Zapraszamy na strony
www.bellona.pl, www.ksiegarnia.bellona.pl

Dołącz do nas na Facebooku
www.facebook.com/Wydawnictwo.Bellona

Nasz adres: Bellona Spółka Akcyjna
ul. Bema 87
01-233 Warszawa
Dział Wysyłki tel.: 22 457 03 02, 22 457 03 06, 22 457 03 78
faks 22 652 27 01
Internet: www.bellona.pl
e-mail: biuro@bellona.pl

Ilustracja na okładce: Marek Szyszko
Redaktor prowadzący: Zofia Gawryś
Redakcja merytoryczna i korekta: Anna Olszowska
Redaktor techniczny: Beata Jankowska

© Copyright by Jarosław Wojtczak, Warszawa 2015
© Copyright by Bellona Spółka Akcyjna, Warszawa 2015

ISBN 9788311142442

Skład wersji elektronicznej: pan@drewnianyrower.com

Wstęp

Wojna narzucona przez Hiszpanię Peru i jego sąsiadom w 1865 r. nie była dziełem przypadku. Podczas walk o niepodległość państw Ameryki Łacińskiej (1810–1825) ta najbogatsza ze wszystkich kolonii hiszpańskich do końca pozostała bastionem rojalistów w Ameryce, Madryt zaś nie chciał stracić jej legendarnych bogactw. Próba oswobodzenia Peru podjęta przez argentyńskiego wyzwoliciela generała José de San Martina w 1820 r. nie przyniosła trwałych rezultatów, a rządy hiszpańskie zostały obalone dopiero w 1824 r. Decydujące zwycięstwo nad siłami rojalistycznymi odnieśli jednak 9 grudnia 1824 r. na wysokogórskiej równinie Ayacucho nie Peruwiańczycy, lecz przybyła z północy armia kolumbijska generała José Antonio de Sucre. Sucre wyzwolił również tzw. Górne Peru, gdzie w 1825 r. ogłoszono republikę Boliwii. Jeszcze wcześniej zostało wyzwolone Chile przez ochotników argentyńskich pod wodzą San Martina, którzy w 1817 r. przekroczyli Andy i rozbili wojska hiszpańskie pod Chacabuco (1817) i Maipú (1818). Ludność Chile pod kierunkiem generała Bernardo O’Higginsa 12 lutego 1818 r., w pierwszą rocznicę bitwy pod Chacabuco, także proklamowała niezależną republikę.

Bitwa pod Ayacucho zadecydowała nie tylko o niepodległości Peru, lecz przypieczętowała także rozpad systemu kolonialnego Hiszpanii w Ameryce. W akcie kapitulacji (Capitulación de Ayacucho), podpisanym przez ostatniego wicekróla Peru generała José de la Sernę, wyzwoliciele Peru zobowiązali się jednak do spłacenia Hiszpanii pewnych długów, związanych z konfiskatą majątków jej obywateli, i opuszczeniem Peru przez wojska królewskie. Roszczenia te nigdy nie zostały zaspokojone, co było jednym z powodów tego, że Hiszpania nie uznała niepodległości Peru, chociaż z biegiem lat zaakceptowała suwerenność wszystkich swoich byłych kolonii. Przez parę dziesięcioleci niepodległe państwo peruwiańskie okrzepło i nabrało siły, ale Hiszpania nadal traktowała Peru inaczej niż pozostałe państwa powstałe na gruzach jej imperium kolonialnego i żadną miarą nie chciała się wyrzec jego licznych bogactw naturalnych: srebra, miedzi, a od 1840 r. także saletry i guana. Za panowania królowej Izabeli II Hiszpania znacznie rozbudowała siły morskie i stała się czwartą potęgą morską świata. Wykorzystując wojnę secesyjną w Stanach Zjednoczonych, Hiszpania odzyskała Santo Domingo, które w 1861 r. stało się ponownie kolonią hiszpańską. Rozpoczęta na początku 1862 r. interwencja francuska w Meksyku zachęciła władze hiszpańskie do dalszych działań, toteż podjęły one próbę odzyskania dawnych kolonii amerykańskich w sojuszu z siłami monarchistycznymi w Meksyku, Ekwadorze i Boliwii.

„Ekspedycja naukowa” floty hiszpańskiej do Peru

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Krótka historia Peru

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Wojna o wyspy Chincha 1865–1866

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Dos de Mayo

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Zakończenie

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Załącznik

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Bibliografia

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Wykaz map

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Wojownicy inkascy

Założenie Limy przez Francisca Pizarra

Tupac Amaru II

Brama wejściowa do twierdzy Real Felipe (stan obecny)

Posterunek honorowy przed bramą Real Felipe

Pozostałe ilustracje dostępne w pełnej wersji eBooka.

Wykaz ilustracji

Wojownicy inkascy

Założenie Limy przez Francisca Pizarra

Tupac Amaru II

Brama wejściowa do twierdzy Real Felipe (stan obecny)

Posterunek honorowy przed bramą Real Felipe

Mury twierdzy Real Felipe w Callao

Hiszpańskie działa na dziedzińcu Real Felipe

Huzarzy z Junin (rekonstrukcja)

Generał Jose de La Mar

Ramon Maria de Narvaez

Kawalerzysta peruwiański z 1824 roku

Mundury armii wyzwoleńczej Peru

Bitwa pod Ayacucho — płaskorzeźba na pomniku

Pomnik upamiętniający bitwę pod Ayacucho

Fregata Apurímac w 1855 roku

Generał Manuel Ignacio de Vivanco

Prezydent Chile Jose Joaquin Perez

Generał Mariano Prado

Prezydent Juan Antonio Pezet

Independencia

Huascar (zrekonstruowany)

Fregata Amazonas w 1865 roku

Komandor Juan Williams Robelledo

Pułkownik José Joaquin Inclán

Działo del Pueblo w Caallao (stan obecny)

Brytyjskie działo 64-funtowe Blakely

Widok z Real Felipe na półwysep La Punta i zatokę Callao (w tle wyspa San Lorenzo)

Admirał Casto Mendez Nunez

Pułkownik Jose Galvez

Bombardowanie Valparaíso 31 marca 1866 roku

Bombardowanie Callao

Obrona Callao

Wieża La Merced w La Punta (rekonstrukcja)

Pomnik Zwycięstwa na placu Dos de Mayo w Limie

Obrona Callao — płaskorzeźba na cokole pomnika Zwycięstwa Dos de Mayo

Galvez i Malinowski — płaskorzeźba na pomniku Zwycięstwa Dos de Mayo

Pomnik Jose Galveza w Callao

Płaskorzeźba na dworcu kolejowym w Limie poświęcona Ernestowi Malinowskiemu

W popularnonaukowej serii pt. „Historyczne bitwy” ukazały się ostatnio:

M. Korczyńska-Zdąbłarz, KYME 474 p.n.e. • D. Ostapowicz, BOREML 1831 • R. Radziwonka, RAMILLIES 1706 • J. Molenda, PANAMA 1671 • J.W. Dyskant, MADAGASKAR 1942 • T. Fiszka-Borzyszkowski, WOJNA ZULUSKA 1879 • W. Nowak, SAMHORODEK–KOMARÓW 1920 • J. Polit, CHINY 1946–1949 • G. Lach, SALAMINA–PLATEJE 480–479 p.n.e. • T. Strzeżek, STOCZEK–NOWA WIEŚ 1831 • P. Benken, OFENSYWA TET 1968 • P. Olender, CZESMA 1770 • S. Leśniewski, JENA I AUERSTÄDT 1806 • M. Leszczyński, OSTROŁĘKA 1831 • M. Olędzki, WOJNY MARKOMAŃSKIE 162–185 n.e. • J. Wojtczak, WOJNA PARAGWAJSKA 1864–1870 • J. Centek, SOMMA 1916 • R. Warszewski, VILCABAMBA 1572 • W. Włodarkiewicz, POLESIE 1939 • S. Nowak, PUSZCZA KAMPINOSKA–JAKTORÓW 1944 • J. Jastrzębski, PEARL HARBOR 1941 • J. Spyra, AYACUCHO 1824 • S. Leśniewski, KONSTANTYNOPOL 1204 • T. Fiszka-Borzyszkowski, WOJNA BURSKA 1880–1881 • T. Szeląg, AMIDA 359 • W. Kępka-Mariański, INSUREKCJA WARSZAWSKA 1794 • J. Wojtczak, CULLODEN MOOR 1746 • M. Staniszewski, FORT PILLOW 1864 • B. Nowaczyk, CHOJNICE 1454 ŚWIECINO 1462 • W. Kalwat, KAMPANIA LANGIEWICZA 1863 • J. Molenda, WOJNY GUARAŃSKIE 1628–1756 • R. Warszewski, BOLIWIA 1966–1967 • M.A. Piegzik, GUADALCANAL 1942–1943 • A. Murawski, GÓRY PINDOS 1943–1949 • P. Korzeniowski, FLANDRIA 1940 • M. Franz, A. Pastorek, TEXEL 1673 • Ł. Migniewicz, kleidion 1014 • P. Groblewski, ANTIETAM 1862 • P. Rochala, VERCELLAE 101 p.n.e. • L. Kania, WILNO 1944 • P. Zarzycki, Iłża 1939 • T. Fijałkowski, ATLANTYK 1939–1945 • R. Warszewski, Cuzco 1536–1537 • J. Wojtczak, Minnesota 1862 • Ł. Burkiewicz, Aleksandria 1365 • K. Plewako, CAMBRAI 1917 • M. Kuczyński, WOJNA CZU Z HAN 209–202 P.N.E. • L. Wyszczelski, LWÓW 1920 • M.A. Piegzik, HOLENDERSKIE INDIE WSCHODNIE 1941–1942 • W. Polakiewicz, LIMANOWA 1914 • A. Lorbiecki, M. Wałdoch, CHOJNICE 1939 • M. Leszczyński, pomorze 1945 • G. Lach, IPSOS 301 p.n.e. • R. Warszewski, KONGO 1965 • A. Toczewski, FESTUNG KÜSTRIN 1945 •

W przygotowaniu: R. Dzieszyński, Kraków 1768–1772