Dane oryginału:

Orlena Kerek, MD Awesome Human Body Science Experiments for Kids

ilustracje © 2022 Kate Francis

Copyright © 2022 Callisto Publishing LLC

First Published in English by Rockridge Press, an imprint of Callisto Publishing LLC

TŁUMACZENIE

Marek Czekański

Projekt okładki i stron tytułowych Anna Kulikowska

Ilustracja na okładce tumskaia/Adobe Stock; Lierina/Dreamstime

Wydawca Katarzyna Włodarczyk-Gil

Koordynator ds. redakcji Renata Ziółkowska

Redakcja Monika Gołaszewska

Korekta Anna Wasilewska

Koordynator produkcji Adam Krajewski

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.:
Michał Latusek

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl.

Polska Izba Książki

Copyright © for a Polish edition by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2025

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2025 r. (Wydanie I)

Warszawa 2025

ISBN 978-83-01-24009-7

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321, faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl

www.pwn.pl

Fragment

Wstęp

CZĘŚĆ I. FENOMEN LUDZKIEGO CIAŁA

Rozdział 1. WSZYSTKO O LUDZKIM CIELE

Z czego składa się ciało

Komórki

Pomówmy o tkankach

Narządy ciała

Układy fizjologiczne

Jak się poruszamy

Ważna rola chemii w ciele

Ludzkie ciało i system dydaktyczny STEAM

Rozdział 2. JAK KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI

Przygotowania

Wykonywanie doświadczeń

Co należy, a czego nie należy robić

CZĘŚĆ II. DOŚWIADCZENIA

Smaki słodkie i kwaśne

Odciski palców

Modele krwinek

Mechanizm źrenic

Pomiary pulsu

Pocenie to chłodzenie!

Napinanie mięśni

Wrażliwość skóry

Testowanie smaków

Utrzymywanie równowagi

Smakowite zapachy

Soczewki w ciele i poza nim

Działanie enzymów

Ruchy jelit

Siła włosów

Sztywność kości

Co niszczy nam zęby

Ochronna funkcja skóry

Bekająca torebka

Działanie osmozy

Model strun głosowych

Pojemność oddechowa płuc

Trawienna funkcja śliny

Widzenie stereoskopowe

Twarda głowa

Mięśnie w ruchu

Związki chemiczne

Przeciwstawność kciuków

Model płuc

Doskonałość stawów

Owocowe DNA

Model kręgosłupa

Model serca

Aparat otworkowy

Model neuronu

Model stetoskopu

Czynności nerek

Model dłoni

Lekkość kości

Krzepliwość krwi

CZĘŚĆ III. PODSUMOWANIE

Słowniczek

Internetowe źródła informacji

O Autorce

Przypisy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dla Carltona, Galena, Dantego, Celeste i Sebastiana – naszej wspaniałej rodzinki. Kochamy Was wszystkich

Wstęp

Ciało człowieka jest jedną z najbardziej zdumiewających rzeczy na tej planecie. Czy jesteście gotowi czegoś się o nim dowiedzieć? W książce tej znajdziecie 40 zabawnych doświadczeń pozwalających zrozumieć, jak działa wasze ciało i jego układy fizjologiczne.

Skoro jesteście gotowi, to zapraszam do doświadczeń! Wykonując je samodzielnie, zdobędziecie wiedzę praktyczną, w przeciwieństwie do teorii i opisów zawartych w podręcznikach. Taka jest podstawowa idea systemu dydaktycznego – od angielskich słów: science, technology, engineering, art i mathematics, oznaczających: NAUKI ścisłe i przyrodnicze, technologię, INŻYNIERIĘ, sztukę i matematykę. Wspólną cechą tych dziedzin jest twórczość, dlatego system ten zakłada ich nauczanie we wzajemnych powiązaniach.

Jestem dr Orlena i z przyjemnością będę wam towarzyszyła w opisanych dalej doświadczeniach. Chcę też przedstawić moje dzieci, Galena i Dantego, które pomagały mi podczas pisania tej książki. Każde doświadczenie zostało opatrzone przez moich synów „pieczęcią zabawności”, co oznacza, że żadne nie jest nudne! Noszą oni imiona sławnych myślicieli. Galen był lekarzem praktykującym medycynę w Pergamonie 2000 lat temu. Był odkrywcą pulsu, który nauczycie się mierzyć w jednym z doświadczeń. Zauważył także, że przykładanie do ciała zwierząt wysysających krew, takich jak pijawki, pomaga w leczeniu wielu chorób. Miał rację. Od tamtych czasów lekarze opracowali wiele innych metod leczenia, ale pijawki nadal się wykorzystuje, np. w leczeniu zakrzepicy. Weźmy się więc do odkrywczej pracy.