Projekt okładki, wnętrza i stron tytułowych Agata Muszalska

Wydawca Aleksandra Żdan

Redaktor Mateusz Falkowski

Produkcja Mariola Iwona Keppel

Konsultacja terminologiczna z zakresu biologii Wojciech Szczepański

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN Tomasz Szymański / konwersja.virtualo.pl

Recenzent

Prof. Cezary Woźniak, Członek Jury Konkursu o Nagrodę im. Barbary Skargi

Publikacja dofinansowana ze środków Uniwersytetu Warszawskiego i Wydziału „Artes Liberales” UW

Copyright © Krzysztof Pacewicz, Warszawa 2017

Copyright © Fundacja na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi, Warszawa 2017

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2017 r., (wyd. I)

Warszawa 2017

ISBN 978-83-0119271-6

Fundacja na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi

ul. Nowy Świat 72

00-330 Warszawa

www.barbaraskarga.org

fundacja@barbaraskarga.org

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 228

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl;

www.pwn.pl

Rozprawa Krzysztofa Pacewicza

Fluks. Wspólnota płynów ustrojowych

zakwalifikowała się do finału

Konkursu o Nagrodę im. Barbary Skargi

ogłoszonego w sierpniu 2015,

a rozstrzygniętego w październiku 2016 roku.

Temat konkursu brzmiał:

Pomyśleć wspólnotę ■

Płynom Kle Mens

Płyny istniały według wszelkich oznak
w ogóle przed ciałami stałymi…

Immanuel Kant

Spis treści

…nieznośna lepkość bytu…

…jesteś miszmaszem…

…something in common…

…myśleć płynami…

…fluks…

…flux veritatis…

…komunia święta…

…ucieleśnienie…

…sperma na agorze…

…niechęć komunegatywistów…

…lateksowa skóra…

…zamki na piasku…

…performowanie płynów…

…lepkość, która nadchodzi…

…biokamikadze…

…cieknące ciało melancholika…

…ostateczne rozwiązanie kwestii niemieckiej…

…antidotum na eugenikę…

…osuszanie sztucznego człowieka…

…nowożytna wojna z jacuzzi…

…kulinarna ontologia przyrody…

…przeciekające ciało kobiety…

…bez organów, ale jednak ciało…

…wspólnota klocków Lego…

…wspólnota zaszczepiona…

…antyszczepionkowców wojna ze wspólnotą…

…poza impasem biopolityki…

…zakończyć zimną wojnę…

…kropla…

Spis ilustracji

Bibliografia

Podziękowania

Przypisy

…nieznośna lepkość bytu…

„Na Płonącym teoria nie pokrywa się z praktyką. Nie ma żadnych zasad; ale są jednak pewne zasady. Ustaliliśmy wspólnie z mieszkańcami: zero heroiny”[1] – takie reguły panowały na anarchistycznym skłocie Płonący w Warszawie. W tej paradoksalnej formule – brak zasad, ale zero heroiny – objawia się tajemnica polityki, obsceniczna prawda o wspólnocie, ślepa plamka w oku filozofii, która przez stulecia pozostawała na marginesie głównego nurtu myśli politycznej: każda wspólnota jest wspólnotą płynów ustrojowych.

Na Płonącym skłotersi zażywali dożylnie amfetaminę, używając tych samych strzykawek. Ponieważ cała wspólnota wymieniała się płynami ustrojowymi w najbardziej bezpośredni sposób, każda substancja trafiająca do krwi jednego z nich mogła natychmiast przedostać się do wspólnego krwiobiegu. Aby chronić się przed zarażeniem wirusem HIV czy HCV, wymiana strzykawek z osobami spoza kręgu była zabroniona.

Poza biologicznym zakażeniem skłotersi bali się również uzależnienia od heroiny, sporą część mieszkańców stanowili bowiem byli heroiniści, dlatego postanowili jej zakazać, pomimo panującej na skłocie swobody. Obecność tego narkotyku była postrzegana jako śmiertelne zagrożenie nie tylko dla zażywającego, ale dla całej wspólnoty wymieniających się płynami.

Radykalni anarchiści z Płonącego, odrzucając porządek instytucjonalny nowoczesnego państwa i mieszczańskiego społeczeństwa na rzecz awanturniczej i autonomicznej wspólnoty, mogli obejść się bez całego formalnego aparatu politycznego (struktur władzy, prawa, sądów), ale nie rezygnowali z polityki ochrony płynów ustrojowych wspólnoty przed zagrożeniem: heroiną, wirusami, bakteriami.

Na obrzeżach polityki sytuuje się obsceniczny i skandaliczny z punktu widzenia filozofii biologiczny miszmasz: nadludzki miszmasz mieszających się bez ładu i składu płynów cielesnych, niepokojąca lepka zupa z materiałów ludzkich, zwierzęcych, bakteryjnych, wirusowych, roślinnych, grzybowych i syntetycznych. Dziś ten miszmasz budzi przerażenie. Żyjemy w czasach powszechnej sterylizacji, w czasach, w których lęk przed zakażeniem, przed wniknięciem obcej materii do naszego wnętrza stanowi podstawę polityki indywidualnego i zbiorowego bezpieczeństwa; oto paradygmat odporności-przez-izolację. Ochrona granic ciała, utrzymywanie bezpiecznych odległości, eliminacja przypadkowego mieszania się płynów ustrojowych jest naszą higieniczną, etyczną i polityczną obsesją.

Dążąc do pełnego oddzielenia się od środowiska staliśmy się jednocześnie bardziej samotni niż kiedykolwiek. W pełni indywidualny i odizolowany podmiot nie potrafi już nawet pomyśleć wspólnoty, chociaż tęskni za nią jak za niczym innym. W zatomizowanym świecie sterylnych granic i osuszonych ciał obsceniczna, przyziemna i materialna natura wspólnoty budzi obrzydzenie: jest ona bowiem z punktu widzenia indywidualnego podmiotu niehigienicznym skandalem mieszania się ciał, lepkim skandalem wymiany płynów ustrojowych.

Oczywiście, wymiana ta może być niebezpieczna. Ale może być również życiodajna, może zwiększać, a nie zmniejszać naszą odporność. Zapomnieliśmy, że wspólnota płynów ustrojowych to nie tylko wspólnota śmierci, ale też wspólnota życia. Zresztą suche i odgraniczone ciało indywidualne jest zaledwie fantazją, podobnie jak suche ciało polityczne; materialnego przepływu płynów nie da się bowiem ani wyeliminować, ani w pełni kontrolować.

Niniejszy esej jest ćwiczeniem z myślenia lepkiej i mokrej wspólnoty płynów ustrojowych poza paradygmatem odporności-przez-izolację. Aby móc się w tej wspólnocie zanurzyć, trzeba jednak pożegnać się z suchym, sterylnym i indywidualnym ciałem.

Przypisy

[1] „Płonący” był częścią skłotu „Fabryka” (opuszczonego kompleksu industrialnego, nielegalnie zajętego przez lokatorów) działającego w Warszawie w latach 2002–2007. Cytat pochodzi z wypowiedzi mieszkańca skłotu uwiecznionej w filmie dokumentalnym Fabryka Wolność, reż. M. Walczak, 2007.