Tytuł oryginału: Reaper’s Gale

Copyright © 2007 by Steven Erikson
Copyright for the Polish translation © 2022 by Wydawnictwo MAG

Redakcja: Joanna Figlewska
Korekta: Urszula Okrzeja
Ilustracja na okładce: Steve Stone
Opracowanie graficzne okładki: Piotr Chyliński

ISBN 978-83-67023-98-6
Wydanie V

Wydawca:
Wydawnictwo MAG
Pl. Konstytucji 5/10, 00-657 Warszawa
www.mag.com.pl

Wyłączny dystrybutor:
Dressler Dublin sp. z o. o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Maz.
tel. 227 335 010
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Glenowi Cookowi

Podziękowania

Dziękuję czytelnikom wczesnej wersji: Rickowi, Chrisowi, Markowi, Billowi, Hazel i Bowenowi. Wyrażam również wdzięczność ludziom z Black Stilt Cafe, Ambiente Cafe oraz Cafe Teatro w Victorii za stolik, kawę i dostęp do prądu. A za wsparcie, które pomaga mi w pracy, dziękuję Clare i Simonowi z Transworld, Howardowi i Patrickowi, przerażającej zgrai z Malazanempire.com, Davidowi i Anne oraz Peterowi i Nicky Crowtherom.

Dramatis Personae

Letheryjczycy

Tehol Beddict: zubożały mieszkaniec

Bugg: lokaj Tehola

Shurq Elalle: wędrowna piratka

Skorgen Kaban: pierwszy oficer na statku Shurq

Ublala Pung: bezrobotny półkrwi Tarthenal

Ormly: członek Cechu Szczurołapów

Rucket: główny śledczy z Cechu Szczurołapów

Karos Invictad: inwigilator Obrońców Ojczyzny

Tanal Yathvanar: osobisty asystent Karosa

Rautos Hivanar: przewodniczący Kupieckiego Powiernictwa Wolności

Venitt Sathad: najbardziej zaufany agent Rautosa

Triban Gnol: kanclerz Nowego Imperium

Nisall: pierwsza konkubina dawnego cesarza

Janall: obalona cesarzowa

Turudal Brizad: były konkubent

Janath Anar: więźniarka polityczna

Sirryn Kanar: strażnik pałacowy

Brullyg (Shake): nominalny zarządca Drugiego Fortu Dziewiczego

Yedan Derryg (Wachta)

Orbyn Poszukiwacz Prawdy: dowódca sekcji Obrońców Ojczyzny

Letur Anict: faktor Drene

Bivatt: atri-preda Armii Wschodniej

Piórkowa Wiedźma: letheryjska niewolnica Uruth

Tiste Edur

Rhulad: władca Nowego Imperium

Hannan Mosag: cesarski ceda

Uruth: matriarchini cesarza i żona Tomada Sengara

k’risnani: cesarscy czarnoksiężnicy

Bruthen Trana: Edur z pałacu

Brohl Handar: nadzorca wschodu rezydujący w Drene

Przybywający z flotą Edur

Yan Tovis (Pomroka): atri-preda w letheryjskiej armii

Varat Taun: jej porucznik

Taralack Veed: Gral, agent Bezimiennych

Icarium: broń Taralacka

Hanradi Khalag: czarnoksiężnik Tiste Edur

Tomad Sengar: patriarcha cesarza

Samar Dev: uczona i czarownica z Siedmiu Miast

Karsa Orlong: wojownik Toblakai

taxilanin: tłumacz

Awl’dan

Czerwona Maska: wygnaniec, który powrócił

Masarch: wojownik z klanu Renfayarów

Hadralt: wódz wojenny klanu Ganetoków

Sag’Churok: osobisty strażnik Czerwonej Maski

Gunth Mach: osobista strażniczka Czerwonej Maski

Nurt: miedzianolicy

Natarkas: miedzianolicy

Ścigani

Seren Pedac: letheryjska poręczycielka

Fear Sengar: Tiste Edur

Imbryk: letheryjska sierota

Udinaas: zbiegły letheryjski niewolnik

Wither: widmo cienia

Silchas Ruin: Ascendent Tiste Andii

Refugium

Ulshun Pral: Imass

Rud Elalle: adoptowany znajda

Hostille Rator: T’lan Imass

Til’Aras Benok: T’lan Imass

Gr’istanas Ish’Ilm: T’lan Imass

Malazańczycy

Łowcy Kości

Tavore Paran: głównodowodząca Łowców Kości

Lostara Yil: zastępczyni Tavore

Keneb: pięść w Łowcach Kości

Blistig: pięść w Łowcach Kości

Faradan Sort: kapitan

Madan’tul Rada: porucznik służący pod rozkazami Faradan Sort

Pędrak: adoptowany syn Keneba

Dziób: mag przydzielony kapitan Faradan Sort

Ósmy Legion, Dziewiąta Kompania

Czwarta Drużyna

Skrzypek: sierżant

Tarcz: kapral

Koryk: półkrwi Seti, piechota morska

Śmieszka: kobieta z Itko Kan, piechota morska

Mątwa: saper

Flaszka: mag drużyny

Corabb Bhilan Thenu’alas: żołnierz

Piąta Drużyna

Gesler: sierżant

Chmura: kapral

Piasek: piechota morska

Krótkonos: ciężka piechota

Mądrala: ciężka piechota

Uru Hela: ciężka piechota

Jętka: ciężka piechota

Siódma Drużyna

Postronek: sierżant

Odprysk: kapral

Kulas: piechota morska

Ebron: mag drużyny

Okruch (Jamber Pień): saper

Sinn: mag

Ósma Drużyna

Hellian: sierżant

Obrażalski: kapral # 1

Bezdech: kapral # 2

Balgrid: mag drużyny

Tavos Pond: piechota morska

Możliwe: saper

Lutnia: uzdrowiciel drużyny

Dziewiąta Drużyna

Balsam: sierżant

Trupismród: kapral

Rzezigardzioł: piechota morska

Galt: piechota morska

Płatek: piechota morska

Opak: mag drużyny

Dwunasta Drużyna

Thom Tissy: sierżant

Tulipan: kapral

Rampa: ciężka piechota

Jibb: średniozbrojna piechota

Mewiślad: średniozbrojna piechota

Bellig Harn: ciężka piechota

Trzynasta Drużyna

Urb: sierżant

Reem: kapral

Masan Gilani: piechota morska

Micha: ciężka piechota

Hanno: ciężka piechota

Solanka: ciężka piechota

Nikły: ciężka piechota

Ósmy Legion, Trzecia Kompania

Czwarta Drużyna

Pravalak Rim: kapral

Miodzik: saper

Strap Mull: saper

Ławica: ciężka piechota

Zerkacz: ciężka piechota

Piąta Drużyna

Badan Gruk: sierżant

Kryza: piechota morska

Zgarniaczka: piechota morska

Nep Bruzda: mag

Reliko: ciężka piechota

Całkiem Nieprzytomny: ciężka piechota

Dziesiąta Drużyna

Porządnicki: sierżant

Obława: kapral

Mulvan Straszny: mag

Neller: saper

Czaszkośmierć: piechota morska

Mieczobłysk: ciężka piechota

Inni

Banaschar: ostatni kapłan D’rek

Withal: meckroski płatnerz

Sandalath Drukorlat: Tiste Andii, żona Withala

Nimander Golit: Tiste Andii, potomek Anomandera Rake’a

Phaed: Tiste Andii, potomkini Anomandera Rake’a

Serwatka: opętany szkielet gada

Telorast: opętany szkielet gada

Onrack: T’lan Imass, niezwiązany

Trull Sengar: renegat Tiste Edur

Ben Adaephon Delat: czarodziej

Menandore: jednopochwycona (Siostra Brzask)

Sheltatha Lore: jednopochwycona (Siostra Zmierzch)

Sukul Ankhadu: jednopochwycona (Siostra Cętka)

Kilmandaros: pradawna bogini

Klips: Tiste Andii

Kotylion: Sznur, bóg patron skrytobójców

Imroth: strzaskana, T’lan Imass

Płot: duch

Stary Garbus Arbat: Tarthenal

Zwięzła: była oszustka

Treściwa: była oszustka

Pully: czarownica Shake’ów

Skwish: czarownica Shake’ów

Prolog

Pradawna grota Kurald Emurlahn
Wiek rozerwania

Rozdartą żalem panoramę skalały trupy sześciu smoków leżące na równinie w nieuporządkowanym szeregu długości co najmniej tysiąca kroków. Z rozerwanych ciał sterczały połamane kości; paszcze były otwarte, a oczy wyschnięte. Tam, gdzie krew wylała się na ziemię, widma zleciały się do niej jak muchy do soku i wpadły w pułapkę. Gdy krew ciemniała, łącząc się z martwą glebą, duchy miotały się i krzyczały słabymi, pełnymi rozpaczy głosikami. Kiedy wreszcie stwardniała, przeistaczając się w szklisty kamień, zostały na wieki zamknięte w owym mrocznym więzieniu.

Naga istota wędrująca ścieżką utworzoną przez zabite smoki nie ustępowała im masą, ale nie potrafiła się wzbić ponad ziemię. Poruszała się na dwóch krzywych nogach o udach grubych jak tysiącletnie drzewa. Szerokość jej barów dorównywała wzrostowi Tartheno Toblakai, gruba szyja kryła się pod grzywą czarnych, lśniących włosów, przednia część głowy – czoło, kości policzkowe i szczęki – była wysunięta do przodu, w głęboko osadzonych oczach widniały zaś czarne źrenice otoczone opalizującą bielą. Potężne ramiona były nieproporcjonalnie długie, ogromne dłonie niemal sięgały ziemi. Wielkie, jasne piersi kołysały się miarowo. Stwór szedł obok zmasakrowanych, gnijących trupów dziwnie płynnym krokiem, w którym nie było nic ociężałego. We wszystkich kończynach miał dodatkowe stawy.

Skóra koloru wyblakłej na słońcu kości pociemniała na końcach rąk do barwy poprzeszywanej żyłkami czerwieni, wokół kostek dłoni widniały siniaki, a tu i ówdzie siateczka pęknięć odsłaniała kości – dłonie istoty doznały uszkodzeń, z pewnością zadając potężne ciosy.

Stworzenie zatrzymało się i uniosło głowę, spoglądając na trzy smoki, które się unosiły wysoko pośród skłębionych chmur, to pojawiając się, to znowu niknąc w obłokach dymu wypełniającego umierające królestwo.

Dłonie chodzącej po ziemi istoty zadrżały nerwowo. Z jej gardła wyrwało się niskie warknięcie.

Po dłuższej chwili ruszyła w dalszą drogę.

Minąwszy ostatniego smoka, dotarła do miejsca, gdzie wznosił się szereg wzgórz. Największe z nich było rozszczepione, jakby jakiś ogromny szpon wyszarpnął serce wzniesienia. W owej rozpadlinie było widać rozdarcie, szczelinę w przestrzeni. Płynęły z niej strumienie martwiczej energii, tak toksycznej, że strawiła boki pęknięcia, rozpuszczając niczym kwas skały i głazy starożytnego wału.

Rozdarcie wkrótce się zasklepi. Ten, kto przez nie ostatnio przeszedł, pragnął zamknąć drzwi za sobą. Podobne uzdrawianie nie mogło jednak dokonywać się w pośpiechu. Rana znowu zacznie krwawić.

Istota podeszła bliżej, ignorując emanującą z rozdarcia jadowitą moc. Na progu zatrzymała się ponownie i spojrzała za siebie.

Smocza krew twardniała, zamieniając się w kamień. Jego poziome płyty oddzielały się już od ziemi, unosiły po bokach, przeradzając się w tworzące dziwną plątaninę ściany. Niektóre zaczęły się zapadać, znikając z tego królestwa. Spadały przez kolejne światy, by wreszcie pojawić się na nowo, solidne i nieprzepuszczalne, w innych królestwach, zgodnych z aspektem krwi. Tych praw nie sposób było podważyć. Starvald Demelain, krew smoków i śmierć krwi.

W dali za istotą Kurald Emurlahn, Królestwo Cieni, pierwsze, które zrodziło się ze związku Ciemności i Światła, miotało się w śmiertelnych konwulsjach. Daleko stąd nadal trwały bratobójcze wojny, natomiast w innych okolicach zaczęła się już fragmentacja. Potężne odpryski tkanki świata oderwały się od reszty, straciły z nią kontakt, przerodziły w niezależne całości, które albo się zagoją, albo zginą. A mimo to intruzi przybyli tutaj niczym padlinożercy gromadzący się wokół martwego lewiatana. Próbowali wyrwać dla siebie fragmenty ginącego królestwa, zabijając się nawzajem w zaciekłych walkach o ochłapy.

Nikt nawet sobie nie wyobrażał, że całe królestwo może zginąć w taki sposób. Że okrutne czyny jego mieszkańców są w stanie wszystko zniszczyć. Światy żyją dalej bez względu na poczynania tych, którzy je zamieszkują. Wszyscy w to wierzyli. Przyjmowali takie założenie. Rany się goją, niebo rozpogadza, a z morskiego mułu wypełza coś nowego.

Ale nie tym razem.

Zbyt wiele mocy, za dużo zdrad, nazbyt straszliwe, wszechpochłaniające zbrodnie.

Istota ponownie zwróciła się ku bramie.

Kilmandaros, pradawna bogini, przeszła na drugą stronę.

Ruiny domostwa K’Chain Che’Malle
Po upadku Silchasa Ruina

Drzewa pękały z trzaskiem od gwałtownego chłodu, który opadł niczym całun, niewidoczny, lecz dotykalny, na spustoszony las.

Gothos podążał bez trudu za śladem bitwy, tropem kolejnych starć dwojga pradawnych bogów z jednopochwyconym smokiem. Wędrującemu szlakiem zniszczenia Jaghutowi towarzyszył porażający mróz Omtose Phellack, Groty Lodu.

Zachowałem wszystko, tak jak mnie prosiłeś, Maelu. Uwięziłem w tym miejscu prawdę, by stała się czymś więcej niż tylko wspomnieniem. Aż po dzień roztrzaskania samej Omtose Phellack.

Gothos zastanowił się machinalnie, czy był kiedyś czas, gdy wierzył, że to się nigdy nie stanie. Że Jaghuci, w całej swej wystudiowanej doskonałości, są wyjątkiem i ich triumfalna dominacja będzie trwała wiecznie. Że ich cywilizacja jest nieśmiertelna, a tylko wszystkie inne muszą kiedyś umrzeć.

No cóż, niewykluczone. W końcu niegdyś wierzył nawet w to, że nad całym bytem panuje wszechmocna, dobroczynna istota. A świerszcze grają po to, by pomóc nam zasnąć. Nie sposób odgadnąć, jakie jeszcze głupoty mogły się zakraść do jego młodej, naiwnej głowy przed tymi wszystkimi tysiącleciami.

Rzecz jasna, nie ulegał już podobnym złudzeniom. Wszystko się kończy. Gatunki wymierają. Przekonanie, że jest inaczej, było tylko zarozumiałością, produktem wybujałego ego, przekleństwem nadmiernego poczucia własnej wartości.

W co więc wierzę teraz?

Nie mógł sobie pozwolić, by odpowiedzieć na to pytanie melodramatycznym śmiechem. Jaki byłby w tym sens? W pobliżu nie było nikogo, kto doceniłby jego ironię. Wliczając jego samego.

Tak jest. Jestem skazany na życie we własnym towarzystwie.

To moja osobista klątwa.

Takie są najlepsze.

Wszedł na rozdarte, pęknięte wzgórze. Skała macierzysta uniosła się tu gwałtownie, tworząc ogromną szczelinę. Gdy Gothos zatrzymał się nad nią i zajrzał do środka, pionowe ściany pokrył już szron. Gdzieś w mroku było słychać dwie kłócące się osoby.

Jaghut rozciągnął usta w uśmiechu.

Otworzył swoją grotę i zaczerpnął z niej ułamek mocy, by opaść powoli na dno rozpadliny. Kiedy się zbliżał, głosy umilkły. Ciszę mącił tylko ochrypły, syczący dźwięk, który pulsował lekko – oddech wciągany w płuca pośród fal bólu. Słyszał też, nieco z boku, zgrzyt łusek trących o kamień.

Wylądował na stercie skalnych odłamków, kilka kroków od miejsca, w którym stał Mael. Dziesięć kroków dalej majaczyła potężna sylwetka Kilmandaros. Od jej skóry biła lekka, niezdrowa poświata. Bogini zaciskała dłonie w pięści, a jej zwierzęca twarz miała wojowniczy wyraz.

Scabandariego, jednopochwyconego smoka, zapędzono w zagłębienie ściany urwiska. Tkwił w nim teraz skulony, strzaskane żebra z pewnością sprawiały, że każdy oddech był męczarnią. Jedno skrzydło się złamało, było w połowie oderwane. Tylną nogę również miał strzaskaną, z ciała sterczały kości. To był koniec jego ucieczki. Dwoje pradawnych skierowało spojrzenia na Gothosa.

– Zawsze mnie zachwyca, gdy zdrajca pada ofiarą zdrady – rzekł Jaghut, podchodząc bliżej. – W tym przypadku zdradziła go własna głupota, a to jest jeszcze lepsze.

– Rytuał… skończyłeś go, Gothosie? – zapytał Mael, pradawny bóg mórz.

– Można tak powiedzieć. – Jaghut wbił wzrok w Kilmandaros. – Pradawna bogini, twoje dzieci w tym królestwie zgubiły drogę.

Potężna, półzwierzęca kobieta wzruszyła ramionami.

– Zawsze ją gubią, Jaghucie – odparła cichym, melodyjnym głosem.

– To czemu czegoś z tym nie zrobisz?

– A ty?

Gothos uniósł cienką brew, a potem odsłonił kły w uśmiechu.

– Czy to zaproszenie, Kilmandaros?

Zerknęła na smoka.

– Nie mam na to czasu. Muszę wracać do Kurald Emurlahn. Zabiję go…

Podeszła bliżej.

– Nie możesz tego zrobić – powstrzymał ją Mael.

Spojrzała na niego, otwierając i zaciskając potężne pięści.

– Ciągle mi to powtarzasz, ty gotowany krabie.

Bóg morza wzruszył ramionami, spoglądając na Gothosa.

– Wytłumacz jej to, proszę.

– Ile długów chcesz u mnie zaciągnąć? – zainteresował się Jaghut.

– Och, doprawdy, Gothosie!

– Proszę bardzo. Kilmandaros, wewnątrz rytuału, który opada teraz na tę okolicę, na pole bitwy i te brzydkie lasy, sama śmierć nie ma mocy. Gdybyś zabiła tu Tiste Edur, jego dusza uwolni się z ciała, ale pozostanie na miejscu, a jej moc zmniejszy się tylko nieznacznie.

– Zamierzam go zabić – upierała się Kilmandaros łagodnym tonem.

– W takim razie będziesz potrzebowała mojej pomocy – oznajmił Gothos, uśmiechając się szerzej.

Mael prychnął pogardliwie.

– A do czego? – zapytała bogini.

Jaghut wzruszył ramionami.

– Trzeba przygotować Finnest. Dom, który uwięzi duszę jednopochwyconego.

– No to zrób to.

– Jako przysługę dla was dwojga? Nie sądzę, pradawna bogini. Niestety, podobnie jak Mael, będziesz musiała uznać się za moją dłużniczkę.

– Mam lepszy pomysł – sprzeciwiła się Kilmandaros. – Zmiażdżę twoją czaszkę między kciukiem a palcem wskazującym, a potem wepchnę twe przemądrzałe ścierwo do gardła Scabandariemu, żeby się nim zadławił. To będzie odpowiedni kres dla was obu.

– Bogini, na starość zrobiłaś się zgorzkniała i gderliwa – odparł Gothos.

– I nic w tym dziwnego. Popełniłam błąd, próbując uratować Kurald Emurlahn.

– Po co się trudzić? – zainteresował się Mael.

Kilmandaros obnażyła wyszczerbione zęby.

– Ten precedens jest… niepożądany. Możesz z powrotem schować głowę w piasek, Maelu, ale ostrzegam cię: śmierć jednego królestwa to zapowiedź takiego samego losu całej reszty.

– Skoro tak mówisz – rzekł po dłuższej chwili pradawny bóg. – Przyznaję, że taka możliwość istnieje. Tak czy inaczej, Gothos domaga się zapłaty.

Kilmandaros rozluźniła pięści i znowu je zacisnęła.

– Zgoda. A teraz zrób ten Finnest, Jaghucie.

– To będzie w sam raz – oznajmił Gothos, wyciągając jakiś przedmiot z dziury w wystrzępionej koszuli.

Dwoje pradawnych gapiło się przez chwilę na obiekt. Wreszcie Mael chrząknął.

– Tak, teraz rozumiem. To dość dziwny wybór, Gothosie.

– Nie zwykłem dokonywać innych. No dobra, Kilmandaros, zakończ w swój subtelny sposób żałosną egzystencję jednopochwyconego.

Smok syknął przeraźliwie z wściekłości i strachu, gdy pradawna bogini podeszła bliżej.

Uderzyła pięścią w sam środek czaszki Scabandariego, tuż nad smoczymi oczami. Gruba kość pękła z trzaskiem, który wypełnił rozpadlinę niczym tren. Z kostek dłoni bogini trysnęła krew.

Smocza głowa uderzyła z ciężkim łoskotem o spękaną skałę. Z bezwładnego ciała wyciekły płyny.

Kilmandaros odwróciła się, spoglądając na Gothosa.

Jaghut skinął głową.

– Mam biednego skurczybyka.

Mael podszedł do niego i wyciągnął rękę.

– W takim razie wezmę Finnest…

– Nie.

Oboje pradawnych spojrzało na Gothosa, który uśmiechnął się po raz kolejny.

– To spłata długu. Dla was obojga. Zabieram Finnest z duszą Scabandariego. Nie jesteście mi już nic winni. Nie cieszycie się?

– Co zamierzasz z nim zrobić? – zapytał Mael.

– Jeszcze nie zdecydowałem, ale mogę cię zapewnić, że to będzie coś osobliwie nieprzyjemnego.

Kilmandaros ponownie zacisnęła pięści, uniosła nieco ręce.

– Korci mnie, żeby wysłać w pogoń za tobą moje dzieci, Jaghucie.

– Szkoda, że zgubiły drogę.

Żadne z pradawnych nie odezwało się już ani słowem. Gothos opuścił szczelinę. Zawsze sprawiało mu przyjemność przechytrzenie takich zgrzybiałych wraków z całą ich starożytną, bezlitosną mocą. Przynajmniej chwilową przyjemność.

Takie są najlepsze.

***

Gdy Kilmandaros opuściła szczelinę, czekała na nią inna postać. Mężczyzna miał czarny płaszcz i białe włosy, wpatrywał się w rozdarcie z wyrazem żartobliwej kontemplacji na twarzy.

Chciał wejść do bramy czy czekał na Kilmandaros? Skrzywiła się ze złością.

– Nie jesteś mile widziany w Kurald Emurlahn – oznajmiła.

Anomandaris Purake zatrzymał chłodne spojrzenie na monstrualnej istocie.

– Wydaje ci się, że zamierzam zagarnąć tron dla siebie?

– Nie byłbyś pierwszy.

Ponownie spojrzał na szczelinę.

– Wrogowie oblegają cię ze wszystkich stron, Kilmandaros. Oferuję pomoc.

– Niełatwo ci będzie zasłużyć na moje zaufanie, Tiste Andii.

– Jesteś niesprawiedliwa – odparł. – W przeciwieństwie do wielu swych pobratymców uznaję fakt, że korzyści płynące ze zdrady nigdy nie równoważą jej kosztów. W Kurald Emurlahn walczą teraz ze sobą nie tylko zdziczałe smoki, lecz również jednopochwyceni.

– Gdzie Osserc? – zapytała pradawna bogini. – Mael mówił mi, że on zamierza…

– Znowu wejść mi w drogę? Osserc wyobrażał sobie, że wezmę udział w zabójstwie Scabandariego. Po co miałbym to robić? Ty i Mael poradziliście sobie z łatwością. – Chrząknął. – Wyobrażam go sobie, jak lata wkoło, żeby mnie znaleźć. Idiota.

– Scabandari zdradził twojego brata. Nie pragniesz go pomścić?

Anomandaris zerknął na nią, a potem uśmiechnął się blado.

– Korzyści płynące ze zdrady. Dla Scabandariego koszty okazały się wysokie, nieprawdaż? A jeśli chodzi o Silchasa, no cóż, nawet Azath nie trwa wiecznie. Niemal mu zazdroszczę izolacji od wszystkiego, co czeka nas w następnych tysiącleciach.

– Zaiste. A czy zamierzasz podążyć za jego przykładem i skryć się w podobnym kurhanie?

– Nie sądzę.

– W takim razie podejrzewam, że Silchas Ruin raczej nie będzie skłonny wybaczyć ci obojętności, gdy już odzyska wolność.

– Możesz się zdziwić, Kilmandaros.

– Ty i twój rodzaj jesteście dla mnie tajemnicą, Anomandarisie Purake.

– Wiem o tym. A więc umowa stoi, bogini?

Uniosła głowę.

– Zamierzam przegnać pretendentów z królestwa. Jeśli Kurald Emurlahn musi umrzeć, niech umrze w spokoju.

– Innymi słowy, chcesz, żeby Tron Cieni pozostał pusty.

– Tak.

Po chwili zastanowienia skinął głową.

– Zgoda.

– Nie próbuj mnie oszukać, jednopochwycony.

– Nie zrobię tego. Jesteś gotowa, Kilmandaros?

– Zawrą przeciwko nam sojusze – zauważyła. – Wyruszą na wojnę z nami.

Anomandaris wzruszył ramionami.

– Nie mam dziś nic lepszego do roboty.

Dwoje Ascendentów przeszło przez bramę i zamknęło za sobą rozdarcie. W końcu do królestwa wiodły też inne ścieżki. Ścieżki, które nie były ranami.

Gdy znaleźli się w Kurald Emurlahn, ujrzeli przed sobą spustoszony świat.

I przystąpili do oczyszczania tego, co zeń zostało.

Awl’dan, w ostatnich dniach panowania króla Diskanara

Preda Bivatt, kapitan dreńskiego garnizonu, była daleko od domu. Dwadzieścia jeden dni drogi wozem. Dowodziła ekspedycją złożoną z dwustu żołnierzy z Armii Wystrzępionej Chorągwi, trzydziestoosobowego oddziału lekkiej jazdy z Niebieskiej Róży oraz czterystu osób obsługi, w tym również cywilów. Rozkazała rozbić obóz, zsunęła się z konia i ruszyła ku odległej o pięćdziesiąt parę kroków krawędzi urwiska.

Gdy dotarła na skraj, wiatr uderzył ją w pierś z siłą młota, jakby chciał odrzucić ją do tyłu, zerwać z tego ostatniego skrawka lądu. Leżący w dole ocean był wizją zrodzoną w koszmarze artysty: wzburzone, spienione morze, a nad nim ciężkie chmury rozdzierane na strzępy przez wicher. Woda była raczej biała niż niebieskozielona. Piana pokrywała grzbiety fal, tryskała spomiędzy kamieni, kiedy bałwany tłukły o brzeg.

Uświadomiła sobie, że to właśnie to miejsce, i przeszył ją sięgający szpiku kości dreszcz.

Rybacka łódź, zniesiona daleko z kursu w śmiercionośną kipiel, jaką była ta część oceanu. Nawet największe kupieckie statki nie zapuszczały się tu z własnej woli. Przed osiemdziesięciu laty kipiel pochwyciła miasto Meckrosów i rozbiła je na kawałki, wciągając w odmęty co najmniej dwadzieścia tysięcy mieszkańców pływającej osady.

Załoga łodzi przeżyła jednak i zdołała dopłynąć na płyciznę, a potem dostać się na odległy o jakieś trzydzieści kroków brzeg, brodząc w sięgającej pasa wodzie. Nieubłagane fale roztrzaskały ich łódź na szczapy, ale czterej letheryjscy rozbitkowie wyszli bezpiecznie na suchy ląd.

I znaleźli tam… to.

Preda Bivatt zaciągnęła rzemień hełmu, żeby wiatr nie zerwał go jej razem z głową. Nie przestawała się przyglądać leżącym na brzegu pozostałościom. Fale podmyły wzgórze, na którym stała. Trzy długości ciała mężczyzny na dole znajdowała się biała, piaszczysta plaża zasłana sznurami zeschłych wodorostów, wyrwanymi z korzeniami drzewami oraz szczątkami meckroskiego miasta sprzed osiemdziesięciu lat. Było tam jednak coś więcej. Coś bardziej niespodziewanego.

Czółna wojenne. Morskie łodzie, każda długa jak wieloryb koralowy. Miały wysokie dzioby i były dłuższe i szersze niż okręty Tiste Edur. Nie były to też wyrzucone przez fale wraki. Nie dostrzegała na nich żadnych śladów uszkodzeń. Wyciągnięto je wysoko na brzeg i ułożono w szeregi, choć łatwo było zauważyć, że zdarzyło się to dość dawno temu – miesiące, być może lata.

Ktoś przystanął obok niej. Kupiec z Drene, który zaopatrzył ich wyprawę. Miał bladą cerę i jasne, prawie białe włosy. Jego okrągła twarz poczerwieniała od wiatru, preda widziała jednak, że powiódł spojrzeniem bladoniebieskich oczu wzdłuż szeregu czółen, najpierw na zachód, a potem na wschód.

– Mam odrobinę talentu! – pochwalił się, przekrzykując wichurę.

Bivatt milczała. Kupiec z pewnością potrafił rachować. Można to było nazwać talentem, ale jako oficer letheryjskiej armii potrafiła bez jego pomocy ocenić, ile osób mieściło się w każdej z ogromnych łodzi. Sto, z marginesem błędu wynoszącym dwadzieścia.

– Predo?

– Słucham?

Kupiec machnął bezradnie dłonią.

– Te czółna. – Wskazał ręką w jedną, a potem w drugą stronę. – Muszą być…

Zabrakło mu słów.

Ale i tak go zrozumiała.

Całe szeregi czółen wyciągniętych na niegościnny brzeg. Drene, najbliższe miasto w królestwie leżało trzy tygodnie drogi na południowy zachód stąd. Na południu ciągnęły się ziemie Awl’danu i trasy wędrówek plemion z ich ogromnymi stadami były bardzo dobrze znane. W końcu Letheryjczycy właśnie podbijali te okolice. Nie dotarły do nich żadne meldunki o pojawieniu się obcych.

Przed dwoma, trzema laty do brzegu przybiła tu wielka flota. Przybysze wyszli na brzeg, zabierając ze sobą wszystko, co mieli, i zapewne ruszyli w głąb lądu.

Powinny być jakieś znaki, pogłoski, jakieś echa wśród plemion Awli. Powinniśmy coś o tym usłyszeć.

Ale tak się nie stało. Nieznani intruzi po prostu… zniknęli.

To niemożliwe. Jak mogło do tego dojść?

Ponownie przesunęła wzrokiem wzdłuż szeregów łodzi, jakby miała nadzieję, że odkryje jakiś szczegół o fundamentalnym znaczeniu, który uspokoi jej tłukące serce i zdejmie z kończyn przeszywający chłodem ciężar.

– Predo…

Tak jest. Po stu na czółno. A tu widzimy… po cztery, pięć w szeregu… Ile? Cztery, może pięć tysięcy?

Niemal tak daleko, jak okiem sięgnąć na wschód i na zachód, północny brzeg pokrywała gęsta masa wojennych czółen z szarego drewna. Wyciągnięto je tu na ląd i porzucono. Leżały na plaży jak zwalony las.

– Z górą pół miliona – odezwał się kupiec. – Według mojej oceny. Predo, gdzie oni wszyscy się podziali, na Zbłąkanego?

Skrzywiła się.

– Kopnij to swoje gniazdo magów, Leturze Anict. Niech zarobią na swe wygórowane wynagrodzenie. Król musi poznać prawdę. Każdy szczegół. Wszystko.

– Już się robi – odparł mężczyzna.

Ona uczyni to samo z ekipą akolitów cedy. Dublowanie się było w tym przypadku konieczne. Gdyby nie obecność wybranych uczniów Kuru Qana, nigdy by się nie dowiedziała wszystkiego, co Letur Anict zataił w ostatecznym raporcie, nie zdołałaby wydobyć prawdy z szeregu półprawd i pełnych kłamstw. Na tym polegał uporczywy problem z prywatnymi kontrahentami. Wszyscy kierowali się własnym interesem, a dla kreatur takich jak Letur Anict, nowy faktor Drene, lojalność wobec korony zawsze miała drugorzędne znaczenie.

Bivatt rozejrzała się w poszukiwaniu zejścia na plażę. Chciała lepiej się przyjrzeć tym czółnom, zwłaszcza że wyglądało na to, że fragmenty ich dziobów zdemontowano. To wydawało się dziwne, ale z taką tajemnicą jakoś sobie poradzi. Pomoże jej ona zapomnieć o całej reszcie.

Z górą pół miliona.

Zbłąkany, błogosław, kto przybył pomiędzy nas?

Awl’dan, po podboju Letheru przez Edur

Wilki się zjawiły, a potem odeszły. W miejscach, gdzie wywlekły trupy z gęstego kłębowiska na wzgórzu, na którym nieznani żołnierze stoczyli swą ostatnią walkę, ślady ich żerowania były wyraźnie widoczne.

Ten szczegół przyciągnął uwagę samotnego jeźdźca, który prowadził konia pośród nieruchomych ciał. To było… niespotykane. Rzecz jasna, zamieszkujące tę równinę wilki o brązowym futrze nie gardziły padliną, podobnie jak wszystkie drapieżniki w Awl’danie, ale od dawna już znały ludzi i powinny były uciec, gdy tylko poczuły ich kwaśną woń, nawet jeśli mieszała się ona z zapachem krwi. Co więc zwabiło je na to milczące pole bitwy?

Samotny jeździec o twarzy zasłoniętej maską z karmazynowej łuski ściągnął wodze u podstawy niskiego wzgórza. Jego wierzchowiec konał, targały nim drgawki. Nim słońce zajdzie, mężczyzna będzie musiał iść na piechotę. Gdy o świcie rozbijał obóz, skubiące kępę trawy na skraju parowu zwierzę ukąsiła żmija rogata. Jad działał powoli, lecz nieubłaganie. Nie mogły go zneutralizować żadne zioła ani lekarstwa, jakie wędrowiec miał ze sobą. Strata była bolesna, ale nie katastrofalna. Nigdzie mu się nie śpieszyło.

W górze krążyły kruki, żaden jednak nie chciał wylądować. To nie jego przybycie je spłoszyło. Wprost przeciwnie, widok kołujących nad wzgórzami ptaków przyciągnął go w to miejsce. Krakały rzadko, a ich głosy brzmiały dziwnie cicho, nawet żałośnie.

Dreńskie legiony zabrały własnych poległych, zostawiając tylko swe ofiary, by karmiły trawę równin. Na pociemniałej po śmierci skórze było jeszcze widać błyszczące ślady porannego szronu, ale wszystkie zaczęły już topnieć. Wyglądało to tak, jakby z nieruchomych twarzy, otwartych oczu i śmiertelnych ran zabitych żołnierzy spływały łzy.

Stanął w strzemionach i powiódł wzrokiem po horyzoncie, wypatrując swych dwóch towarzyszy. Straszliwe stworzenia nie wróciły jeszcze z łowów. Zastanawiał się, czy nie znalazły gdzieś na zachodzie nowego, atrakcyjniejszego tropu. Letheryjskich żołnierzy, którzy wracali do Drene, triumfujący i syci. Jeśli tak, dzisiejszy dzień będzie dniem rzezi. Nie chodziło tu jednak o żądzę zemsty. Podobne sentymenty były obce jego towarzyszom. Sprawili wrażenie, że zabijają dla przyjemności. Zemsta jako powód zagłady Letheryjczyków istniała wyłącznie w jego umyśle. To była istotna różnica.

Ale przyjemnie było o tym pomyśleć.

Ofiary, ci żołnierze w szaro-czarnych mundurach, były tu jednak obce. Zabrano im broń i zbroje, a także chorągwie jako trofea. Mimo to ich obecność w Awl’danie – w samym sercu ojczyzny jeźdźca – budziła niepokój.

Letheryjskich najeźdźców znał. Niezliczone legiony z ich dziwacznymi nazwami i zaciekłą rywalizacją, a także nieustraszoną konnicę z Niebieskiej Róży. Znał też nadal wolne królestwa i terytoria graniczące z Awl’danem: ich rywali, D’rhasilhani, Kerynów, królestwo Bolkando i państwo Saphinand. Przed laty paktował albo krzyżował miecze z nimi wszystkimi i nikt tam nie przypominał tych żołnierzy.

Mieli jasną cerę, a włosy koloru słomy albo rdzy. Oczy niebieskie bądź szare. I… tak wiele kobiet.

Zatrzymał spojrzenie na jednej z żołnierek leżącej pod szczytem wzgórza. Zmasakrowane przez czary ciało stopiło się ze zbroją, na której nadal było widać znaki.

Zsiadł z konia i wszedł na wzgórze, omijając leżące ciała. Jego mokasyny ślizgały się po krwawym błocie. Po chwili przykucnął nad trupem kobiety.

Na poczernianej kolczudze z brązu wymalowano dwie wilcze głowy. Jeden wilk był biały i jednooki, drugi srebrno-czarny. Nigdy dotąd nie widział takiego herbu.

To rzeczywiście byli obcy.

Cudzoziemcy. Tutaj, w kraju jego narodzin.

Wykrzywił skrytą pod maską twarz. Nie było go zbyt długo. Czy teraz to on stał się obcym? Ziemia zadrżała pod miarowym łoskotem kroków. Jego towarzysze wracali.

A więc nie było zemsty.

No cóż, przyjdzie jeszcze na nią czas.

Rankiem obudziło go żałobne wycie wilków. To ich zew zwabił go w to miejsce, jakby szukały świadka, jakby rzeczywiście go tu wezwały. Nie widział ich jednak. Nawet jednego.

Niemniej nie ulegało wątpliwości, że rankiem wilki tu ucztowały. Wyciągały ciała ze stosu.

Schodząc w dół, z każdą chwilą zwalniał kroku, aż wreszcie się zatrzymał, zaczerpnął tchu i wstrzymał oddech. Przyjrzał się uważniej otaczającym go ze wszystkich stron ciałom.

Wilki ucztowały… ale nie tak, jak zwykły to robić… nie w ten sposób.

Rozdarte klatki piersiowe, sterczące żebra… pożarły serca. Nic więcej. Tylko serca.

Tętent był coraz bliższy, było słychać świst przeszywających trawę szponów. Kruki zakrzyknęły głośno i rozpierzchły się we wszystkie strony.

Księga pierwsza

Cesarz w złocie

Kłamstwo stoi samo, osamotnione oszustwo,

odwrócone do ciebie plecami, bez względu na to,

z której strony zbliżasz się niechętnie, a z każdym krokiem

twój cel się oddala, droga zatacza kręgi, zapętla się

i idziesz wciąż wkoło, aż wreszcie to, co stało przed tobą,

niepewne i zbłąkane, jak wypowiedziane mimo woli słowa,

odsłania legion swych dzieci, skłębiony tłum, który cię otacza,

aż nie możesz zaczerpnąć tchu, nie możesz się ruszyć.

Ty stworzyłeś ten świat i pewnego dnia, mój przyjacielu,

zostaniesz sam pośród morza umarłych, efekt twoich słów

otoczy cię zewsząd i wiatr ze śmiechem skieruje cię

na ścieżkę wiecznych męczarni –

osamotnione oszustwo, kłamstwo, które stoi samo,

sploty i węzły tłumu zacisną się w sprawiedliwym osądzie,

te same, którymi ongiś zadusiłeś wszystkich,

którzy ośmielali się mówić prawdę.

Ukój pragnienie moim współczuciem

i zdechnij wyschnięty na pustyni.

Fragment znaleziony w dniu, gdy Obrońcy Ojczyzny aresztowali poetkę Tesorę Veddict (sześć dni przed jej utopieniem)

Rozdział pierwszy

Dwie siły, ongiś toczące zaciekły bój, stały się nagle kochankami, choć żadna nie potrafiła zdecydować, która pierwsza rozłożyła nogi przed drugą. Proste fakty wyglądały tak: pierwotna hierarchiczna struktura plemion Tiste Edur znakomicie pasowała do letheryjskiego systemu, w którym źródłem władzy było bogactwo. Edur stali się koroną spoczywającą swobodnie na głowie opasłego cielska Letheru. Czy jednak korona ma własną wolę? Czy ten, kto ją nosi, ugina się pod jej ciężarem? Spoglądając wstecz, dostrzeżemy, że prawda jest oczywista. Choć unia wydawała się całkowita, pod powierzchnią doszło do innego, znacznie groźniejszego zespolenia. Wady obu systemów się połączyły, tworząc nadzwyczaj wybuchową mieszankę.

Dynastia Hirothów (Tom XVII).
Kolonia, historia Letheru, Dinith Arnara

– Skąd to pochodzi?

Tanal Yathvanar przyglądał się, jak inwigilator powoli obraca w pulchnych dłoniach niezwykły przedmiot. Onyksy, wprawione w liczne pierścienie, które nosił na krótkich palcach, błyszczały w snopach słonecznego światła wpadających przez otwarte okno. Przedmiot był dziwacznym zestawem powyginanych szpil z brązu splecionych w sztywną klatkę.

– Chyba z Niebieskiej Róży – odparł Tanal. – Robota Senorba. Przeciętny czas na rozwiązanie łamigłówki to trzy dni, choć rekord wynosi nieco poniżej dwóch…

– U kogo ją znaleziono? – zapytał siedzący za biurkiem Karos, unosząc wzrok.

– U półkrwi Tarthenala, jeśli potrafisz w to uwierzyć. Tutaj, w Letheras. Ponoć to przygłup, ale ma wrodzony talent do łamigłówek.

– A zadanie polega na tym, żeby ustawić szpilki tak, by wszystko się rozsypało?

– Tak jest. Cała klatka robi się płaska. Słyszałem, że liczba potrzebnych manipulacji wynosi…

– Nie, Tanal, nie mów mi. Powinieneś już się nauczyć. – Inwigilator, przełożony Obrońców Ojczyzny, odłożył przedmiot na biurko. – Dziękuję za ten podarunek. – Uśmiechnął się. – A teraz powiedz mi, czy uważasz, że już wystarczająco długo uprzykrzamy życie Bruthenowi Tranie?

Karos wstał, poprawił jedwabny, karmazynowy strój – jedyny kolor i materiał, jaki uznawał – a potem wskazał na drzwi krótkim berłem, które uczynił symbolem swego urzędu. Wykonano je z czarnego krwawego drewna z ojczyzny Edur, a w srebrne okucia wprawiono szlifowane onyksy.

Tanal pokłonił się i pierwszy opuścił pomieszczenie. Potem ruszył szerokimi schodami na parter i wyszedł przez dwuskrzydłowe drzwi na dziedziniec.

Pod jego zachodnią ścianą czekał w blasku słońca szereg więźniów. Wyprowadzono ich z cel dzwon przed świtem, a niedawno minęło południe. Brak wody i żywności, palący upał oraz brutalne przesłuchiwania, jakim poddawano ich przez cały tydzień, sprawiły, że z górą połowa z osiemnastu aresztowanych straciła przytomność.

Inwigilator zmarszczył brwi na widok nieruchomych, skutych łańcuchami ciał.

Łącznik z Tiste Edur, Bruthen Trana z plemienia Den-Rathów, stał bez słowa w cieniu naprzeciwko więźniów. Wysoki mężczyzna zwrócił się ku Tanalowi i Karosowi.

– Witam serdecznie, Bruthenie Trana – odezwał się Karos Invictad. – Dobrze się czujesz?

– Przejdźmy do rzeczy, inwigilatorze – rzekł szaroskóry wojownik.

– Proszę bardzo. Jeśli zechcesz mi towarzyszyć, sprawdzimy wszystkich tu obecnych więźniów. Szczegóły…

– Nie mam zamiaru podchodzić do nich bliżej – odparł Bruthen. – Pokrywają ich nieczystości, a pogoda jest prawie bezwietrzna.

– Rozumiem, Bruthen – rzekł z uśmiechem Karos. Wsparł berło na ramieniu i spojrzał na więźniów. – Nie musimy się do nich zbliżać. Zacznę od tego na lewym końcu…

– Jest nieprzytomny czy martwy?

– Jak mam rozpoznać z tej odległości?

Tanal zauważył, że Edur skrzywił się ze złością. Pokłonił się obu rozmówcom, podszedł do oddalonego o piętnaście kroków więźnia, przykucnął obok niego i przyjrzał się mu uważnie.

– Żyje – oznajmił, prostując się.

– To go obudź! – rozkazał Karos.

Kiedy przemawiał głośniej, jego głos brzmiał piskliwie i ludzie nieraz się krzywili, gdy go usłyszeli. Jednakże pozwolenie, by inwigilator zauważył tę instynktowną reakcję, było głupotą. Tego rodzaju błędy popełniało się tylko raz.

Ranal kopał więźnia, aż z ust ofiary wyrwało się suche, ochrypłe łkanie.

– Wstawaj, zdrajco – powiedział cicho. – Tak kazał inwigilator. Wstawaj, bo zacznę łamać kości w tym twoim plugawym cielsku.

Więzień podźwignął się ciężko.

– Wody…

– Zamknij się. Pora odpowiedzieć za zbrodnie. Jesteś Letheryjczykiem, tak? Pokaż Edur, który jest naszym gościem, co to oznacza.

Tanal wrócił do Karosa i Bruthena.

– …Przyznał się do związków z dysydentami z Kolegium Lekarzy – mówił inwigilator. – Chociaż nie można go oskarżyć o żadną konkretną zbrodnię, nie ulega wątpliwości…

– Następny – przerwał mu Bruthen Trana.

Karos zamknął usta, po czym uśmiechnął się, nie odsłaniając zębów.

– Oczywiście. To poeta, który napisał i rozpowszechniał wezwanie do rewolucji. Niczemu nie zaprzecza. Nawet z tej odległości widać jego stoicki spokój.

– A trzeci?

– Właściciel gospody, w której spotykały się niepożądane elementy. Niezadowoleni żołnierze. Dwóch z nich również jest wśród więźniów. O ich działalności poinformowała nas czcigodna kurwa…

– Czcigodna kurwa, inwigilatorze? – zapytał z bladym uśmieszkiem Edur.

Karos zamrugał.

– Jak najbardziej, Bruthenie Trana.

– Ponieważ doniosła na oberżystę.

– Oberżystę, który dopuścił się zdrady.

– Chyba raczej żądał zbyt wysokiej działki. Przejdźmy do następnych, ale streszczaj się, proszę.

– Oczywiście.

Karos Invictad stukał się miarowo berłem po pulchnym ramieniu, jakby odmierzał batutą rytm powolnego marsza.

Tanal stał na baczność u boku szefa, gdy ten wyliczał zbrodnie, jakich dopuścili się zebrani na dziedzińcu Letheryjczycy. Osiemnastu więźniów stanowiło reprezentacyjną próbkę z górą trzystu, którzy siedzieli w lochach zakuci w łańcuchy. Tanal pomyślał, że w tym tygodniu aresztowali całkiem sporą grupę. Najgorszych zdrajców czekały topienia. Mniej więcej jedna trzecia z trzystu dwudziestu zatrzymanych będzie musiała odbyć spacer po dnie kanału, obciążona przygniatającym ciężarem. Bukmacherzy skarżyli się, że nikt już nie wychodzi żywy z tej próby. Rzecz jasna, nie robili tego zbyt głośno, bo agitatorów również skazywano na topienia. Wystarczyło kilka przykładów i szybko nauczyli się trzymać język za zębami.

Tanal potrafił docenić te metody. To było jedno ze sformułowanych przez Karosa Invictada praw przymusu i panowania, wielokrotnie wymieniane w obszernym traktacie, jaki inwigilator pisał na najbliższy swemu sercu temat.

„Weźmy dowolną grupę ludności, zdefiniujmy ściśle jej cechy charakterystyczne, a potem zmuśmy ją do posłuszeństwa. Przekupmy słabych, by wydali nam silnych. Zabijmy silnych, a reszta będzie należała do nas. Przejdźmy do następnej grupy”.

Bukmacherzy byli łatwym celem, gdyż większość ludzi ich nie lubiła – szczególnie niepoprawni hazardziści, a tych z każdym dniem przybywało.

Karos Invictad zakończył swą litanię. Bruthen Trana skinął głową, odwrócił się i opuścił dziedziniec.

Gdy tylko Edur zniknął, inwigilator spojrzał na Tanala.

– Ci nieprzytomni przynieśli nam wstyd.

– Tak jest.

– Trzeba zmienić głowy na zewnętrznym murze.

– Już się robi.

– Najpierw musisz pójść ze mną, Tanalu Yathvanar. To potrwa tylko chwilkę. Potem będziesz mógł wrócić do bieżących zadań.

Wrócili do budynku. Inwigilator posuwał się naprzód maleńkimi kroczkami i Tanal musiał co chwila zwalniać.

Najpotężniejszy po cesarzu człowiek w imperium zasiadł za biurkiem, wziął w rękę klatkę ze szpilek i przesunął kilkanaście z nich szybkimi, precyzyjnymi ruchami. Klatka zapadła się nagle. Karos Invictad uśmiechnął się do Tanala i cisnął przedmiot na biurko.

– Wyślij pismo do Senorba w Niebieskiej Róży. Zawiadom go, ile czasu potrzebowałem, żeby rozwiązać łamigłówkę, a potem dodaj ode mnie, że chyba traci zdolności.

– Tak jest.

Karos Invictad sięgnął po zwój.

– Jaki procent miałem otrzymywać od mojej inwestycji w gospodę „Pod Zdechłym Wężem”?

– Rautos chyba wspominał o czterdziestu pięciu, inwigilatorze.

– Świetnie. Niemniej uważam, że pora już na spotkanie z przewodniczącym Powiernictwa Wolności. Może być pod koniec tygodnia. Pomimo naszych sukcesów nadal w obiegu jest dziwnie mało pieniędzy. Chcę się dowiedzieć dlaczego.

– Wiesz, co podejrzewa Rautos Hivanar, inwigilatorze.

– W przybliżeniu. Z pewnością się ucieszy na wieść, że jestem gotowy wysłuchać tych podejrzeń z większą uwagą. Masz więc dwa zadania. Ustal czas spotkania na jeden dzwon. Aha, jeszcze jedno, Tanal.

– Słucham?

– Bruthen Trana. Te jego cotygodniowe wizyty. Chcę się dowiedzieć, czy przypadkiem nie jest do nich zmuszany. Czy to nie jest jakaś typowa dla Tiste Edur kara albo sposób okazywania cesarskiego niezadowolenia. A może skurwysyny naprawdę interesują się, co tu robimy? Bruthen nic nigdy nie mówi. Nawet nie pyta, jakie kary wymierzamy aresztowanym. Co więcej, męczą mnie jego niecierpliwość i nieuprzejme zachowanie. Może warto by było go sprawdzić.

– Sprawdzić Tiste Edur? – zapytał Tanal, unosząc brwi.

– Po cichu, rzecz jasna. Przyznaję, że przed nami demonstrują niezachwianą lojalność, ale trudno nie zadawać sobie pytania, czy rzeczywiście nie zdarzają się wśród nich buntownicze wystąpienia.

– Z całym szacunkiem, inwigilatorze, nawet jeśli się zdarzają, to czy Obrońcy Ojczyzny są odpowiednią organizacją…?

– Tanalu Yathvanar – przerwał mu Karos ostrym tonem. – Cesarz zlecił Obrońcom Ojczyzny utrzymanie porządku w imperium. Nie jest naszym zadaniem dzielenie mieszkańców na Edur i Letheryjczyków, tylko na lojalnych i nielojalnych.

– Tak jest.

– Mam wrażenie, że czeka cię wiele zadań.

Tanal Yathvanar pokłonił się i opuścił gabinet.

***

Posiadłość zajmowała znaczny fragment północnego brzegu Letheru, cztery przecznice na zachód od Kanału Quillasa. Otaczające ją schodkowe mury zanurzały się w rzece, kończąc się z górą dwie długości łodzi od brzegu. Wspierały je paliki łagodzące działanie prądu. Nieco dalej wznosiły się dwa słupki cumownicze. Ostatnio zdarzyło się kilka powodzi. Przeglądając Kompendium Posiadłości – tom rodzinnych notatek i map zdający sprawozdanie z ośmiuset lat gospodarowania rodziny Hivanarów – Rautos Hivanar uświadomił sobie, że w minionym stuleciu były one rzadkością. Zapadł w wyściełany fotel i dopił balatową herbatę, pogrążając się w leniwej kontemplacji.

Zarządca domu i główny agent Rautosa, Venitt Sathad, podszedł do stolika mapowego i umieścił kompendium z powrotem w drewnianej skrzyni z żelaznymi okuciami ukrytej pod podłogą. Zasunął deski podłogowe i nakrył je dywanem, po czym wrócił na miejsce w pobliżu drzwi.

Rautos Hivanar był potężnie zbudowanym mężczyzną o rumianej twarzy i grubych rysach. Dominował w każdym pomieszczeniu, w którym się znalazł, nawet największym. W tej chwili przebywał w bibliotece, gdzie wszystkie ściany aż po sufit zajmowały regały. Wszędzie walały się zwoje, gliniane tabliczki i oprawne księgi, dzieła chyba tysiąca uczonych. Wielu nosiło nazwisko Hivanar.

Jako głowa rodziny i zarządca jej potężnego finansowego imperium Rautos miał wiele zajęć. Od czasu podboju Letheru przez Tiste Edur musiał wytężać intelekt ze zdwojoną siłą. Powołano wówczas do życia Powiernictwo Wolności, stowarzyszenie najbogatszych rodzin w Imperium Letheryjskim. Rautos miałby trudności z wytłumaczeniem, dlaczego wszystko to wydaje mu się teraz nudne i bezsensowne. Owo uczucie zawładnęło nim od chwili, gdy jego podejrzenia zaczęły bardzo powoli przeradzać się w pewność. Gdzieś rzeczywiście ukrywał się wróg – albo wrogowie – stawiający sobie za cel ekonomiczny sabotaż. Nie chodziło o zwykłe malwersacje, które Rautos Hivanar znał doskonale, lecz o coś znacznie głębszego, zakrojonego na szerszą skalę. Atak na wszystko, co stanowiło podstawę bytu Rautosa Hivanara i Powiernictwa Wolności, którego był przewodniczącym, a nawet podstawę bytu samego imperium – bez względu na to, że na jego tronie zasiadał najeźdźca, a najwyższe szczeble hierarchii zajęli okropni barbarzyńcy, stroszący piórka niczym szare kawki przycupnięte na stosie błyskotek.

W dawnych czasach Rautos Hivanar zareagowałby bardzo stanowczo. Natychmiast wszcząłby intensywne poszukiwania winnego, a myśl, że ktoś stworzył tak diaboliczny – a musiał przyznać, że również subtelny i genialny – plan, sprawiłaby, że pościg stałby się jego obsesją.

Teraz jednak wolał studiować stare księgi w poszukiwaniu wzmianek o dawnych powodziach. To była znacznie bardziej prozaiczna zagadka i z pewnością nie interesowała nikogo poza garstką stetryczałych uczonych. Musiał przyznać, że zachowuje się dziwnie, ale obsesja wciąż przybierała na sile. Nocami, gdy leżał obok spoconego, tłustego cielska kobiety, która od trzydziestu trzech lat była jego żoną, rozmyślał nieustannie o cyklach czasu, starając się pojąć sposób myślenia minionych epok. Szukał czegoś…

Odstawił z westchnieniem pustą filiżankę i wstał z fotela.

Gdy podszedł do drzwi, Venitt Stahad, którego rodzina była zadłużona u Hivanarów już od sześciu pokoleń, zabrał z blatu kruchą filiżankę, a potem podążył za nim.

Wyszli na nadrzeczny dziedziniec, przecięli mozaikę przedstawiającą nadanie Skovalowi Hivanarowi tytułu imperialnego cedy, co wydarzyło się przed trzema stuleciami, i zeszli po niskich schodkach na dolny taras, gdzie w bardziej suchych czasach mieścił się ogród. Teraz jednak zalała go rzeka i woda wypłukała glebę oraz rośliny, odsłaniając głazy ułożone w niezwykły sposób, przywodzący na myśl brukowaną ulicę. Prostokątny placyk otaczała palisada, z której zostały jedynie zbutwiałe kikuty, ledwie wystające nad powierzchnię wody.

Na brzegu górnego tarasu trudzili się robotnicy, wznoszący na rozkaz Rautosa drewniane umocnienie mające zapobiec podmyciu. Nieco z boku stała taczka wypełniona licznymi osobliwymi przedmiotami znalezionymi na odsłoniętym przez powódź bruku.

Wszystko to było jedną wielką tajemnicą. Nie zachowały się żadne zapiski świadczące, że ogród na dolnym tarasie pełnił kiedyś inną funkcję. Z notatek projektanta, sporządzonych wkrótce po zbudowaniu rezydencji, wynikało, że był tam zwykły, mulisty brzeg.

Glina dobrze konserwowała drewno, nie sposób więc było określić, z jak dawnych czasów pochodzi niezwykła konstrukcja. Wszystkie znalezione na dziedzińcu przedmioty wykonano jednak z brązu albo z miedzi, co sugerowało starożytne pochodzenie. Nie było wśród nich broni, którą z reguły znajdowało się w kurhanach, a jeśli niektóre z obiektów były narzędziami, musiały służyć do jakichś dawno zapomnianych czynności. Żaden z robotników, którym pokazywał je Rautos, nie potrafił określić ich przeznaczenia. Nie przypominały znanych instrumentów służących do obróbki drewna bądź kamienia, ani przyborów kuchennych.

Wziął jedno ze znalezisk i przyjrzał się mu już chyba po raz setny. Przedmiot odlany z brązu w glinianej formie – wyraźnie widział ślady – był długi i okrągławy, ale zginał się pod niemal prostym kątem. W miejscu zgięcia metal naznaczono krzyżującymi się ze sobą nacięciami. Na końcach nie było widać żadnych połączeń, nie była to więc część jakiegoś większego mechanizmu. Rautos podrzucił w ręce masywny przedmiot. Choć zagięcie umieszczono pośrodku, wydawał się wyraźnie niewyważony. Rautos odłożył go i wziął okrągły płat miedzianej blachy, cieńszej niż warstewka wosku pokrywająca tabliczkę skryby. Metal poczerniał od kontaktu z gliną, ale na brzegach dopiero zaczynały się pojawiać pierwsze plamki śniedzi. W blasze wybito niezliczone dziury. Wszystkie wyglądały tak samo – idealnie okrągłe i pozbawione zadr umożliwiających odgadnięcie, z której strony je zrobiono. Mimo to nie układały się w żaden regularny wzór.

– Venitt – odezwał się kupiec. – Czy mamy mapę dziedzińca z zaznaczonymi miejscami, w których znaleziono te przedmioty?

– Zaiste, panie. Jest tylko kilka wyjątków. Oglądałeś ją w zeszłym tygodniu.

– Naprawdę? Skoro tak mówisz. Po południu przynieś mi ją znowu do biblioteki.

Obaj mężczyźni spojrzeli na odźwierną, która wyłoniła się z wąskiego przejścia biegnącego po lewej stronie rezydencji. Kobieta przystanęła w odległości dziesięciu kroków od Rautosa i pokłoniła się nisko.

– Panie, dostarczono wiadomość od inwigilatora Karosa Invictada.

– Znakomicie – odparł z roztargnieniem w głosie właściciel rezydencji. – Zaraz się tym zajmę. Czy posłaniec czeka na odpowiedź?

– Tak, panie. Stoi na dziedzińcu.

– Każ go czymś poczęstować.

Odźwierna pokłoniła się i odeszła.

– Venitt, chyba czeka cię podróż.

– Słucham, panie?

– Inwigilator w końcu uświadomił sobie powagę groźby.

Venitt Sathad milczał.

– Pojedziesz do Drene – mówił Rautos, ponownie spoglądając na tajemniczą konstrukcję zajmującą dolny taras. – Powiernictwo musi otrzymać szczegółowy raport o prowadzonych tam przygotowaniach. Niestety, meldunki przysyłane przez faktora nie są satysfakcjonujące. Muszę mieć pewność, co tam się dzieje, jeśli mam skupić uwagę na bliższym zagrożeniu.

Venitt Sathad nadal się nie odzywał.

Rautos spojrzał na rzekę. W zatoce u drugiego brzegu zebrały się łodzie rybackie, a do głównego portu zmierzały dwa kupieckie statki. Jeden, płynący pod flagą rodziny Esterrictów, wyglądał na uszkodzony, być może przez pożar. Rautos strzepnął pył z dłoni, odwrócił się i ruszył w stronę budynku. Sługa podążał krok za nim.

– Ciekawe, co się kryje pod tymi kamieniami.

– Panie?

– Nieważne, Venitt. Tylko głośno myślałem.

***

O świcie atri-preda Bivatt rzuciła na obóz Awli dwa plutony kawalerii z Niebieskiej Róży. Dwustu świetnie wyszkolonych lansjerów wpadło między namioty z niewyprawionych skór. Spanikowani ludzie wybiegli na zewnątrz. Chwilę przed jeźdźcami zjawiły się dreńskie psy bojowe, które rzuciły się z wściekłością na awl’dańskie psy pasterskie i pociągowe. Trzy rasy zwarły się ze sobą w zaciętym boju.

Wojownicy Awli dali się całkowicie zaskoczyć. Tylko nieliczni zdążyli chwycić za broń. Po paru chwilach rzeź objęła również starców i dzieci. Większość kobiet walczyła u boku mężczyzn – żony przelewały krew razem z mężami, siostry z braćmi.

Walka między Letheryjczykami a Awlami trwała zaledwie dwieście uderzeń serca. Bój toczony przez zwierzęta ciągnął się dłużej, jako że psy pasterskie – choć mniejsze i bardziej krępe od napastników – były szybkie i zawzięte, a psy pociągowe, latem zaprzęgane do wozów, a zimą do sań, nie ustępowały rozmiarami dreńskim mastifom. Cętkowane bestie szkolone do zabijania wilków potrafiły sobie poradzić z bojowymi brytanami i fala bitwy odwróciłaby się, gdyby nie zjawili się lansjerzy. Broniąca obozu sfora poszła w rozsypkę. Ocalałe zwierzęta uciekły na wschód. Garstka dreńskich psów próbowała je ścigać, ale odwołali je treserzy.

Część lansjerów zsiadła z koni, żeby się upewnić, że nikt z Awli nie ocalał, pozostali zaś pojechali do sąsiedniej doliny, gdzie czekały stada myridów i rodar.

Atri-preda Bivatt miała kłopoty z zapanowaniem nad podekscytowanym intensywnym odorem krwi ogierem. Brohl Handar, Tiste Edur niedawno mianowany nadzorcą miasta Drene, zatrzymał się obok niej. Siedział niezgrabnie na końskim grzbiecie, nie czując się pewnie w siodle, do którego nie był przyzwyczajony. Brohl obserwował, jak Letheryjczycy systematycznie plądrują obozowisko. Gdy już rozebrali zwłoki do naga, wyciągnęli noże. Awle wplatali biżuterię – przeważnie złotą – głęboko w warkocze i zwycięzcy byli zmuszeni wycinać fragmenty skalpów, żeby zdobyć łup. Rzecz jasna, okaleczanie zwłok służyło też innym celom. Letheryjczycy zbierali również fragmenty skóry, ozdobione charakterystycznymi dla Awli tatuażami – wielobarwnymi i często wyszywanymi złotą nicią. Wielu lansjerów zdobiło tymi trofeami swe okrągłe tarcze.

Zdobyte w bitwie stada stanowiły teraz własność faktora Drene, Letura Anicta. Zza wzgórza wyłoniły się setki myridów. Czarne, wełniste okrycia nadawały im wygląd staczających się ze stoku głazów. Nie ulegało wątpliwości, że bogactwo faktora wyraźnie wzrosło. Dalej szły wyższe od myridów rodary o niebieskawych grzbietach i długich szyjach. Zwierzęta zamiatały trwożnie długimi ogonami, gdy psy bojowe zaganiały stado, pozorując ataki z flank.

Atri-preda wypuściła z sykiem powietrze przez zęby.

– Gdzie się podział człowiek faktora? Te cholerne rodary zaraz wpadną w panikę. Poruczniku! Każ treserom odwołać psy! Szybko! – Kobieta zdjęła hełm i zawiesiła go na kuli siodła. – Sam widzisz, nadzorco.

– A więc to są Awle.

Odwróciła wzrok z gniewnym grymasem.

– To był mały obóz. Tylko siedemdziesięciu paru dorosłych.

– Ale stada mieli wielkie.

Grymas się pogłębił.

– Kiedyś były większe, nadzorco. Znacznie większe.

– To znaczy, że twoja kampania zakończyła się powodzeniem. Udało się przegnać intruzów.

– To nie jest moja kampania. – Nagle najwyraźniej wyczytała coś z twarzy Tiste Edur. – Oczywiście, nadzorco. Ja dowodzę korpusem ekspedycyjnym, ale rozkazy wydaje mi faktor. Ściśle mówiąc, Awle nie są też intruzami.

– Faktor jest innego zdania.

– Letur Anict to wpływowy członek Powiernictwa Wolności.

Przez chwilę Brohl Handar przyglądał się z uwagą kobiecie.

– Nie wszystkie wojny toczy się o ziemię i bogactwa, atri-predo – stwierdził wreszcie.

– Nie mogę się z tobą zgodzić, nadzorco. Czyż inwazja Tiste Edur nie miała charakteru prewencyjnego? Czy nie obawialiście się utraty ziem i zasobów? Kulturowej asymilacji, końca niezależności. Nie mam wątpliwości, że faktycznie zamierzaliśmy unicestwić waszą cywilizację, jak zrobiliśmy to już z Tarthenalami i z wieloma innymi ludami. To była wojna toczona z przyczyn ekonomicznych.

– Nie dziwi mnie, że twoi rodacy tak na to patrzą, atri-predo. Nie wątpię też, że król-czarnoksiężnik brał pod uwagę te wszystkie czynniki. Czy podbiliśmy was tylko po to, by przetrwać? Być może.

Brohl chciał jeszcze coś dodać, ale tylko pokręcił głową, obserwując, jak cztery dreńskie brytany otoczyły rannego psa pasterskiego. Okulawione zwierzę próbowało się bronić, ale wkrótce napastnicy obalili je na ziemię i rozerwali mu brzuch.

– Czy zadajesz sobie czasem pytanie, kto naprawdę wygrał tę wojnę? – zainteresowała się atri-preda.

Obrzucił ją złowrogim spojrzeniem.

– Nie zadaję. Jak rozumiem, twoi zwiadowcy nie znaleźli w tej okolicy innych śladów obecności Awli. Czy faktor zamierza utrwalić letheryjskie panowanie w zwyczajowy sposób?

Skinęła głową.

– Placówki, forty, biegnące na podwyższeniu trakty. Potem nadejdą osadnicy.

– A faktor przeniesie swe chciwe spojrzenie dalej na wschód.

– W rzeczy samej, nadzorco. Z pewnością jednak rozumiesz, że Tiste Edur również na tym skorzystają. Imperium się powiększy. Jestem pewna, że cesarz się ucieszy.

Brohl Handar został gubernatorem Drene dopiero w zeszłym tygodniu. W tym odległym zakątku imperium Rhulada mieszkało niewielu Tiste Edur, w sumie niespełna setka, a tylko trzej członkowie sztabu Brohla pochodzili z jego plemienia, Arapayów. Aneksja Awl’danu, której towarzyszyła niemal całkowita eksterminacja jego mieszkańców, rozpoczęła się przed wielu laty, na długo przed podbojem Letheru przez Edur. Dla toczonej tu militarnej kampanii nie miało wielkiego znaczenia, kto sprawuje rządy w odległym Letheras. Brohl Handar, patriarcha klanu utrzymującego się z polowań na długozębe foki, nie po raz pierwszy zadał sobie pytanie, co właściwie tu robi.

Tytularna ranga nadzorcy wymagała od niego właściwie tylko obserwacji. Faktyczną władzę sprawował Letur Anict, faktor Drene, „wpływowy członek Powiernictwa Wolności”. Brohl słyszał, że to coś w rodzaju gildii kupieckiej, nie miał jednak pojęcia, co właściwie ta tajemnicza organizacja ma wspólnego z wolnością. Chyba że chodziło o to, że jej członkom wszystko było wolno, rzecz jasna. Nawet wykorzystywać cesarskie armie dla pomnożenia osobistych bogactw.

– Atri-predo?

– Słucham, nadzorco.

– Czy Awle stawiają jakiś opór? Nie taki jak dzisiaj. Czy dokonują wypadów na terytorium imperium? Gromadzą wojowników przed otwartą wojną?

– Nadzorco, ta kwestia ma dwa… hmm, poziomy – odparła z wyraźnie zakłopotaną miną Bevitt.

– Poziomy? Nie rozumiem.

– Oficjalny i… nieoficjalny. Wszystko zależy od punktu widzenia.

– Wyjaśnij mi to.

– Szarzy obywatele dali się przekonać imperialnym agentom, że Awle sprzymierzyli się z mieszkającymi na południu Ak’rynami, a także z D’rhasilhani i z dwoma królestwami, Bolkando oraz Saphinandem. Krótko mówiąc, wszystkie graniczące z Imperium Letheryjskim ludy stworzyły razem wojowniczy, agresywny i potencjalnie bardzo potężny związek zwany Sprzysiężeniem Bolkandyjskim, który może zagrozić wschodnim terytoriom Letheru. Jest tylko kwestią czasu, kiedy horda zbierze swe siły i pomaszeruje na nas. Dlatego każda akcja letheryjskich wojsk, która zmniejsza liczebność Awli, jest dla nas użyteczna, a utrata stad dodatkowo osłabia dzikusów. Głód może osiągnąć to, czego nie mogły zdziałać miecze. Doprowadzić do zagłady całego ludu.

– Rozumiem. A jak brzmi nieoficjalna wersja?

Spojrzała na niego.

– Nie ma żadnego sprzysiężenia, nadzorco. Żadnego sojuszu. Prawda wygląda tak, że Awle nie przestają walczyć między sobą. W końcu obszary ich pastwisk wciąż się zmniejszają. Co więcej, wszyscy nienawidzą Ak’rynów i D’rhasilhani, a ludzi z Bolkando czy Saphinandu zapewne nigdy nawet nie widzieli. – Zawahała się. – Przed dwoma miesiącami starliśmy się z jakąś kompanią najemników. Przypuszczam, że właśnie ta katastrofalna bitwa stała się przyczyną twojej nominacji. Było ich może z siedmiuset. Po kilku potyczkach wyruszyłam w pościg za nimi z sześcioma tysiącami letheryjskich żołnierzy. Nadzorco, ta ostatnia bitwa kosztowała nas prawie trzy tysiące ofiar. Gdyby nie nasi magowie… – Potrząsnęła głową. – I nadal nie mamy pojęcia, kim byli ci ludzie.

Brohl przyjrzał się uważnie kobiecie. Nigdy dotąd nie słyszał o tej bitwie. Czy rzeczywiście przyczyniła się do jego nominacji? Niewykluczone.

– Ta oficjalna wersja, o której mówiłaś przedtem, to kłamstwo, usprawiedliwia rzeź Awli w oczach plebsu i służy faktorowi, który pragnie stać się jeszcze bogatszy. Powiedz mi, atri-predo, po co faktorowi tyle złota? Co zamierza z nim zrobić?

Wzruszyła ramionami.

– Złoto to władza.

– Władza nad kim?

– Nad wszystkim i wszystkimi.

– Oprócz Tiste Edur, którym letheryjskie pojęcie bogactwa jest obojętne.

– Naprawdę, nadzorco? – zapytała z uśmiechem. – Nadal?

– Nie rozumiem.

– W Drene są Hirothowie, wiem, że ich tam spotkałeś. Każdy z nich podaje się za kuzyna cesarza. Pozwoliło im to zagarnąć najlepsze rezydencje i ziemie. Setki zadłużonych służą im jako niewolnicy. Niewykluczone, że wkrótce pierwsi Tiste Edur zostaną członkami Powiernictwa Wolności.

Brohl Handar zmarszczył brwi. Na odległym wzniesieniu stały trzy psy: dwa pociągowe i jeden mniejszy, pasterski. Zwierzęta przyglądały się stadom pędzonym przez zniszczony obóz. Zadał sobie pytanie, dokąd teraz pójdą.

– Dość już widziałem – oznajmił nagle i zawrócił wierzchowca. Za mocno pociągnął za wodze i zwierzę szarpnęło łbem z głośnym parsknięciem, a potem wierzgnęło. Brohl z trudem zdołał utrzymać równowagę.

Jeśli nawet rozbawiło to atri-predę, była wystarczająco rozsądna, by tego nie okazać.

Na niebie pojawiły się pierwsze padlinożerne ptaki.

***

Wzdłuż południowego brzegu Jaspu Południowego, jednego z czterech dopływów Letheru spływających z gór Niebieskiej Róży, poprowadzono po nasypie trakt, który niedaleko stąd zaczynał się wspinać ku przełęczy. Za nią leżało starożytne królestwo, któremu góry zawdzięczały swą nazwę, obecnie podbite przez Imperium Letheryjskie. Nurt był tu wartki, nie spowolniła go jeszcze rozległa równina, na którą rzeka właśnie wypływała. Lodowata woda omywała potężne głazy przyniesione przez starożytne lodowce, wypełniając powietrze nad traktem dotkliwie zimną mgiełką.

Samotny mężczyzna czekający na sześciu wojowników Tiste Edur i towarzyszącą im świtę przerastał wzrostem najwyższych spośród nich. Był jednak chudy i spowijało go czarne focze futro z uniesionym kapturem. Na jego piersi krzyżowały się dwa pendenty, z których zwisały długie letheryjskie miecze. Do kołnierza przylepiło się kilka wilgotnych kosmyków białych włosów wysuwających się spod kaptura.

Zbliżającym się Edur z plemienia Merudów twarz pod kapturem wydała się śmiertelnie blada, jakby z przeraźliwie zimnej rzeki wygramolił się trup, który od dawna już leżał zamarznięty gdzieś w górskich śniegach przed nimi.

Pierwszy z wojowników, weteran podboju Letheras, skinął na towarzyszy, nakazując im się zatrzymać, i pojechał porozmawiać z nieznajomym.

– Szukasz towarzyszy do wspinaczki na przełęcz? – zapytał Merude, starając się dokładniej przyjrzeć skrytej w cieniu kaptura twarzy. – W górach ponoć nadal grasują bandyci i renegaci.

– Sam jestem dla siebie towarzystwem.

Głos mężczyzny brzmiał ochryple, a jego akcent był archaiczny.

Merude zatrzymał się w odległości trzech kroków. Widział już wyraźniej nieznajomego. Rysy jego twarzy przypominały rysy Edur, ale była biała jak śnieg, a czerwone jak krew oczy budziły lęk.

– W takim razie czemu stoisz nam na drodze?

– Przed dwoma dniami pojmaliście dwoje Letheryjczyków. Oni należą do mnie.

Merude wzruszył ramionami.

– Trzeba ich było przykuć na noc łańcuchami, przyjacielu. Zadłużeni próbują ucieczki przy każdej sposobności. Masz szczęście, że ich złapaliśmy. Oddamy ci ich, oczywiście. Przynajmniej dziewczynkę. Mężczyzna jest zbiegłym niewolnikiem Hirothów. Świadczą o tym jego tatuaże. Niestety czekają go topienia. Być może zaoferuję ci innego w zamian. Tak czy inaczej, dziewczynka jest młoda i w związku z tym sporo warta. Mam nadzieję, że możesz sobie pozwolić na ten wydatek.

– Zabiorę oboje i nie zapłacę wam ani grosza.

Merude zmarszczył brwi.

– Postąpiłeś nieostrożnie, dopuszczając do ich ucieczki. My zaś wykazaliśmy się czujnością i ich schwytaliśmy. W związku z tym należy nam się nagroda za nasze wysiłki, natomiast ty powinieneś ponieść karę za lekkomyślność.

– Zdejmijcie im łańcuchy – rozkazał nieznajomy.

– Nie. Z jakiego plemienia pochodzisz? – Oczy mężczyzny spoglądały nieruchomo na Merude’a. Wydawały się zupełnie… martwe. – Co się stało z twoją skórą? – Martwe jak oczy cesarza. – Jak się nazywasz?

– Uwolnijcie ich natychmiast.

Merude potrząsnął głową, a potem wybuchnął śmiechem, który jednak zabrzmiał odrobinę niepewnie. Wezwał skinieniem towarzyszy i chwycił za kordelas.

Wyzwanie rzucone przez nieznajomego było tak absurdalne, że spowolniło to ruchy wojownika. Zdążył wydobyć broń zaledwie do połowy, gdy jeden z mieczy bladoskórego wysunął się z pochwy i przeciął mu gardło.

Pięciu pozostałych Merudów wyciągnęło miecze i pognało z wrzaskiem do ataku. Dziesięciu letheryjskich żołnierzy podążyło za nimi.

Dowódca Edur zwalił się na ziemię. Trysnęła czerwona krew.

Nieznajomy wyciągnął drugi miecz i ruszył na spotkanie pięciu Merudów. Szczęknęło żelazo, a potem zabrzmiał śpiew dwóch letheryjskich mieczy. Jego tonacja stawała się coraz wyższa z każdym zatrzymanym uderzeniem.

Dwaj Edur zatoczyli się jednocześnie do tyłu, śmiertelnie ranieni. Jeden otrzymał pchnięcie w pierś, a drugi stracił jedną trzecią czaszki. Ten ostatni odwrócił się, schylił po fragment głowy i odszedł, zataczając się jak pijany. Padł kolejny Edur. Miecz przeciął mu lewą nogę. Dwaj ostatni cofnęli się pośpiesznie, wrzeszcząc na Letheryjczyków, którzy zatrzymali się trwożnie trzy kroki za nimi.

Nieznajomy nie zaprzestał ataku. Sparował lewym mieczem pchnięcie Edur z prawej strony, przesunął miecz pod klingą przeciwnika, a potem nagłym ruchem nadgarstka wyrwał mu broń z ręki i pchnął sztychem w jego gardło. W tej samej chwili uderzył wysoko prawym mieczem. Ostatni Edur odchylił się, by uniknąć ataku, i spróbował ciąć nieznajomego w nadgarstek. Bladoskóry mężczyzna pochylił zgrabnie miecz, odbił kordelas w bok i wepchnął sztych w prawy oczodół wojownika. Stal przebiła delikatne kości, docierając do mózgu.

Nieznajomy przeszedł między padającymi na ziemię Edur i zaatakował dwóch najbliższych Letheryjczyków. Ośmiu pozostałych rzuciło się do ucieczki, mijając wozy – woźnice również złazili pośpiesznie z kozłów, gotowi czmychnąć – a potem szereg przyglądających się temu ze zdumieniem jeńców. Rzucali w panice broń na drogę.

Nagle jeden z niewolników podstawił nogę upatrzonemu żołnierzowi. Gdy uciekający zwalił się na ziemię, łączący jeńców łańcuch zakołysał się gwałtownie. Niewolnik skoczył na nieszczęsnego Letheryjczyka, owinął mu luźny łańcuch wokół szyi i napiął go mocno. Żołnierz wierzgał, szarpał się i próbował drapać, ale niewolnik nie dawał za wygraną. W końcu strażnik przestał się wyrywać.

Ściskający w rękach zawodzące jękliwie miecze Silchas Ruin podszedł do Udinaasa, który nie przestawał dusić trupa.

– Możesz już przestać – oznajmił albinos Tiste Andii.

– Mogę – wykrztusił przez zaciśnięte zęby Udinaas. – Ale nie chcę. Ten skurwysyn był z nich najgorszy. Najgorszy.

– Jego dusza już tonie we mgle – zapewnił Silchas Ruin. Odwrócił się, spoglądając na dwie sylwetki wychodzące z krzaków rosnących w rowie na południe od traktu.

– Duś go dalej – poparła Udinaasa przykuta za nim Imbryk. – On mnie skrzywdził.

– Wiem – wychrypiał Udinaas. – Wiem.

– W jaki sposób? – zapytał Silchas Ruin, podchodząc do dziewczynki.

– Zwyczajnie – odparła. – Tym, co miał między nogami.

– A inni Letheryjczycy?

Pokręciła głową.

– Tylko na to patrzyli. I śmiali się, zawsze się śmiali.

Silchas Ruin odwrócił się nagle. Przyszła Seren Pedac.

Wyraz, jaki ujrzała w jego niezwykłych oczach, zmroził jej krew w żyłach.

– Ruszę w pościg za tymi, którzy uciekli, poręczycielko – oznajmił Tiste Andii. – Dołączę do was przed zmierzchem.

Odwróciła wzrok, zerkając kącikiem oka na Feara Sengara, który przystanął nad trupami Merudów. Przeniosła pośpiesznie spojrzenie na usianą kamieniami równinę na południu. Ten widok jednak również okazał się zbyt bolesny, gdyż nadal krążył tam pozbawiony kawałka czaszki Edur.

– Proszę bardzo – zgodziła się, patrząc na wozy i zaprzężone do nich konie. – Będziemy dalej zmierzać tą drogą.

Udinaasa w końcu opuścił gniew. Mężczyzna zostawił ciało Letheryjczyka, wstał i spojrzał na nią.

– Seren Pedac, a co z pozostałymi niewolnikami? Musimy uwolnić wszystkich.

Zmarszczyła brwi. Z powodu zmęczenia trudno jej było myśleć. Uciekała już od wielu miesięcy, ukrywając się zarówno przed Edur, jak i Letheryjczykami. Raz po raz zagradzano im drogę na wschód, zmuszano do kierowania się na północ. Nieustanne przerażenie pozbawiło ją bystrości umysłu.

Uwolnić ich… tak jest. Ale…

– To będą jedynie kolejne pogłoski – uspokoił ją Udinaas, jakby czytał w jej myślach, zanim jeszcze zdołała je sformułować. – Krąży ich całe mnóstwo. Tylko dezorientują ścigających. Posłuchaj, Seren, oni i tak wiedzą, gdzie w przybliżeniu przebywamy. A ci niewolnicy zrobią wszystko, żeby uniknąć ponownego schwytania. Nie musimy się o nich zbytnio niepokoić.

– Jesteś gotowy poręczyć za towarzyszy niedoli, Udinaas? – zapytała, unosząc brwi. – Czy żaden z nich nie skorzystałby z szansy kupienia wolności w zamian za kluczowe informacje?

– Jedyna alternatywa to zabić wszystkich – stwierdził Udinaas, patrząc jej prosto w oczy.

Ci, którzy przysłuchiwali się ich rozmowie, których bicie nie zamieniło jeszcze w bezmyślne automaty, zasypali Seren głośnymi zapewnieniami i obietnicami. Wyciągali ku niej ręce, grzechocząc łańcuchami. Inni unieśli przerażone spojrzenia niczym myrid, który nagle zwietrzył niewidocznego wilka. Niektórzy krzyczeli głośno, padając na kamieniste błoto traktu.

– Klucze ma pierwszy z zabitych Edur – oznajmił Udinaas.

Silchas Ruin oddalił się tymczasem kawałek traktem, aż mgła zamazała jego sylwetkę. Następnie zmienił się w coś wielkiego i skrzydlatego, po czym zerwał się do lotu. Seren zerknęła na szereg niewolników i przekonała się z ulgą, że żaden z nich tego nie zauważył.

– Zgoda – odpowiedziała Udinaasowi i ruszyła w stronę Feara Sengara, który stał przy zwłokach zabitych Edur.

– Muszę zabrać klucze – oznajmiła, kucając przy pierwszym z ciał.

– Nie dotykaj go – sprzeciwił się Fear.

Uniosła wzrok.

– Klucze… łańcuchy…

– Ja je znajdę.

Skinęła głową, wyprostowała się i odsunęła nieco. Fear odmówił bezgłośną modlitwę, a potem opadł na kolana przy trupie. Znalazł klucze w skórzanym mieszku przytroczonym do pasa wojownika. Była tam też garstka gładkich kamyków. Fear wziął klucze w lewą dłoń, a kamyki zatrzymał w prawej.

– Pochodzą z wybrzeża Merudów – oznajmił. – Zapewne zebrał je tam, kiedy był dzieckiem.

– Dzieci z czasem dorastają – zauważyła Seren. – Nawet z prostych drzew wyrastają krzywe konary.

– A co było złego w tym wojowniku? – zapytał Fear, spoglądając na nią ze złością. – Wykonywał rozkazy mojego brata, jak wszyscy wojownicy z plemion.

– Niektórzy z czasem go porzucili, Fear. Jak ty.

– To, co porzuciłem, jest tylko cieniem tego, do czego zmierzam, poręczycielko. Czy to znaczy, że zdradziłem Tiste Edur? Swoich rodaków? Bynajmniej. Wszyscy wciąż o tym zapominacie, bo tak jest wam wygodniej. Zrozum, poręczycielko, jeśli trzeba, będę się ukrywał, ale nie zamierzam zabijać rodaków. Mamy pieniądze, mogliśmy ich wykupić…

– Nie Udinaasa.

Obnażył zęby, ale nie odezwał się ani słowem.

Tak jest. Udinaas. Człowiek, którego pragniesz zabić. Gdyby nie Silchas Ruin…

– Fearze Sengar – zaczęła. – Postanowiłeś przyłączyć się do nas, a nie może być najmniejszych wątpliwości, że dowódcą naszej grupki jest Silchas Ruin. Jego metody nie muszą ci się podobać, ale z pewnością wiesz, że tylko on może nam umożliwić dotarcie do celu.

Wojownik Hirothów odwrócił wzrok, spoglądając na trakt. Zamrugał, by usunąć wilgoć z oczu.

– Z każdym krokiem koszt mojej misji rośnie. Powinnaś zrozumieć charakter tego długu, poręczycielko. To letheryjski sposób życia, brzemiona, przed którymi nie można uciec. Ani się od nich wykupić.

Sięgnęła po klucze.

Włożył je w dłoń kobiety, starając się nie patrzeć jej w oczy.

Niczym się nie różnimy od tych niewolników, pomyślała, ważąc w dłoni brzęczące żelazo. Łączą nas łańcuchy. Ale… kto ma klucze do naszej wolności?

– Dokąd się wybrał? – zapytał Fear.

– Chce dopaść zbiegłych Letheryjczyków. Mam nadzieję, że przeciwko temu nic nie masz.

– Ja nie, ale ty powinnaś mieć, poręczycielko.

Pewnie masz rację, pomyślała i ruszyła ku czekającym niewolnikom.

Mężczyzna przykuty obok Udinaasa podczołgał się do niego.

– Ten wysoki zabójca… Czy to Biała Wrona? To on, prawda? Słyszałem…

– O niczym nie słyszałeś – przerwał mu Udinaas, wyciągając rękę do nadchodzącej Seren. – Ten z trzema ząbkami – powiedział do niej. – Tak, to on. Niech nas Zbłąkany, nie śpieszyło ci się.

Obróciła klucz i pierwsza obręcz otworzyła się z trzaskiem.

– Mieliście ukraść z gospodarstwa coś do jedzenia, nie dać się złapać łowcom niewolników.

– Łowcy obozowali w cholernym gospodarstwie. Nikt się do nas nie uśmiechnął tamtej nocy.

Seren otworzyła drugą obręcz i Udinaas wystąpił z szeregu, pocierając czerwone pręgi na nadgarstkach.

– Fear starał się powstrzymać Silchasa – oznajmiła poręczycielka. – Jeśli ci dwaj są typowi, nie dziwię się, że Edur i Andii toczyli ze sobą dziesięć tysięcy wojen.

Udinaas stęknął głośno i oboje ruszyli w stronę Imbryk.

– Fear jest niezadowolony, że stracił dowództwo – wyjaśnił. – A fakt, że musi słuchać Tiste Andii, jeszcze pogarsza sprawę. Nadal nie jest przekonany, że przed tymi wszystkimi tysiącleciami to Scabandari pierwszy wyciągnął nóż.

Seren Pedac milczała. Przechodząc obok Imbryk, spojrzała w jej umorusaną buzię. Dziewczynka powoli uniosła wzrok.

– Tęskniłam za tobą – oznajmiła z uśmiechem Imbryk.

– Czy bardzo cię boli? – zapytała Seren, zdejmując wielkie, żelazne okowy.

– Mogę chodzić. I już nie krwawię. To dobry znak, prawda?

– Zapewne. – Rozmowa o gwałcie nie była dla niej łatwa. Miała własne wspomnienia, które nawet na moment nie przestawały jej prześladować. – Będziesz miała blizny, Imbryk.

– Trudno jest być żywym. Ciągle jestem głodna i bolą mnie stopy.

Nie znoszę dzieci mających tajemnice. Zwłaszcza takie, o których nawet nie wiedzą. Muszę znaleźć odpowiednie pytania. Nie ma innego sposobu.

– Co jeszcze przeszkadza ci w byciu żywą, Imbryk?

– Czuję się mała.

Stojący obok niewolnik chwycił Seren za ramię. Staruszek wyciągnął rękę po klucze, z nadzieją w oczach. Wręczyła mu je.

– Uwolnij pozostałych – rozkazała.

Pokiwał energicznie głową i zaczął gmerać kluczem w zamku.

– Z tym poczuciem wszyscy musimy się pogodzić – wyjaśniła dziewczynce. – Świat zbyt często sprzeciwia się naszym wysiłkom nadania mu postaci, która by nam odpowiadała. Żyć znaczy znać niezadowolenie i frustrację.

– Nadal pragnę rozrywać gardła, Seren. Czy to źle? Na pewno tak.

Usłyszawszy te słowa, staruszek skulił się trwożnie i ze zdwojonym wysiłkiem zaczął się szarpać z zamkiem. Stojąca za nim kobieta zaklęła z niecierpliwości.

Udinaas wszedł do pierwszego wozu, żeby znaleźć zapasy, których mogli potrzebować. Imbryk wdrapała się tam za nim.

– Musimy wyleźć z tej mgły – mruknęła Seren. – Przemokłam do suchej nitki. – Ruszyła w stronę wozu. – Pośpieszcie się, dobra? Jeśli ktoś nas tu znajdzie, możemy mieć kłopoty.

Zwłaszcza że nie ma z nami Silchasa Ruina.

Przetrwanie zawdzięczali wyłącznie Tiste Andii. Gdy nie mogli się już dłużej ukrywać przed ścigającymi, dwa miecze zaczynały śpiewać niesamowitą pieśń zniszczenia.

Biała Wrona.

Minął tydzień, odkąd ostatnio widzieli Edur i Letheryjczyków, którzy ich ścigali. Szukali renegata Feara Sengara. Pragnęli dopaść zdrajcę Udinaasa. Seren Pedac czuła się zdumiona. Powinni byli wysłać za nimi całe armie. Pościg wydawał się nieustępliwy, choć raczej uporczywy niż intensywny. Silchas wspomniał kiedyś mimochodem, że cesarscy k’risnani odprawiają rytualne czary mające zwabić ich w pułapkę. Zasadzki zastawiono na wschodzie i wokół samego Letheras. Te pierwsze rozumiała. To pustkowia położone na wschód od imperium były ich celem. Fear – z jakiegoś powodu, którego nie chciał wyjawić – był przekonany, że tam właśnie znajdzie to, czego szuka. Silchas Ruin nie twierdził, że jest inaczej. Seren nie potrafiła jednak pojąć, dlaczego otoczono zabezpieczeniami stolicę.

Można by pomyśleć, że Rhulad boi się brata.

Udinaas zeskoczył z pierwszego wozu i ruszył do drugiego.

– Znalazłem pieniądze! – zawołał. – Mnóstwo pieniędzy. Powinniśmy też zabrać konie. Za przełęczą będziemy mogli je sprzedać.

– Na przełęczy jest fort – przypomniała mu Seren. – Być może nie ma w nim garnizonu, ale nie możemy być tego pewni, Udinaas. Jeśli rozpoznają konie…

– Ominiemy fort – odparł. – Przemkniemy nocą, niepostrzeżenie.

Zmarszczyła brwi, ocierając wilgoć z oczu.

– Łatwiej byłoby to zrobić bez koni. Poza tym wszystkie są stare i sterane. Nie dostaniemy za nie dużo, zwłaszcza w Niebieskiej Róży. A kiedy wróci Wyval, zapewne padną ze strachu.

– Wyval nie wróci – zapewnił ochrypłym głosem Udinaas. – Już go więcej nie zobaczymy.

Wiedziała, że nie powinna wątpić w jego słowa. W końcu to w nim zamieszkał duch smoczego pomiotu. Niemniej jednak Udinaas nie potrafił – bądź nie chciał – wyjaśnić przyczyn nagłego zniknięcia skrzydlatej bestii. Wyvala nie było z nimi już od z górą miesiąca.

Były niewolnik rozejrzał się po wnętrzu krytego wozu i zaklął.

– Tu jest tylko broń.

– Broń?

– Miecze, tarcze i zbroje.

– Letheryjskie?

– Tak. Kiepskiej jakości.

– Dlaczego łowcy niewolników ciągnęli cały wóz broni?

Wzruszył ramionami, zeskoczył na ziemię, ominął Seren i poszedł wyprząc konie.

– Trudno by im było wdrapać się na przełęcz – stwierdził.

– Wraca Silchas Ruin – odezwała się Imbryk, wskazując na trakt.

– Szybko się z nimi rozprawił.

Udinaas roześmiał się ochryple.

– Durnie powinni byli się rozproszyć, zmusić go, żeby ścigał każdego z osobna. Ale oni zapewne się przegrupowali, jak przystało dobrym, głupim żołnierzom.

– Krew w twoich żyłach jest bardzo rzadka, prawda, Udinaas? – odezwał się stojący przy pierwszym wozie Fear Sengar.

– Jak woda – potwierdził były niewolnik.

Na Zbłąkanego, Fear, on nie opuścił twojego brata z własnej woli. Wiesz o tym. Nie spowodował też szaleństwa Rhulada. Jak wielka część twojej nienawiści do niego bierze się z poczucia winy? Kto jest naprawdę winien? Przez kogo Rhulad stał się Cesarzem Tysiąca Śmierci?

Białoskóry Tiste Andii wyłonił się z mgły niczym zjawa. Jego czarny płaszcz lśnił jak skóra węża. Silchas schował miecze, tłumiąc ich śpiew, ale głos żelaza nie chciał umilknąć tak łatwo. Jego echo będzie się utrzymywało przez całe dni.

Jakże nienawidziła tego dźwięku.

***

Tanal Yathvanar spoglądał z góry na leżącą na łożu nagą kobietę. Przesłuchujący nieźle się natrudzili w poszukiwaniu odpowiedzi. Odniosła poważne obrażenia. Jej skórę pokrywały rany i oparzenia, a stawy miała obrzękłe i posiniaczone. Kiedy wczoraj ją wykorzystał, była ledwie przytomna. To było łatwiejsze niż korzystanie z usług kurew i do tego nic nie kosztowało. Nie interesowało go bicie kobiet, lubił tylko, żeby były pobite. Zdawał sobie sprawę, że to zboczenie, ale tę organizację – Obrońców Ojczyzny – stworzono dla ludzi takich jak on. Władza i bezkarność. To była śmiercionośna kombinacja. Podejrzewał, że Karos Invictad świetnie wie o jego nocnych eskapadach i trzyma tę wiedzę w zanadrzu niczym ukryty nóż.

Ale w końcu jej nie zabiłem. Nie będzie nawet o tym pamiętać. Tak czy inaczej, czekają ją topienia. Co to ma za znaczenie, jeśli przedtem zażyję z nią trochę przyjemności? Żołnierze postępują tak samo.

Kiedyś, przed wielu laty, marzył o tym, że zostanie żołnierzem. Był naiwnym, romantycznym młodzieńcem, wierzył w bohaterstwo i niczym nieograniczoną wolność, jakby to pierwsze było usprawiedliwieniem tego drugiego. W historii Letheru nie brakowało szlachetnych zabójców. Jednym z nich był Gerun Eberict. Zamordował tysiące złodziei, zbirów i nierobów, ludzi zdeprawowanych i żyjących w nędzy. Oczyścił ulice Letheras i wszyscy mieszkańcy miasta na tym skorzystali. Teraz widziało się tutaj mniej żebraków i kieszonkowców, mniej bezdomnych i innych nędzarzy, którzy nie potrafili sprostać wymogom współczesności. Tanal podziwiał go za to. Gerun Eberict był wielkim człowiekiem, ale zginął z rąk zwykłego zbira, który roztrzaskał mu czaszkę. Tragiczna, bezsensowna i okrutna śmierć.

Pewnego dnia złapiemy jego zabójcę.

Odwrócił się od nieprzytomnej kobiety, poprawił lekką bluzę, żeby szwy na ramionach ułożyły się symetrycznie, a potem zapiął pas z bronią. Jedno z wydanych przez inwigilatora zarządzeń przewidywało, że wszyscy oficerowie Obrońców Ojczyzny muszą nosić u pasa sztylet i krótki miecz. Tanal lubił ciężar broni, a także przywilej, jakim było prawo jej noszenia. Cesarski dekret zabraniał tego wszystkim pozostałym Letheryjczykom poza żołnierzami.

Jak moglibyśmy się zbuntować. Ten cholerny dureń myśli, że to on wygrał wojnę. Oni wszyscy tak myślą. Tępogłowi barbarzyńcy.

Tanal Yathvanar wyszedł z celi i ruszył do gabinetu inwigilatora. Chwilę przed tym, nim zapukał do drzwi, zabrzmiał drugi dzwon po południu. Potem usłyszał szept nakazujący mu wejść.

Rautos Hivanar, przewodniczący Powiernictwa Wolności, siedział już naprzeciwko Karosa Invictada. Potężnie zbudowany mężczyzna wyglądał, jakby wypełniał połowę pokoju. Tanal zauważył, że inwigilator odsunął swoje krzesło tak daleko, jak tylko się dało, opierając je o parapet. Siedział jednak na nim swobodnie i nie okazywał niepokoju.

– Tanal, nasz gość uporczywie zapewnia, że jego podejrzenia nie są bezpodstawne. Udało mu się mnie przekonać, że powinniśmy dołożyć starań, by odnaleźć źródło groźby.

– Inwigilatorze, czy to antypaństwowy spisek, czy mamy do czynienia ze zwykłym złodziejem?

– Sądzę, że to drugie – odparł Karos, spoglądając na Rautosa Hivanara.

Potężnie zbudowany mężczyzna wydął policzki i westchnął przeciągle.

– Nie byłbym tego taki pewien. Z pozoru wydawałoby się, że nasz przeciwnik to obsesyjnie chciwy człowiek, który próbuje zgromadzić olbrzymi majątek. Ale tylko w gotówce. Dlatego tak trudno trafić na jego ślad. Nie nabył żadnych nieruchomości, nie popisuje się bogactwem ani przywilejami. A niedostatek pieniądza w obiegu dał się w końcu zauważyć. Co prawda, finansowe podstawy imperium jak dotąd nie ucierpiały, ale… – Pokręcił głową. – Jeśli ten trend się utrzyma, wkrótce wszyscy odczujemy skutki.

Tanal odchrząknął.

– Czy zleciłeś zbadanie sprawy własnym agentom, przewodniczący? – zapytał.

Rautos zmarszczył brwi.

– Powiernictwo Wolności funkcjonuje znakomicie właśnie dzięki temu, że jego członkowie żywią przekonanie, że są najpotężniejszymi graczami w systemie, którego nie sposób obalić. Pewność siebie załamuje się bardzo łatwo, Tanalu Yathvanar. Co prawda, kilku członków Powiernictwa, którzy bezpośrednio zajmują się finansami, podzieliło się ze mną swoimi obawami. Na przykład Druz Thennict albo Barrakta Ilk. Nikt jak dotąd nie wyraził oficjalnie podejrzeń, że coś jest nie w porządku, ale ci dwaj nie są głupcami. – Wyjrzał przez okno, które miał za plecami Karos Invictad. – To Obrońcy Ojczyzny muszą przeprowadzić śledztwo. Konieczne jest zachowanie najściślejszej tajemnicy. – Popatrzył spod opadających powiek na inwigilatora. – Jak rozumiem, wasze działania skupiają się ostatnio na uczonych różnego rodzaju.

Karos Invictad wzruszył skromnie ramionami.

– Wiele jest ścieżek wiodących do zdrady.

– Niektórzy z nich należą do szanowanych i wpływowych rodzin.

– Nie, Rautos, nie ci, których aresztowaliśmy.

– To prawda, inwigilatorze, ale nieszczęsne ofiary mają przyjaciół, którzy z kolei zwrócili się do mnie.

– No cóż, przyjacielu, to nader delikatna sytuacja. Kroczysz po bardzo cienkiej skorupie, pod którą kryje się jedynie błoto. – Karos Invictad wyprostował się i splótł dłonie na biurku. – Ale przyjrzę się tej sprawie. Być może niedawne aresztowania zdołały położyć kres niezadowoleniu wśród uczonych, a przynajmniej wyeliminowały z ich szeregów najbardziej niepożądane elementy.

– Dziękuję, inwigilatorze. Kto będzie prowadził śledztwo?

– Zajmę się tym osobiście.

– Venitt Sathad, mój asystent, który czeka na dziedzińcu, będzie mógł w tym tygodniu służyć jako łącznik między mną a twoją organizacją. Potem wyznaczę kogoś innego.

– Proszę bardzo. Cotygodniowe raporty powinny wystarczyć, przynajmniej na początku.

– Zgoda.

Rautos Hivanar wstał. Po chwili Karos Invictad podążył za jego przykładem.

W gabinecie nagle zrobiło się bardzo ciasno. Tanal odsunął się, zły na siebie za lęk, który go ogarnął.

Nie mam powodów bać się Rautosa Hivanara. Karosa też nie. Jestem zaufanym człowiekiem ich obu.

Rautos Hivanar otworzył drzwi i wyszedł na korytarz. Karos Invictad podążał krok za nim, wspierając dłoń na jego plecach. Gdy tylko gość znalazł się na korytarzu, Karos powiedział do niego z uśmiechem kilka słów. Rautos mruknął coś w odpowiedzi. Inwigilator zamknął za nim drzwi i spojrzał na Tanala.

– Z jedną z tych szanowanych uczonych zabawiałeś się dzisiejszej nocy, Yathvanar.

Tanal zamrugał.

– Inwigilatorze, skazano ją na topienia…

– Odwołuję wyrok. Doprowadź ją do porządku…

– Inwigilatorze, ona może pamiętać…

– Wymaga się od ciebie pewnej dozy panowania nad sobą – oznajmił zimnym tonem Karos Invictad. – Aresztuj parę córek tych, którzy i tak już siedzą w lochach, do cholery, i zadowól się nimi. Zrozumiano?

– T… tak jest. Jeśli będzie pamiętała…

– Trzeba będzie wypłacić rekompensatę, czyż nie tak? Mam nadzieję, że twoje finanse są w dobrym stanie, Yathvanar. A teraz zejdź mi z oczu.

Tanal zamknął za sobą drzwi i z wysiłkiem zaczerpnął tchu.

Co za skurwysyn. Nie ostrzegał mnie, że nie wolno jej ruszać, tak? No to kto popełnił błąd? Wydaje mu się, że zdoła zwalić całą winę na mnie. Niech cię miecz i topór wezmą, Invictad. Nie będę cierpiał sam.

Nie będę.

***

– Nieprawość jest raczej fascynująca, nie sądzisz?

– Nie.

– W końcu, im bardziej zgniła dusza, tym słodsza jest czekająca ją kara.

– Pod warunkiem, że do niej dojdzie.

– Jestem pewien, że punkt centralny istnieje. Zgodnie z moimi obliczeniami powinien znajdować się pośrodku jego długości. Być może podpórka jest niedoskonała.

– Jakimi obliczeniami?

– Tymi, które miałeś dla mnie wykonać, oczywiście. Gdzie one są?

– Na mojej liście zadań.

– A w jaki sposób obliczasz kolejność na tej liście?

– To nie jest jedno z obliczeń, o które prosiłeś.

– Masz trochę racji. Gdyby tylko zatrzymał na moment wszystkie nogi, moglibyśmy sprawdzić moją hipotezę.

– Ale on nie chce tego zrobić i świetnie rozumiem dlaczego. Chcesz go zrównoważyć, podpierając w połowie długości ciała, ale on ma te wszystkie nogi po to, żeby unosić tę część ku górze.

– Czy to potwierdzone spostrzeżenia? Jeśli tak, sporządź notatki.

– Na czym? Tabliczkę woskową zjedliśmy na obiad.

– Nic dziwnego, że czuję się, jakbym mógł połknąć krowę i nawet nie czknąć. Patrz! Ha! Jest podparty! Idealnie podparty!

Obaj mężczyźni pochylili się, by obejrzeć Ezgara, owada z głowami na obu końcach ciała. Nie był rzecz jasna niczym wyjątkowym. Ostatnio pojawiło się ich mnóstwo. Wypełniły jakąś tajemniczą niszę w skomplikowanych miazmatach natury, pustą od niezliczonych tysiącleci. Stworzenie machało bezradnie przypominającymi połamane gałązki nóżkami.

– Dręczysz go – zauważył Bugg. – To świadczy o nieprawości, Tehol.

– To jedynie pozory.

– Nie, to rzeczywistość.

– No dobra. – Tehol wyciągnął rękę i zdjął nieszczęsnego owada z podpórki. Stworzonko obróciło obie głowy. – Zresztą nie o tę nieprawość mi chodziło – ciągnął Tehol, przyglądając się mu uważnie. – Jak idą interesy w branży budowlanej?

– Szybko opadają na dno.

– Ach, czy słyszę radość, czy żal nad nadchodzącą nędzą?

– Zaczyna nam brakować nabywców. W obiegu jest za mało gotówki, a skończyłem już z udzielaniem kredytów, zwłaszcza jeśli się okazuje, że deweloperzy nie mogą sprzedać nieruchomości. Dlatego wysłałem wszystkich na przymusowy urlop bezpłatny. Siebie również.

– Kiedy to się wydarzyło?

– Jutro.

– Typowe. Zawsze dowiaduję się o wszystkim ostatni. Myślisz, że Ezgara jest głodny?

– Zjadł więcej od ciebie. Jak myślisz, gdzie się podziewają wszystkie odchody?

– Jego czy moje?

– Panie, wiem, gdzie trafiają twoje. Jeśli Biri kiedyś się dowie…

– Ani słowa więcej, Bugg. Według moich obserwacji i zgodnie z notatkami, których nie sporządziłeś, Ezgara spożył ilość żywności dorównującą wagą utopionemu kotu. A mimo to nadal jest maleńki, żwawy i sprawny. Co więcej, dzięki woskowemu obiadowi, który dziś spożyliśmy, jego głowy nie piszczą już, kiedy się obracają. Uważam, że to dobry znak, bo nie będzie nas już budził sto razy każdej nocy.

– Panie.

– Słucham?

– Skąd wiesz, ile waży utopiony kot?

– Od Selush, oczywiście.

– Nie rozumiem.

– Musisz to pamiętać. Trzy lata. W posiadłości Rinnesictów złapano w sieć zdziczałego kocura, który zgwałcił ozdobną kaczkę nielota. Zwierzę skazano na topienia.

– To straszliwa śmierć dla kota. Tak, teraz sobie przypominam. Miauczenie niosło się po całym mieście.

– Zgadza się. Jakiś bezimienny dobroczyńca ulitował się nad mokrym kocim trupkiem i zapłacił Selush małą fortunę za przygotowanie zwierzęcia do porządnego pochówku.

– Chyba oszalałeś. Kto mógł to zrobić i dlaczego?

– Z pewnością w grę wchodziły ukryte motywy. Chciałem się dowiedzieć, ile waży utopiony kot, oczywiście. W przeciwnym razie, ile byłoby warte takie porównanie? A pragnąłem go użyć już od wielu lat.

– Od trzech.

– Nie, znacznie dłużej. To właśnie zrodzona z tego pragnienia ciekawość kazała mi wykorzystać okazję. Przed podwodną śmiercią kota obawiałem się, że używając porównania z wartością, której nie znam, narażę się na śmieszność.

– Jesteś raczej wrażliwy, tak?

– Nie mów o tym nikomu.

– Panie, chciałem porozmawiać o tych kryptach.

– Co z nimi?

– Chyba trzeba będzie je powiększyć.

Tehol przesunął koniuszkiem prawego palca po grzbiecie owada – z włosem albo pod włos, zależnie od punktu widzenia.

– Tak szybko? Jak daleko pod rzekę już dotarłeś?

– Ponad połowę szerokości.

– To ile ich jest?

– Krypt? Szesnaście. Każda ma rozmiar trzrch długości ciała mężczyzny na dwie.

– I wszystkie są już pełne?

– Tak.

– Zapewne skutki zaczną w końcu być odczuwalne.

– Roboty Budowlane Bugga będą pierwszą większą firmą, która splajtuje.

– A ile innych pociągnie za sobą?

– Trudno powiedzieć. Trzy, może cztery.

– Zdawało mi się, że mówiłeś, że trudno powiedzieć.

– To nikomu nie mów.

– Świetny pomysł. Bugg, chcę, żebyś zrobił mi szkatułkę. Musi być wykonana zgodnie z bardzo dokładną specyfikacją, którą dostarczę ci później.

– Szkatułkę, panie? Może z drewna?

– Co ty wygadujesz? Morze jest z wody.

– Nie, pytałem, czy może być zrobiona z drewna.

– Aha. Niech będzie.

– Rozmiar?

– Koniecznie. Ale nie rób pokrywy.

– Wreszcie powiedziałeś coś konkretnego.

– Mówiłem, że to zrobię.

– A do czego ona ma służyć, panie?

– Niestety nie mogę ci tego powiedzieć. Nie ze szczegółami. Ale będzie mi potrzebna już niedługo.

– A co z kryptami…?

– Zrób dziesięć dodatkowych, Bugg. Dwukrotnie większe. A jeśli chodzi o Roboty Budowlane Bugga, postaraj się wytrzymać jeszcze chwilę. Powiększaj dług, unikaj wierzycieli, nadal kupuj materiały i gromadź je w magazynach pobierających skandalicznie wysoki czynsz. Aha, i defrauduj, ile tylko możesz.

– Stracę od tego głowę.

– Nie przejmuj się, Ezgara ma zapasową.

– Bardzo dziękuję.

– I nawet już nie piszczy.

– Bardzo mi ulżyło. Co robisz, panie?

– A jak myślisz?

– Wracasz do łóżka.

– A ty musisz zrobić mi szkatułkę, Bugg. Bardzo zmyślną szkatułkę. Tylko pamiętaj, bez pokrywy.

– A czy mogę chociaż zapytać, do czego ma służyć?

Tehol położył się na łóżku i przez chwilę wpatrywał się w błękitne niebo. Potem uśmiechnął się do swego lokaja, który przypadkowo był też pradawnym bogiem.

– Ależ do wymierzenia kary, oczywiście.

Rozdział drugi

Chwila przebudzenia czeka na nas wszystkich,

na progu albo w miejscu, gdzie droga zakręca,

jeśli życie ciągnie się dalej, skry ulatują jak ćmy

ku odpryskowi czasu, który lśni niczym blask słońca

odbijający się w wodzie, gdzie skupimy się

w maleńką masę pełną strachów i poprzeszywaną

wszystkim, co nagle stało się drogie, i chwila obecna

niknie pod miażdżącym ciężarem jaźni,

tego dnia, gdy droga zakręca,

nadchodzi chwila przebudzenia.

Refleksje zimowe
Corara z Drene

Droga wiodąca na szczyt zaczynała się tam, gdzie się kończył zbudowany przez Letheryjczyków trakt. Piętnaście kroków na lewo od nich rzeka toczyła swe wody z nieustannym hukiem, a grubo ciosane kamienie traktu niknęły pod czarnym usypiskiem u podstawy moreny. Rumowisko pokrywały wyrwane drzewa. Powyginane, ociekające wodą korzenie sterczały w górę. Stok na północy, po drugiej stronie rzeki, porastały połacie lasu. Strome urwiska górujące nad wartkim nurtem były zielone od mchu. Piętrząca się po drugiej stronie turnia wyglądała zupełnie inaczej. Było na niej pełno skalnych szczelin i żlebów i tylko gdzieniegdzie rosły pojedyncze drzewa. Na jej usianej pęknięciami fasadzie cienie układały się jednak w dziwnie regularne wzory, a na samej ścieżce od czasu do czasu trafiały się szerokie stopnie, wytarte w ciągu stuleci przez spływającą wodę i stopy niezliczonych wędrowców.

Seren Pedac była przekonana, że cały stok zajmowało niegdyś miasto, pionowa forteca wykuta w kamieniu. Dostrzegała wysoko pośród mgły kształty, które mogły być prostokątami okien oraz fragmentami odłamanych balkonów. W górę uderzyło jednak coś przerażającego w swym ogromie i większa część miasta w jednej chwili uległa zagładzie. Seren potrafiła niemal dostrzec ślady owej kolizji, ale ciągnące się u podstawy stoku osypiska składały się wyłącznie z kamieni pochodzących z samej góry.

Zatrzymali się na początku ścieżki i Tiste Andii powoli przeniósł martwe spojrzenie w górę.

– I co? – zapytała Seren.

Silchas Ruin pokręcił głową.

– To nie był mój lud. K’Chain Che’Malle.

– Ofiary twojej wojny?

Zerknął na nią, jakby chciał przeniknąć kryjące się za tym pytaniem uczucia.

– Większość gór, z których K’Chain Che’Malle wyrzeźbili swe latające fortece, skrywają morskie głębiny. Morze zalało je po załamaniu się Omtose Phellack. Te miasta wydrążono w skale, ale tylko najwcześniejsze wersje zbudowano pod gołym niebem, jak to tutaj, zamiast ukryć je głęboko w bezkształtnym kamieniu.

– Ta zmiana sugeruje, że nagle pojawiła się potrzeba obrony.

Silchas Ruin skinął głową.

Fear Sengar wyprzedził ich i ruszył pod górę. Po chwili Udinaas i Imbryk podążyli za nim. Seren udało się przekonać towarzyszy, że powinni zostawić konie. Na polanie po prawej stały cztery kryte brezentem wozy. Nie ulegało wątpliwości, że nie mogłyby one wjechać na górę i od tego punktu wszelki transport odbywa się pieszo. Jeśli zaś chodzi o broń i zbroje, zapewne miały tu zaczekać na przybycie ekipy robotników albo dotrzeć na miejsce przeznaczenia na plecach objuczonych jak muły niewolników.

– Nigdy tędy nie wędrowałam – przyznała Seren. – Chociaż widziałam tę górę z daleka. Już wtedy miałam wrażenie, że dostrzegam ślady budowy. Kiedyś zapytałam o to Hulla Beddicta, ale nic mi nie potrafił powiedzieć. Mam jednak wrażenie, że ścieżka w pewnym momencie zaprowadzi nas do środka.

– Do zniszczenia tego miasta użyto potężnych czarów – odezwał się Silchas Ruin.

– Może to była jakaś naturalna siła…

– Nie, poręczycielko. Starvald Demelain. To robota smoków. Eleintów czystej krwi. Było ich przynajmniej dwanaście. Współdziałały ze sobą i razem otworzyły swe groty. To niezwykłe.

– Który element jest niezwykły?

– Po pierwsze, tak liczny sojusz. Po drugie, skala ich gniewu. Zastanawiam się, jaką zbrodnię popełnili K’Chain Che’Malle, że zasłużyli na taką karę.

– Znam odpowiedź na to pytanie – dobiegł zza ich pleców syczący szept.

Seren odwróciła się i przymrużyła powieki, by wypatrzyć niematerialne widmo, które tam przycupnęło.

– Wither. Zastanawiałam się, gdzie się podziałeś.

– Podróżowałem do serca kamienia, Seren Pedac. Do zamarzniętej krwi. Pytasz, na czym polegała ich zbrodnia, Silchasie Ruin? Ni mniej, ni więcej, skazali wszystko, co istnieje, na zagładę. Jeśli sami musieli zginąć, chcieli, by wszystkich spotkał ten sam los. Desperacja czy zła wola? Być może ani jedno, ani drugie. Być może ta rana zadana ośrodkowi wszechrzeczy była jedynie straszliwym przypadkiem. Co to ma dla nas za znaczenie? Nim to się stanie, wszyscy obrócimy się już w pył i nie będziemy nic czuć.

– Strzeż się zamarzniętej krwi, Wither – powiedział Silchas Ruin, nie odwracając się. – Nadal może cię pochłonąć.

Z ust widma wyrwał się syczący śmiech.

– Jak żywica mrówkę, tak jest. Ale to takie kuszące, panie.

– Ostrzegłem cię. Jeśli wpadniesz w pułapkę, nie zdołam cię uwolnić.

Widmo wyprzedziło ich, sunąc w górę po wyszczerbionych stopniach.

Seren poprawiła na plecach skórzany tornister.

– Fentowie nosili zapasy na głowach. Szkoda, że ja tak nie potrafię.

– Kręgi szyjne wbijają się w siebie, co prowadzi do chronicznych bólów – zauważył Silchas Ruin.

– Mnie i tak już paskudnie bolą, więc co to za różnica? – Ruszyła w górę. – No wiesz, jako jednopochwycony mógłbyś po prostu…

– Nie – odparł, ruszając za nią. – Zmiana budzi zbyt silną żądzę krwi. To smoczy głód jest źródłem mojego gniewu i ten gniew trudno jest powstrzymać.

Parsknęła lekceważąco. Nie mogła się powstrzymać.

– Bawi cię to, poręczycielko?

– Scabandari nie żyje. Fear widział jego rozbitą czaszkę. Wbił ci nóż w plecy, a potem cię uwięził, ale teraz jesteś wolny. Mimo to przepełnia cię żądza zemsty. Na kim? Na jakiejś bezcielesnej duszy? Czymś mniej materialnym niż widmo? Co mogło zostać ze Scabandariego? Silchasie Ruin, twoja obsesja jest żałosna. Fear Sengar przynajmniej pragnie czegoś pozytywnego. Co prawda, i tak nic nie osiągnie, bo zapewne unicestwisz to, co zostało ze Scabandariego, zanim Fear zdąży z nim porozmawiać. Zakładając, że to w ogóle możliwe. – Tiste Andii milczał. – Wygląda na to, że jest mi przeznaczone być przewodniczką podobnych wypraw – ciągnęła Seren. – To całkiem jak podczas mojej poprzedniej podróży, która zawiodła mnie na ziemie Tiste Edur. Wszyscy nienawidzą się nawzajem, skrywają przed sobą sprzeczne motywy. Moje zadanie było wówczas proste. Doprowadzić głupców na miejsce, a potem odsunąć się na bok, kiedy wyciągną noże.

– Poręczycielko, mój gniew jest czymś bardziej skomplikowanym, niż ci się zdaje.

– A co to znaczy?

– Przyszłość, jaką widzisz przed nami, jest zbyt prosta. Zawiera za mało możliwości. Podejrzewam, że gdy dotrzemy do celu, nic nie rozegra się zgodnie z twoimi przewidywaniami. – Chrząknęła.

– Potrafię w to uwierzyć. W wiosce króla-czarnoksiężnika z pewnością tak właśnie się stało. W końcu konsekwencją tych wydarzeń był podbój Letheru przez Edur.

– Poczuwasz się do odpowiedzialności za to?

– Poczuwam się do odpowiedzialności za bardzo niewiele, Silchasie Ruin. Tyle przynajmniej powinno już być oczywiste.

Schody były strome, brzegi stopni wytarte i zdradzieckie. W miarę jak się wspinali, powietrze stawało się coraz rzadsze. Po ich lewej stronie unosiła się mgiełka wzbijająca się znad wodospadu. Huk spadającej wody odbijał się od kamieni niezliczonymi echami. Potem starożytne stopnie zniknęły, ustępując miejsca drewnianej konstrukcji tworzącej coś w rodzaju drabiny wspartej na pochyłej skale.

Pokonawszy jedną trzecią drogi, dotarli do skalnej półki, gdzie mogli chwilę odpocząć. Pośród gruzu znaleźli tam szczątki metop, gzymsów wieńczących i fryzów, ozdobionych płaskorzeźbami rozbitymi na tak drobne odłamki, że nie sposób było określić, co na nich wyobrażono. Sugerowało to, że nad nimi wznosiła się ongiś cała fasada. Wyżej drewniane stopnie przechodziły w prawdziwą drabinę, a po prawej, trzy długości ciała mężczyzny nad nimi, ział prostokątny wylot jaskini przypominający kształtem drzwi.

Udinaas wpatrywał się przez chwilę w ten mroczny otwór. Potem odwrócił się ku towarzyszom.

– Uważam, że powinniśmy tam wejść.

– Nie ma potrzeby, niewolniku – sprzeciwił się Fear Sengar. – Droga jest pewna i prosta…

– Ale im wyżej wchodzimy, tym więcej na niej lodu. – Zadłużony skrzywił się, a potem wybuchnął śmiechem. – Ach, widzisz w tym materiał na pieśń, nieprawdaż, Fear? Niebezpieczeństwa, wyrzeczenia i chwalebne cierpienie, które doprowadzi cię do heroicznego triumfu. Pragniesz, by starcy, którzy byli ongiś twoimi wnukami, zbierali cały klan wokół ogniska, by opowiedzieć historię o samotnym wojowniku, który szukał swego boga. Prawie już słyszę ich słowa. Mówią o tym, jak dzielny Fear Sengar z Hirothów wyruszył w drogę ze świtą pomocników: sierotą, upartą letheryjską przewodniczką, duchem, niewolnikiem i oczywiście ze swym białoskórym wrogiem. Biała Wrona o srebrnym języku i jej niezliczone kłamstwa. To będzie pełen zestaw archetypów, nieprawdaż? – Wyjął z tornistra bukłak z wodą, pociągnął długi łyk i otarł usta grzbietem dłoni. – Wyobraź sobie jednak, że wszystkie twoje wysiłki pójdą na marne, jeśli spadniesz ze śliskiego szczebla w przepaść głęboką na pięćset długości ciała mężczyzny i znajdziesz haniebną śmierć. Opowieść nie tak miała wyglądać, ale przecież życie nie jest opowieścią. – Schował bukłak i włożył plecak z powrotem na grzbiet. – Rozgoryczony niewolnik wybiera inną drogę na szczyt. To głupiec, ale… – Uśmiechnął się do Feara. – W tym eposie musi być jakiś morał, tak?

Udinaas ruszył po szczeblach na górę. Gdy dotarł do wylotu jaskini, wyciągnął rękę i złapał za kamienną krawędź. Za ręką podążyła noga. Były niewolnik zbadał ostrożnie skalny brzeg czubkiem obutej w mokasyn stopy, po czym odepchnął się od drabiny, obrócił szybkim ruchem wokół wspartej na brzegu nodze i stanął pewnie na skale. Cofnął się o krok, pociągnięty przez ciężar plecaka, i zniknął w mroku.

– Nieźle to zrobił – zauważył Silchas Ruin z nutą wesołości w głosie. Najwyraźniej rozbawiło go, że niewolnik stroi sobie żarty z zarozumiałego Tiste Edur, co nadawało jego stwierdzeniu dodatkowy sens. – Chyba podążę za jego przykładem.

– Ja też – poparła go Imbryk.

– Zgoda – rzekła z westchnieniem Seren Pedac. – Sugeruję jednak, żebyśmy użyli lin. Nie musimy wszyscy się popisywać jak Udinaas.

***

Okazało się, że jaskinia była ongiś korytarzem, zapewne prowadzącym na balkon. Z chwilą odpadnięcia fasady potężne fragmenty ścian popękały i poprzesuwały się, zastygłszy pod najrozmaitszymi kątami. A we wszystkich szczelinach, które widziała Seren, roiło się od włochatych nietoperzy. Wędrowcy obudzili zwierzęta i te skrzeczały teraz głośno bliskie paniki. Seren odstawiła tornister i Udinaas podszedł do niej. W zimnym powietrzu jego oddech zamieniał się w obłoki pary.

– Zapal lampę, poręczycielko – poprosił. – Kiedy temperatura spada, dłonie mi drętwieją.

Zerknęła nań pytająco.

– Zbyt długo musiałem je zanurzać w lodowatej wodzie – wyjaśnił, spoglądając na Feara Sengara. – Niewolnik Edur nie ma lekkiego życia.

– Dawano ci jeść – odparł Fear Sengar.

– Kiedy w lesie przewróciło się krwawe drzewo, kazano nam przywlec je do wioski – zaczął Udinaas. – Pamiętasz te czasy, Fear? Zdarzało się, że pień przesunął się nagle, pośliznął w błocie albo coś w tym rodzaju i miażdżył niewolnika. Jeden z zabitych służył w twoim domu. Nie pamiętasz go, prawda? Cóż znaczy jeden martwy niewolnik więcej? Gdy coś takiego się zdarzyło, Edur krzyczeli głośno, że duch drzewa był spragniony letheryjskiej krwi.

– Dość już tego, Udinaas – odezwała się Seren, której w końcu udało się zapalić lampę.

Gdy tylko rozbłysło światło, nietoperze zerwały się do lotu. Wędrowców otoczyła chmura łopoczących gwałtownie skrzydeł. Po kilkunastu uderzeniach serca wszystkie stworzenia uciekły.

Poręczycielka wyprostowała się, unosząc lampę nad głowę.

Podłoże pokrywała gruba warstwa cuchnącej, pokrytej pleśnią mazi. W guanie roiło się od czerwi i chrząszczy.

– Lepiej stąd chodźmy – powiedziała. – Są takie choroby…

***

Mężczyzna krzyczał głośno, gdy strażnicy ciągnęli go za łańcuchy pod mur okalający dziedziniec. Jego zmiażdżone stopy zostawiały krwawe ślady na kamiennej nawierzchni. Z ust więźnia wyrywały się oskarżenia, słowa bezsilnego oburzenia na porządek świata. Letheryjskiego świata.

Tanal Yathvanar prychnął pogardliwie.

– Posłuchaj go. Cóż za naiwność.

Karos Invictad, który stał obok na balkonie, przeszył go ostrym spojrzeniem.

– Jesteś głupcem, Tanalu Yathvanar.

– Słucham inwigilatorze?

Karos Invictad oparł przedramiona na poręczy, spoglądając z góry na więźnia. Splótł powoli palce, grube jak tłuste robaki rzeczne. Rozległ się śmiech krążącej w górze mewy.

– Kto jest najpoważniejszą groźbą dla imperium, Yathvanar?

– Fanatycy – odparł po chwili Tanal. – Tacy jak ten.

– Nieprawda. Wsłuchaj się w jego słowa. Jest pewien swych racji. Wierzy w bezpieczną wizję świata, jest przekonany, że zna wszystkie prawidłowe odpowiedzi. To, że pytania, na które odpowiadają, były właściwie sformułowane, jest dla niego oczywiste samo przez się. Obywatela, który jest pewien swych racji, można przekonać, uczynić zeń gorliwego sojusznika naszej sprawy. Wystarczy się dowiedzieć, co go najbardziej przeraża, a potem podsycić ogień tego strachu, by strawił fundamenty jego pewności, i podsunąć mu alternatywny, równie jednoznaczny sposób patrzenia na świat. Uczepi się go ze wszystkich sił, choćby nawet był zupełnie różny od jego dotychczasowych poglądów. Nie, ci, którzy mają pewność, nie są naszymi wrogami. Być może zbłądzili na manowce, jak ten na dole, ale zawsze można do nich dotrzeć strachem. Trzeba tylko pozbawić ich oparcia, jakie znajdują w swych wierzeniach, i podsunąć im inne, z pozoru równie wiarygodne przekonania, które służą naszym interesom. Prędzej czy później z pewnością uznają je za swoje.

– Rozumiem.

– Tanalu Yathvanar, najgroźniejszymi wrogami są ci, którzy nie mają pewności. Którzy zadają pytania i reagują na nasze zgrabne odpowiedzi niepowstrzymanym sceptycyzmem. Ich pytania zagrażają nam, podważają naszą pozycję. Przeradzają się w… agitację. Zrozum, ci niebezpieczni obywatele zdają sobie sprawę, że nic nie jest proste. Ich światopogląd jest przeciwieństwem naiwności. Wieloznaczność, jaką wokół siebie obserwują, nauczyła ich pokory i dlatego sprzeciwiają się naszej prostej, bezpiecznej wizji czarno-białego świata. Yathvanar, nie mógłbyś znieważyć takiego obywatela dotkliwiej, niż nazywając go naiwnym. Wpadnie wtedy w furię, wręcz zaniemówi… ale po chwili zacznie się zastanawiać, a z jego twarzy będziesz mógł wyczytać, że zadaje sobie pytanie: „Kto właściwie zwie mnie naiwnym?”. Po chwili odpowiedź stanie się dla niego oczywista. Musi to być ktoś, kto jest pewny swej słuszności, i z tej pewności rodzi się arogancja, pewność siebie, która pozwala wygłaszać podobne osądy, lekceważenie płynące z wyniosłego szczytu niezachwianych przekonań. Wtedy właśnie w oczach twej ofiary rozbłyśnie światło zrozumienia. Uświadomi sobie, że ma przed sobą swego najprawdziwszego wroga. I wówczas pozna strach. A nawet przerażenie.

– Inwigilatorze, nasuwa mi się pytanie…

– Czy sam jestem pewien słuszności swych przekonań? Czy może mnie również dręczą pytania i wątpliwości, czy miotają mną szalone prądy złożoności? – Karos Invictad milczał przez chwilę. – Jestem pewien tylko jednego. Władza kształtuje oblicze świata. Sama w sobie nie jest ani dobra, ani zła. To tylko narzędzie, za pomocą którego ten, kto się nim posługuje, przekształca otoczenie stosownie do swych… pragnień. Rzecz jasna, korzystanie z władzy oznacza wcielanie w życie tyranii, która może być bardzo subtelna i delikatna albo okrutna i brutalna. Każda władza, przywódcy politycznego, głowy rodziny i tak dalej, opiera się na groźbie użycia przymusu wobec wszystkich, którzy spróbują stawiać opór. Dowiedz się też, że jeśli przymus jest możliwy, z pewnością będzie zastosowany. – Skinął dłonią. – Posłuchaj tego człowieka. Wykonuje za mnie moją pracę. Kiedy siedzi w lochu, współwięźniowie słuchają jego bredzenia, a niektórzy przyłączają się do chóru. Strażnicy zapisują wszystkich, którzy to zrobią. Codziennie sprawdzam tę listę, to bowiem są ci, których mogę pozyskać. Natomiast ci, którzy nic nie mówią albo odwracają się od niego, muszą umrzeć.

– Dlatego pozwalamy mu wrzeszczeć – zrozumiał Tanal.

– Tak jest. Ironia polega na tym, że on rzeczywiście jest naiwny, choć, rzecz jasna, nie w tym sensie, w jakim użyłeś tego słowa na początku. To właśnie pewność, którą czuje, świadczy o jego beztroskiej ignorancji. Dodatkowa ironia tkwi w tym, że oba ekstrema politycznego spektrum cechują się takim samym podejściem i posługują identycznymi metodami, charakterystycznymi dla tych, którzy naprawdę wierzą. Są bezlitośni dla przeciwników, nie wahają się przed przelewem krwi w obronie swej sprawy, swej wersji rzeczywistości. Nienawidzą tych, którzy głośno wypowiadają wątpliwości. W końcu sceptycyzm jest maską pogardy, a nic nie rani dotkliwiej niż pogarda wyrażana przez tych, którzy nie wierzą w nic. Dlatego my, zwolennicy pewności, szybko przekonujemy się, że naszym zadaniem jest unicestwienie tych, którzy zadają pytania. A jest to bardzo przyjemne zadanie…

Tanal Yathvanar nie odzywał się ani słowem. Zalał go strumień podejrzeń, ale żadnego z nich nie potrafił wyizolować, określić dokładnie.

– Szybko go osądziłeś, nieprawdaż? – ciągnął Karos Invictad. – Ach, twoje pełne pogardy słowa zdradziły bardzo wiele. Przyznaję, że rozbawiła mnie własna instynktowna reakcja na to, co powiedziałeś. „Naiwność”. Niech mnie Zbłąkany, miałem ochotę urwać ci głowę gołymi rękami, zdekapitować cię jak bagienną muchę. Pragnąłem ci pokazać, jak wygląda prawdziwa pogarda. Moja pogarda dla ciebie i takich jak ty. Chciałem przepuścić tę twoją naznaczoną lekceważeniem gębę przez maszynkę do mięsa. Wydaje ci się, że znasz wszystkie odpowiedzi? Z pewnością, bo inaczej nie osądzałbyś tak pośpiesznie. Ty żałosna kreaturo, pewnego dnia niepewność wróci pod twoje drzwi, wlezie ci do gardła i zacznie się wyścig o to, co zjawi się pierwsze, pokora czy śmierć. Tak czy inaczej, będę przez krótką chwilę ci współczuł. Tym właśnie się różnimy, nieprawdaż? Dostarczono dziś przesyłkę, tak?

Tanal zamrugał. To ciekawe, że wszyscy znamy żądzę krwi, pomyślał i skinął głową.

– Tak, inwigilatorze. To nowa łamigłówka dla ciebie.

– Znakomicie. A od kogo?

– Od anonimowego nadawcy.

– To bardzo ciekawe. Czy to część zagadki, czy obawa przed ośmieszeniem, kiedy rozwiążę ją po chwili zastanowienia? No cóż, skąd miałbyś to wiedzieć? Gdzie ona jest?

– Powinni już ją zanieść do twojego gabinetu, inwigilatorze.

– Znakomicie. Daj więźniowi pokrzyczeć przez resztę popołudnia, a potem odeślij go z powrotem do lochu.

Tanal pokłonił się odchodzącemu Karosowi, odczekał sto uderzeń serca i również opuścił balkon.

***

Po krótkiej chwili zszedł już po krętych, kamiennych schodach na najniższy poziom starożytnych lochów, do korytarzy i cel, których od stuleci właściwie nie używano. Niedawne powodzie zalały ten poziom, a także drugi od dołu. Choć wodę wypompowano, pozostały po niej gruba warstwa iłu oraz silny odór stęchlizny. Tanal Yathvanar ruszył w dół pochyłym korytarzem, trzymając w ręku lampę, aż wreszcie dotarł do pomieszczenia, które było ongiś główną salą przesłuchań. Pełno tu było zagadkowych, przerdzewiałych mechanizmów, ustawionych na kamiennej posadzce albo przytwierdzonych do ścian. Jedną wielką klatkę, przypominającą ramę łoża, zawieszono pod sufitem na grubych łańcuchach.

Naprzeciwko wejścia ulokowano klinowate ustrojstwo wyposażone w kajdany i łańcuchy – można było je naciągać za pomocą zębatki zamontowanej w ścianie z boku. Pochyłe łoże zwracało się ku środkowi pomieszczenia. Leżała na nim skuta łańcuchami kobieta, którą rozkazano mu uwolnić.

Była przytomna. Oślepiona nagłym blaskiem odwróciła głowę.

Tanal postawił lampę na stole obok licznych narzędzi tortur.

– Pora na karmienie – oznajmił.

Kobieta milczała.

Szanowana uczona. Gdybyś zobaczył ją teraz…

– Wszystkie te twoje szumne słowa w ostatecznym rozrachunku znaczną mniej niż pył na wietrze – dodał.

– Obyś któregoś dnia udławił się tym pyłem, mały człowieczku – wychrypiała słabym głosem.

– „Mały” – powtórzył z uśmiechem Tanal. – Chcesz mnie w ten sposób zranić. To żałosne.

Podszedł do skrzyni ustawionej pod ścianą po prawej. Kiedyś przechowywano w niej zgniatacze głowy, ale Tanal wyjął wszystkie, zastępując je manierkami z wodą oraz suszonym prowiantem.

– Będę musiał przynieść kilka wiader z wodą z mydłem – oznajmił, przygotowując powoli kolację. – To zrozumiałe, że musisz się wypróżniać, ale smród i plamy robią bardzo nieprzyjemne wrażenie.

– Och, a więc to cię razi?

Spojrzał na nią z uśmiechem.

– Janath Anar, starszy wykładowca w Imperialnej Akademii Nauk. Niestety nie nauczyłaś się tam niczego o prawach rządzących imperium, choć zapewne zmieniło się to po twoim przybyciu tutaj.

Spojrzała na niego z dziwnie ciężkim wyrazem w podbitych oczach.

– Okresy jawnej tyranii zdarzały się na przestrzeni całej historii, od czasów Pierwszego Imperium aż do dziś, mały człowieczku. Fakt, że ciemiężycielami są obecnie Tiste Edur, właściwie nie zasługuje na uwagę. W końcu to wy jesteście prawdziwymi oprawcami. Letheryjczycy przeciw Letheryjczykom. Co więcej…

– Co więcej, Obrońcy Ojczyzny są dla Letheryjczyków błogosławieństwem – przerwał jej drwiącym głosem Tanal. – Lepiej my niż Edur. My nie aresztujemy obywateli na oślep, nie kierujemy się ignorancją, nasze poczynania nie są bezładne.

– Błogosławieństwem? Naprawdę w to wierzysz? – zapytała, nie spuszczając z niego wzroku. – Edur zupełnie o to nie dbają. Ich wodza nie można zabić, a to znaczy, że nikt nie podważy ich panowania.

– Wysoki rangą Tiste Edur odwiedza nas prawie codziennie.

– Po to, żeby trzymać was w ryzach. Was, Tanalu Yathvanar, nie waszych więźniów. Ciebie i tego szaleńca, Karosa Invictada. – Uniosła głowę. – Ciekawe, dlaczego organizacjami takimi jak wasza zawsze kierują żałośni nieudacznicy. Małostkowi psychotycy i zboczeńcy. Rzecz jasna, wszystkich w dzieciństwie prześladowali koledzy albo dręczyli wypaczeni rodzice. Jestem pewna, że mógłbyś mi opowiedzieć straszliwe historie o swej nieszczęśliwej młodości. A teraz ty masz w rękach władzę i to inni będą cierpieli.

Tanal podszedł do kobiety z jedzeniem i manierką wypełnioną wodą.

– Na Zbłąkanego, uwolnij mi chociaż jedną rękę, żebym mogła jeść sama.

– Nie, wolę to robić w ten sposób. Czy czujesz się upokorzona, kiedy karmię cię jak dziecko?

– Czego ode mnie chcesz? – zapytała Janath, gdy wyciągnął zatyczkę.

Przystawił manierkę do jej spękanych warg i przyglądał się, jak kobieta przełyka wodę.

– Nie przypominam sobie, żebym powiedział, że czegoś chcę – odparł.

Odwróciła głowę, kaszląc gwałtownie. Woda spłynęła na jej piersi.

– Przyznałam się do wszystkiego – stwierdziła po chwili. – Masz wszystkie moje notatki, wszystkie zdradzieckie wykłady o osobistej odpowiedzialności i konieczności współczucia…

– Tak jest, twój moralny relatywizm.

– Odrzucam wszelki relatywizm, mały człowieczku. Wiedziałbyś o tym, gdyby chciało ci się przeczytać te notatki. Specyficzne cechy danej kultury nie są usprawiedliwieniem dla oczywistej niesprawiedliwości bądź nierówności. Status quo nie jest świętością. Nie jest ołtarzem, który należy zlewać rzekami krwi. Tradycja i obyczaje nie stanowią argumentów…

– Na Białą Wronę, kobieto, widać, że jesteś wykładowcą. Wolałem, kiedy byłaś nieprzytomna.

– To zbij mnie do nieprzytomności po raz kolejny.

– Niestety nie mogę tego zrobić. Rozkazano mi cię uwolnić.

Przyjrzała mu się uważnie, a potem odwróciła trwożnie wzrok.

– Byłam nieostrożna – mruknęła.

– Dlaczego?

– O mały włos dałabym się nabrać. Przynęta nadziei. Gdybyś miał mnie uwolnić, nigdy byś mnie tu nie przyprowadził. Nie, mam być twoją prywatną ofiarą, a ty moim osobistym koszmarem. Z czasem łańcuchy skują cię równie mocno jak mnie.

– Psychologia ludzkiego umysłu – mruknął Tanal, wpychając jej do ust nasiąknięty tłuszczem chleb. – To twoja specjalność. Potrafisz wyczytać treść mojego życia z równą łatwością, z jaką czytałabyś zwój. Chcesz mnie w ten sposób przestraszyć?

Przeżuła kęs i przełknęła go z wysiłkiem.

– Władam znacznie groźniejszą bronią, mały człowieczku.

– A mianowicie jaką?

– Zakradam się do twojej głowy. Spoglądam na świat twoimi oczyma. Pływam w strumieniach twoich myśli. Stoję nad tym łożem gwałtu i widzę przykute do niego, uwalane odchodami stworzenie. Stopniowo zaczynam cię rozumieć. To kontakt bardziej intymny niż akt miłosny, mały człowieczku. Wszystkie twoje tajemnice znikają. Jeśli chcesz wiedzieć, robię to również teraz. Słucham własnych słów razem z tobą, czuję ucisk w twojej piersi, dziwny dreszcz, który przeszywa twoją skórę, choć przecież się pocisz. Nagły strach, gdy sobie uświadamiasz, jak bardzo się przede mną odsłoniłeś…

Uderzył ją tak mocno, że głowa odskoczyła na bok, a z ust popłynęła krew. Janath kaszlnęła i splunęła raz, a potem drugi. Oddech miała płytki i chrapliwy.

– Wznowimy posiłek później – oznajmił Tanal, starając się, by jego głos niczego nie wyrażał. – W najbliższych dniach i tygodniach będziesz miała okazję sobie pokrzyczeć, Janath, ale zapewniam cię, że twoich krzyków nikt nie usłyszy.

Z jej ust wyrwał się dziwny, urywany dźwięk.

Po chwili Tanal uświadomił sobie, że to śmiech.

– Potrafisz okazać odwagę – przyznał ze szczerym uznaniem. – Być może z czasem rzeczywiście cię uwolnię. Jeszcze nie podjąłem decyzji. Jestem pewien, że to rozumiesz.

Skinęła głową.

– Ty arogancka suko – warknął.

Znowu się roześmiała.

Ruszył ku drzwiom.

– Niech ci się nie zdaje, że zostawię lampę.

Ścigał go jej śmiech, ostry jak rozbite szkło.

***

Piękna karoca zdobiona polerowanym krwawym drewnem zatrzymała się z boku głównej alei Drene. Między jej wysokimi kołami płynęły w otwartym rynsztoku nieczystości. Cztery białe jak śnieg konie stały ze smętnie zwieszonymi łbami, zmęczone niezwykłym o tej porze roku upałem. Na wprost przed nimi znajdował się łuk bramy, a dalej ciągnął się labirynt Wielkiego Rynku, ogromnego bulwaru wypełnionego straganami, wozami, zwierzętami gospodarskimi oraz tłumami ludzi.

Przepływ bogactw, kakofonia głosów, niezliczone, wyciągnięte chciwie ręce – wszystko to przeciążało swym naporem zmysły Brohla Handara, który siedział w bezpiecznej, luksusowej karecie. Dobiegający z rynku zgiełk oraz zmierzające w obie strony tłumy kojarzyły się nadzorcy z religijnym ferworem. Czuł się jak na bardziej szalonej wersji pogrzebu Tiste Edur. Zamiast kobiet wyrażających rytmicznym stękaniem swą żałobę byli tu poganiacze pędzący przez tłum porykujące zwierzęta. Zamiast krzyków młodzieńców, którzy brodziliby w zabarwionym krwią przyboju, okładając fale pagajami, było słychać stukot kół wozów oraz przenikliwe nawoływania handlarzy. Unoszący się nad wioską Edur dym stosu pogrzebowego i palonych na nim ofiar zastępował gęsty odór złożony z tysiąca rozmaitych elementów. Odchody, koński mocz, pieczone mięso, jarzyny i ryby, niewyprawione skóry myridów i garbowane skóry rodar, gnijące resztki oraz środki odurzające o mdłym, słodkawym zapachu.

Letheryjczycy nie mieli zwyczaju rzucać do morza cennych ofiar. Kły długozębych fok stały oparte o półki niczym zęby jakichś drewnianych narzędzi tortur. Na innych straganach można było znaleźć te same kły wyrzeźbione w tysiące różnych kształtów, często naśladujących przedmioty kultu Edur, Jhecków albo Fentów. Wykonywano z nich też pionki do rozmaitych gier. Gładzony bursztyn był ozdobą, nie świętymi łzami uwięzionego zmierzchu, z krwawego drewna produkowano zaś miski, kubki i przybory kuchenne.

Albo zdobiono nim ekstrawaganckie karety.

Nadzorca obserwował przez szparę między zasłonami krążące po ulicy tłumy. Od czasu do czasu pojawiali się wśród nich Tiste Edur, przerastający o głowę większość Letheryjczyków. Brohl odnosił wrażenie, że dostrzega w ich butnych, nieprzeniknionych obliczach wyraz lekkiego zdziwienia. W oczach pewnego członka plemiennej starszyzny – ubranego z ekstrawaganckim przepychem i noszącego na palcach mnóstwo pierścieni – którego znał osobiście, zauważył jednak błysk chciwości.

Zmianę rzadko wybiera się świadomie. Na ogół przybywa ona powoli i niepostrzeżenie. Co prawda, Letheryjczyków spotkał szok, jakim była klęska ich armii, śmierć króla oraz pojawienie się nowej klasy rządzącej, ale nawet te niespodziewane niepowodzenia bynajmniej nie okazały się tak katastrofalne, jak można by przypuszczać. Więzi utrzymujące Lether w całości były wytrzymałe. Brohl uświadamiał sobie teraz, że są one znacznie silniejsze, niżby się zdawało. Najbardziej niepokoiła go jednak łatwość, z jaką owa pajęczyna oplatała wszystkich, którzy znaleźli się w jej zasięgu.

Ten dotyk jest zatruty, ale trucizna nie zabija od razu, jedynie oszałamia. Jest słodka, lecz z czasem może się okazać śmiertelna. Tak właśnie działa… wygoda.

Dostrzegał jednak wyraźnie, że nie jest ona dostępna dla wszystkich. W gruncie rzeczy mogła sobie na nią pozwolić niepokojąco mała garstka. Ci, którzy posiadali bogactwa, chętnie się nimi popisywali, ale ta ostentacja podkreślała dodatkowo fakt, że stanowią zdecydowaną mniejszość. Uświadomił sobie jednak, że podobny brak równowagi jest konieczny. Nie wszyscy mogli być bogaci. System by na to nie pozwolił, gdyż władza i przywileje, które zapewniał, z natury rzeczy przypadały tylko nielicznym.

Nierówność jest konieczna. W przeciwnym razie, któż ceniłby władzę, któż pragnąłby przywilejów? Żeby mogli istnieć bogaci, potrzebni są ubodzy. W dodatku tych drugich musi być więcej.

To były proste zasady i, żeby je pojąć, wystarczała zwykła obserwacja. Brohl Handar nie był obdarzony wybitnym intelektem. Od chwili przybycia do Drene codziennie coś przypominało mu o tym niedostatku. Nie miał też doświadczenia w sprawowaniu władzy i nie posiadał zbyt wielu umiejętności przydatnych na jego nowym stanowisku.

Faktor, Letur Anict, prowadził nieoficjalną wojnę z plemionami mieszkającymi za granicą imperium. Wykorzystywał imperialne wojska, by ukraść tubylcom ziemie i utrwalić swe panowanie nad nimi. Cały ten przelew krwi nie miał żadnego uzasadnienia. Chodziło wyłącznie o zysk. Brohl Handar nie wiedział jednak, co właściwie mógłby w tej sprawie zrobić. Napisał dla cesarza długi raport, opisujący ze szczegółami sytuację w Drene. Raport ów nadal pozostawał w jego posiadaniu, Brohl zaczął bowiem podejrzewać, że gdyby wysłał go do Letheras, list nie dotarłby do Rhulada ani do żadnego z doradzających mu Edur. Letheryjski kanclerz, Triban Gnol, najwyraźniej wiedział o poczynaniach Letura Anicta i być może nawet pozostawał z nim w zmowie. Sugerowało to istnienie rozległej pajęczyny ukrytych powiązań, której nie zaszkodziły rządy Edur. Na razie Brohl Handar miał tylko podejrzenia, wskazówki sugerujące istnienie owej szarej sieci władzy. Jednym z jej elementów z pewnością było stowarzyszenie bogatych letheryjskich rodzin, Powiernictwo Wolności. Niewykluczone, że owa organizacja była nawet sercem ukrytej pajęczyny, nie mógł jednak być tego pewien.

Brohl Handar, drobny szlachcic Tiste Edur, niedawno mianowany nadzorcą niewielkiego miasta położonego w odległym zakątku imperium, świetnie zdawał sobie sprawę, że nie może rzucić wyzwania organizacji tak potężnej, jak Powiernictwo Wolności. Zrodziło się w nim nawet podejrzenie, że wszystkie plemiona Tiste Edur rozproszone po rozległej krainie są jedynie pianą niesioną obojętnym nurtem głębokiej, ospałej rzeki.

Ale był jeszcze cesarz.

Prawdopodobnie obłąkany.

Brohl nie wiedział, do kogo się zwrócić. Nie potrafił nawet odgadnąć czy to, co odkrył, rzeczywiście jest tak niebezpieczne, jak się wydaje.

Nagle zaskoczyło go jakieś poruszenie przy bramie. Pochylił się i wyjrzał przez szczelinę między zasłonami.

Kogoś aresztowano. Ludzie pośpiesznie umykali od dwóch niepozornych Letheryjczyków, którzy oparli ofiarę twarzą o jeden z filarów bramy. Nie było słychać głośnych oskarżeń ani rozpaczliwych zaprzeczeń. Milczenie agentów Obrońców Ojczyzny oraz więźnia dziwnie wstrząsnęło nadzorcą. Mogłoby się wydawać, że szczegóły są dla nich obojętne.

Jeden z agentów zrewidował zatrzymanego, szukając broni, a gdy jej nie znalazł, odpiął od pasa nieszczęśnika skórzany mieszek i zaczął grzebać w jego zawartości. Drugi cały czas przyciskał więźnia do zdobnej kolumny. Policzek zatrzymanego rozpłaszczył się na pokrywającej szeroki słup o kwadratowym przekroju płaskorzeźbie, przedstawiającej jakieś dawne triumfy Imperium Letheryjskiego. Brohl Handar podejrzewał, że żaden z trzech mężczyzn nie dostrzega zawartej w tym ironii.

Z pewnością oskarżą go o nawoływanie do buntu. Tak działo się zawsze. Ale buntu przeciwko czemu? Nie przeciwko obecności Tiste Edur. To byłoby bezprzedmiotowe, a poza tym właściwie nie było żadnych ataków na nich. Przynajmniej Brohl Handar nic o tym nie słyszał. A więc… przeciwko czemu? Czy raczej komu? Zadłużeni istnieli zawsze. Niektórym udawało się uwolnić od długu, ale było ich niewielu. Istniały sekty skupiające się na przyczynach politycznego bądź społecznego niezadowolenia. Wiele z nich rekrutowało członków spośród wydziedziczonych resztek podbitych plemion: Fentów, Nereków, Tarthenali i tak dalej. Jednakże po podboju przez Edur większość tych sekt się rozpadła albo ich wyznawcy uciekli za granicę. Nawoływanie do buntu. To oskarżenie miało za zadanie uciszyć debatę. Gdzieś musiała się znajdować lista akceptowanych przekonań, składających się na ortodoksyjną doktrynę. A może działał tu jakiś bardziej podstępny mechanizm?

Ktoś zadrapał w drzwi karety, które zaraz potem się otworzyły.

Brohl Handar przyjrzał się stojącej na stopniu postaci. Cały wehikuł przechylił się na bok od ciężaru przybysza.

– Proszę, Orbyn, wejdź.

Mięśnie Orbyna zwanego Poszukiwaczem Prawdy osłabły od lat lenistwa, twarz miał pulchną, a policzki ciężkie i obwisłe. Pocił się nieustannie, bez względu na temperaturę, jakby jakieś wewnętrzne ciśnienie sprawiało, że zawarte w jego umyśle toksyny wypływały na zewnątrz przez skórę. Dowódca miejscowego oddziału Obrońców Ojczyzny był najpodlejszą, najnędzniejszą kreaturą, jaką Brohl Handar kiedykolwiek spotkał.

– Zjawiłeś się w samą porę – powiedział Tiste Edur, gdy Orbyn wszedł do karety i usiadł naprzeciwko niego. Wnętrze wypełnił ostry odór potu. – Nie miałem pojęcia, że osobiście nadzorujesz codzienne poczynania swych agentów.

Orbyn rozciągnął w uśmiechu wąskie wargi.

– Odkryliśmy pewne informacje, które mogą cię zainteresować, nadzorco.

– Kolejny z twoich nieistniejących spisków?

Uśmiech na mgnienie oka stał się szerszy.

– Jeśli mówisz o Sprzysiężeniu Bolkandyjskim, to, niestety, odpowiada za nie Powiernictwo Wolności. Ta informacja dotyczy twojego ludu.

Mojego ludu.

– Mów.

Brohl Handar czekał cierpliwie. Agenci odprowadzali już więźnia. Tłum znowu ruszył ulicą, omijając ich ostrożnie.

– Na zachód od Niebieskiej Róży zauważono grupę uciekinierów. Dwóch Tiste Edur, jeden z nich jest białoskóry. Mam wrażenie, że to ktoś, kogo zwą Biała Wrona. Swoją drogą to dla Letheryjczyków bardzo niepokojący pseudonim. – Zamrugał ospale. – Towarzyszy im troje Letheryjczyków, dwie kobiety oraz zbiegły niewolnik z tatuażami wskazującymi na to, że był własnością plemienia Hirothów.

Brohl poczuł nagły ucisk w piersi, ale pilnował się, by jego twarz niczego nie wyrażała.

To nie twój interes.

– Czy wiesz, gdzie dokładnie się znajdują?

– Zmierzali na wschód, w stronę gór. Są tam trzy przełęcze, ale o tak wczesnej porze można przejść tylko przez dwie z nich.

Brohl Handar skinął z namysłem głową.

– Cesarscy k’risnani również są w stanie w przybliżeniu określić ich położenie. Wszystkie przełęcze są strzeżone. – Przerwał na chwilę. – Sytuacja rozwija się zgodnie z przewidywaniami Hannana Mosaga.

Ciemne oczy Orbyna spoglądały na Brohla spod zwałów tłuszczu.

– To przypomina mi, jak skuteczne są działania Edur.

I bardzo dobrze.

– Obrońcy Ojczyzny chcieliby zadać kilka pytań dotyczących białoskórego Tiste Edur zwanego Białą Wroną – ciągnął Poszukiwacz Prawdy. – Z jakiego plemienia pochodzi?

– Z żadnego. Nie jest Tiste Edur.

– Ach, to mnie dziwi. Jego opis…

Brohl Handar milczał.

– Nadzorco, czy możemy w czymś pomóc?

– W tej chwili nie jest to konieczne – odparł Brohl.

– Bardzo mnie ciekawi, dlaczego do tej pory nie zatrzymaliście zbiegów. Moje źródła sugerują, że ten Tiste Edur to nie kto inny, jak Fear Sengar, brat cesarza.

– Jak już mówiłem, przełęcze są strzeżone.

– Ach, więc zaciskacie już sieć.

Brohl Handar się uśmiechnął.

– Orbyn, wspominałeś przedtem, że sprawą Sprzysiężenia Bolkandyjskiego zajmuje się Powiernictwo Wolności. Czyżbyś chciał mnie przekonać, że Obrońcy Ojczyzny nie są nią zainteresowani?

– Bynajmniej. Powiernictwo regularnie korzysta z naszej sieci agentów…

– I z pewnością was za to wynagradza.

– Oczywiście.

– Mam wrażenie…

Orbyn uniósł rękę, przechylając głowę.

– Będę cię musiał przeprosić, nadzorco. Słyszę alarmy.

Wstał z głośnym stęknięciem i wysiadł z karety.

Zdziwiony Brohl nie odezwał się ani słowem. Gdy Letheryjczyk zamknął za sobą drzwiczki, nadzorca sięgnął do skrytki, wyjął z niej tkany woreczek wypełniony wonnymi trawami i przycisnął go do twarzy. Pociągnął sznurek, każąc woźnicy złapać za lejce. Kareta ruszyła z nagłym szarpnięciem. Brohl także już słyszał rozbrzmiewające gorączkową kakofonią alarmy. Pochylił się do tuby głosowej.

– Jedź do tych dzwonów, woźnico – rozkazał. – Ale bez pośpiechu – dodał po chwili wahania.

***

Na dreński garnizon składał się pełen tuzin kamiennych budynków wzniesionych na niskim wzgórzu na północ od centrum miasta. Zbrojownia, stajnie, koszary i kwatera główna były silnie ufortyfikowane, choć całego kompleksu nie otaczał mur. Przed stuleciami Drene było państwem-miastem, ale w trakcie długotrwałej wojny z Awlami znękany król wezwał na pomoc letheryjskie wojska, które pokonały koczowników. Po kilku dziesięcioleciach odkryto dowody, że cały konflikt był rezultatem letheryjskich manipulacji. Tak czy inaczej, letheryjskie oddziały nie opuściły już miasta. Król przyjął tytuł wezyra, ale potem i on sam, i cała jego dynastia zginęli w serii tragicznych wypadków. Wszystko to było już jednak historią i nie obchodziło nikogo.

Od placu apelowego odchodziły cztery główne aleje. Ta, która biegła na północ, łączyła się z Drogą Bramną, prowadzącą do murów miejskich i Północnego Traktu Przybrzeżnego, najmniej uczęszczanego z trzech lądowych szlaków wiodących do miasta.

W chłodnym cieniu balkonu wspaniałej rezydencji usytuowanej przy północnej alei tuż za zbrojownią przystanęła niska, gibka postać. Rozpościerał się stamtąd wspaniały widok na wszystkie strony. Oblicze nieznajomego skrywał kaptur z samodziału, ale gdyby komuś chciało przyjrzeć mu się uważniej, zauważyłby ze zdumieniem karmazynowe łuski widoczne tam, gdzie powinna być twarz, oraz oczy ukryte w czarnych szczelinach. Postać miała jednak w sobie coś, co sprawiało, że nie przyciągała uwagi. Przechodnie odwracali spojrzenia, z reguły nawet nie zauważając, że w cieniu ktoś stoi.

Mężczyzna zjawił się tam tuż przed świtem, a było już późne popołudnie. Cały czas obserwował z uwagą garnizon. Posłańcy wchodzili do budynku dowództwa i opuszczali go, zjawiło się też kilku szlachetnie urodzonych kupców, którzy kupowali konie, złom, siodła oraz inne towary. Przyglądał się skórom zdobiącym okrągłe tarcze lansjerów. Rozpłaszczone twarze pociemniały, nabierając fioletowo-ochrowego koloru. Tatuaże zrobiły się od tego subtelne i dziwnie piękne.

Późnym popołudniem, gdy cienie stawały się coraz dłuższe, mężczyzna zauważył dwóch Letheryjczyków, którzy po raz drugi pojawili się w jego polu widzenia. Ich obojętność przyciągnęła jego uwagę. Coś powiedziało zakapturzonemu mężczyźnie, że pora opuścić to miejsce.

Gdy tylko go minęli, zmierzając ulicą na zachód, wyszedł z cienia i podążył za nimi, szybko i bezszelestnie. Wyczuwał ich nagle skupioną uwagę i być może również coś przypominającego niepokój. Nim zdążył ich dogonić, skręcił w prawo, w zaułek prowadzący na północ.

Po piętnastu krokach znalazł ciemną niszę, w której mógł się schować. Zsunął płaszcz i owiązał go sobie wokół pasa, uwalniając ręce.

Po kilkunastu uderzeniach serca usłyszał ich kroki.

Minęli go, posuwając się ostrożnie naprzód. Trzymali w rękach noże. Jeden szepnął coś do drugiego i obaj zwolnili.

Wychodząc z kryjówki, mężczyzna celowo zaszurał prawą nogą.

Obaj Letheryjczycy odwrócili się błyskawicznie.

Awl’dański bicz zwany cadaranem rozwinął się z cichym świstem. Gruby rzemień nabijany na całej długości ostrymi jak sztylety sierpowatymi ostrzami wielkości monet przeszył powietrze, muskając gardła obu Letheryjczyków. Trysnęła krew.

Obaj osunęli się na ziemię. Krew zbrukała brudne kocie łby. Z tego po lewej wypływało jej więcej. Mężczyzna podszedł do drugiej ofiary, wyjął nóż i wbił go sztychem w gardło. Następnie wprawnym ruchem zdarł z Letheryjczyka twarz razem z mięśniami, skórą i włosami. Potem powtórzył ten sam makabryczny rytuał z pierwszym zabitym.

Dwóch agentów Obrońców Ojczyzny mniej.

Rzecz jasna, oni zawsze pracowali trójkami. Trzeci podążał za pierwszymi dwoma, trzymając się na dystans.

W garnizonie wszczęto alarm. W przesyconym pyłem powietrzu nad budynkami poniósł się przenikliwy dźwięk dzwonów.

Mężczyzna ukrył okropne trofea pod luźną koszulą z wełny rodar, którą nosił na kolczudze, i ruszył w stronę północnej bramy.

U wylotu zaułka pojawiła się drużyna straży miejskiej, pięciu letheryjskich żołnierzy w zbrojach i hełmach. Wszyscy mieli krótkie miecze i tarcze.

Ujrzawszy ich, mężczyzna zerwał się do biegu. W lewej ręce trzymał cadaran, a prawą uwolnił rygthę – topór o sierpowatych ostrzach – którą miał przytroczoną rzemieniami do pasa. Do obu końców grubego jak kość udowa dorosłego mężczyzny trzonka przytwierdzono sierpowate żelazne ostrza długości trzech czwartych okręgu, umieszczone pod kątem prostym do siebie. Cadaran i rygtha: starożytne bronie Awli. Już od z górą stulecia nikt w plemionach nie potrafił się nimi posługiwać.

To znaczyło, że strażnicy nigdy dotąd nie zetknęli się z taką bronią.

W odległości dziesięciu kroków od pierwszych trzech zbrojnych mężczyzna strzelił z bicza. Rzemień błyskawicznie zakreślił poziomą ósemkę. Rozległy się krzyki. Trysnęła krew, która w ciemnym zaułku wydawała się niemal czarna. Dwaj Letheryjczycy zatoczyli się do tyłu.

Gibki, żylasty mężczyzna dopadł ostatniego ze strażników biegnących w pierwszym szeregu. Przesunął prawą dłonią wzdłuż trzonka, wsuwając go pod przedramię, a potem uniósł broń, blokując desperackie cięcie mieczem. Następnie Awl uniósł gwałtownie łokieć i prawe ostrze topora wbiło się w twarz żołnierza tuż pod krawędzią hełmu, przebijając nos i kość czołową, nim dotarło do miękkiego mózgu. Ostro zakończona broń wysunęła się z łatwością na zewnątrz. Awl przeskoczył nad padającym przeciwnikiem i zamachnął się biczem nad głową. Rzemień przeszył ze świstem powietrze i owinął się wokół szyi czwartego Letheryjczyka. Zbrojny krzyknął i wypuścił miecz z rąk, próbując zerwać śmiercionośne sploty. Awl przykucnął, przesunął dłoń wzdłuż trzonka ku podstawie prawego ostrza i ciął gwałtownie piątego strażnika. Ten uniósł tarczę, ale było już za późno. Topór trafił go między oczy.

Awl szarpnął biczem, dekapitując poprzedniego Letheryjczyka.

Potem wypuścił rączkę cadaranu, wziął rygthę w obie ręce, podszedł do ostatniego ze zbrojnych i zmiażdżył mu trzonkiem tchawicę.

Podniósł bicz i ruszył przed siebie.

Po prawej było słychać nadjeżdżających lansjerów. Po lewej, w odległości pięćdziesięciu kroków, miał bramę. Roiło się tam od strażników i wszyscy zwracali głowy ku niemu.

Pobiegł prosto w ich stronę.

***

Atri-preda Bivatt osobiście przejęła dowództwo nad plutonem lansjerów. Spięła konia do galopu i ruszyła tropem rzezi. Dwudziestu jeźdźców podążało za nią.

Dwaj agenci Obrońców Ojczyzny w zaułku. Pięciu strażników miejskich u jego wylotu.

Wyjechała na ulicę i skierowała wierzchowca w lewo. Zbliżając się do bramy, wyciągnęła miecz.

Wszędzie walały się ciała. Co najmniej dwudziestu żołnierzy i tylko dwóch wyglądało na jeszcze żywych. Bivatt gapiła się na to ze zdumieniem. Pod zbroją zlewał ją zimny pot. Było tu pełno krwi. Na bruku, na murach i na samej bramie. Odcięte kończyny. Smród opróżnionych kiszek, wyprute wnętrzności. Jeden z rannych wrzeszczał przeraźliwie, miotając głową na boki. Odcięto mu obie dłonie.

Tuż za bramą leżały cztery konie z jeźdźcami. Obłoki pyłu sugerowały, że reszta plutonu ściga nieprzyjaciela.

Drugi z ocalałych żołnierzy powlókł się ku niej. Oberwał w głowę. Hełm miał wgnieciony, a po twarzy i szyi spływała mu krew. Jego oczy przepełniała groza. Otworzył usta, ale nie był w stanie nic powiedzieć.

Bivatt ponownie rozejrzała się po okolicy.

– Weź pluton i ruszaj w pościg za nimi – rozkazała swemu finaddowi. – Wyciągnijcie broń, do cholery! – Spojrzała ze złością na rannego. – Ilu ich było?

Mężczyzna rozdziawił usta.

Zjawili się kolejni strażnicy. Do wrzeszczącego mężczyzny, który stracił ręce, podbiegł cyrulik.

– Słyszałeś moje pytanie? – wysyczała Bivatt.

Skinął głową.

– Jeden – odparł. – To był tylko jeden człowiek, atri-predo.

Jeden? To śmieszne.

– Opisz go!

– Łuski. Na twarzy miał łuski. Czerwone jak krew!

Jeździec z jej oddziału wrócił z wieściami.

– Wszyscy żołnierze z pierwszego plutonu nie żyją, atri-predo – oznajmił wysokim głosem. Był wyraźnie wstrząśnięty. – Leżą na drodze, niedaleko stąd. Ocalał tylko jeden koń. Atri-predo, czy mamy ścigać nieprzyjaciela?

– Czy macie go ścigać? Pewnie, ty cholerny durniu! Nie straćcie jego tropu.

– Atri-predo, ten opis… – rozległ się czyjś głos za jej plecami.

Odwróciła się w siodle.

Pośród trupów stał zlany potem Orbyn Poszukiwacz Prawdy. Jego małe oczka wpatrywały się w nią z uwagą.

Bivatt obnażyła zęby w gniewnym grymasie.

– Wiem – warknęła.

To był Czerwona Maska. Nie kto inny.

Dowódca Obrońców Ojczyzny w Drene wydął wargi, spoglądając na zabitych.

– Wygląda na to, że jego wygnanie z plemion dobiegło końca.

To prawda.

Niech nas Zbłąkany ma w swojej opiece.

***

Brohl Handar wysiadł z karety i rozejrzał się po pobojowisku. Nie potrafił sobie wyobrazić, jakiego rodzaju bronią posługiwali się napastnicy. Atri-preda przejęła dowództwo, wciąż zjawiali się nowi żołnierze, a Orbyn Poszukiwacz Prawdy stał w cieniu bramy, przypatrując się wszystkiemu bez słowa.

Nadzorca podszedł do Bivatt.

– Atri-predo, widzę wśród zabitych wyłącznie twoich ludzi.

Przeszyła go spojrzeniem, w którym kryło się coś więcej niż zwykła złość. Dostrzegał w jej oczach również strach.

– Do miasta zakradł się wojownik Awli – wyjaśniła.

– To wszystko robota jednego człowieka?

– I to tylko najmniej istotny z jego talentów.

– Ach, więc wiesz, kim on jest.

– Nadzorco, jestem zajęta…

– Opowiedz mi o nim.

Bivatt skrzywiła się ze złością i skinęła na niego dłonią. Oboje ruszyli na bok, przechodząc ostrożnie nad walającymi się po śliskim bruku trupami.

– Chyba właśnie wysłałam pluton lansjerów na pewną śmierć. Nie jestem w nastroju na długie pogawędki.

– Odpowiedz mi. Jeśli oddział wojowników Awli dotarł do miasta, potrzebna jest zorganizowana reakcja… – Widząc jej pełne urazy spojrzenie, dodał: – Obejmująca nie tylko twoje oddziały, lecz również Tiste Edur.

Po chwili skinęła głową.

– Czerwona Maska. To jedyne imię, pod jakim go znamy. Nawet wśród Awli istnieją jedynie legendy o jego pochodzeniu…

– I co one mówią?

– Letur Anict…

Brohl Handar syknął ze złością, przeszywając złowrogim spojrzeniem Orbyna, który podszedł bliżej, by ich podsłuchiwać.

– Dlaczego relacja z każdej katastrofy zaczyna się od tego nazwiska?

– Przed wielu laty doszło do starć między faktorem a bogatym plemieniem Awli – podjęła Bivatt. – Krótko mówiąc, Letur Anict chciał zagarnąć należące do nich ogromne stada. Wysłał agentów, którzy pewnej nocy zakradli się do ich obozu i porwali młodą kobietę, jedną z córek wodza. Rozumiesz, Awle mieli w zwyczaju kraść letheryjskie dzieci. Rzecz w tym, że dziewczyna miała brata.

– Czerwoną Maskę.

Atri-preda skinęła głową.

– To był młodszy brat. Tak czy inaczej, faktor adoptował dziewczynę, która zamieszkała w jego domu. Wkrótce stała się zadłużona…

– Z pewnością bez własnej wiedzy. Rozumiem. I w zamian za ten dług oraz wolność dziewczyny Letur zażądał stad jej ojca.

– Tak to w przybliżeniu wyglądało. A wódz klanu się zgodził. Niestety, gdy oddziały faktora zbliżały się do obozu Awli ze swym cennym ładunkiem, dziewczyna wbiła sobie nóż w serce. Nie jest jasne, co wydarzyło się później. Żołnierze Letura Anicta zaatakowali obóz i zabili wszystkich…

– Faktor zdecydował, że i tak weźmie sobie stada.

– Tak. Ale okazało się, że jeden z Awli ocalał. Po kilku latach walki stały się bardziej zaciekłe i siły faktora przegrywały jedną potyczkę po drugiej. Nieprzyjaciel potrafił przejrzeć wszystkie zastawione przez nich zasadzki. Wtedy właśnie po raz pierwszy pojawiło się imię Czerwonej Maski, nowego wodza wojennego. O tym, co się wydarzyło później, wiemy jeszcze mniej. Wygląda na to, że odbyło się zgromadzenie klanów, na którym Czerwona Maska wdał się w spór ze starszyzną. Chciał zjednoczyć klany, by przeciwstawić się letheryjskiemu zagrożeniu, ale starców nie udało się przekonać. Rozgniewany wódz wypowiedział nierozsądne słowa. Starcy zażądali, by je odwołał, ale on odmówił. Dlatego został wygnany. Ponoć udał się na wschód, na pustkowia dzielące Awl’dan od Kolanse.

– A co oznacza ta maska?

Bivatt pokręciła głową.

– Nie mam pojęcia. Jedna z legend mówi, że wkrótce po wymordowaniu jego rodziny zabił smoka. Był wówczas jeszcze dzieckiem, więc ta opowieść nie wydaje się zbyt prawdopodobna – zakończyła, wzruszając ramionami.

– A teraz wrócił – stwierdził Brohl Handar. – Albo jakiś inny wojownik przywdział czerwoną maskę, by wypełnić wasze serca strachem.

– Nie, to on. Używa bicza z nożami i topora z dwiema głowniami. Nawet same te bronie są właściwie mityczne.

Nadzorca zmarszczył brwi.

– Mityczne?

– Legendy Awli opowiadają, że kiedy mieszkali na wschodnich pustkowiach, toczyli zażartą wojnę. Cadaran i rygthę wynaleziono specjalnie do walki z tamtym nieprzyjacielem. Nie potrafię ci powiedzieć na ten temat nic więcej poza tym, że owi wrogowie najwyraźniej nie byli ludźmi.

– Wszystkie plemiona mają opowieści o dawnych wojnach, o wieku bohaterów…

– Nadzorco, te legendy są inne.

– Czyżby?

– Tak. Przede wszystkim Awle przegrali tę wojnę. Dlatego uciekli na zachód.

– A czy Letheryjczycy wysyłali jakieś ekspedycje na te pustkowia?

– Już od dziesięcioleci nie podejmowano takich prób, nadzorco. W końcu ciągle się ścieramy z różnymi plemionami i królestwami po drugiej stronie granicy. Z ostatniej ekspedycji wróciła tylko jedna kobieta, a to, co widziała, doprowadziło ją do obłędu. Opowiadała o czymś, co zwała Nocą Syków. Najwyraźniej był to głos śmierci. Jej obłęd okazał się nieuleczalny, więc skazano ją na śmierć.

Brohl Handar zastanawiał się przez chwilę nad tymi słowami. Pojawił się oficer, który chciał pomówić z atri-predą.

– Dziękuję – powiedział nadzorca i odwrócił się do niej plecami.

– Nadzorco.

– Słucham? – odparł, ponownie zwracając się ku niej.

– Jeśli tym razem Czerwonej Masce się uda… mówię o zjednoczeniu plemion… rzeczywiście będziemy potrzebowali pomocy Tiste Edur.

– Oczywiście – zapewnił, unosząc brwi.

Może dzięki temu wreszcie uda mi się dotrzeć do cesarza i Hannana Mosaga. Niech szlag trafi Letura Anicta. Jakie nieszczęście ściągnął na nas tym razem?

***

Zjechał z północnego traktu, popędzając bezlitośnie letheryjskiego konia, i popędził na wschód, przez świeżo zaorane pola, które ongiś były pastwiskami Awli. Jego ucieczka przyciągnęła uwagę wieśniaków, a w ostatnim przysiółku również trzech żołnierzy, którzy osiodłali wierzchowce i ruszyli w pościg.

W najniżej położonym punkcie doliny, którą Czerwona Maska właśnie opuszczał, spotkała ich śmierć. Ludzie krzyczeli, a konie kwiczały przeraźliwie, ale ich głosy szybko umilkły.

Nad głową wojownika Awli krążyło stadko wrzaskliwych rhizanów. Spłoszone nagłym wybuchem przemocy zwierzęta porzuciły ulubionych gospodarzy. Wszystkie poruszały zawzięcie skrzydełkami, a ich długie, ząbkowane ogony przeszywały ze świstem powietrze. Czerwona Maska już dawno przyzwyczaił się do ich nieustannej obecności. Małe jak łasice latające gady pochodziły ze wschodnich pustkowi i znalazły się daleko od domu, chyba żeby za dom uznać ich gospodarzy, którzy czekali w pobliskiej dolinie, zapewne przygotowując kolejną zasadzkę.

Zwolnił i poprawił się w niewygodnym letheryjskim siodle. Wiedział, że nikt go już nie doścignie, i nie było sensu zajeżdżać konia. Nieprzyjaciel wierzył w siłę swego garnizonu, bez obaw obnosił się z trofeami. Tyle przynajmniej dowiedział się dzięki całodobowej obserwacji. Lansjerzy z Niebieskiej Róży, którzy używali porządnych strzemion i w siodłach siedzieli pewnie, byli znacznie groźniejsi od piechoty z minionych lat.

Od chwili powrotu napotkał tylko porzucone obozowiska rodaków, ślady nielicznych stad oraz zapomniane kręgi tipi. Wyglądało na to, że plemiona zdziesiątkowano, a wszyscy ocalali Awle uciekli. Na jedynym pobojowisku, jakie widział, znalazł wyłącznie trupy cudzoziemców.

Gdy dotarł do pierwszego spalonego obozu, słońce wisiało już nisko nad horyzontem za jego plecami. Nadciągał zmierzch. Od chwili zagłady minął rok, być może więcej. Z trawy sterczały białe kości i poczerniałe szczątki chat. W powietrzu unosił się odór rozkładu. Nikt nie przybył po ciała poległych, nikt nie umieścił ich na podwyższeniach, nie uwolnił dusz, by mogły tańczyć z padlinożernymi ptakami. Ten widok budził złowrogie wspomnienia.

Ruszył w dalszą drogę. Gdy zapadła ciemność, rhizany oddaliły się powoli. Czerwona Maska usłyszał podwójny tętent, dobiegający z obu stron. Jego towarzysze wykonali krwawą robotę i zajęli pozycje na flankach. Ich sylwetki słabo rysowały się w mroku.

Pozwolił, by powieki opadły mu nieco. Nie spał od blisko dwóch dni. Sag’Churok, potężnie zbudowany samiec, mknął po jego prawej stronie, a Gunth Mach, młody bezpłciowy osobnik przeradzający się powoli w samicę, posuwał się po lewej, nie mógłby więc być bardziej bezpieczny.

Podobnie jak rhizany, dwaj K’Chain Che’Malle czuli się całkiem dobrze w tej niezwykłej dla nich krainie, tak daleko od domu.

Podążali za Czerwoną Maską, żeby go chronić i zabijać Letheryjczyków.

A on nie miał pojęcia, dlaczego to robią.

***

Oczy Silchasa Ruina przypominały w blasku lamp gadzie ślepia. Seren Pedac pomyślała, że to doskonale pasuje do komory, w której się znaleźli. Kamienne ściany, które zakrzywiały się ku górze, tworząc kopulaste sklepienie, wyrzeźbiono na kształt zachodzących na siebie łusek. Ten jednolity wzór przyprawiał ją o dezorientację, a nawet wywoływał lekkie mdłości. Usiadła na podłodze, mrugając ze zmęczenia.

Przyszło jej do głowy, że zapewne zbliża się już ranek. Przez większą część nocy wędrowali tunelami, wdrapywali się na pochyłe stoki i spiralne rampy. Dobiegający z góry powiew cuchnął stęchlizną, jakby niósł ze sobą duchy ze wszystkich komór i korytarzy.

Odwróciła wzrok od Silchasa Ruina, poirytowana fascynacją, jaką budził w niej gwałtowny, nieziemski wojownik. Potrafił zapaść w bezruch tak całkowity, że ledwie było widać, że oddycha. Był pochowany przez tysiąclecia i mimo to przeżył. W jego żyłach płynęła krew, a głowę wypełniały pokryte pyłem wieków myśli. Kiedy mówił, słyszała w jego głosie ciężar kamieni kurhanu. Nie potrafiła sobie wyobrazić, jak ktoś, kto wycierpiał tak wiele, mógł uniknąć szaleństwa.

Być może jednak był szalony. Być może obłęd czaił się gdzieś w nim, uwięziony przez wymogi sytuacji albo po prostu czekający na chwilę uwolnienia. Jako zabójca był metodyczny i obojętny, jakby życie śmiertelników można było pozbawić znaczenia, zredukować do chirurgicznego osądu: przeszkoda albo sojusznik. Nic innego nie było ważne.

Zdawała sobie sprawę, że takie podejście ma swoje zalety. Podobna prostota ułatwiała życie, ale dla niej była nieosiągalna. Nie można zamykać oczu na złożoność świata. Niemniej dla Silchasa Ruina owa złożoność najwyraźniej nie miała znaczenia. Odnalazł niewzruszoną pewność.

Niestety, Fear Sengar nie potrafił się pogodzić z faktem, że jego nieustanne ataki na Silchasa Ruina są skazane na niepowodzenie. Tiste Edur stał przy trójkątnej bramie, przez którą mieli przejść, jakby niecierpliwił go ten krótki postój.

– Wydaje ci się, że nic właściwie nie wiem o tej starożytnej wojnie, o inwazji na to królestwo – mówił do Silchasa Ruina.

Albinos Tiste Andii przesunął spojrzenie, zatrzymując je na Fearze, ale nie odpowiedział.

– Kobiety pamiętały – ciągnął Fear Sengar. – Przekazywały opowieści córkom. Pokolenie po pokoleniu. Tak, wiem, że Scabandari wbił ci nóż w plecy na wzgórzu, z którego rozciągał się widok na pole bitwy. Ale czy to była pierwsza zdrada?

Jeśli liczył na jakąś reakcję, spotkało go rozczarowanie.

Udinaas, który siedział oparty plecami o łuskowatą ścianę, roześmiał się cicho.

– Obaj jesteście beznadziejni – stwierdził. – Co to ma za znaczenie, kto kogo zdradził? W końcu to nie zaufanie jest spoiwem naszej grupy. Powiedz mi, Fearze Sengar, mój były panie, czy twój brat się domyśla, kim jest Ruin? I skąd przybył? Nie sądzę. W przeciwnym razie osobiście ruszyłby w pościg za nami, prowadząc dziesięć tysięcy wojowników. A tymczasem oni tylko się z nami bawią. Czy nie zadajesz sobie pytania, dlaczego?

Przez kilka uderzeń serca nikt się nie odzywał. Potem Imbryk zachichotała, przyciągając spojrzenia wszystkich. Dziewczynka zamrugała z nieśmiałą miną.

– Chcą, żebyśmy najpierw znaleźli to, czego szukamy, oczywiście.

– To dlaczego blokują nam drogę w głąb lądu? – zapytała Seren.

– Dlatego że wiedzą, że zmierzamy w niewłaściwym kierunku.

– A skąd?

Małe, brudne od pyłu dłonie Imbryk poruszyły się w mroku szybko jak nietoperze.

– Od Okaleczonego Boga. To on im powiedział, że jeszcze za wcześnie, by iść na wschód. Nie jest na razie przygotowany do otwartej wojny. Nie chce, żebyśmy dotarli na pustkowia, gdzie czekają wszystkie tajemnice.

Seren Pedac wytrzeszczyła oczy.

– Kto to jest Okaleczony Bóg, na Zbłąkanego?

– To on dał Rhuladowi miecz, poręczycielko. To on jest mocą, która kryje się za Tiste Edur. – Dziewczynka uniosła ręce nad głowę. – Scabandari nie żyje. Hannan Mosag dobił targu z Okaleczonym Bogiem, a Rhulad Sengar był zapłatą.

Fear obnażył zęby, spoglądając na Imbryk z bliskim przerażenia wyrazem w oczach.

– Skąd o tym wiesz?

– Umarli mi powiedzieli. Mówili mi bardzo wiele. Ci pod drzewami również, ci, którzy byli uwięzieni. Powiedzieli mi też coś jeszcze. Olbrzymie koło obróci się jeszcze raz, nim się zatrzyma. Musi się zatrzymać, ponieważ tak właśnie je skonstruował. Ma mu powiedzieć wszystko, co musi wiedzieć. Powiedzieć mu prawdę.

– Komu? – zapytała ze zdziwieniem Seren, krzywiąc się.

– Temu, który nadchodzi. Zobaczysz. – Podbiegła do Feara, złapała go za rękę i zaczęła ciągnąć. – Musimy się śpieszyć, bo inaczej nas dogonią. A wtedy Silchas Ruin będzie musiał wszystkich zabić.

Mogłabym udusić to dziecko.

Stłumiła jednak tę myśl i podniosła się z wysiłkiem.

Udinaas wybuchnął śmiechem.

Jego również miała ochotę udusić.

– Silchas – odezwała się, podchodząc do Tiste Andii – masz pojęcie, o czym mówiła Imbryk?

– Nie, poręczycielko. Ale zamierzam słuchać jej uważnie.

Rozdział trzeci

Znaleźliśmy biesa na wschodnim stoku Grzbietu Radagar. Leżał w płytkim parowie pozostałym po nagłej powodzi. W upalnym powietrzu unosił się fetor gnijącego mięsa i po oględzinach przeprowadzonych z najwyższą ostrożnością – wcześniej tego samego dnia nasz obóz zaatakowali nieznani wrogowie – przekonaliśmy się, że choć stwór żyje, odniósł śmiertelne obrażenia.

Jak opisać tego rodzaju demoniczną istotę? Z pewnością poruszała się na dwóch potężnie umięśnionych tylnych nogach niczym shaba, ptak spotykany na wyspach Archipelagu Smoków, była jednak od niej znacznie większa. Staw biodrowy stojącego biesa znajdowałby się na wysokości oczu dorosłego mężczyzny. Stwór miał długi ogon, a równie długą szyję i łeb wysuwał do przodu, balansując na nogach. Podczas ruchu kręgosłup trzymał poziomo. Dwie długie przednie kończyny, potężnie umięśnione i pokryte twardą łuską tworzącą naturalną zbroję, były zakończone nie szponami czy dłońmi, lecz olbrzymimi, żelaznymi mieczami. Wyglądało to tak, jakby metal był połączony z kością w nadgarstkach. Głowa kończyła się wydłużonym pyskiem, jak u krokodyli występujących na błotnistych, południowych brzegach Morza Niebieskiej Róży, znacznie jednak większym. Wysuszone wargi podkuliły się, odsłaniając szeregi długich jak sztylety kłów. Choć oczy zasnuła mgła nadchodzącej śmierci, nadal miały niesamowity, obcy dla naszych zmysłów
wyraz.

Atri-preda, śmiały jak zawsze, podszedł do biesa, by skrócić jego męczarnie ciosem miecza w miękkie podgardle. Otrzymawszy śmiertelną ranę, stwór wydał krzyk, który sprawił nam wszystkim ból. Choć dźwięk wykraczał poza zasięg ludzkiego słuchu, wypełnił nam czaszki gwałtownością tak wielką, że z naszych nozdrzy, oczu i uszu odpłynęła krew.

Nim przejdę do opisu wyżej wymienionych obrażeń, warto wspomnieć jeszcze jeden szczegół. Zadane biesowi rany wyglądały niezwykle. Podłużne, biegnące po łuku szramy mogły być spowodowane przez jakiegoś rodzaju macki, wyposażone jednak w ostre zęby, inne rany były natomiast krótsze, ale głębsze. Zadano je w miejscach mających kluczowe znaczenie dla ruchu, przecinając ścięgna i tak dalej…

Faktor Breneda Anict, Wyprawa na pustkowia
Oficjalne Roczniki Pufanana Ibyrisa

Nie był w łożu mężczyzną. Och, jego męskie części funkcjonowały, jak należy, ale pod każdym innym względem Cesarz Tysiąca Śmierci był dzieckiem. Nisall doszła jednak do wniosku, że najgorsze było to, co działo się później, gdy Rhulad zapadał w stan, który w połowie był snem, a w połowie czymś innym. Poruszał spazmatycznie kończynami, a z jego ust płynął nieprzerwany potok słów, błagalna litania przerywana rozpaczliwym łkaniem niosącym się w wonnym powietrzu komnaty. Po krótkiej chwili, gdy już uciekła z łoża, owinąwszy się szlafrokiem, i zajęła miejsce przy malowanej scenie w fałszywym oknie, pięć kroków od niego, staczał się na podłogę i czołgał – jakby uszkodzenie kręgosłupa uczyniło go kaleką – do kąta, wlokąc za sobą nieodłączny miecz. Zwijał się tam w kłębek i czekał do rana uwięziony w wiecznym koszmarze.

Tysiąc śmierci, które co noc przeżywał na nowo. Tysiąc.

To oczywiście przesada. Było ich najwyżej kilkaset.

Cierpienia cesarza Rhulada nie były rezultatem nadpobudliwej wyobraźni ani dręczących go lęków. Prześladowały go prawdy o przeszłości. Nisall rozumiała niektóre z mamrotanych przezeń zdań, zwłaszcza jedno, które dominowało nad jego koszmarami. Była obecna w sali tronowej, gdy łkał na zbroczonej własną krwią podłodze, nie mogąc umrzeć; na tronie siedział trup, a zabójca Rhulada leżał wsparty o podwyższenie. Powaliła go trucizna.

Hannan Mosag czołgał się już do tego tronu, lecz powstrzymał go demon, który przyszedł po ciało Brysa Beddicta. Zanim zniknął, dobił Rhulada zadanym niemal od niechcenia ciosem miecza.

Wrzask wracającego do życia cesarza skuł jej serce mrozem. Był tak przerażający, że wypełnił jej gardło swym ogniem.

Ale prawdziwym koszmarem, prześladującym Rhulada wspomnieniem tysiąca ociekających krwią ostrzy, było to, co wydarzyło się zaraz po powrocie.

Umierał tylko po to, by wrócić, a to znaczyło, że nie mógł uciec… przed niczym.

Rany się zamykały, Rhulad wstawał na ręce i kolana, nadal ściskając przeklęty miecz, od którego nie był w stanie się uwolnić. Łkając i dysząc spazmatycznie, czołgał się ku tronowi, by opaść na niego po raz kolejny.

Gdy zrobił to wówczas, Nisall wysunęła się z kryjówki, w której schowała się chwilę przedtem. Była zupełnie odrętwiała. Król – jej kochanek – i eunuch Nifadas popełnili przed chwilą samobójstwo; przeżyła w tej straszliwej sali tronowej całą serię szoków. Ludzie padali jak nagrobki na zatłoczonym cmentarzu podczas powodzi. Triban Gnol, który zawsze był pragmatykiem, klęknął przed cesarzem i poprzysiągł mu wierność równie swobodnie jak węgorz wślizgujący się do nowej kryjówki. Pierwsza konkubina była świadkiem tego wszystkiego, ale Turudal Brizad gdzieś zniknął. Po chwili pokryty lśniącymi od krwi monetami Rhulad obrócił się na stopniach podwyższenia i obnażył zęby.

– On nie należy do ciebie – oznajmił Hannanowi Mosagowi.

– Rhulad…

– Cesarzu! A ty, Hannanie Mosag, zostaniesz moim cedą. Nie jesteś już królem-czarnoksiężnikiem. Cedą. Tak jest.

– Twoja żona…

– Nie żyje. Wiem.

Rhulad podciągnął się na podwyższenie, a potem wstał, spoglądając na martwego letheryjskiego króla, Ezgarę Diskanara. Wyprostował wolną rękę, złapał trupa za przód wyszywanej brokatem bluzy i ściągnął go z tronu. Zwłoki padły na bok, uderzając z chrzęstem głową o posadzkę. Rhulad zadrżał. Następnie zasiadł na tronie i spojrzał na Hannana Mosaga.

– Cedo – rzekł. – W tej komnacie zawsze będziesz podchodził do nas, czołgając się na brzuchu, tak jak teraz.

W cieniach na końcu sali tronowej rozległ się flegmatyczny chichot.

Rhulad wzdrygnął się.

– Zostaw nas teraz, cedo – rozkazał. – Zabierz ze sobą tę jędzę Janall i jej syna.

– Cesarzu, proszę, musisz zrozumieć…

– Wynoś się!

Jego krzyk wyrwał Nisall z transu. Kobieta zawahała się, tłumiąc pragnienie ucieczki. Ucieczki z tego dworu, tego miasta. Ucieczki od wszystkiego.

Nagle Rhulad złapał ją wolną ręką.

– Nie ty, kurwo. Ty zostaniesz.

Nazwał mnie kurwą.

– To nie jest właściwe określenie – sprzeciwiła się. Zesztywniała ze strachu, zaskoczona własną śmiałością.

Wbił w nią rozgorączkowane spojrzenie i nieoczekiwanie machnął lekceważąco ręką.

– Oczywiście – zgodził się z nagłym znużeniem w głosie. – Przepraszamy, cesarska konkubino… – Rozciągnął usta w słabym uśmieszku. – Twój król powinien był zabrać cię ze sobą. Zachował się samolubnie. Albo kochał cię zbyt mocno, by móc ofiarować ci śmierć.

Milczała. Prawdę mówiąc, nie wiedziała, co mu odpowiedzieć.

– Ach, dostrzegamy zwątpienie w twych oczach. Konkubino, współczujemy ci. Dowiedz się, że nie wykorzystamy cię okrutnie.

Umilkł, obserwując Hannana Mosaga, wyczołgującego się z sali przez wspaniałe wejście. Pojawiło się kilku nowych Tiste Edur, którzy okazywali wyraźną trwogę, nie wiedząc, czego właściwie są świadkami. Hannan Mosag wysyczał rozkaz i dwaj z nich wpadli do komnaty, by załadować Janall i jej syna Quillasa do worków. Chrzęst, z jakim ciągnęli je potem po posadzce, był dla Nisall najstraszliwszym dźwiękiem, jaki słyszała tego okropnego dnia.

– Jednakże tytuł i wiążące się z nim przywileje pozostaną twoje, jeśli tego pragniesz – podjął po chwili cesarz.

Zamrugała, czując się tak, jakby stąpała po ruchomych piaskach.

– Pozwalasz mi wybrać swobodnie, cesarzu?

Skinął głową, nie spuszczając wzroku przekrwionych oczu z wejścia do komnaty.

– Udinaas – wyszeptał. – Ty zdrajco. Tobie nie pozwoliłem na wybór. Byłeś niewolnikiem. Moim niewolnikiem. Nie powinienem ufać ciemności… nie powinienem. – Znowu się wzdrygnął. W jego oczach pojawił się nagły błysk. – Nadchodzi.

Nisall nie miała pojęcia, o kim mówił Rhulad, ale gwałtowny ton jego głosu ponownie wzbudził w niej strach. Co jeszcze mogło się wydarzyć tego straszliwego dnia?

Na zewnątrz rozległy się głosy. W jednym brzmiało rozgoryczenie, które nagle przerodziło się w nieśmiałość.

Do komnaty wszedł wojownik Tiste Edur. Brat Rhulada. Jeden z jego braci. Ten, który wcześniej zostawił go na posadzce. Był przystojny na sposób Edur – obcy i zarazem nieskazitelny. Nisall próbowała sobie przypomnieć, czy słyszała kiedyś jego imię…

– Trull – wychrypiał cesarz. – Gdzie on jest? Gdzie Fear?

– Odszedł.

– Odszedł? Opuścił nas.

– „Nas”. Tak, Rhulad… czy może żądasz, żebym cię tytułował cesarzem?

Wyraz pokrytej monetami twarzy Rhulada zmienił się kilkakrotnie. Wreszcie cesarz skrzywił się ze złością.

– Ty również mnie opuściłeś, bracie. Zostawiłeś mnie, gdy leżałem, krwawiąc, na podłodze. Myślisz, że czymś się różnisz od Udinaasa? Że jesteś mniejszym zdrajcą niż mój letheryjski niewolnik?

– Rhulad, gdybyś był moim dawnym bratem…

– Tym, na którego spoglądałeś z góry?

– Jeśli odnosiłeś takie wrażenie, to przepraszam.

– Tak, teraz dostrzegasz taką potrzebę, prawda?

Trull Sengar podszedł bliżej.

– To przez ten miecz, Rhulad. On jest przeklęty. Proszę, odrzuć go. Zniszcz. Zdobyłeś tron, już go nie potrzebujesz…

– Mylisz się. – Wyszczerzył zęby, jakby wypełniała go nienawiść do samego siebie. – Bez niego jestem tylko Rhuladem, najmłodszym synem Tomada. Bez niego jestem niczym, bracie.

Trull uniósł głowę.

– Ty dowodziłeś podbojem. Będę stał u twego boku. Binadas i ojciec również. Zdobyłeś ten tron i nie musisz się bać Hannana Mosaga…

– Tego nędznego robaka? Myślisz, że się go boję? – Sztych miecza oderwał się z trzaskiem od posadzki. Rhulad wymierzył go wprost w pierś brata. – Jestem cesarzem!

– Nieprawda – sprzeciwił się Trull. – To twój miecz nim jest. On i moc, która się za nim kryje.

– Kłamiesz! – wrzasnął Rhulad.

Trull odsunął się trwożnie, ale natychmiast stłumił strach.

– Udowodnij to.

Cesarz wybałuszył oczy.

– Skrusz miecz. Siostro, błogosław, pozwól tylko, żeby wypadł ci z dłoni. Zrób choć tyle, Rhulad. Wypuść go!

– Nie! Wiem, czego pragniesz, bracie. Chcesz mi go odebrać. Widzę, jak naprężasz mięśnie gotowy go podnieść. Widzę prawdę!

Miecz drżał między nimi spragniony krwi, wszystko jedno czyjej.

Trull potrząsnął głową.

– Pragnę, żeby go zniszczono, Rhulad.

– Nie możesz stać u mojego boku – wysyczał cesarz. – To za blisko. Widzę zdradę w twoich oczach. Porzuciłeś mnie! Okaleczonego na podłodze! Gdzie moi wojownicy?! – zawołał. – Chodźcie do komnaty! Cesarz was wzywa!

Do pomieszczenia wpadło sześciu wojowników Edur z bronią w ręku.

– Trull – wyszeptał Rhulad. – Widzę, że nie masz miecza. Oddaj teraz swą ulubioną broń, włócznię. I noże. Co? Boisz się, że cię zabiję? Okaż mi zaufanie, którego ode mnie żądasz. Daj mi przykład honoru, bracie.

Za mało jeszcze wówczas wiedziała, nie rozumiała w wystarczającym stopniu zwyczajów Edur, dostrzegła jednak coś w twarzy Trulla, coś przypominającego kapitulację, tyle że dotyczyła ona czegoś bardziej skomplikowanego niż zwykłe rozbrojenie się przed bratem. Całe poziomy rezygnacji, jeden nad drugim, niemożliwe do podźwignięcia brzemiona oraz wspólna dla obu braci świadomość, jaki jest sens owej kapitulacji. Nie zdawała sobie jeszcze sprawy, co znaczy odpowiedź Trulla, fakt, że udzielił jej nie we własnym imieniu, ale w imieniu Feara. Przede wszystkim w imieniu Feara Sengara. Nie wiedziała, jak ogromnym poświęceniem było to dla niego, gdy zdjął włócznię i cisnął ją na posadzkę, a potem odpiął pas i odrzucił na bok.

W udręczonych oczach Rhulada powinien się wówczas pojawić błysk triumfu. Tak się jednak nie stało. Zmieszany cesarz odwrócił spojrzenie, jakby szukał pomocy. Potem zatrzymał wzrok na sześciu wojownikach. Wezwał ich skinieniem miecza.

– Trull Sengar ma zostać odcięty. Przestanie istnieć dla nas i dla wszystkich Edur. Zatrzymajcie go. Zwiążcie. Zabierzcie stąd.

Nisall nie uświadamiała sobie również, jak wiele ten osąd, ta decyzja, kosztował samego Rhulada.

Mogła wybierać swobodnie i postanowiła zostać, choć nie potrafiłaby wyjaśnić powodów tej decyzji, nawet sobie samej. Czy w grę wchodziła litość? Być może. Ambicja? Z pewnością. Nisall wyczuła, w sposób charakterystyczny dla przywykłych do życia na dworze drapieżników, że ma szansę dotrzeć do Rhulada, zastąpić mu tych, których nie było już u jego boku, unikając jednocześnie obciążeń związanych z ich przeszłością. Otaczający go wojownicy byli bezwartościowymi pochlebcami i wiedziała, że Rhulad świetnie zdaje sobie z tego sprawę. W ostatecznym rozrachunku nie mógł liczyć na nikogo. Nie na swego brata Binadasa, który – podobnie jak Trull – był zbyt bliski cesarzowi i w związku z tym nazbyt niebezpieczny. Dlatego Rhulad go odesłał, rozkazał wyruszyć na poszukiwania zaginionych krewniaków plemion Edur oraz wielkich wojowników, którzy mieli zostać jego przeciwnikami. Jeśli zaś chodzi o ojca cesarza, Tomada, podporządkowana pozycja była w jego przypadku zbyt niezręczna. Rhulad wysłał z Tomadem i Binadasem połowę ocalałych k’risnanów Hannana Mosaga, chcąc osłabić nowego cedę.

Przez cały ten czas, odkąd podjęto owe decyzje, dokonano odcięcia z dala od oczu Letheryjczyków, a Nisall wśliznęła się do cesarskiego łoża, Triban Gnol obserwował wszystko uważnie, jak drapieżny ptak.

Konkubent, Turudal Brizad, zniknął, choć Nisall słyszała krążące wśród nadwornych służących plotki, że nie uciekł daleko. Snuł się podobno po rzadko odwiedzanych korytarzach i tajemniczych podziemiach starego pałacu, ledwie widoczny niczym duch. Nisall nie potrafiła zdecydować, czy wierzy w te opowieści, ale gdyby rzeczywiście ukrywał się w starym pałacu, nie zaskoczyłoby to jej nawet w najmniejszym stopniu. Nie miało to jednak znaczenia, bo Rhulad nie miał żony.

Rola kochanki cesarza nie była dla niej niczym nowym, ale Nisall odnosiła wrażenie, że jest inaczej. Rhulad był bardzo młody i w niczym nie przypominał Ezgary Diskanara. Jego duchowe rany były zbyt głębokie, by mógł je uleczyć jej dotyk. Choć zdobyła wysoką, bliską tronu pozycję, czuła się bezradna. I osamotniona.

Przyglądała się, jak cesarz Letheru zwija się w kącie w ciasny kłębek. Pośród jego jęków, stęknięć i westchnień było słychać urywki rozmowy z Trullem, bratem, którego się wyrzekł. Raz po raz błagał go ochrypłym szeptem o wybaczenie.

Tłumaczyła sobie jednak, że przed nimi kolejny dzień. Zobaczy, jak ten złamany mężczyzna wstanie, weźmie się w garść i zasiądzie na cesarskim tronie, rozglądając się wokół przekrwionymi oczyma. Jego spękana zbroja z monet zalśni matowo w blasku tradycyjnie oświetlających salę tronową pochodni. W miejscach, gdzie monety odpadły, nie było niczego poza bliznami, poczerwieniałymi pręgami wypaczonego ciała. Niemniej w ciągu dnia ta upiorna zjawa z pewnością nieraz ją zaskoczy.

Cesarz Tysiąca Śmierci odrzucił stare dworskie protokoły. Osobiście odbierał petycje od coraz liczniejszych obywateli imperium, biednych i bogatych, którzy się zdecydowali przyjąć Cesarskie Zaproszenie, zdobyli się na odwagę, by spotkać się z cudzoziemskim władcą. Dzwon po dzwonie Rhulad wymierzał im sprawiedliwość najlepiej, jak potrafił. Jego próby zrozumienia życia Letheryjczyków niespodziewanie ją wzruszały. Doszła do wniosku, że pod warstwami tych przeklętych urazów ukrywa się dobro. Wtedy właśnie Nisall była mu najbardziej potrzebna, choć ostatnio udzielanie rad w coraz większym stopniu stawało się domeną kanclerza. Uświadomiła sobie, że Triban Gnol widzi w niej rywalkę. To on organizował przyjmowanie petycji, był filtrem ograniczającym liczbę penitentów do znośnych rozmiarów. W związku z tym jego urząd rozrósł się znacznie. Nie ulegało wątpliwości, że liczny personel tego urzędu tworzy jednocześnie wszechobecną sieć szpiegów.

Nisall obserwowała, jak cesarz, który zdobył tron, brodząc w strumieniach krwi, stara się zostać dobrotliwym władcą. Jego wysiłki były zbyt jawne i nieporadne, by mogły nie być autentyczne. To jej rozdzierało serce.

Władza nie interesowała się uczciwością. Nawet Ezgara Diskanar, który w młodych latach był bardzo obiecujący, w ostatnim dziesięcioleciu rządów zaczął się odgradzać murem od poddanych. Uczciwość była zbyt podatna na nadużycia, a Ezgara raz po raz padał ofiarą zdrady. Być może największy ból sprawiła mu ta, której dopuściła się jego żona, Janall, wraz z ich synem.

Zbyt łatwo było zlekceważyć ciężar tego brzemienia, głębokość podobnych ran.

Rhulada, najmłodszego syna szlacheckiej rodziny Edur, zdradził zaś niewolnik Udinaas, którego z pewnością uważał za prawdziwego przyjaciela, a także bracia, związani z nim więzami krwi.

Mimo to codziennie podnosił się po cierpieniach minionej nocy. Nisall zadawała sobie pytanie, jak długo jeszcze wytrzyma. Była jedynym świadkiem jego wewnętrznych triumfów, wojny, jaką toczył co ranek z samym sobą. Choć kanclerz miał wielu szpiegów, Nisall była pewna, że o tym nic nie wie. Owa ignorancja czyniła go niebezpiecznym.

Musiała porozmawiać z Tribanem Gnolem, naprawić most między nimi.

Ale nie będę dla niego szpiegować.

To będzie bardzo wąski most, po którym można chodzić tylko z najwyższą ostrożnością.

Rhulad poruszył się w półmroku.

– Wiem, czego pragniesz, bracie… – wyszeptał. – Daj mi przykład honoru.

Ach, Trullu Sengar, gdziekolwiek przebywa teraz twój duch, czy ten widok sprawia ci radość? Czy cieszysz się na myśl, że Rhulad nie zdołał cię odciąć?

Że wróciłeś, by go prześladować.

– Daj mi przykład – wychrypiał cesarz.

Dźwięk zgrzytającego o kamienie mozaiki miecza brzmiał jak zimny śmiech.

***

– Obawiam się, że to nie jest możliwe.

Bruthen Trana przez długą chwilę przyglądał się bez słowa stojącemu przed nim Letheryjczykowi.

Kanclerz odwrócił wzrok, jakby się pogrążył w myślach. Wydawało się, że po prostu zlekceważy wojownika Edur, ale być może doszedł do wniosku, że to nie byłoby rozsądne. Odchrząknął.

– Jak świetnie ci wiadomo, cesarz uparł się, by wysłuchiwać petycji, i to zajmuje mu cały czas niepoświęcony na sen – oznajmił z nutą współczucia. – Wybacz, ale to stało się jego obsesją. – Uniósł nieco brwi. – Jak wierny poddany mógłby krytykować jego miłość do sprawiedliwości? Obywatele kochają go za to. Uważają go za prawdziwie honorowego władcę. Przyznaję, że wymagało to sporo czasu i ogromnych wysiłków z naszej strony.

– Chcę porozmawiać z cesarzem – powtórzył Bruthen dokładnie takim samym tonem jak poprzednio.

– Zapewne pragniesz osobiście przedstawić mu swój raport dotyczący inwigilatora Karosa Invictada i jego Obrońców Ojczyzny – stwierdził z westchnieniem Triban Gnol. – Zapewniam cię, że przekażę ten dokument cesarzowi. – Zmarszczył brwi, spoglądając na Tiste Edur, po czym skinął głową. – Proszę bardzo. Przekażę twoje życzenia jego wysokości, Bruthenie Trana.

– Jeśli nie ma innego sposobu, umieść mnie na liście penitentów.

– To nie będzie konieczne.

Tiste Edur patrzył na kanclerza jeszcze przez kilka uderzeń serca. Potem odwrócił się i wyszedł z gabinetu. W większym pomieszczeniu na zewnątrz czekał tłum Letheryjczyków. Gdy Bruthen przepychał się ku wyjściu, zwróciło się ku niemu około dwudziestu twarzy naznaczonych niepokojem i skrywanym strachem. Pozostali mieli nieodgadnione spojrzenia. To byli agenci kanclerza. Bruthen podejrzewał, że przychodzą tu co rano, żeby pouczyć penitentów, co mają mówić cesarzowi.

Wyszedł na korytarz, ignorując rozstępujących się przed nim Letheryjczyków, a potem ruszył labiryntem komnat, przedpokojów i przejść, jakim był pałac. Spotkał tu bardzo niewielu Tiste Edur, w tym jednego z k’risnanów Hannana Mosaga. Gdy zgarbiony, utykający czarnoksiężnik mijał Bruthena, muskając barkiem ścianę, w jego ciemnych oczach pojawił się błysk.

Bruthen Trana dotarł do skrzydła pałacu położonego najbliżej rzeki. Panowała tu wilgoć, a w korytarzach spotykało się bardzo niewiele osób. We wczesnej fazie budowy gmach zalewała woda, i choć sytuację naprawiono dzięki pomysłowemu systemowi ukrytych pod powierzchnią podpór, nie udało się zmniejszyć wilgotności. W zewnętrznych murach wybito dziury mające ułatwić przepływ powietrza, ale to niewiele pomogło. Ciemne korytarze wypełniła tylko woń rzeki i gnijącej roślinności.

Bruthen wyszedł przez jeden z tych otworów na pokrytą potłuczonym brukiem ścieżkę. W wysokiej trawie z lewej strony leżały zwalone drzewa, po prawej zaś widział fundamenty niewielkiego budynku. Aura opuszczenia wisiała w nieruchomym powietrzu na podobieństwo pyłku kwiatów. Bruthen był tu sam. Wspiął się po stoku na brzeg płaskiego obszaru, na którego drugim końcu wznosiły się mniejsze budowle Jaghutów oraz starożytna wieża Azath. Plac wypełniały liczne, rozmieszczone bez ładu i składu groby. Z zagrzebanych do połowy w ziemi, zapieczętowanych lakiem urn sterczała broń. Miecze, złamane włócznie, topory, buzdygany – trofea klęski, karłowaty, żelazny las.

Pokonani Wojownicy, rezydenci najbardziej prestiżowego ze wszystkich cmentarzy. Każdy zabił Rhulada co najmniej raz, niektórzy wiele razy. Najlepszy z nich, Tarthenal niemal czystej krwi, pozbawił go życia siedem razy. Bruthen bardzo wyraźnie pamiętał wyraz narastającej wściekłości i przerażenia na dzikiej twarzy Tarthenala, gdy jego przeciwnik raz po raz wstawał z martwych, silniejszy i groźniejszy niż jeszcze przed chwilą.

Wszedł na teren dziwacznej nekropolii, omiatając spojrzeniem najrozmaitszą broń. Ongiś dbano o nią z wielką czułością, często nadawano jej imiona, a teraz trawiła ją rdza. Na samym końcu, w pewnym oddaleniu od pozostałych, umieszczono pustą urnę. Przed kilkoma miesiącami, z czystej ciekawości, wsadził do niej rękę i znalazł srebrny kielich. Ongiś zawierał on truciznę, która zabiła w sali tronowej trzech Letheryjczyków, w tym również Brysa Beddicta.

Nie pozostały po nim popioły. Nawet jego miecz zniknął.

Bruthen Trana podejrzewał, że gdyby Brys Beddict wrócił, ponownie stanąłby do walki z Rhuladem i zrobiłby to samo co przedtem. Nie, to było coś więcej niż podejrzenie. To była pewność.

Bruthen zakradł się wówczas do komnaty, niepostrzeżenie dla nowego cesarza, który leżał na podłodze, brocząc krwią. Przeraziła go precyzja, z jaką Brys Beddict poszatkował Rhulada. Zrobił to od niechcenia, jak uczony obalający słaby argument. Włożył w to tylko tyle wysiłku, ile w zawiązanie mokasynów.

Bardzo żałował, że nie był świadkiem samego pojedynku, nie ujrzał artyzmu podstępnie zamordowanego letheryjskiego szermierza.

Przystanął na chwilę, spoglądając na zakurzoną, pokrytą pajęczynami urnę.

I odmówił modlitwę o powrót Brysa Beddicta.

***

Stopniowo, lecz nieubłaganie, pojawiały się regularności, ale Zbłąkany, znany ongiś jako Turudal Brizad, konkubent królowej Janall, nie potrafił odgadnąć ich znaczenia. Wypełnił go niepokój, nawet lęk, który był dlań zupełnie nowym odczuciem. Przemknęła mu przez głowę myśl, że trudno by było sobie wyobrazić bardziej dziwaczny stan umysłu dla boga znajdującego się w samym sercu własnego królestwa.

Och, pamiętał czasy przemocy, wędrował po popiołach martwych imperiów, ale jego poczucie przeznaczenia pozostawało nieskalane, niewzruszone i absolutne. Co gorsza, regularności były jego osobistą obsesją. Uważał, że nie ma sobie równych w opanowaniu owego tajemniczego języka.

W takim razie, kto teraz ze mną gra?

Stał w półmroku, nasłuchując szumu wody spływającej po jakiejś niewidocznej ścianie, i spoglądał z góry na Cedanię, kamienne płytki Twierdz, układankę stanowiącą podstawę jego królestwa.

Cedania. Moje płytki. Moje. Ja jestem Zbłąkanym. To moja gra.

Wzór układał się przed nim powoli. Łoskot poruszających się kamieni był zbyt cichy i niski, by mógł go usłyszeć, wypełniał jednak jego kości wibracją.

Różne elementy stykają się ze sobą. Ruchem ukrytym aż do ostatniej chwili, gdy droga ucieczki jest już zamknięta.

Myślisz, że zachowam bierność? Nie jestem po prostu kolejną z twoich ofiar. Jestem Zbłąkanym. To moja udręka kieruje losem wszystkich. Wszystko, co wydaje się przypadkowe, jest efektem mojego planu. Tak brzmi niewzruszona prawda. Zawsze tak było i zawsze będzie.

Nadal jednak czuł na języku posmak strachu, jakby dzień po dniu ssał brudne monety, jakby przez jego usta przeszedł cały skarbiec imperium. Czy ów gorzki strumień płynął do środka, czy na zewnątrz?

Wszystkie obrazy na płytkach zniknęły. Żadna z Twierdz nie chciała się ujawnić.

Cedania wyglądała tak od chwili śmierci Ezgary Diskanara. Zbłąkany byłby głupcem, gdyby zlekceważył ów związek, ale ścieżka dedukcji nie zaprowadziła go jeszcze donikąd. Być może ważna była nie śmierć Ezgary, ale cedy.

Nigdy mnie zbytnio nie lubił. A ja przyglądałem się obojętnie, gdy Tiste Edur cisnął włócznią i przeszył Kuru Qana, największego cedę od czasów Pierwszego Imperium. To moja gra. Tak wówczas sądziłem. Teraz jednak zaczynam się zastanawiać…

Być może to była gra Kuru Qana. I z jakiegoś powodu jeszcze się nie skończyła. Nie ostrzegłem go przed śmiertelnym niebezpieczeństwem. Z pewnością zdał sobie sprawę z tego… zaniedbania, zanim wyzionął ducha.

Czy ten cholerny śmiertelnik rzucił na mnie klątwę? Na boga!

Podobna klątwa nie powinna być trudna do zdjęcia. Nawet Kuru Qan nie zdołałby stworzyć czegoś, czego Zbłąkany nie potrafiłby rozebrać na czynniki pierwsze. Musi tylko zrozumieć jej strukturę, uświadomić sobie, co ją podtrzymuje, zlokalizować ukryte kolce kierujące ruchami płytek.

Co się teraz wydarzy? Imperium narodziło się na nowo, odzyskało siły, starożytne proroctwo się spełniło. Wszystko rozgrywa się zgodnie z moimi przewidywaniami.

Wbił pełne złości spojrzenie w zamazane płytki i syknął sfrustrowany. Jego oddech zamieniał się w parę w zimnym powietrzu.

Nieznana transformacja, w której nie dostrzegam niczego poza lodem własnej irytacji. Widzę, ale jestem ślepy, ślepy na wszystko.

Zimno również było nowym zjawiskiem. Ciepło mocy stąd odpłynęło. Nic nie wyglądało tak, jak powinno.

Być może w którymś momencie będzie musiał przyznać się do porażki.

A wtedy z pewnością złożę wizytę małemu zrzędliwemu staruszkowi, który pracuje jako sługa bezwartościowego głupca. Pokornie poproszę o odpowiedzi. Pozwoliłem Teholowi żyć, prawda? To z pewnością coś znaczy.

Maelu, poprzednio się wtrąciłeś. Z całkowitą pogardą dla obowiązujących zasad. Moich zasad. Ale wybaczyłem ci, i to również z pewnością coś znaczy.

Pokora smakowała jeszcze gorzej niż strach. Na razie nie czuł się na to gotowy.

Odzyska władzę nad Cedanią. Ale żeby przejąć kontrolę nad regularnościami, musi najpierw poznać ich autora. Czy był nim Kuru Qan? Nie miał pewności.

Doszło do zaburzeń w panteonach, nowym i starym. Chaos, smród przemocy. Tak jest, to ingerencja jakiegoś boga. Być może znowu Mael jest odpowiedzialny… nie, to inne wrażenie. Najprawdopodobniej o niczym nie wie, żyje w beztroskiej nieświadomości. Czy opłacałoby się go zawiadomić, że coś tu nie gra?

Imperium narodziło się na nowo. Co prawda, Tiste Edur mieli swoje tajemnice i byli przekonani, że nikt ich nie zna. Mylili się jednak. Podporządkował ich sobie obcy bóg, który uczynił z młodego wojownika Edur swego reprezentanta, swój awatar. Ułomność cesarza stanowiła makabryczny hołd dla żałosnych niedostatków owego boga. Moc zrodzona z bólu, chwała czerpana z poniżenia, jedność przeciwieństw. Odrodzone imperium niosło obietnicę wigoru, ekspansji i długowieczności, Zbłąkany musiał jednak przyznać, że nic z tego nie jest pewne.

Tak zawsze bywa z obietnicami.

Bóg zadrżał gwałtownie w lodowatym powietrzu ogromnej podziemnej komnaty. Dygotał z zimna na przejściu nad tajemniczą otchłanią.

Pojawiały się regularności.

Gdy już się ukształtują, będzie za późno.

***

– Już jest za późno.

– Ale z pewnością możemy coś zrobić.

– Obawiam się, że nie. Ona zdycha, panie. Jeśli natychmiast nie wykorzystamy jej zgonu, zrobi to ktoś inny.

Capabara wpełzła na ścianę kanału za pomocą macek, wylazła na chodnik i leżała tam dziwnie rozpłaszczona. Rozwarła szeroko paszczę oraz skrzela i wpatrywała się w mglisty poranek, gdy nadeszła śmierć. Ryba miała długość wzrostu mężczyzny, była tłusta jak sprzedawca baraniny z Wysp Wewnętrznych i jeszcze brzydsza od niego, co zdumiało Tehola.

– Serce mi pęka.

Bugg podrapał się z westchnieniem po prawie całkowicie łysej głowie.

– Woda jest bardzo zimna. One lubią ciepły muł.

– Woda jest zimna? Nie możesz jakoś temu zaradzić?

– Roboty Podwodne Bugga.

– Powołałeś do życia filię?

– Nie, chciałem tylko wypróbować nazwę.

– Jak się prowadzi roboty podwodne?

– Nie mam pojęcia. To znaczy mam, ale to nie jest do końca legalne zajęcie.

– Chcesz powiedzieć, że należy do królestwa bogów.

– W przeważającej części. – Nagle się rozpromienił. – Aczkolwiek niedawna seria powodzi i moje doświadczenie we wznoszeniu suchych fundamentów otwierają przede mną pewne możliwości.

– Możesz zalać inwestorów?

Bugg się skrzywił.

– Zawsze dostrzegasz tylko destrukcyjną stronę, panie.

– To przez moją wyrachowaną naturę. Większość ludzi uznałaby to za zaletę. Naprawdę chcesz mi powiedzieć, że nie potrafisz uratować tej nieszczęsnej ryby?

– Panie, ona już nie żyje.

– Doprawdy? No cóż. Chyba będziemy mieli kolację.

– Raczej piętnaście kolacji.

– Tak czy inaczej, muszę iść na spotkanie. Zanieś rybę do domu.

– Serdecznie dziękuję, panie.

– A nie mówiłem, że poranna przechadzka zawsze się opłaca?

– Capabarze się niestety nie opłaciła.

– To prawda. Aha, chcę, żebyś zrobił listę.

– Czego?

– Hmm, powiem ci później. Jak już wspomniałem, jestem spóźniony na spotkanie. Coś mi przyszło do głowy. Czy ta ryba nie jest za duża, żebyś niósł ją sam?

– No cóż – odparł Bugg, spoglądając na ścierwo. – Jak na capabarę jest raczej niewielka. Pamiętasz tę, która próbowała się parzyć z galerą?

– Stawki w zakładach były jeszcze wyższe niż na topieniach. Przegrałem wtedy wszystko, co miałem.

– Wszystko?

– Tak, trzy miedziane doki.

– Jaki rezultat przewidywałeś?

– Małe łódki poruszane wielkimi, płetwowatymi wiosłami.

– Spóźnisz się na spotkanie, panie.

– Chwileczkę! Nie patrz! Muszę zrobić coś nieprzyzwoitego.

– Och, panie, doprawdy.

***

Na skrzyżowaniach ulic stali szpiedzy. Grupki odzianych w szare peleryny przeciwdeszczowe Obrońców Ojczyzny wędrowały pośród rozstępujących się przed nimi trwożnie tłumów. Urękawicznione dłonie agentów spoczywały na zatkniętych za pasy pałkach, a na ich twarzach malowała się tępa arogancja zbirów. Tehol Beddict, owinięty kocem jak sarongiem, kroczył z błogą miną ascety wyznającego jakiś mało znany, ale nieszkodliwy kult. Przynajmniej miał nadzieję, że tak to wygląda. W dzisiejszych czasach chodzenie po ulicach Letheras było znacznie bardziej ryzykowne niż za cechujących się sympatyczną niedbałością rządów króla Ezgary Diskanara. Z jednej strony przydawało to każdej wyprawie – nawet na targ po przejrzałe jarzyny – aury niebezpieczeństwa i intrygi, ale z drugiej trudno mu było uspokoić sterane nerwy, bez względu na to, jak wiele nadpleśniałych rzep taszczył ze sobą.

Sprawę dodatkowo komplikował fakt, że rzeczywiście miał dzisiaj wywrotowe zamiary. Jedną z pierwszych ofiar nowego reżimu był Cech Szczurołapów. Karos Invictad, inwigilator Obrońców Ojczyzny, już pierwszego dnia urzędowania wysłał setkę agentów do Domu Łusek, skromnej siedziby cechu. Aresztowali tam wówczas kilkudziesięciu szczurołapów, okazało się jednak, że każdy był iluzją. Rzecz jasna, tego faktu nie podano do publicznej wiadomości, by nie narazić budzących grozę Obrońców Ojczyzny na śmieszność. To byłoby niedopuszczalne.

Tyrania nie ma poczucia humoru. Jest zbyt drażliwa, zanadto przepełniona poczuciem własnej wartości. Dlatego właśnie stanowi tak kuszący cel. Któż mógłby się powstrzymać przed sporadyczną drwiną?

Niestety, Obrońcom Ojczyzny brakowało w tej sprawie elastyczności. Najskuteczniejszą bronią przeciwko nim był wzgardliwy śmiech i doskonale o tym wiedzieli.

Przeszedł na drugi brzeg Kanału Quillasa po jednym z mniejszych mostów, dotarł do mniej pretensjonalnej dzielnicy północnej i po chwili znalazł się w krętym, cienistym zaułku, który kiedyś – przed wynalezieniem czterokołowych wozów i dwurzędowych chomąt – był niebrukowaną ulicą. Zamiast ruder i tylnych wejść, których można by się spodziewać w podobnym miejscu, znajdowały się tu jednak sklepy, które w żaden istotny sposób nie zmieniły się od jakichś siedmiu stuleci. Pierwszym budynkiem po prawej była Świątynia Ziół Półjędzy, śmierdząca jak bajoro na bagnach. Można było tam spotkać mieszkającą w stawie czarownicę o pomarszczonej twarzy. Wszystkie jej drogocenne rośliny tłoczyły się na brzegach albo rosły w samej sadzawce, na której powierzchni roiło się od owadów. Opowiadano, że urodziła się w bagiennym mule i jest tylko w połowie człowiekiem. Jej matka przyszła ponoć na świat w tym samym miejscu, a przed nią matka jej matki i tak dalej. Nie ulegało wątpliwości, że były to niepokalane poczęcia, ponieważ Tehol nie potrafił sobie wyobrazić, by jakikolwiek rozsądny – czy nawet nierozsądny – mężczyzna odważył się zanurzyć w tej szczególnej wodzie.

Naprzeciwko Półjędzy znajdowało się wąskie wejście do sklepu oferującego wyłącznie krótkie odcinki sznura oraz drewniane tyczki wysokie na półtorej długości ciała mężczyzny. Tehol nie miał pojęcia, w jaki sposób tak wąsko wyspecjalizowany interes mógł przetrwać, zwłaszcza w warunkach kryzysu na rynku, ale drzwi sklepu otwierano codziennie od prawie sześciuset lat. Na noc zamykano je za pomocą krótkiego odcinka sznura i drewnianej tyczki.

Następne sklepy były równie osobliwe. W jednym oferowano na sprzedaż drewniane kołki i paliki, w innym rzemienie do sandałów – nie sandały, tylko same rzemienie. W jeszcze innym sprzedawano dziurawe naczynia. Nie było to dowodem niekompetencji. Celowo konstruowano je tak, by przeciekały w ściśle określonym tempie. Były też sklepy oferujące niemożliwe do otworzenia skrzynki albo toksyczne barwniki. Ceramiczne zęby, butelki z moczem ciężarnych kobiet, olbrzymie amfory z martwymi ciężarnymi kobietami, wydaliny otyłych świń oraz miniaturowe zwierzęta: psy, koty, ptaki i najrozmaitsze gryzonie zmniejszone dzięki selekcji prowadzonej w ciągu niezliczonych pokoleń. Tehol widział psy stróżujące sięgające mu do kostek. Choć wyglądały ślicznie i były imponująco jazgotliwe, raczej powątpiewał w ich skuteczność, aczkolwiek zapewne budziły grozę w myszach wielkości paznokci i kotach, które mogły jeździć wierzchem na wielkim palcu nogi staruszki, zabezpieczone pomysłową pętlą w rzemieniu sandała.

Od czasu wyjęcia spod prawa Cechu Szczurołapów Zaułek Przygód zyskał nową funkcję, której Tehol oddawał się z niefrasobliwością typową dla wtajemniczonych. Najpierw wszedł do Półjędzy, przedarł się przez pnącza rosnące tuż za wejściem i zatrzymał w ostatniej chwili, unikając wpadnięcia głową naprzód w błotniste bajoro.

Rozległ się głośny plusk i pośród otaczających sadzawkę wysokich traw pojawiła się ciemna, pomarszczona twarz.

– To ty.

Czarownica skrzywiła się, a potem wysunęła nadmiernie długi język, demonstrując wszystkie przyczepione do niego pijawki.

– I ty – odparł Tehol.

Czerwona wypustka zniknęła w jamie ustnej razem z licznymi przyjaciółkami.

– Chodź popływać, brzydalu.

– Wyłaź z wody i daj skórze odpocząć, Munuga. Przecież wiem, że masz tylko trzydzieści lat.

– Jestem mapą mądrości.

– Chyba jako ostrzeżenie przed nadużywaniem kąpieli. Gdzie jest tym razem gruby korzeń?

– Najpierw powiedz, co masz dla mnie.

– To co zawsze. Chcesz ode mnie tylko jednej rzeczy, Munuga.

– Chciałeś powiedzieć, że jedynej, jakiej nigdy mi nie dasz?

Tehol wyciągnął z westchnieniem spod prowizorycznego sarongu małą fiolkę i pokazał ją czarownicy.

Kobieta oblizała wargi, co okazało się niepokojąco skomplikowanym zadaniem.

– Jaki rodzaj?

– Mlecz capobary.

– Ale ja pragnę twojego.

– Ja nie produkuję mlecza.

– Wiesz, o co mi chodzi, Teholu Beddict.

– Niestety, skutki nędzy nie ograniczają się do powierzchni. Co więcej, nie mam już motywacji, by być produkcyjnym, w każdym znaczeniu tego słowa. W końcu, któż chciałby wydać dziecko na taki świat?

– Teholu Beddict, ty nie możesz wydać na świat dziecka. Jesteś mężczyzną. Zostaw to zadanie mnie.

– Coś ci powiem. Wyleź z tej zupy, wytrzyj się porządnie, pokaż mi, jak naprawdę powinnaś wyglądać… I kto wie? Mogą się wydarzyć nadzwyczajne rzeczy.

Skrzywiła się i podała mu jakiś przedmiot.

– Masz swój gruby korzeń. A teraz dawaj fiolkę i idź sobie.

– Z niecierpliwością oczekuję następnej okazji…

– Teholu Beddict, czy wiesz, do czego służy gruby korzeń?

W jej oczach pojawił się błysk. Tehol uświadomił sobie, że gdyby rzeczywiście wyschła, mogłaby się okazać całkiem atrakcyjna, na nieco płazi sposób.

– Nie. Dlaczego pytasz?

– Czy jesteś zmuszony zażywać go w jakiś dziwaczny sposób?

Pokręcił głową.

– Jesteś pewien? Nie piłeś ostatnio niezwykłej herbaty o żółtym zapachu?

– Żółtym zapachu? Co to znaczy?

– Wiedziałbyś, gdybyś go poczuł. Najwyraźniej nigdy nie poczułeś. To dobrze. A teraz idź już, będę się marszczyć.

***

Pośpiesznie opuścił Półjędzę i ruszył ku wejściu do Niewymiernych Garnków Groola. To określenie zapewne miało podkreślać ich niezrównaną jakość albo coś w tym rodzaju, jako że tych naczyń używano głównie jako zegarów, albo do eksperymentów alchemicznych, i ich użyteczność opierała się na stałej szybkości wypływu.

Wszedł do ciasnego, wilgotnego sklepu.

– Zawsze masz zasępioną minę, kiedy tu przychodzisz, Teholu Beddict.

– Dzień dobry, Chwalebny Groolu.

– Ten szary, tak jest, ten tutaj.

– Piękny garnek…

– To nie garnek tylko zlewka.

– Oczywiście.

– Cena jak zwykle.

– Dlaczego zawsze się chowasz za tymi wszystkimi garnkami, Chwalebny Groolu? Nigdy nie widziałem żadnej części twojego ciała poza dłońmi.

– Dłonie to jedyne części mojego ciała, które się liczą.

– No dobra. – Tehol wyciągnął niedawno odciętą płetwę grzbietową. – Cały szereg kolców capobary, o stopniowo zmniejszających się średnicach…

– Skąd wiesz?

– To widać, nie? Są coraz mniejsze.

– Ale co z precyzją?

– To już sam musisz określić. Żądasz ode mnie przedmiotów mogących służyć do robienia dziur. Tu masz ich… ile… dwanaście. Jak możesz być niezadowolony?

– A kto powiedział, że jestem? Połóż je na ladzie. Weź zlewkę. I zabieraj stąd ten cholerny gruby korzeń.

Potem udał się do sklepu z małymi zwierzętami. Prowadziła go Shill, otyła kobieta nieustannie biegająca wzdłuż szeregu maleńkich klatek. Podążał za nią piskliwy rój maleńkich stworzonek. Jak zwykle pisnęła z radości na widok prezentów, którymi były zlewka i gruby korzeń. Okazało się, że tego drugiego najczęściej używają mściwe żony pragnące doprowadzić do zmniejszenia jąder swych mężów. Shill zapewniła jednak, że po pewnych delikatnych modyfikacjach może wykorzystać zmniejszające właściwości korzenia do celów hodowlanych. Wydzielała herbatę o żółtym zapachu w precyzyjnych dawkach, do czego potrzebowała dziurawej zlewki.

Jej nastrój zwarzył się jednak, gdy Tehol zabił komara, który usiadł mu na szyi. Shill poinformowała go, że przed chwilą uśmiercił miniaturowego nietoperza krwiopijcę. Gdy jej odpowiedział, że nie widzi żadnej różnicy, nie przyjęła tego zbyt dobrze. Otworzyła jednak zapadnię w podłodze na zapleczu i Tehol zszedł po dwudziestu sześciu wąskich, stromych, kamiennych stopniach do krzywego korytarza długości dwudziestu jeden kroków. Wiódł on do starożytnego grobowca ulowego, którego ściany rozebrano w trzech miejscach, by stworzyć wejścia do niskich, wijących się jak węże tuneli. Dwa kończyły się śmiertelnymi pułapkami, trzeci zaś po pewnym czasie przechodził w długą komorę, gdzie mieszkało kilkunastu obdartych uchodźców, których większość w tej chwili spała.

Na szczęście główny śledczy Rucket nie była jedną z osób, które uległy senności. Na widok Tehola uniosła brwi, a na jej godnej podziwu twarzy pojawił się wyraz szczerej ulgi. Wezwała go skinieniem do swego stołu. Blat pokrywały płachty papieru przedstawiające plany pięter oraz schematy konstrukcyjne.

– Siadaj, Teholu Beddict! Masz trochę wina. Pij. Na Zbłąkanego, nareszcie nowa twarz. Nie masz pojęcia, jak już się zmęczyłam towarzystwem, które mam w tej norze.

– Chyba powinnaś częściej wychodzić – odparł, siadając.

– Niestety, ostatnio większość dochodzeń muszę prowadzić w archiwach.

– Ach, mówisz o tej wielkiej tajemnicy, którą odkryłaś. Zbliżyłaś się do rozwiązania?

– Wielkiej tajemnicy? Chyba raczej przeklętej. Nie, nadal nic nie wiem, mimo że moja mapa rośnie z każdym mijającym dniem. Ale wystarczy już o tym. Moi agenci donoszą, że szczeliny w fundamentach powiększają się niepowstrzymanie. Dobra robota, Tehol. Zawsze uważałam, że jesteś mądrzejszy, niżby się zdawało.

– Serdecznie dziękuję, Rucket. Masz te lakierowane płytki, o które prosiłem?

– Dziś rano Onyks skończyła ostatnią. Miało ich być szesnaście, zgadza się?

– Doskonale. Fazowane krawędzie?

– Oczywiście. Dokładnie wykonaliśmy wszystkie twoje polecenia.

– Znakomicie. A teraz, jeśli chodzi o to niepowstrzymane powiększanie…

– Chcesz przejść do mojego prywatnego pokoju?

– Hmm, nie w tej chwili, Rucket. Potrzebuję trochę grosza. Chodzi o wsparcie inwestycji o kluczowym znaczeniu.

– Ile?

– Pięćdziesiąt tysięcy.

– Czy odzyskamy tę sumę?

– Nie, stracicie wszystko.

– Tehol, nie ulega wątpliwości, że traktujesz zemstę bardzo poważnie. Jaką będziemy mieli z tego korzyść?

– Cech Szczurołapów odzyska dawne znaczenie oczywiście.

Jej rozmarzone oczy rozwarły się nagle.

– Koniec Obrońców Ojczyzny? Tylko pięćdziesiąt tysięcy? Może chcesz siedemdziesiąt pięć? Albo sto?

– Nie. Pięćdziesiąt w zupełności wystarczy.

– Nie sądzę, by pozostali cechmistrze mieli się sprzeciwiać.

– Cudownie.

Splótł dłonie i wstał.

– Dokąd się wybierasz? – zapytała, marszcząc brwi.

– Do twojego prywatnego pokoju oczywiście.

– Och, to bardzo miło z twojej strony.

Przyjrzał się jej uważnie.

– Nie pójdziesz ze mną?

– A po co? No wiesz, nazwa „gruby korzeń” to żart ukuty przez kobiety.

– Nie piłem żadnej herbaty o żółtym zapachu!

– Na przyszłość radzę używać rękawiczek.

– Gdzie twój pokój, Rucket?

– Chcesz czegoś dowieść? – zapytała, unosząc brew.

– Nie. Muszę… coś sprawdzić.

– A po co? – powtórzyła. – Teraz, gdy twoja wyobraźnia się przebudziła, z pewnością przekonasz sam siebie, że wszystko masz mniejsze, Teholu Beddict. To leży w ludzkiej naturze. Co gorsza, jesteś mężczyzną. – Wstała. – Ja natomiast potrafię być obiektywna, choć niekiedy bywa to bardzo nieprzyjemne. Ośmielisz się poddać moim oględzinom?

Skrzywił się.

– No dobra, chodźmy. Ale następnym razem obejdziemy się bez tego zaproszenia do twojego pokoju, dobra?

– Nieszczęścia tkwią w szczegółach, Teholu Beddict. Wkrótce się o tym przekonasz.

***

Venitt Sathad rozwinął mapę i przycisnął jej rogi płaskimi kamieniami.

– Jak widzisz, panie, całość składa się z sześciu odrębnych budynków. – Wskazywał je kolejno. – Dwie stajnie. Lodownia. Magazyn z piwnicą. Kwatera dla służby. I, oczywiście, właściwa gospoda…

– A ten kwadratowy budynek? – zapytał Rautos Hivanar.

Venitt zmarszczył brwi.

– O ile dobrze to rozumiem, wnętrze niemal całkowicie wypełnia jakiś obiekt religijny. Budynek jest starszy od samej gospody. Próby zburzenia go zakończyły się niepowodzeniem. Niewielką wolną przestrzeń wykorzystuje się jako dodatkowy magazyn.

Rautos Hivanar rozparł się wygodnie w fotelu.

– A czy ten lokal jest wypłacalny?

– W takim samym stopniu, jak inne gospody, panie. Być może warto omówić kwestię inwestycji w jego odnowienie z innymi udziałowcami, w tym również Karosem Invictadem.

– Hmm, zastanowię się nad tym. – Wstał. – Ułóż nowe znaleziska na stole na tarasie.

– Już się robi, panie.

***

Nad oceanem, czterdzieści parę mil na zachód od Wysp Smoków, zapanowała cisza morska. Tafla wody wyglądała jak brudne, spatynowane szkło, a przesycone wilgocią powietrze było całkowicie nieruchome. Oglądany przez lunetę samotny okręt wyglądał na opuszczony. Czarny kadłub zanurzał się głęboko w wodzie. Grotmaszt był złamany, całe olinowanie zniknęło. Ktoś zawiesił fok, ale płótno zwisało smętnie. Wiosło sterowe przywiązano, a na pokładzie nie było widać żadnego ruchu.

Skorgen Kaban, znany jako Śliczny, opuścił powoli lunetę, nadal jednak wpatrywał się jedynym okiem w odległy okręt. Podrapał się po jednej z dziur, jakie pozostały po wielkim, orlim nosie, i skrzywił się, gdy paznokieć wbił się we wrażliwą tkankę bliznowatą. Nic go nie swędziało, ale wielkie otwory nozdrzy często sączyły, więc udawał, że się drapie, żeby w porę wyczuć wilgoć. To był jeden z wielu jego gestów, które zapewne uważał za subtelne.

Niestety, kapitan statku była za bystra, by dać się na to nabrać. Oderwała wzrok od Skorgena i popatrzyła na czekającą załogę. To była żałosna, ale wojownicza zgraja. Cisza, rzecz jasna, zmęczyła wszystkich, ale w ładowni mieli pełno łupów. Szczęście Zbłąkanego nie przestawało się do nich uśmiechać.

A teraz znaleźli kolejną ofiarę.

Skorgen odetchnął ze świstem.

– Tak jest, to Edur – stwierdził. – Podejrzewam, że odłączyli się od floty podczas tego sztormu, który widzieliśmy wczoraj na zachodzie. Załoga pewnie jest chora albo nie żyje. Możliwe też, że opuścili okręt w jednej z tych swoich knarri. W takim przypadku zabrali ze sobą wszystkie wartościowe przedmioty. Ale jeśli tego nie zrobili… – Uśmiechnął się do niej, odsłaniając poczerniałe zęby. – Dokończymy to, co zaczął sztorm.

– Przynajmniej się temu przyjrzyjmy – zdecydowała kapitan, pociągając nosem. – Może coś nam przyjdzie z tego, że zniosło nas w ciszę. Każ wysunąć wiosła, Skorgen, ale niech człowiek na oku cały czas rozgląda się uważnie.

– Myślisz, że może ich być więcej? – zapytał Skorgen, zerkając na nią.

Skrzywiła się.

– Ile okrętów wysłał cesarz?

Wybałuszył oko, a potem znowu przyjrzał się przez lunetę porzuconemu statkowi.

– Myślisz, że to jeden z tych? W dupę Zbłąkanego, kapitanie, jeśli masz rację…

– Wydałam ci wyraźne rozkazy, pierwszy oficerze, ale chyba muszę ci o nich przypomnieć. Na tym statku się nie przeklina.

– Przepraszam, kapitanie.

Oddalił się pośpiesznie, by przekazać rozkazy załodze.

Cisza uspokoiła przesądnych marynarzy, którzy starali się nie robić hałasu, jakby zbyt głośny dźwięk mógł stłuc zwierciadło morza.

Słuchała, jak zanurzają w wodzie dwadzieścia cztery wiosła. Po chwili rozległ się stłumiony krzyk sternika i Pozgonna Wdzięczność ruszyła z jękiem naprzód. Gdy ruch statku zmącił przejrzystą powierzchnię mórz, do lotu zerwały się chmary much śpiochów. Cholerne stworzonka miały zwyczaj szukać ciemnych schronień, gdy coś je spłoszyło, wszyscy marynarze zaczęli więc kaszleć i spluwać.

Ci to mają szczęście, pomyślała kapitan, gdy bzycząca chmura otoczyła jej głowę i do nosa, uszu oraz oczu zaczęły się wciskać niezliczone insekty. Słońce i morze były wystarczająco nieprzyjemnym atakiem na jej godność i resztki próżności, jakie zdołała zachować po śmierci, ale muchy stały się dla Shurq Elalle źródłem niezliczonych cierpień.

Piratka, boska nieumarła, nienasycona nierządnica, wiedźma głębokich wód – od chwili gdy opuściła port Letheras i popłynęła długą, szeroką rzeką ku zachodnim morzom, spotkało ją wiele miłych wrażeń. Pierwsza galera – smukła i szybka – stała się dla niej przepustką do sławy. Shurq nadal ubolewała nad jej utratą. Statek spłonął w starciu z kobylańską eskortą w Końcu Śmiechu. Była jednak zadowolona z Pozgonnej Wdzięczności. Co prawda, statek był trochę za duży dla jej załogi, ale po powrocie do Letheras z łatwością rozwiąże ten problem. Najbardziej jednak żałowała odejścia Karmazynowej Gwardii. Żelazna Krata już na samym początku oznajmił jej, że on i jego ludzie tylko odpracowują przewóz. Niemniej jednak Karmazynowi Gwardziści okazali się bardzo użyteczni podczas szalonego rejsu przez ocean. Zostawiali za sobą szeroki, krwawy trop, zdobywając jeden kupiecki statek po drugim. Po złupieniu z reguły wysyłali je w morskie odmęty. Nie chodziło tylko o ich niosące śmierć miecze, lecz również o magię Corlosa, znacznie bardziej wyrafinowaną i inteligentną niż wszystko, co Shurq widziała do tej pory.

Podobne szczegóły otwierały jej oczy, poszerzały horyzonty. Świat był wielki. Lether, dziecko Pierwszego Imperium, był zacofanym krajem pod wieloma ważnymi względami dotyczącymi sposobu myślenia oraz zasad sprawowania rządów. To mogło nauczyć pokory.

Shurq Elalle nie przeżyła rozstania z Żelazną Kratą i jego drużyną tak bardzo, jak reszta załogi. Prawdę mówiąc, czuła się w ich towarzystwie coraz bardziej niepewnie. Żelazna Krata nie należał do ludzi, którzy potrafią podporządkowywać się komuś przez dłuższy czas. Och, z pewnością wyglądało to inaczej, gdy chodziło o innych Zaprzysiężonych z Karmazynowej Gwardii albo ich legendarnego dowódcę, księcia K’azza. Shurq jednak nie była Zaprzysiężoną ani nawet żołnierzem Gwardii. Dopóki ich cele pozostawały zbieżne, wszystko układało się dobrze. Shurq starannie unikała wszelkich sprzeczności, które mogłyby doprowadzić do konfrontacji.

Wysadzili najemników na kamienistym wybrzeżu we wschodniej części lądu zwanego Jacuruku. Z nieba lały się strugi deszczu, ale, niestety, lądowanie nie obyło się bez świadków. Kiedy po raz ostatni widziała Żelazną Kratę i jego żołnierzy, wszyscy zwrócili się w stronę lądu, ku kilkunastu zakutym w zbroje postaciom, które schodziły z osypującego się urwiska, opuściwszy zasłony hełmów. Robiły groźne wrażenie, ale Shurq miała nadzieję, że ta wojowniczość jest tylko na pokaz. Szare strumienie ulewy wkrótce przesłoniły im widok na brzeg, gdy łódź zbliżała się do Pozgonnej Wdzięczności.

Skorgen zarzekał się, że usłyszał swym zdrowym uchem słaby szczęk mieczy, Shurq jednak nie słyszała nic.

Tak czy inaczej, umknęli pośpiesznie z tamtych wód, jak zwykli to robić piraci, gdy istnieje niebezpieczeństwo zorganizowanego oporu. Shurq pocieszyła swe znękane sumienie myślą, że Żelazna Krata najwyraźniej wiedział co nieco o Jacuruku, a przynajmniej znał jego nazwę. Co prawda, Corlos odprawiał głośne modły do kilkudziesięciu różnych bóstw, ale mag miał skłonności do melodramatycznego zachowania. Kilkunastu rycerzy to za mało, by zatrzymać Żelazną Kratę i jego Karmazynowych Gwardzistów, jeśli ci byli zdeterminowani osiągnąć cel, którym w tym przypadku było przejście w poprzek Jacuruku celem znalezienia kolejnego statku.

Świat rzeczywiście był wielki.

Wioślarze unieśli wiosła i wciągnęli je cicho na pokład. Pozgonna Wdzięczność zatrzymała się obok wraku. Shurq Elalle podeszła do relingu i przyjrzała się pokładowi wykonanego z czarnodrewna okrętu.

– Zanurza się głęboko – mruknął Skorgen.

Na pokładzie nie było ciał, ale walało się tam mnóstwo rozmaitych przedmiotów.

– Nie opuścili okrętu w zorganizowany sposób – zauważyła Shurq Elalle, gdy haki abordażowe wbiły się w deski, a liny napięły mocno. – Sześciu idzie z nami. Wyjmijcie broń – rozkazała, po czym wyciągnęła rapier i wskoczyła na reling.

Wylądowała gładko na śródokręciu, w odległości dwóch kroków od kikuta grotmasztu. Po chwili dołączył do niej Skorgen, który stęknął głośno, a potem zaklął, uraziwszy się w chorą nogę.

– Zaatakowano ich – stwierdził, rozglądając się wokół.

Pokuśtykał do relingu i wyrwał z niego rozszczepione drzewce strzały. Przyjrzał się jej ze skwaszoną miną.

– Cholernie krótka i gruba. Spójrz na ten grot. Mógłby przebić okutą brązem tarczę. A lotki są skórzane. Wyglądają jak płetwy.

Gdzie się podziały ciała? Shurq Elalle zmarszczyła brwi i podeszła do luku. Zatrzymała się w wejściu, widząc, że drzwi są roztrzaskane. Odsunęła szczątki stopą na bok, pochyliła się i zajrzała do ciemnej ładowni.

Ujrzała błysk wody, w której pływały rozmaite przedmioty.

– Skorgen, mamy tu łupy. Wyciągnij jedną z tych amfor.

– Kapitanie! – zawołał z pokładu Pozgonnej Wdzięczności drugi oficer, Męka. – Wrak coraz bardziej się zanurza.

Usłyszała ciche skrzypienie kadłuba.

Skorgen wsunął zdrową rękę w ucho amfory. Syknął z wysiłku, uniósł sięgające mu do biodra naczynie i wytoczył je na pokład między sobą a Shurq.

To była naprawdę piękna amfora cudzoziemskiej roboty. Kremowa glazura pokrywała ją aż do podstawy, której zwoje zdobiły czarne geometryczne wzory na czysto białym tle. To jednak obraz przedstawiony na korpusie przyciągnął jej uwagę. Na dole wyobrażono ludzką postać przybitą do krzyża w kształcie litery X. Z jej zwróconej ku górze głowy wylatywały – czy może zlatywały się ku niej – setki wron. Każdą przedstawiono z najdrobniejszymi szczegółami. Ptaki skupiały się na szerokich ramionach amfory, otaczając ją kręgiem. Zlatywały się do nieszczęśnika, żeby go rozdziobać? Czy może umykały od niego jak ostatnie, przedśmiertne myśli?

Skorgen wyciągnął nóż i zabrał się do zdrapywania grubej warstwy laku pokrywającej zatyczkę. Po chwili udało mu się ją wyciągnąć. Odskoczył nagle, gdy na pokład trysnęła gęsta krew.

Wyglądała na świeżą. Bił od niej zapach kwiatów, intensywny i przesadnie słodki.

– To kagenzowy pyłek – wyjaśnił Skorgen. – Zapobiega krzepnięciu krwi. Edur używają jej do malowania świątyń w lesie. No wiesz, na drzewach. Krew uświęca. To oczywiście nie są prawdziwe świątynie. Nie ma tam murów ani dachu, tylko gaj…

– Nie lubię pierwszych oficerów, którzy za dużo gadają – przerwała mu Shurq, prostując się. – Każ reszcie wracać. Te naczynia wystarczą, by uczynić nas bogatymi na miesiąc albo dwa.

Ruszyła do kajuty kapitana.

Korytarz był pusty, a wyważone drzwi kajuty zwisały na jednym skórzanym zawiasie. Idąc w tamtą stronę, zaglądała do bocznych nisz, w których znajdowały się piętrowe koje dla załogi. Wszystkie były puste, choć panujący na nich nieład sugerował, że je przeszukano.

Samą kajutę również ograbiono. Na podłodze leżał z rozpostartymi kończynami trup Edur. Dłonie i stopy przybito mu gwoździami do podłogi. Ktoś metodycznie torturował go nożem. Pomieszczenie wypełniał smród odchodów, a twarz zabitego była wykrzywioną maską cierpienia. Oczy wpatrywały się w pustkę niczym świadectwo utraconej wiary, straszliwego objawienia w obliczu śmierci.

Usłyszała, że ktoś wchodzi do kajuty. Pierwszy oficer zaklął cicho na widok ciała.

– Torturowali go – stwierdził. – Torturowali kapitana. To był Merude, bliski wiekiem starszyźnie. Niech nas Zbłąkany ma w swojej opiece, kapitanie. Jeśli ktoś znajdzie ten okręt, nim zatonie, obciążą winą nas. Tortury, nie rozumiem dlaczego…

– To proste – przerwała. – Potrzebowali informacji.

– Na jaki temat?

Shurq Elalle rozejrzała się.

– Zabrali dziennik pokładowy i mapy. Piraci mogliby to zrobić, gdyby nie znali Letheru, ale nie potrzebowaliby torturować biednego skurczybyka. Poza tym piraci wszystko by złupili. Nie, ci, którzy to zrobili, chcieli zdobyć więcej informacji. Nie wystarczało im to, co można znaleźć na mapach. Co więcej, łupy nic ich nie obchodziły.

– To musiały być wredne skurwysyny.

Shurq pomyślała o amforze i jej makabrycznej zawartości. Odwróciła wzrok od trupa.

– Może mieli powód. Zrób dziurę w kadłubie, Skorgen. Ale zaczekamy tu chwilę, bo czarnodrewno nie lubi tonąć. Możemy być zmuszeni go podpalić.

– Taki stos przyciągnie wszystkich w okolicy, kapitanie.

– Zdaję sobie sprawę z ryzyka. Bierz się do roboty.

Shurq Elalle wróciła na pokład, weszła na kasztel dziobowy i wpatrzyła się w horyzont. Skorgen i marynarze zabrali się do niszczycielskiej roboty.

Po morzach pływają obcy.

Nie lubią Tiste Edur, ale mimo to chyba wolałabym ich nie spotkać.

Spojrzała na śródokręcie.

– Skorgen! Kiedy z tym skończymy, łapcie za wiosła. Płyniemy w stronę lądu.

– Do Letheras? – zapytał, unosząc naznaczone bliznami brwi.

– Czemu by nie? Będziemy mogli sprzedać towar i zaokrętować nowych ludzi.

Ułomny mężczyzna wyszczerzył zęby w uśmiechu.

Tak jest, wracamy do Letheras. I to szybko.

Rozdział czwarty

Bunt wybuchł tego straszliwego poranka, gdy spojrzeliśmy na wschód i przez gęstą mgłę, która nękała nas od dziesięciu dni, ujrzeliśmy na horyzoncie smoki, ogromne i niezliczone. Były za duże, by można to było ogarnąć umysłem. Ich głowy sięgały ponad słońce, a złożone skrzydła rzucały cienie tak rozległe, że mogłyby pochłonąć całe Drene. To okazało się zbyt przerażające nawet dla najbardziej doświadczonych żołnierzy w naszym oddziale, albowiem ciemne oczy smoków skierowały się ku nam. Od ich obcego spojrzenia krew odpłynęła nam z serc, a nasze miecze i włócznie utraciły twardość.

Nawet największy wojownik Pierwszego Imperium obawiałby się wejść w te cienie. Nie potrafiliśmy sprostać podobnemu wyzwaniu, i choć dałem głośno wyraz gniewowi i trwodze, była to jedynie demonstracja, jakiej oczekuje się od wodza ekspedycji. Nie miałem zamiaru żądać od towarzyszy odwagi, której mnie samemu brakowało. Podobne demonstracje są niebezpieczne, mogą się bowiem zakończyć niechcianym sukcesem. Dlatego powściągnąłem gniew. Być może uczyniłem to zbyt łatwo, ale nikt nie protestował. Wszyscy się ucieszyli, gdy zwinęliśmy obóz, objuczyliśmy muły i zawróciliśmy na zachód.

Cztery dni drogi na pustkowia
Thrydis Addanict

W większości przypadków wygnanie równało się karze śmierci. Świat zewnętrzny był bezlitosny dla tych, którzy nie mogli zapłacić za przetrwanie monetą wzajemnej pomocy. Plemiona nie znały surowszej kary, czy to Awle, czy D’rhasilhani, czy Kerynowie. To jednak sama struktura klanów była przyczyną straszliwego nieprzejednania, a także rozpaczy, która nadchodziła, gdy wygnaniec zostawał sam, pozbawiony wszystkiego, co nadawało życiu sens. Ofiary załamywały się, zapominały o wszystkich umiejętnościach, które mogły im zapewnić przetrwanie, a potem gasły powoli.

Na Letheryjczykach, z ich wielkimi miastami i kłębowiskiem niezliczonych twarzy, wygnanie nie robiło niemal żadnego wrażenia, pomijając łańcuchy wiążące się z zadłużeniem. Co prawda, nawet dla nich idea duchowej kary nie była czymś zupełnie obcym – w końcu żyli w rodzinach, jak wszyscy ludzie – ale rany zadane przez rozłąkę można było przeżyć. Zawsze była inna wioska, inne miasto. Zaczynanie od nowa nie było zadaniem przekraczającym ludzkie możliwości. Dla wielu przerodziło się nawet w nałóg, sposób unikania odpowiedzialności.

Choć Czerwona Maska wiódł życie godne Awla o nieskalanej od pokoleń krwi, zrodziło się w nim podejrzenie, że wpływy najbardziej znienawidzonych wrogów, Letheryjczyków, skaziły jego ducha. Wygnanie nie stało się dlań karą śmierci. Okazało się darem, gdyż dzięki niemu poznał znaczenie wolności. Tej samej wolności, której wabik przyciągał tak wielu młodych wojowników do Imperium Letheryjskiego, gdzie anonimowość była zarówno przekleństwem, jak i wyzwoleniem.

Po wypędzeniu zawędrował daleko i nie sądził wówczas, że kiedykolwiek powróci. Nie był już tym człowiekiem, co ongiś, synem swojego ojca. Kim jednak się stał, nawet dla niego pozostawało tajemnicą.

Nad głową miał bezchmurne niebo. Nadeszły upały; zające przemykały od jednej kryjówki do drugiej, pierzchając przed jego letheryjskim wierzchowcem. Czerwona Maska podążał za wędrującym na północny wschód stadem. Zwrócił uwagę, że nie było ono zbyt liczne, a na pograniczu szlaku widziało się niewiele oblazłych muchami plam porodowych. Byki rodar zwykły otaczać kręgiem takie miejsca, by osłaniać cielę, nim będzie w stanie poruszać się na własnych nogach. Pędzący stado klan zapewne również był mały.

Nigdzie nie widział swych strażników, ale nie było w tym nic nadzwyczajnego. Olbrzymie gady miały nienasycony apetyt. O tej porze roku dzikie bhederin, które zimowały w niewielkich laskach – to była inna odmiana niż ta występująca na południowych równinach, większa i żyjąca samotnie – wychodziły z ukrycia w poszukiwaniu partnerów. Ponad dwukrotnie cięższe od letheryjskich wołów byki były odważne i wojownicze. Atakowały wszystko, co podeszło zbyt blisko, poza samicą swego gatunku. Samiec K’Chain Che’Malle, Sag’Churok, uwielbiał stawiać czoło ich szarży. Czerwona Maska dostrzegał przyjemność – zdradzały ją wężowate ruchy ogona – z jaką Łowca K’ell stawał na drodze atakującego byka, wysoko unosząc miecze. Bhederin były szybkie, ale K’Chain Che’Malle był szybszy. Po zabiciu zwierzęcia samiec ustępował pierwszeństwa Gunth Mach, pozwalając jej najeść się do syta.

Czerwona Maska jechał przez cały dzień. Nie śpieszył się, nie chcąc przeciążać konia, a gdy chmury burzowe na horyzoncie rozbłysły blaskiem zachodzącego słońca, ujrzał obóz Awli położony na prastarej wyspie w zakolu zniszczonego erozją koryta wyschniętej rzeki. Stada zgromadziły się na stokach doliny po obu jej stronach, a pośrodku ustawiono kopulaste chaty z pozszywanych, niewyprawionych skór. Nad doliną unosiły się kłęby dymu z ognisk.

Nie wysłali zwiadowców. Nie wystawili straży. A obóz był zdecydowanie za duży na tak nieliczne stada.

Czerwona Maska ściągnął wodze na wzgórzu i przyjrzał się uważnie obozowisku. Gdzieniegdzie było słychać głosy wyśpiewujące rytualną żałobę. Między chatami przemykała garstka dzieci.

Siedział nieruchomo w wysokim letheryjskim siodle i po dłuższej chwili wreszcie go zauważono. Rozległy się krzyki, w półmroku coś nagle się poruszyło i pojawiło się sześciu wojowników, którzy ruszyli ku niemu truchtem.

Za ich plecami zaczęto już panicznie zwijać obóz. Zasypywane ogniska strzelały w górę iskrami. Skórzane ściany chat zaczęły się zapadać.

Za wojownikami popędziła grupa psów pasterskich i pociągowych.

Gdy Awle podeszli bliżej, Czerwona Maska zauważył, że wszyscy są młodzi. Od nocy ich śmierci mógł minąć najwyżej rok. Może dwa. Nie dostrzegł wśród nich ani jednego weterana. Gdzie się podziali starcy? I gnaciarze?

Wojownicy zatrzymali się piętnaście kroków poniżej szczytu i wymienili kilka słów syczącym szeptem. Potem jeden odwrócił się ku obozowi i wydał przenikliwy okrzyk. Ruch na dole ustał nagle.

Wszyscy wojownicy spoglądali na niego, ale żaden nie odważył się podejść bliżej.

Psy nie dały się tak łatwo zastraszyć samotnemu intruzowi. Zjeżyły sierść i warcząc, ustawiły się w półokrąg. Nagle jednak poczuły nieoczekiwany zapach i cofnęły się trwożnie, podkulając ogony. Z ich gardeł wyrwało się skomlenie.

W końcu jeden z młodych wojowników ośmielił się zbliżyć o krok.

– Nie możesz być nim – oznajmił.

– Gdzie wasz wódz wojenny? – zapytał z westchnieniem Czerwona Maska.

Młodzieniec wypiął pierś i się wyprostował.

– Jestem Masarch, syn Nayruda, wódz wojenny tego klanu.

– Kiedy przeszedłeś noc śmierci?

– To przestarzały zwyczaj – odparł Masarch, obnażając zęby w gniewnym grymasie. – Wyrzekliśmy się takich głupot.

– Dawne zwyczaje nas zawiodły! – odezwał się inny młodzieniec, przemawiając zza pleców wodza. – Dlatego je odrzuciliśmy!

– Zdejmij maskę – zażądał Masarch. – Nie masz do niej prawa. Próbujesz nas oszukać. Jeździsz na letheryjskim koniu. Jesteś szpiegiem faktora!

Czerwona Maska nie odpowiadał przez dłuższą chwilę. Przeniósł spojrzenie na położony za plecami wodza i jego ludzi obóz. Na jego bliższym skraju zebrał się tłum, który gapił się na niego z uwagą. Czerwona Maska milczał jeszcze przez dwadzieścia uderzeń serca.

– Nie wystawiliście straży – oznajmił wreszcie. – Pluton Letheryjczyków mógłby ustawić się na tym wzgórzu i uderzyć na wasz obóz, a wy nie bylibyście przygotowani. Wasze kobiety głośnymi krzykami dają wyraz żałobie. W cichą noc, taką jak dzisiejsza, ich głosy niosą się na wiele mil. Twoi ludzie głodują, wodzu wojenny, a mimo to palą przesadnie wiele ognisk. Ich dym unosi się nad obozowiskiem, tworząc chmurę, w której odbija się blask ognia. Zabijaliście nowo narodzone cielęta rodar i myridów, zamiast starych byków i krów, które nie mogą się już cielić. Z pewnością nie macie gnaciarzy, bo gdybyście ich mieli, pochowaliby was w ziemi i zmusili do odbycia nocy śmierci. Wyszlibyście na powierzchnię narodzeni na nowo i być może zyskalibyście też nową mądrość, której tak bardzo wam brakuje.

Masarch nie odpowiedział na to ani słowem. W końcu zauważył broń Czerwonej Maski.

– Naprawdę jesteś nim – wyszeptał. – Wróciłeś do Awl’danu.

– Co to za klan?

– Czerwona Masko – odparł wódz wojenny, wskazując za siebie. – Ten klan… należy do ciebie.

– Nie pozostał nikt oprócz nas – ciągnął Masarch, gdy konny wojownik milczał. – Nie mamy gnaciarzy, Czerwona Masko. Nie mamy czarownic. – Wskazał na stada. – Nie mamy też żadnych zwierząt oprócz tych, które tu widzisz. – Zawahał się, po czym znowu się wyprostował. – Czerwona Masko, wróciłeś… na próżno. Twoje milczenie mówi mi, że dostrzegasz prawdę. Wielki wojowniku, już jest za późno.

Nawet te słowa nie przerwały milczenia Czerwonej Maski. Przybysz zsunął się powoli z siodła. Psy, które do tej pory czaiły się w bezpiecznej odległości, podkulając ogony, poczuły intensywniejszy zapach albo usłyszały coś w rozpościerającym się za jego plecami półmroku, gdyż wszystkie pierzchły nagle i skryły się w obozie. Panika zwierząt nie pozostała bez wpływu na młodych wojowników, lecz żaden nie uciekł, choć na ich twarzach malowały się strach i niepewność.

– Czerwona Masko, Letheryjczycy wkrótce nas zniszczą – podjął Masarch, oblizując wargi. – Atakują pograniczne obozy, mordują wszystkich mieszkańców i zagarniają stada. Klan Aendinarów już nie istnieje. Niedobitki Sevondów i Nirithów doczołgały się do Ganetoków. Tylko oni nadal są silni, gdyż ich ziemie leżą najdalej na wschód i jako urodzeni tchórze zawarli pakt z cudzoziemcami…

– Cudzoziemcami. – Czerwona Maska przymrużył widoczne w szczelinach maski oczy. – Najemnikami.

Masarch skinął głową.

– Doszło do wielkiej bitwy. Rok temu. I wszyscy cudzoziemcy zginęli. – Skinął dłonią. – To były szare czary.

– A czy zwycięzcy Letheryjczycy nie pomaszerowali potem na obozy Ganetoków?

– Nie, Czerwona Masko. Za mało ich zostało. Cudzoziemcy bili się dzielnie.

– Czegoś nie rozumiem, Masarch – rzekł Czerwona Maska. – Czy Ganetokowie nie walczyli u boku najemników?

Młodzieniec splunął.

– Ich wódz wojenny zwołał piętnaście tysięcy klanowych wojowników. Kiedy przybyli Letheryjczycy, uciekł, a wojownicy podążyli za nim. Porzucił cudzoziemców! Pozwolił ich wyrżnąć!

– Zwińcie ten obóz – rozkazał Czerwona Maska. – Wy obejmijcie straż na wzgórzach, tutaj i na zachodzie – dodał, wskazując na wojowników, którzy przystanęli za plecami Masarcha. – Teraz ja jestem wodzem wojennym klanu Renfayarów. Masarch, gdzie się ukrywają Ganetokowie?

– Siedem dni drogi na wschód stąd. Do nich należą ostatnie wielkie stada Awli.

– Masarch, czy chcesz rzucić wyzwanie mojemu prawu zwania siebie wodzem wojennym?

Młodzieniec pokręcił głową.

– Jesteś Czerwoną Maską. Żaden z twoich wrogów spośród renfayarskiej starszyzny już nie żyje. Ich synowie również.

– Ilu wojowników pozostało wśród Renfayarów?

Masarch zmarszczył brwi, a potem skinął dłonią.

– Widzisz nas, wodzu wojenny.

– Sześciu.

Młodzieniec skinął głową.

Czerwona Maska zauważył samotnego psa pociągowego, który przysiadł na skraju obozu. Miał wrażenie, że zwierzę przygląda mu się uważnie. Uniósł lewą rękę i wtedy pies poderwał się do ruchu. Po chwili potężny brytan dobiegł do niego i położył się na ziemi, opierając wielki, naznaczony bliznami łeb na ziemi między jego stopami. Czerwona Maska pochylił się i pogłaskał go po pysku. Większości ludzi groziłoby to utratą palców. Pies nawet nie drgnął.

Masarch wybałuszył oczy na ten widok.

– On jeden ocalał z pogranicznego obozu – powiedział – Nie pozwalał nam się zbliżyć.

– Czy cudzoziemcy mieli psy bojowe? – zapytał cicho Czerwona Maska.

– Nie. Ale byli zaprzysiężonymi wyznawcami Wilków Wojny. Wodzu wojenny, te wstrętne, zdradliwe bestie zaiste za nimi podążały. Zawsze trzymały się na dystans, ale było ich mnóstwo. Jednakże w końcu starcy Ganetoków odpędzili je swą magią. – Masarch zawahał się. – Czerwona Masko, wódz wojenny Ganetoków…

Niepostrzeżenie dla nikogo pod maską powoli uformował się uśmiech.

– Hadralt, pierworodny syn Capalaha.

– Skąd wiesz?

– Jutro popędzimy stada na północ, Masarch. Do Ganetoków. Chciałbym się dowiedzieć czegoś więcej o tych nieszczęsnych cudzoziemcach, którzy zgodzili się walczyć za nas. Którzy zginęli za ludzi z Awl’danu.

– Mamy przyczołgać się do Ganetoków na brzuchach, jak Sevondowie i Nirithowie?

– Giniecie z głodu. Stada są zbyt osłabione. Dowodzę sześcioma młodzieńcami, z których żaden nie odbył nocy śmierci. Czy mamy w siedmiu wyruszyć na wojnę przeciwko Letheryjczykom?

Choć Masarch był młody, nie ulegało wątpliwości, że nie jest głupcem.

– Chcesz wyzwać Hadralta? Czerwona Masko, twoi wojownicy… wszyscy zginiemy. Nie zdołamy sprostać setkom wyzwań, które nam rzucą, a po naszej śmierci będziesz musiał sam walczyć ze wszystkimi, zanim uznają cię za godnego walki z samym Hadraltem.

– Nie zginiecie – zapewnił Czerwona Maska. – Nikt was nie wyzwie.

– Chcesz w pojedynkę pokonać tysiąc wojowników, żeby móc się zmierzyć z Hadraltem?

– Jaki byłby w tym sens, Masarch? Potrzebuję tych wojowników. Zabijanie ich byłoby marnotrawstwem. Nie… – Przerwał na chwilę. – Mam swoich strażników, Masarch. Wątpię, by choć jeden wojownik Ganetoków odważył się rzucić im wyzwanie. Hadralt będzie musiał sam zmierzyć się ze mną w kręgu. Poza tym nie mamy czasu na całą resztę.

– Ganetokowie trzymają się starych zwyczajów, wodzu wojenny. Odprawią rytuały. Minie wiele dni, nim sporządzą krąg…

– Masarch, musimy ruszać na wojnę z Letheryjczykami. Każdy wojownik w Awl’danie…

– Wodzu wojenny! Nie pójdą za tobą! Nawet Hadralt rozkazuje zaledwie jednej trzeciej z nich, a za posłuszeństwo musiał im zapłacić połową swych stad rodar i myridów. – Masarch wskazał na zdziesiątkowane stada odpoczywające na stokach. – My… my nie mamy nic! Nie mógłbyś opłacić nawet stu wojowników!

– Kto ma największe stada, Masarch?

– Sami Ganetokowie…

– Nie, zapytam cię jeszcze raz. Kto ma największe stada?

Młodzieniec zmarszczył brwi.

– Letheryjczycy.

– Trzej wojownicy wyruszą z resztą Renfayarów do Ganetoków. Wybierz dwóch, którzy będą nam towarzyszyć. – Pies pociągowy wstał i przesunął się na bok. Czerwona Maska wziął wodze swojego wierzchowca i poprowadził go w stronę obozu. Pies podążał za jego lewą nogą. – Pojedziemy na zachód, Masarch, i znajdziemy stada.

– Mamy zaatakować Letheryjczyków? Wodzu wojenny, czy przed chwilą nie drwiłeś z tego, że siedmiu wojowników mogłoby toczyć wojnę z nimi? A teraz mówisz…

– Czas na wojnę przyjdzie później – odparł Czerwona Maska. – Jak mówiłeś, potrzebujemy stad, żeby opłacić usługi wojowników. – Obejrzał się na idącego za nim młodzieńca. – Skąd Letheryjczycy mają zwierzęta?

– Odebrali je Awlom! Nam!

– Tak jest. Ukradli je. A teraz my ukradniemy je z powrotem.

– Nas czterech, wodzu wojenny?

– Razem z jednym psem pociągowym i moimi strażnikami.

– Jakimi strażnikami?

Czerwona Maska ponownie ruszył przed siebie.

– Musisz się nauczyć okazywać szacunek, Masarch. Sądzę, że dziś czeka cię noc śmierci.

– Dawne zwyczaje nie mają sensu! Nie zrobię tego!

Czerwona Maska zadał cios błyskawicznie. Nie było pewne, czy Masarch zdążył zauważyć w półmroku jego pięść, zanim trafiła go w szczękę. Nieprzytomny młodzieniec padł na ziemię. Czerwona Maska chwycił go za skórzany kaftan i pociągnął w stronę obozu.

Masarch ocknie się zamknięty w trumnie, przysypany warstwą ziemi i kamieni grubą na długość ramienia mężczyzny. Niestety nie będzie miał okazji odbyć tradycyjnych poprzedzających noc śmierci rytuałów, przygotowujących wybranego młodzieńca na pochówek. Rzecz jasna, Masarch nie potrafił trzymać języka za zębami. Okazał niewiarygodny brak szacunku, co wystarczyło, by odmówić mu daru miłosierdzia, którym w rzeczywistości były owe rytuały.

Otrzyma surową nauczkę, ale bez podobnych lekcji nie można zostać dorosłym.

Czerwona Maska spodziewał się, że pozostałych wojowników również trzeba będzie zmusić do posłuszeństwa biciem. Czekała go długa noc.

Ich również…

Podejrzewał jednak, że obozowe staruchy ucieszą się z tego zamieszania. Zawsze to lepsze niż zawodzenie przez całą noc.

***

Najwyższe piętro podziemnego miasta okazało się najciekawsze, przynajmniej w opinii Udinaasa. Miał już serdecznie dość ciągłych słownych utarczek, które stały się plagą nieszczęsnej zgrai zbiegów, jaką tworzyli. Wszyscy byli coraz bardziej poirytowani, zwłaszcza Fear Sengar. Były niewolnik wiedział, że Tiste Edur pragnie go zamordować. Jeśli zaś chodzi o szczegóły jego rozstania z Rhuladem, z których jasno wynikało, że Udinaas nie miał w tej sprawie wyboru, że on również był ofiarą… no cóż, nie był nimi zainteresowany. Okoliczności łagodzące nie zmniejszały jego nieprzejednania, bezlitosnego poczucia tego, co słuszne, a co nie. Owo poczucie najwyraźniej jednak nie dotyczyło jego własnych czynów. W końcu to Fear świadomie opuścił Rhulada.

Jego zdaniem po odzyskaniu przytomności Udinaas powinien był wrócić do cesarza.

Po co? Żeby zginąć straszliwą śmiercią z jego rąk? To prawda, byliśmy prawie przyjaciółmi – o ile to możliwe w przypadku pana i niewolnika, zwłaszcza że pan zawsze uważa się za szlachetniejszego i bardziej szczodrego niż niewolnik – ale nie prosiłem o to, by znaleźć się u boku szaleńca, nie zgłaszałem się na ochotnika, by prowadzić go wąskim mostem zdrowych zmysłów, podczas gdy on przy każdym kroku pragnął skoczyć na łeb na szyję w przepaść.

Mimo to jakoś sobie poradził i dzięki odrobinie współczucia zrobił dla Rhulada więcej niż którykolwiek z Sengarów: bracia, matka czy ojciec. Więcej niż jakikolwiek Tiste Edur.

Cóż dziwnego w tym, że żaden z was nie zaznał szczęścia, Fearze Sengar? Wszyscy jesteście wypaczonymi konarami tego samego chorego drzewa.

Rzecz jasna, nie było sensu mówić tego na głos. Seren Pedac mogłaby go zrozumieć, a nawet zgodzić się ze wszystkim, co miał do powiedzenia, ale ona nie pragnęła stać się jedną z nich. Trzymała się roli poręczycielki, przewodniczki, zazdrośnie strzegącej wszystkich cennych map, które nosiła w głowie. Czuła się zadowolona, gdy nie musiała wybierać, a szczególnie wtedy, gdy nie musiała się angażować.

Była dziwną kobietą. Zawsze trzymała się na dystans.

Nie ma przyjaciół… ale nosi miecz Tiste Edur. Miecz Trulla Sengara. Imbryk mówi, że włożył go w jej dłonie. Czy ona rozumie znaczenie tego gestu? Z pewnością tak.

Potem Trull Sengar wrócił do cesarza. Być może jemu jednemu spośród braci Rhulad nie był obojętny.

Co się z nim teraz dzieje? Zapewne nie żyje.

Szli szeroką rampą. Z góry napływało rześkie, ochłodzone przez noc powietrze, wpadające ze świstem przez drzwi, ulokowane co około dziesięciu kroków po obu stronach. Byli już blisko powierzchni. Wyjdą na nią gdzieś na przełęczy, ale po której stronie fortu i jego garnizonu? Jeśli po niewłaściwej, miecze Silchasa Ruina zaśpiewają długą i głośną pieśń. Ten białoskóry, czerwonooki koszmar zostawiał za sobą sterty trupów. Ścigający zbliżyli się do nich już kilkakrotnie i choć zapłacili za to życiem, wciąż nadchodzili następni. Nie dostrzegał w tym sensu.

To prawie tak samo niedorzeczne, jak ta mozaika na podłodze z jej błyszczącymi armiami.

Obrazy jaszczurczych wojowników ścierających się ze sobą w walce. Długoogonowi walczyli z krótkoogonowymi, ale ci pierwsi ginęli znacznie częściej, o ile był w stanie się zorientować. Dziwaczną rzeź przedstawiono również w sąsiednich salach. Każdą najwyraźniej poświęcono heroicznej śmierci jakiegoś bohatera. „Plugawi K’ell, Naw’rhuk A’dat i matrony” – mówił Silchas Ruin, gdy badał sąsiednie komnaty, jedną po drugiej, spowity w czarodziejskie światło. Jego zainteresowanie było jednak co najwyżej zdawkowe. Udinaas potrafił wyczytać w barwnych scenach wystarczająco wiele, by się zorientować, że była to kampania wzajemnej eksterminacji. Na każdy triumf krótkoogonowych odpowiedzią był czarodziejski pożar matrony. Zwycięzcy nie mogli wygrać, ponieważ pokonani odmawiali zaakceptowania porażki.

To była wojna szaleńców.

Seren Pedac szła przodem, dwadzieścia kroków przed nim. Nagle zatrzymała się i przykucnęła, unosząc rękę. W powietrzu wisiała woń gliny i drzewnego pyłu. Wylot tunelu był mały i zarośnięty zielskiem. Częściowo zasłaniały go ostre odłamki bazaltu, pozostałości po łuku bramy. Dalej była ciemność.

Seren Pedac skinęła dłonią, nakazując pozostałym podejść bliżej.

– Pójdę na zwiady – wyszeptała, gdy zebrali się tuż za wylotem jaskini. – Czy ktoś zauważył, że na ostatnim odcinku nie było nietoperzy? Posadzka jest tu czysta.

– Istnieją dźwięki, których ludzie nie słyszą – wyjaśnił Silchas Ruin. – Powietrze napływa przez otwory wentylacyjne do ukrytych w ścianach rur, powodując odgłosy, które płoszą nietoperze, owady, gryzonie i tak dalej. Krótkoogonowi mieli zdolności do takich rzeczy.

– A więc to nie magia? – zapytała Seren Pedac. – Nie ma tu żadnych osłon ani klątw?

– Nie ma.

Udinaas potarł twarz. Brodę miał straszliwie brudną, a w jej gęstych kłakach gnieździły się żywe stworzenia.

– Sprawdź tylko, czy jesteśmy po właściwej stronie tego cholernego fortu, poręczycielko.

– Chciałam się upewnić, czy wychodząc na zewnątrz, nie uruchomię jakiejś starożytnej osłony. Wszystkie te rozbite głazy sugerują, że to się już tutaj zdarzało. Chyba że sam chcesz wyjść pierwszy, zadłużony.

– Niby czemu miałbym to robić? – zapytał Udinaas. – Ruin udzielił ci odpowiedzi, Seren Pedac. Na co czekasz?

– Może chce, żebyś się uciszył – zasugerował Fear Sengar. – Podejrzewam, że tego nigdy się nie doczekamy.

– Dręczenie ciebie to dla mnie jedyna przyjemność w życiu, Fear.

– To zaiste smutne – wyszeptała Seren Pedac.

Ruszyła przed siebie, wdrapała się na skruszone głazy i zniknęła w mroku.

Udinaas zdjął plecak i postawił go na powierzchni pokrytej suchymi liśćmi, które chrzęściły pod jego stopami. Potem usiadł oparty o pochyłą kamienną płytę i rozprostował nogi.

Fear przykucnął przy samym wylocie jaskini.

Imbryk poszła do bocznej komnaty, nucąc coś pod nosem.

Silchas Ruin przystanął nad Udinaasem.

– Zastanawiam się, co nadaje twojemu życiu znaczenie, Letheryjczyku.

– To dziwne. Właśnie myślałem to samo o tobie, Tiste Andii.

– Skoro tak mówisz.

– Dlaczego miałbym kłamać?

– A czemu by nie?

– Dobra – przyznał Udinaas. – Masz trochę racji.

– A więc nie odpowiesz na moje pytanie?

– Ty pierwszy.

– Nie kryję, czego pragnę.

– Zemsty? No cóż, zawsze to jakaś motywacja. Przynajmniej w krótkiej perspektywie. Być może długa perspektywa cię nie interesuje, ale bądźmy szczerzy, Silchasie Ruin, jako jedyny cel w życiu to raczej kiepskie i żałosne.

– Ty zaś twierdzisz, że żyjesz tylko po to, by dręczyć Feara Sengara.

– Och, z tym zadaniem świetnie radzi sobie sam. – Udinaas wzruszył ramionami. – Problem z podobnymi pytaniami polega na tym, że z reguły udaje nam się zrozumieć znaczenie naszych uczynków dopiero po fakcie. Wtedy potrafimy znaleźć nie jedno, ale tysiące powodów, usprawiedliwień, wyjaśnień i szczerych obron. Znaczenie? Doprawdy, Silchasie Ruin. Zapytaj mnie o coś interesującego.

– Proszę bardzo. Zastanawiam się nad rzuceniem wyzwania tym, którzy nas ścigają. Mam już dość tego zbytecznego ukrywania się. Prawdę mówiąc, to zniewaga dla mojej natury.

Czekający u wylotu tunelu Fear odwrócił się i spojrzał na Tiste Andii.

– Tylko podrażniłbyś gniazdo szerszeni, Silchasie Ruin. Co gorsza, jeśli za mocą Rhulada rzeczywiście kryje się ten upadły bóg, możesz się narazić na los znacznie gorszy niż tysiąclecia pochowania w ziemi.

– Na naszych oczach Fear zmienia się w starca – zadrwił Udinaas. – Boi się własnego cienia. Jeśli chcesz stanąć do walki z Rhuladem, Hannanem Mosagiem i jego k’risnanami, masz moje błogosławieństwo, Silchasie Ruin. Złap Zbłąkanego za gardło i rozerwij to imperium na strzępy. Obróć wszystko w popioły. Spustosz cały cholerny kontynent, Tiste Andii. My posiedzimy sobie w tej jaskini. Wpadnij po nas, kiedy skończysz.

Fear obnażył zęby w gniewnym grymasie.

– Czemu miałby nas oszczędzić?

– Nie mam pojęcia – odparł były niewolnik, unosząc brwi. – Może z litości?

– Dlaczego nikt tu nikogo nie lubi? – zapytała stojąca w wejściu do bocznej komnaty Imbryk. – Ja lubię was wszystkich. Nawet Withera.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki