Projekt okładki i stron tytułowych

Piotr Fedorczyk

Wydawcy

Justyna Jakubowska

Dorota Siudowska-Mieszkowska

Redaktor prowadząca

Marta Wilińska

Redakcja

Lucyna Wyciszkiewicz-Pardej

Koordynator produkcji

Mariola Iwona Keppel

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN

Tomasz Szymański / konwersja.virtualo.pl

Recenzent

prof. dr hab. Piotr Kalka, prof. WSFiI

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2014

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2014 r., (wyd. I)

Warszawa 2016

ISBN 978-83-01-19146-7

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-676 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; www.pwn.pl

Spis treści

Wstęp

ROZDZIAŁ 1. Podstawy teorii innowacji

1.1. Innowacje, rodzaje i ekonomiczna interpretacja

1.2. Innowacyjność gospodarki

1.3. Wewnętrzne i zewnętrzne czynniki innowacyjności

1.4. Modele innowacji – od modelu liniowego do systemu innowacji

1.5. Transfer wiedzy i dyfuzja innowacji

1.6. Bariery działalności innowacyjnej

ROZDZIAŁ 2. Koncepcja systemów innowacji

2.1. Pojęcie narodowych systemów innowacji (NSI)

2.2. Sposoby pomiaru poziomu innowacyjności gospodarek

2.3. Różne modele narodowych systemów innowacji w gospodarce światowej

2.4. Od narodowych do regionalnych, branżowych i technologicznych systemów innowacji

2.5. Polityka innowacyjna jako element systemu innowacji

ROZDZIAŁ 3. Teoretyczne podstawy polityki innowacyjnej

3.1. Definicja strategii innowacji i polityki innowacyjnej

3.2. Miejsce polityki innowacyjnej w polityce gospodarczej państwa

3.3. Ewolucja polityki innowacyjnej: od podejścia tradycyjnego do współczesnego

3.4. Współczesny model polityki w dziedzinie innowacji

3.5. Cele i narzędzia polityki innowacyjnej

ROZDZIAŁ 4. Struktury proinnowacyjne i ich rola w pobudzaniu innowacyjności

4.1. Pojęcie struktury proinnowacyjnej w gospodarce

4.2. Parki naukowo-technologiczne w teorii i praktyce

4.3. Inkubatory biznesu

4.4. Sieciowe powiązania innowatorów

4.5. Geneza i ewolucja koncepcji klastrów

4.6. Innowacyjne miasta – technopolie

ROZDZIAŁ 5. Finansowanie innowacji jako narzędzie polityki innowacyjnej

5.1. Źródła finansowania innowacji

5.2. Problem ryzyka innowacyjnego

5.3. Finansowanie innowacji przez kapitał podwyższonego ryzyka: private equity, venture capital, aniołowie biznesu

5.4. Instytucje wspomagania finansowego: podatki, subsydia, amortyzacja

ROZDZIAŁ 6. Polityka innowacyjna – doświadczenia wybranych krajów

6.1. Polityka innowacyjna w państwach członkowskich Unii Europejskiej: porównanie Finlandii i Irlandii

6.2. Polska i Czechy – polityka innowacyjna w kontekście doganiania liderów innowacyjności

6.3. Polityka innowacyjna w Stanach Zjednoczonych

6.4. Polityka innowacyjna Korei Południowej – azjatyckiego tygrysa innowacyjności

6.5. Chiny – od transferu technologii i imitacji ku tworzeniu rodzimych innowacji

Zakończenie

Bibliografia

Przypisy

Wstęp

Czy innowacje przełomowe pojawiają się nagle i niespodziewanie w określonym miejscu i czasie? Czy i w jaki sposób można sterować procesem powstawania innowacji? Jakie są najskuteczniejsze narzędzia pobudzania innowacyjności? Które kraje robią to najlepiej? To pytania, które odnoszą się do współczesnej polityki innowacyjnej. Dotyczą one zarówno teorii, jak i praktyki. W kolejnych rozdziałach tej monografii poszukuje się odpowiedzi na te i wiele innych pytań dotyczących pobudzania innowacyjności w gospodarce.

Innowacyjność jest ważnym czynnikiem wzrostu gospodarczego, ale dopiero współcześnie dostrzeżono, jak duże jest znaczenie tego czynnika i stąd powstała potrzeba bardziej intensywnego oddziaływania na innowacyjność za pomocą polityki państwa.

W monografii, na którą składa się sześć rozdziałów, przeprowadzono szczegółową analizę celów i narzędzi współczesnej polityki innowacyjnej.

W rozdziale pierwszym przedstawiono najnowszy dorobek odnoszący się do teorii innowacji i ekonomicznej interpretacji różnych jej wymiarów. Pokazano jak ewoluowało podejście do modelowania procesów innowacyjnych.

W rozdziale drugim skoncentrowano się na systemowym ujęciu procesów innowacyjnych. Stwierdza się tam, że innowacyjność zależy od całego splotu różnych czynników i ich wzajemnych interakcji, które to elementy składają się na system innowacji. Są to czynniki związane z rozwojem działalności badawczo-rozwojowej (B+R), ale także sfery edukacji, przedsiębiorczości i zasobów zakumulowanej wiedzy. W rozdziale tym można znaleźć odpowiedź na pytania, czym jest system innowacji, jak funkcjonują systemy narodowe, regionalne, branżowe i technologiczne, jaka jest rola polityki innowacyjnej jako elementu systemu innowacji.

Kolejny, trzeci rozdział dotyczy teoretycznych podstaw kształtowania polityki innowacyjnej. Jest to rozdział teoretyczny, który pokazuje, jak zmieniało się samo rozumienie tej polityki i jak jej cele dostosowywały się do zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. W drugiej części tego rozdziału skupiono się na narzędziach polityki innowacyjnej, pokazując całe ich spektrum, które ma do dyspozycji administracja rządowa różnych szczebli. Analiza ta prowadzi do wskazania różnic między tradycyjnym a współczesnym podejściem do polityki innowacyjnej.

Rozdział czwarty to analiza proinnowacyjnych struktur gospodarczych, które stanowią ważne narzędzie wspierania innowacyjności przedsiębiorstw. Szczegółowo zostały omówione takie struktury, jak: parki naukowo-technologiczne, inkubatory biznesu, powiązania sieciowe innowatorów, klastry produkcyjne oraz innowacyjne metropolie. Przedmiotem rozważań jest funkcjonowanie tych struktur, a ilustrację tego zagadnienia stanowią przykłady tego typu struktur działające w różnych krajach świata.

Innowacje zwykle wiążą się z koniecznością poniesienia ryzyka i wydatkowania środków finansowych. Tym zagadnieniom jest poświęcony rozdział piąty. Podjęta tam analiza dotyczy różnych metod finansowania innowacji i rodzajów ryzyka, jakie temu towarzyszą. Na tym tle pokazano sposoby, za pomocą których polityka innowacyjna może wpływać na instrumenty finansowania i łagodzić ryzyko związane z działalnością innowacyjną. W tym rozdziale przedstawiono również funkcjonowanie funduszy podwyższonego ryzyka oraz omówiono znaczenie instytucji wspomagania finansowego innowacyjności, takich jak: ulgi podatkowe, przyspieszona amortyzacja czy dotacje. Znaczenie tych instrumentów różni się w zależności od kraju, niektóre z tych narzędzi są stosowane nie tylko na poziomie narodowym, lecz także regionalnym czy nawet lokalnym. Charakterystykę tych narzędzi ilustrują przykłady ich wykorzystania w praktyce, zaczerpnięte z różnych krajów.

Ostatni, szósty rozdział monografii jest poświęcony charakterystyce polityki innowacyjnej wybranych państw. Analizą objęto siedem krajów, które różnią się od siebie typem narodowego systemu innowacji oraz pozycją w światowych rankingach innowacyjności. Pokazano praktyczny wymiar polityki innowacyjnej w Unii Europejskiej, porównując ze sobą dwa kraje o dynamicznym systemie innowacji – Finlandię i Irlandię oraz dwa kraje, które charakteryzują się doganiającym typem narodowego systemu innowacji – Polskę i Czechy. Doświadczenia każdego z tych krajów w wykorzystaniu polityki innowacyjnej w procesie rozwoju gospodarczego są odmienne, tak jak odmienne są problemy i wyzwania, którym ma ona sprostać. Kolejne państwa, których politykę innowacyjną poddano analizie w tym rozdziale, to światowi liderzy innowacyjności: Stany Zjednoczone i Korea Południowa. Trudno tu o bezpośrednie porównanie, gdyż ścieżka rozwoju i zręby polityki innowacyjnej były kształtowane w tych krajach w całkowicie odmienny sposób, dlatego każdemu z tym państw poświęcono odrębny podrozdział. Dwa kluczowe pytania, które nasuwają się w kontekście tej analizy, dotyczą najnowszych trendów w kształtowaniu polityki innowacyjnej w obu krajach. Po pierwsze trzeba odpowiedzieć, jakie są cechy charakterystyczne polityki innowacyjnej Stanów Zjednoczonych, które umożliwiają utrzymanie wysokiej innowacyjności przedsiębiorstw w ostatnich kilku dekadach. Po drugie, prowadząc analizę dotyczącą doświadczeń Korei Południowej na płaszczyźnie polityki innowacyjnej, poszukuje się odpowiedzi na pytanie, jakie cele i narzędzia tej polityki pozwalają Korei Południowej na tak spektakularny awans na innowacyjnej mapie świata oraz jakie działania podejmuje się w tym kraju, aby utrzymać pozycję światowego lidera innowacyjności.

Mówiąc o zmianach innowacyjności w gospodarce światowej, nie można pominąć przypadku Chin. Polityce innowacyjnej tego państwa jest poświęcona ostatnia część rozdziału szóstego. Rozważania dotyczące funkcjonowania narodowego systemu innowacji pozwalają na wskazanie najważniejszych wyzwań, jakie rysują się przed gospodarką Chin w obszarze innowacyjności. Do tych wyzwań nawiązuje charakterystyka polityki innowacyjnej Chin.

W monografii zostały przeanalizowane kluczowe aspekty polityki innowacyjnej widzianej zarówno od strony teorii innowacji, jak i praktycznego jej zastosowania. Głównym przesłaniem tej pracy jest pokazanie różnorodnych rozwiązań, które mogą być stosowane w celu pobudzania innowacyjności gospodarek i ich praktycznego wykorzystania. Analiza doświadczeń wybranych krajów świata stanowi więc egzemplifikację dokonanych wcześniej ustaleń teoretycznych.