Tytuł oryginału
Ténèbre

Copyright © Paul Kawczak and Éditions La Peuplade, 2020

This edition is published by arrangement
with Éditions La Peuplade in conjunction with its duly appointed agents Books And More #BAM, Paris, France
and Renata de La Chapelle Agency, Poland
All rights reserved

Éditions La Peuplade, 339b, rue Racine Est, Saguenay (Québec),
Canada G7H 1S8
lapeuplade.com

Przekład
Justyna Nowakowska

Posłowie
Joanna Gierak-Onoszko

Redakcja
Piotr Mocniak, Anna Hadała-Żołnik, Tomasz Brzozowski

Korekta
Pracownia 12A

Adaptacja okładki, skład
Tomasz Brzozowski

Konwersja do wersji elektronicznej
Aleksandra Pieńkosz

Copyright © for this edition
słowa fale, Kraków 2021
Wszelkie prawa zastrzeżone

ISBN pełnej wersji 978-83-66873-53-7

słowa fale, imprint Insignis Media
ul. Lubicz 17D/21–22, 31-503 Kraków
tel. +48 (12) 636 01 90
slowa_fale@insignis.pl, www.insignis.pl

facebook.com/slowafale

twitter.com/slowa_fale (@slowa_fale)

instagram.com/slowa_fale (@slowa_fale)

Mojemu ojcu

Historię poddano lingchi, to znaczy pocięto i okaleczono jak ludzkie ciała. Przemoc jest również stopniowo internalizowana, instytucjonalizowana i ukrywana. Nie wiemy, kim jesteśmy ani co nas czeka. Nie dostrzegamy przemocy historii ani tym bardziej państwa. Dlatego musimy zastanowić się nad obrazami okrucieństwa i się w nie zagłębić. Czyż mroczna otchłań ran nie jest próbą, którą musimy przejść, aby osiągnąć stan pełnego spełnienia i ukojenia?

Chen Chieh-Jen

Możemy zatem skonstatować, że w latach 1880–1930 zginęło około 10 milionów Kongijczyków – w każdym razie znacznie więcej niż 5 milionów – ofiar wprowadzenia „cywilizacji”.

Isidore Ndaywel è Nziem

Ta akumulacja pierwotna odgrywa w ekonomii politycznej mniej więcej taką samą rolę, co grzech pierworodny w teologii.

[…] kapitał rodzi się ociekając krwią i brudem wszystkimi porami, od stóp do głowy*.

Karol Marks

Uderzeniem chicotte** Henry Morton Stanley dobił właśnie pewnego człowieka. Młodego, może piętnastoletniego tragarza, niejakiego Bembe de Mindouli, najętego do pracy w Matadi. Nie ma czasu na zrozumienie. Wszędzie popękana miękka skóra. Wysoka trawa zabryzgana krzykiem, łzami i różową krwią. Minęła dłuższa chwila, zanim psy wprawiły w ruch smukłe, zastygłe kończyny. Chłopiec bał się ich bardziej niż śmierci, zawsze go przerażały. Ciało pozostawiono na miejscu.

Karawana poszła dalej. Według szacunków Stanleya od początku wyprawy pokonali około pięciuset sześćdziesięciu kilometrów przez tajemniczy ląd afrykański. Trudno sobie wyobrazić, jakie pokłady nienawiści skłoniły ludzi opłacanych przez króla Belgii Leopolda II do zapuszczenia się w 1883 roku tak daleko w głąb afrykańskiej dżungli równikowej. Białej nienawiści, chorej, dygoczącej w nieznośnym upale, rozgorączkowanej, przerażonej, chudej niczym szkielet i skrajnie rozdrażnionej brzęczącymi, lepiącymi się do skóry owadami. Białej nienawiści, spragnionej kraju, którego nienawidziła jak własnego życia, którego nienawidziła równie mocno, jak się kocha, siejąc zgorszenie i drżąc z podniecenia.

Stanley nie miał żadnego szczególnego powodu, by zabić tego tragarza. Stanley był badaczem. Stanley odnalazł Livingstone’a. Stanley był poszukiwaczem przygód. Stanley był znany na całym świecie. Stanley był potworem. Minotaurem drążącym swój labirynt, żądającym więcej ciał i ziemi w miarę wzrostu jego sławy i potęgi. Minotaur jest potworem na usługach króla. Król jest potworem na usługach świata. Świat pożera własne dzieci. Taki był początek historii Zachodu. Taki będzie jej koniec. Nienawistne krzyki Stanleya w subsaharyjskiej Afryce w latach osiemdziesiątych XIX wieku były zapowiedzią rychłego upadku i śmierci milionów istnień.

Historia ta nie jest opowieścią o afrykańskich ofiarach kolonizacji. Tę mogą opowiedzieć ci, którzy ocaleli. Ta historia to opowieść o samobójstwie białego człowieka w świecie bez Chrystusa; o losach młodego mężczyzny, który przepadł w labiryncie nienawiści i zaślepienia: historia rozczłonkowania i okaleczenia Pierre’a Claesa.

* K. Marks, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej, t. 1, Proces wytwarzania kapitału, przeł. M. Brzeziński, S. Krusiński, L. Krzywicki, K. Pławiński, K. Puchewicz, J. Siemaszko, za: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 23, Książka i Wiedza: Warszawa 1968, s. 848 i 902 (przyp. tłum.).

** Chicotte (fr.) – długi, ostro zakończony bat z wysuszonej skóry hipopotama, wykorzystywany do karania niewolników (przyp. tłum.).

PIERWSZA
EKSPEDYCJA
CLAESA

WRZESIEŃ 1890 –
KWIECIEŃ 1891 ROKU

Rozdział dostępny w wersji pełnej.

DRUGA
EKSPEDYCJA
CLAESA

LUTY 1892 – MAJ 1892 ROKU

Rozdział dostępny w wersji pełnej.

HARMONIA

Rozdział dostępny w wersji pełnej.

POSŁOWIE

JOANNA GIERAK-ONOSZKO

Rozdział dostępny w wersji pełnej.