Tytuł oryginału: Social activity in a digital world

Przekład: Tadeusz Woźniak
Redakcja i korekta: Arie Books
Redaktor techniczny: Marcin Adamczyk

Copyright © for this edition by Dressler Dublin Sp. z o.o., Ożarów Mazowiecki 2025
© Worth Press Ltd, 2023
First published in 2023 by Worth Press Ltd, Bath, England
worthpressltd@gmail.com
Projekt okładki oryginalnej: Cora Phillips, The Graphic Designer
Design and layout: Cora Phillips, The Graphic Designer Editor: Spencer Wilby

Producent:
Dressler Dublin sp. z o.o.
05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 91
e-mail: sekretariat@dressler.com.pl

Dane do kontaktu:
Wydawnictwo Bellona
02-103 Warszawa, ul. Hankiewicza 2
e-mail: biuro@bellona.pl
www.bellona.pl
www.facebook.com/Wydawnictwo.Bellona

Księgarnie internetowe: swiatksiazki.pl, ksiazki.pl, czytam.pl

Dystrybucja:
Dressler Dublin sp. z o.o.
05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 91
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
tel. + 48 22 733 50 31/32
www.dressler.com.pl

ISBN 978-83-11-18080-2

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Socjalizacja

„Człowiek jest z natury zwierzęciem społecznym”.

Arystoteles

Jesteśmy istotami społecznymi. Czy nam się to podoba, czy nie, jesteśmy zmuszeni do socjalizacji, do bycia częścią społeczeństwa. Arystoteles uwiecznił to, co może wydawać się oczywiste, ale nie zawsze chcemy to zaakceptować. To, czy to akceptujemy, nie zmienia faktu, że jesteśmy zaprogramowani do naturalnego poszukiwania towarzystwa. Jest to element naszego dobrego samopoczucia.

Budowanie i utrzymywanie bliskich, intymnych relacji społecznych jest istotną częścią zdrowego, zrównoważonego życia. Nawet jeśli nie czujesz się osobą towarzyską, Arystoteles twierdził, że działając, myśląc i czując się towarzysko, stajesz się bardziej towarzyski. Życie towarzyskie, podobnie jak mięsień, wymaga napinania. Robienie tego regularnie i powtarzalnie sprawia, że staje się odruchem.

Kiedy socjalizacja jest odruchem, aktywność społeczna nie wydaje się już zniechęcająca. Ma to zastosowanie niezależnie od tego, czy identyfikujesz się jako introwertyk czy ekstrawertyk. Podczas gdy ekstrawertycy czerpią energię z kontaktów towarzyskich, introwertycy potrzebują spokojnego czasu, aby zrestartować się po spotkaniach towarzyskich. Jednak obaj wymagają socjalizacji; jest to wspólny element naszego człowieczeństwa.

Więc następnym razem, gdy będziesz chciał ukryć się pod kołdrą lub za ekranem, pamiętaj o słowach filozofa Barucha Spinozy, który powiedział:

„Ludzie czerpią z życia społecznego znacznie więcej wygody niż szkody”.

Nie możemy żyć całkowicie samotnie, ani nie powinniśmy: czerpiemy niezmierzone korzyści z naszych interakcji społecznych.

Współpraca i przetrwanie

„Żaden człowiek nie jest wyspą samą w sobie; każdy człowiek jest kawałkiem kontynentu, częścią głównego nurtu”.

John Donne (1572–1631), angielski poeta

Nasze przetrwanie jako ludzi zależy od naszej współpracy. Praca nad osiągnięciem wspólnego celu to sposób, w jaki rozwinęliśmy się jako gatunek. Współpraca jest podstawą naszego rozwoju i osiągnięć. Rywalizacja ma tendencję do rozwijania się w małych populacjach, gdzie zachodzi mniej interakcji. Tam, gdzie interakcje są częste, współpraca staje się strategią ewolucyjną.

Zwykły brak komunikacji jest często tym, co blokuje skuteczną współpracę na poziomie makro między rywalizującymi krajami, a nawet grupami politycznymi, religijnymi i etnicznymi. Wracając do poziomu indywidualnego, w większości przypadków nasze szczęście powstaje w kontekście relacji z innymi. Jak zauważa Dalajlama XIV:

„My, istoty ludzkie, jesteśmy istotami społecznymi. Przychodzimy na świat w wyniku działań innych. Przetrwaliśmy tutaj w zależności od innych.

Większość naszego szczęścia powstaje w kontekście naszych relacji z innymi”.

Współpraca jest psychologiczną i społeczną koniecznością. Nasze najwcześniejsze życiowe lekcje zdobywamy dzięki doświadczeniom w rodzinie.

Rytuał przejścia

Nasze etapy socjalizacji mogą być oznaczone jako rytuały przejścia w miarę naszego rozwoju. Rozwój w dzieciństwie jest naznaczony zdolnością do nawiązywania kontaktów społecznych z innymi dziećmi. Jest to objaw funkcjonowania naszego mózgu.

Nasz najwcześniejszy, podstawowy etap socjalizacji rozpoczyna się po urodzeniu i obejmuje pierwsze pięć lat życia. To właśnie w tym czasie uczymy się podstaw zachowań akceptowanych społecznie. Uczymy się języka i wartości naszej kultury, co stanowi podstawę dla reszty życia.

Drugi etap socjalizacji rozpoczyna się, gdy mamy więcej doświadczeń poza kręgiem rodziny. Zaczynamy rozumieć świat poza naszym domem. Jest to czas, kiedy po raz pierwszy zaczynamy nawiązywać przyjaźnie. Spotykamy się z innymi punktami widzenia niż nasze własne, co stanowi dla nas wyzwanie i pomaga nam się rozwijać. Zaczynamy poznawać hierarchie i role społeczne, aż do wczesnej dorosłości. To właśnie wtedy poznajemy zasady i umiejętności społeczne, które rządzą różnymi rodzajami relacji: uczeń, przyjaciel, kochanek, pracownik, pracodawca.

Nie ma jednej zasady, której należy przestrzegać, gdy dostosowujemy się do socjalizacji – w rzeczywistości każdy kraj, obszar, rodzina i klasa społeczna mają różne standardy społecznie akceptowalnego zachowania.

Istoty społeczne i emocjonalne

„Jakość naszych relacji determinuje jakość naszego życia”.

Esther Perel, belgijska ekspertka ds. relacji i psychoterapeutka

Wrodzona zdolność do tworzenia więzi społecznych wynika z naszej biologii.

Ważne więzi, które tworzymy we wczesnym okresie życia, są podstawą, na której opieramy się, aby współistnieć przez resztę życia w różnych grupach. Wiele z naszych pozytywnych i negatywnych doświadczeń w życiu ma miejsce poprzez interakcje społeczne.

Ucząc się komunikować i zarządzać emocjami, możemy stworzyć satysfakcjonujące interakcje społeczne, które przyczyniają się do pełnego życia. Osoby z mniejszymi sieciami społecznymi mają zwykle mniejszy obszar mózgu w ciele migdałowatym. Jest to część mózgu, która odpowiada za emocje. Długotrwała samotność może powodować skłonność do większego uczucia depresji. Samotni ludzie mają tendencję do paranoi i negatywnych zachowań, przez co rzadziej angażują się w aktywność społeczną, co tworzy pętlę i cykl się powtarza.

Z kolei kontakty towarzyskie pomagają wzmocnić poczucie przynależności. Poczucie bycia widzianym, wspieranym i pożądanym wywiera korzystny wpływ na zdrowie psychiczne. Pozytywna osobista socjalizacja pomaga zbudować pewność siebie i stworzyć poczucie bezpieczeństwa, przynależności i spokoju.

Efekt blokady

Pandemia niemal całkowicie wyeliminowała osobiste interakcje społeczne na dwa lata. Miało to długotrwały wpływ na nasze osobiste interakcje społeczne. Nie tylko musieliśmy na nowo nauczyć się, jak nawiązywać kontakty towarzyskie po zniesieniu ograniczeń, ale nadal spotykamy się z mniejszą liczbą osób niż wcześniej.

Po zakończeniu pandemii wiele interakcji społecznych było nieporadnych. Żyjąc tak długo bez osobistych kontaktów towarzyskich, nasze mięśnie społeczne uległy atrofii. Psychologowie donosili, że więcej pacjentów stresowało się swoimi interakcjami społecznymi niż wcześniej. Wielu z nich musiało nauczyć się siedzieć w towarzystwie innej osoby i ponownie ćwiczyć umiejętności towarzyskie.

Wyjście z domu i ćwiczenie komunikacji twarzą w twarz, choć początkowo niezręczne, jest najskuteczniejszym sposobem na pokonanie lęku społecznego. Unikanie sytuacji społecznych powoduje większy niepokój w obliczu tych samych sytuacji społecznych w przyszłości.

Wpływ cyfrowy

Lockdown sprawił również, że zwróciliśmy się ku cyfrowym metodom komunikacji, a wiele osób na stałe przestawiło się na pracę z domu lub pracę hybrydową. W czasach ograniczonej interakcji społecznej i izolacji komunikacja cyfrowa stała się dla wielu kołem ratunkowym. Media społecznościowe, aplikacje do przesyłania wiadomości i rozmowy wideo umożliwiły socjalizację w czasach fizycznej izolacji.

Jako trend, osobisty czas społeczny i tak kurczył się przed pandemią. Media społecznościowe były dobrodziejstwem dla tych, którzy chcieli znaleźć społeczności o tych samych zainteresowaniach. Ludzie, którzy mają wspólne hobby lub cel, mogą spotkać się i poczuć więź z innymi w sposób, którego mogliby nie mieć w codziennym życiu.

Chociaż media społecznościowe mogą być pozytywne dla naszych przyjaźni, to jednak nie jest to to samo, co wysokiej jakości czas spędzony twarzą w twarz w prawdziwym życiu, z tymi, na których nam zależy. Ironią losu jest fakt, że nigdy nie było łatwiej łączyć się z przyjaciółmi i rodziną na całym świecie w dowolnym momencie za pomocą środków cyfrowych. Jednak wraz ze spadkiem poziomu osobistej socjalizacji, poziom samotności gwałtownie rośnie.

Nie możemy zaprzeczyć naszej biologii: jesteśmy stworzeni do komunikacji międzyludzkiej. Wiele emocji traci się przekazując wiadomości e-mail. Komunikacja osobista obejmuje kilka trybów komunikacji jednocześnie, z których wiele rejestruje się na poziomie podświadomości. Podczas gdy narzędzia cyfrowe mogą być wspaniałym uzupełnieniem naszego życia społecznego, wiele podświadomych wskazówek, które przyswajamy od najmłodszych lat, zostaje utraconych podczas korzystania z cyfrowych metod komunikacji.

Korzyści z aktywności społecznej

Aktywność społeczna przynosi wiele korzyści. Podczas gdy długotrwała izolacja społeczna powoduje psychiczną i fizyczną dezintegrację, która może być nawet śmiertelna, ludzie z silnymi sieciami społecznymi są szczęśliwsi, mają mniej problemów zdrowotnych i żyją dłużej. Posiadanie dobrych kontaktów społecznych zmniejsza ilość stresu w naszym życiu. Przewlekły stres jest powiązany z wieloma problemami zdrowotnymi.

W zdrowym związku wsparcie płynące z aktywności społecznej przepływa w obie strony, wspierając dobre samopoczucie każdej osoby. Spotkania towarzyskie są dobre dla umysłu i ciała. Zwiększają zdolność mózgu do funkcjonowania, budując nowe połączenia mózgowe.

Aktywność społeczna poprawia nastrój i ogólne perspektywy życiowe, zapobiegając izolacji. Silne więzi społeczne nadają życiu sens i cel. Ludzie mają więcej empatii oraz wyższy poziom zaufania i współpracy, gdy utrzymują dobre kontakty społeczne. Więzi społeczne tworzą pozytywną pętlę sprzężenia zwrotnego dobrego samopoczucia społecznego, emocjonalnego i fizycznego.

„Nie ma lepszego czynnika decydującego o ludzkim dobrostanie niż ilość czasu, który spędzamy ze sobą”.

Tom Rath, amerykański konsultant i autor

Sposoby komunikacji

„Komunikacja działa dla tych, którzy nad nią pracują”.

John Powell, angielski kompozytor filmowy

Podstawą wszelkiej aktywności społecznej jest komunikacja. Niezależnie od tego, czy mówimy czy nie, wszyscy komunikujemy się ze sobą za pomocą słów, działań lub ich braku.

Czym jest komunikacja?

Jest to coś, co prawdopodobnie przyjmujemy za pewnik, ale czym dokładnie jest? Komunikacja to dzielenie się informacjami z innymi osobami lub grupami osób. Komunikujemy się każdego dnia, w domu, w pracy i w otoczeniu społecznym. Kiedy się komunikujemy, dzielimy się informacjami między dwiema osobami lub grupą osób.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki