetu wcale nie jest trudne. Zobaczysz, że rozsądne podejście do tego medium może przynieść wiele korzyści i usprawnić czynności towarzyszące Ci w codziennym życiu.

Poznasz tutaj wiele narzędzi umożliwiających komunikację, zarządzanie dokumentami oraz ich udostępnianie innym osobom, opłacanie rachunków czy wyszukiwanie informacji. Dowiesz się, czym naprawdę są serwisy społecznościowe i w jaki sposób ich używać.

W książce zastosowano następujące oznaczenia przy ćwiczeniach:

Do wykonania ćwiczenia potrzebna jest myszka.

Do wykonania ćwiczenia potrzebna jest klawiatura.

Do wykonania ćwiczenia potrzebne są myszka i klawiatura.

Niektóre wyrażenia i sformułowania, na które powinieneś zwrócić szczególną uwagę, zostały umieszczone w tabelach i oznaczone symbolem

Zapraszam do zapoznania się z treścią książki i życzę owocnej lektury!

Alicja Żarowska-Mazur

1. KOMUNIKATORY

Do tej pory byłeś zapewne przyzwyczajony do tego, że wszystkie sprawy załatwiałeś osobiście lub telefonicznie, ewentualnie za pośrednictwem poczty. Obecnie masz do dyspozycji kolejny sposób komunikacji – komunikatory internetowe.

Jeszcze kilkanaście lat temu umożliwiały one jedynie wymianę informacji w formie tekstowej. W tej chwili są to już bardzo zaawansowane programy, dzięki którym możesz nie tylko pisać i przesyłać wiadomości do innej osoby z komputera na komputer w czasie rzeczywistym (zaraz po kliknięciu Wyślij lub naciśnięciu Enter wiadomość jest na komputerze odbiorcy, nie ma opóźnienia czasowego), ale również jesteś w stanie przesyłać zdjęcia, filmy i rozmawiać, a nawet widzieć rozmówcę dzięki kamerom internetowym.

Na rynku jest bardzo wiele komunikatorów i gdyby chcieć je opisać w jednej książce, musiałaby mieć taką liczbę stron, że w życiu byś po nią nie sięgnął. Ja opowiem Ci o najpopularniejszych programach, z którymi możesz się spotkać.

1.1. Bądź ostrożny w sieci

Na temat bezpieczeństwa wiele się mówi w radiu i telewizji, a może nawet czytałeś o tym w prasie lub słyszałeś od znajomych. Tymczasem okazuje się, że w rzeczywistości popełniamy wiele kardynalnych błędów i sami narażamy się na różnego rodzaju oszustwa.

Zanim zaczniesz komunikować się z innymi, pamiętaj o jednej zasadniczej rzeczy – jeśli masz czyjeś dane bezpośrednio od tej osoby i znasz ją, możesz rozmawiać w miarę swobodnie. Jeśli jednak rozmawiasz z kimś przypadkowym (a po pewnym czasie na pewno ktoś obcy odezwie się do Ciebie przez komunikator), tak naprawdę nie wiesz, kto jest przy drugim komputerze.

Jakiś czas temu telewizja pokazywała reklamę społeczną, którą teraz warto wspomnieć. Przy jednym komputerze siedziała mała dziewczynka, a przy drugim mężczyzna w sile wieku, podający się za jej rówieśnika. Choć nam dorosłym wydaje się, że tego typu sytuacje nas nie mogą spotkać, często jesteśmy w dużym błędzie. Nigdy nie wiemy, na kogo trafimy. Możemy mieć dużo szczęścia i spotkać przemiłych ludzi, ale przy odrobinie pecha poznamy zwykłych oszustów, którzy odpowiednio kierując tokiem rozmowy, wyciągną z nas wszystkie potrzebne informacje. Dlatego, kiedy ktoś bardzo wypytuje Cię o to, co robisz, gdzie dokładnie mieszkasz, czy masz dom z ogrodem, a przy tym basen i mercedesa, postaraj się odpowiadać wymijająco lub w ogóle nie odpowiadać.

Pamiętaj również, że jeśli ktoś proponuje Ci spotkanie, zapraszanie go do swojego domu może być cokolwiek ryzykowne. Jeżeli faktycznie chcesz poznać osobę, z którą rozmawiasz, jest wiele miejsc publicznych, kawiarni, restauracji, do których można pójść, aby się spotkać.

Nawet jeżeli dostaniesz zdjęcie rozmówcy i opowie Ci on o sobie ze szczegółami, weź poprawkę na to, że przez Internet można przesłać wszystko i niekoniecznie będzie to zgodne z rzeczywistością. A jeżeli Twój internetowy znajomy jest uczciwy, z pewnością nie będzie nalegał na wizytę w Twoim domu.

I ostatnia ważna rzecz – pamiętaj, że nawiązując kontakt przez komunikator z obcą osobą, niekoniecznie spotkasz się z aplauzem z jej strony. Może się okazać, że nie życzy sobie rozmów z użytkownikami, których nie ma na swojej liście, i doda Cię do listy osób ignorowanych. Komunikator jest bardzo dobrym sposobem kontaktu ze znajomymi, ale jeśli chcesz w Internecie poznać nowe osoby, tę metodę odradzam. W tym celu lepiej skorzystać z serwisów społecznościowych, o których będzie mowa nieco później.

1.2. Gadu-gadu nocą

Najprostszym w obsłudze komunikatorem jest gadu-gadu, obecnie GG. Aby móc z niego skorzystać, najpierw musisz go zainstalować na swoim komputerze. Program możesz „ściągnąć” za darmo z Internetu.

1.2.1. Zainstaluj GG

1. W wyszukiwarce wystarczy wpisać „gg”, a wyświetlony zostanie adres, pod którym znajdziesz program instalacyjny. Jeśli nie chce Ci się szukać, wpisz gadu-gadu.pl.

2. Na stronie gadu-gadu znajdziesz dwa przyciski: Pobierz nowe GG i Uruchom nowe GG w przeglądarce (rys. 1). Dzięki pierwszemu z nich program będzie dostępny zawsze po włączeniu komputera. Jeśli skorzystasz z drugiej możliwości, program nie będzie zainstalowany i za każdym razem, kiedy zechcesz z kimś porozmawiać, będziesz musiał włączać przeglądarkę. Proponuję, abyś kliknął pobieranie pliku.

Rysunek 1. Pobieranie i uruchamianie GG

3. Na kolejnej stronie musisz zaznaczyć, z jakiego systemu korzystasz. Jeśli używasz Windows XP, Vista, 7 lub 8, kliknij Pobierz (rys. 2).

Rysunek 2. Określanie systemu, na którym będzie instalowane GG

4. Bez względu na to, czy używasz przeglądarki Internet Explorer, Chrome czy dowolnej innej, po pobraniu pliku zostanie wyświetlone okienko z informacją, że plik jest już na dysku. Aby zainstalować program, kliknij plik dwukrotnie lewym przyciskiem myszki. Jeśli korzystasz z Chrome’a, bezpośrednio obok pliku zobaczysz strzałkę. Jej kliknięcie uruchamia menu kontekstowe, w którym kliknij Otwórz (rys. 3).

Rysunek 3. Otwieranie pobranego pliku

5. Po uruchomieniu pliku zobaczysz okienko pobierania potrzebnych danych z Internetu (rys. 4).

Rysunek 4. Pobieranie danych z sieci

6. Kiedy wszystkie wymagane pliki zostaną już pobrane, w okienku pojawi się kolejna informacja. Tym razem powinieneś kliknąć Licencję, aby ją przeczytać, i jeśli nie masz zastrzeżeń i chcesz korzystać z GG, zaznaczyć Akceptuję Licencję i kliknąć Zainstaluj (rys. 5).

Rysunek 5. Akceptacja licencji i instalacja

7. W kolejnym kroku zobaczysz dodatkowe opcje. Obie są domyślnie zaznaczone i tak może zostać. Pierwsza z nich dotyczy synchronizacji (mówiąc ludzkim językiem, dostępu do Twoich plików przez GG z innych komputerów) i możesz ją zostawić zaznaczoną. Druga opcja powoduje usunięcie starszych wersji programu i zastąpienie ich nową – Ty nie miałeś do tej pory zainstalowanego GG, więc nie ma znaczenia, czy tę opcję zostawisz włączoną, czy ją wyłączysz. Kliknij Dalej (rys. 6).

Rysunek 6. Dodatkowe opcje instalacji

8. Kolejne okno zawiera informację o zakończeniu instalacji. Bezpośrednio z tego okna możesz uruchomić program (rys. 7).

Rysunek 7. Zakończenie instalacji

1.2.2. Zarejestruj konto i zaloguj się

Każdy komunikator wymaga założenia własnego konta. Operacja ta jest bardzo intuicyjna. Przy tym nie wymaga podawania tak wielu szczegółów, jak podczas rejestracji w sklepie internetowym czy serwisie Allegro.

1. Program jest włączony i masz możliwość zalogowania się (jeśli masz konto) lub rejestracji konta. Kliknij Załóż konto (rys. 8).

Rysunek 8. Zakładanie nowego konta

2. W kolejnym kroku wpisz swoje dane i kliknij jeszcze raz Załóż konto (rys. 9).

Rysunek 9. Uzupełnianie danych podczas rejestracji konta

3. Zostanie Ci przydzielony unikalny numer konta – jeśli będziesz w przyszłości chciał powiedzieć znajomym, jak mogą Cię znaleźć na GG, wystarczy, że podasz im ten właśnie numer (rys. 10).

4. Otwórz teraz przeglądarkę i sprawdź swoją pocztę. Powinieneś w niej mieć maila z linkiem służącym do potwierdzenia faktu założenia konta na GG. Kliknij ten link.

Rysunek 10. Informacja o numerze konta

5. W drugim oknie przeglądarki zobaczysz wiadomość, że adres został potwierdzony i możesz już korzystać ze swojego GG (rys. 11).

Rysunek 11. Aktywacja konta GG

6. Przeglądarka nie będzie nam już potrzebna, więc można ją zamknąć.

7. Na pasku zadań zobaczysz ikonę przedstawiającą słoneczko – oznacza ona, że program jest otwarty. Kliknij ją.

8. Zobaczysz okno, w którym należy kliknąć Uruchom GG.

9. W kolejnym oknie pojawi się informacja o utworzeniu dysku z kopią Twoich danych. Kliknij OK (rys. 12).

Rysunek 12. GG dysk

10. Informacja znika, pojawia się właściwe okno komunikatora. Obok nazwy użytkownika widoczne jest słoneczko, które informuje pozostałych użytkowników o tzw. statusie – dostępny. Aby zmienić status, musisz kliknąć strzałkę z prawej strony słoneczka i na liście kliknąć właściwy. Jeśli na przykład chcesz, aby znajomi wiedzieli, że jesteś w domu, ale chwilowo nie możesz rozmawiać, możesz wybrać Nie przeszkadzać. Jeśli z kolei masz ochotę na rozmowę, ustaw Dostępny (rys. 13).

Rysunek 13. Zmiana statusu

1.2.3. Ustawienia GG

Zanim zaczniesz prowadzić rozmowy przez GG, dokonaj jeszcze kilku niezbędnych ustawień.

1. Kliknij u góry komunikatora przycisk ze swoim imieniem, a następnie wybierz Profil i Ustawienia (rys. 14). Nie będziemy omawiać tu dziesiątek ustawień, które są w tym momencie mało istotne. Przejrzymy te, które na początku są najważniejsze.

Rysunek 14. Zmiana ustawień GG

2. W wyświetlonym oknie jest kilka głównych działów. Najpierw wybierz Komunikator, a w nim Powiadomienia (rys. 15).

Rysunek 15. Ustawienia powiadamiania

3. W tej części możesz określić, kiedy mają pojawiać się „chmurki” z informacją, że ktoś przesyła Ci wiadomość, plik lub dzwoni do Ciebie. Domyślnie włączona jest tylko jedna z opcji. Możesz zmienić to ustawienie. Odradzam jednak włączanie ostatniej opcji, czyli Automatycznie pokazuj okno rozmowy. W momencie, kiedy będziesz coś pisał (a początkowo zapewne bardziej będziesz spoglądał na klawiaturę niż na ekran), możesz nie zauważyć, kiedy wyskoczy okienko z rozmową i zamiast pisać dalej w miejscu, w którym zacząłeś, przez przypadek wpiszesz tekst w oknie rozmowy.

4. Kliknij teraz w menu Dźwięki. Jeśli nie siedzisz cały czas przy komputerze, a chcesz wiedzieć, że przyszła jakaś wiadomość, włącz powiadamianie dźwiękami. Jeżeli jednak siedzisz przy komputerze i masz włączone głośniki lub podpięte słuchawki, na dłuższą metę takie dźwięki mogą się okazać dość irytujące. I w takiej sytuacji radzę je wyłączyć, żeby nie drażniły ani Ciebie, ani domowników (rys. 16).

Rysunek 16. Ustawienia dźwięków

Po zakończeniu ustawień kliknij Zamknij. Możesz już teraz bez przeszkód korzystać z komunikatora GG.

1.2.4. Lista kontaktów

Na razie Twoja lista kontaktów jest pusta. Wyszukiwanie innych użytkowników jest dość proste.

1. Kliknij przycisk Ludzie, a następnie w menu wybierz zakładkę Katalog publiczny (rys. 17).

Rysunek 17. Wyszukiwanie osób w katalogu publicznym

2. Jeżeli ktoś ze znajomych podał Ci swój numer GG, wpisz go we właściwym polu. Możesz też spróbować znaleźć znajomych, wpisując ich adresy e-mail lub imiona i nazwiska. Musisz się jednak liczyć z tym, że w komunikatorze GG rzadko kto wpisuje swoje nazwisko. Po wprowadzeniu numeru, adresu e-mail lub imienia kliknij Szukaj osoby. Jeśli chcesz zawęzić wyniki wyszukiwania, możesz wprowadzić kryteria wyszukiwania (wiek, płeć i miasto), a dopiero później kliknąć Szukaj osoby.

3. Po wykonaniu powyższych działań zostanie wyświetlona lista osób spełniających kryteria. Jeżeli wśród nich znajduje się Twój znajomy, kliknij w niego.

4. Obok wybranej osoby pojawi się możliwość rozpoczęcia rozmowy oraz dodania jej do kontaktów. Rozmowę możesz rozpocząć, jeśli Twój rozmówca jest przy komputerze i ma włączony status informujący innych o obecności użytkownika. Jeśli Twój znajomy ma wyłączony komputer, możesz co prawda przesłać mu wiadomość, ale musisz liczyć się z tym, że wiadomość może dotrzeć do niego nieco później) Kliknij Zaproś do kontaktu (rys. 18).

Rysunek 18. Dodawanie użytkownika do listy znajomych

5. Po zaakceptowaniu zaproszenia dostaniesz informację, że Ty i zaproszona osoba zostaliście znajomymi. Od tej pory będzie ona widoczna na liście, którą zobaczysz po kliknięciu przycisku Kontakty (rys. 19).

Rysunek 19. Lista kontaktów

6. Aby wyświetlić więcej informacji dotyczących wybranego kontaktu, kliknij na nim prawym przyciskiem myszki i z menu podręcznego wybierz Profil. Pojawi się karta użytkownika, w której można dodać numer telefonu oraz e-mail. Uzupełnienie tych pól nie jest oczywiście obligatoryjne. Jeśli jednak zechcesz je uzupełnić, w prawym górnym rogu kliknij Edytuj. Po wprowadzeniu danych kliknij Zapisz (rys. 20).

Rysunek 20. Uzupełnianie karty użytkownika

1.2.5. Porozmawiaj, wyślij SMS-a

Kiedy masz już utworzoną listę kontaktów, wreszcie możesz porozmawiać. Przy dodawaniu pierwszego użytkownika wydawać się może, że trwa to wieki. Jednak faktycznie to najwyżej 2 minuty.

Nick to inaczej nazwa użytkownika. Najczęściej jest taka sama jak login, czyli nazwa, którą podajesz podczas rejestracji swojego konta w komunikatorze.

1. Aby rozpocząć rozmowę z innym użytkownikiem, kliknij dwukrotnie lewym przyciskiem myszki na jego nicku. Możesz też kliknąć raz prawym przyciskiem i z menu podręcznego wybrać opcję Rozmowa (rys. 21).

Rysunek 21. Rozpoczynanie rozmowy z innym użytkownikiem

2. Okienko rozmowy, które pojawia się na ekranie, jest podzielone na dwie części. W dolnej części zobaczysz migający kursor – tam wprowadzasz treść. Aby przesłać ją do rozmówcy, naciśnij Enter lub kliknij przycisk Wyślij (rys. 22). Powyżej Twojej wypowiedzi oraz wypowiedzi Twojego znajomego pojawiają się nazwy użytkowników, a obok dokładna godzina przesłania wiadomości. Jeżeli zdarzy się, że otrzymasz taką informację, a akurat nie będzie Cię przy komputerze, będziesz przynajmniej wiedział, kiedy znajomy się odzywał.

Rysunek 22. Okienko rozmowy

Podczas rozmowy bardzo często stosuje się tzw. emotikony – graficzne znaki służące do wyrażana emocji. Na pewno się z nimi spotkałeś choćby w wiadomościach SMS. Mają postać uśmiechniętych lub zmartwionych buzi. Do tej pory nie wiedziałeś, co to jest i jak się wstawia. Bądź na topie i zaskocz wnuka!

Najczęściej po wpisaniu znaków :), ;), :(, ;( i podobnych są one automatycznie przekształcane na emotikony , , ,. Jeśli nie znasz tych skrótów, nie szkodzi. W prawym dolnym rogu okienka rozmowy jest ikona . Po jej kliknięciu pojawia się cały zestaw różnych buzi. Wystarczy, że najedziesz na właściwą i klikniesz ją, a zostanie wstawiona do rozmowy (rys. 23).

Rysunek 23. Wstawianie emotikonów

Tuż obok znajduje się przycisk . Po jego kliknięciu możesz ustawić inny krój czcionki, inny kolor, a także pochylenie i pogrubienie (rys. 24). Po zmianie ustawień kliknij przycisk znajdujący się w prawej części wyświetlonego paska.

Rysunek 24. Zmiana kroju i atrybutów czcionki

Ostatni przycisk służy do przesłania pliku do rozmówcy. Aby ten przycisk był aktywny, Twój rozmówca musi mieć status Dostępny.

Korzystając z GG, możesz nie tylko rozmawiać. Jeśli widzisz, że użytkownik prawdopodobnie nie korzysta akurat z komunikatora, możesz mu wysłać SMS. W tym celu w okienku rozmowy, w dolnej części, kliknij strzałkę przy przycisku Wyślij. Z listy wybierz Wyślij SMS. Następnie wprowadź numer (chyba że wprowadziłeś go, dodając użytkownika do listy kontaktów), z listy wybierz operatora i wpisz wiadomość. Pozostaje kliknąć Wyślij SMS (rys. 25). Niektóre z sieci komórkowych będą wymagały autoryzacji i pojawi się kod zabezpieczający, z którym miałeś do czynienia już wcześniej przy rejestracji kont.

Rysunek 25. Wysyłanie wiadomości sms z GG

W menu podręcznym widocznym na rysunku 25 masz do dyspozycji jeszcze opcje Zadzwoń oraz Rozmowa wideo (symbol kamery). Aby z nich skorzystać, musisz mieć podłączone do komputera przynajmniej słuchawki i mikrofon, a w przypadku rozmowy wideo także kamerę internetową.

Po wybraniu jednej z tych opcji Twój rozmówca dostanie teraz wiadomość o przychodzącym połączeniu. Jeśli odbierze połączenie, w okienku zamiast tekstu zobaczysz widok z kamery rozmówcy (rys. 26). Teraz możesz już rozmawiać.