Tytuł oryginału: Words of Radiance

Copyright © 2014 by Dragonsteel Entertainment, LLC
Copyright for the Polish translation © 2014 by Wydawnictwo MAG

Redakcja: Urszula Okrzeja
Korekta: Magdalena Górnicka
Ilustracja na okładce: Dominik Broniek
Opracowanie graficzne okładki: Piotr Chyliński
Ilustracje wewnętrzne: Greg Call, Issac Stewart i Ben McSweeney

ISBN 978-83-68240-76-4
Numer: wydanie XI/D0

Producent/wydawca: MAG Jacek Rodek
Pl. Konstytucji 5/10, 00-657 Warszawa
www.mag.com.pl handel@mag.com.pl

Dystrybucja
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Dedykacja

Oliverowi Sandersonowi, który urodził się w połowie pracy nad tą książką, a nim ją skończyłem, już chodził.

Podziękowania

Jak możecie sobie wyobrazić, wyprodukowanie książki z cyklu „Archiwum Burzowego Światła” to poważne przedsięwzięcie. Wiązało się z nim osiemnaście miesięcy pracy pisarskiej, od konspektu aż po ostatnią redakcję. Do tego należy doliczyć czterech różnych ilustratorów, niezliczonych redaktorów, nie wspominając już o pracownikach wydawnictwa Tor, którzy zajmowali się produkcją, reklamą, marketingiem i wszystkim innym, co jest niezbędne, by książka osiągnęła sukces.

Od około dwudziestu lat „Archiwum Burzowego Światła” było moim marzeniem – historią, jaką zawsze chciałem opowiedzieć. Ludzie, o których przeczytacie poniżej, całkiem dosłownie sprawili, że moje sny stały się rzeczywistością i żadne słowa nie wystarczą, by wyrazić moją wdzięczność dla nich. Po pierwsze, Peter Ahlstrom, mój asystent i główny redaktor. Nad tą powieścią spędził długie godziny, znosił mój upór, kiedy utrzymywałem, że pewne elementy zaburzające ciągłość akcji powieści wcale jej nie zaburzają – i przeważnie udało mu się mnie przekonać, że jednak się mylę.

Jak zawsze, Moshe Feder – człowiek, który odkrył mnie jako pisarza – wykonał mnóstwo doskonałej roboty jako redaktor. Joshua Bilmes, mój agent, jak zawsze ciężko pracował nad książką, zarówno jako agent, jak i redaktor. Dołączają do niego Eddie Schneider, Brady „Words of Bradiance” McReynolds, Krystyna Lopez, Sam Morgan i Christa Atkinson z agencji. W wydawnictwie Tor, Tom Doherty zniósł fakt, że dostarczyłem powieść jeszcze dłuższą niż poprzednia, choć obiecywałem, że będzie krótsza. Terry McGarry zajęła się redakcją, Irene Gallo projektem graficznym, zespół Briana Lipofsky’ego z Westchester Publishing Services składem, Meryl Gross i Karl Gold produkcją, a Patty Garcia i jej zespół reklamą. Paul Stevens pełnił obowiązki supermena zawsze, kiedy go potrzebowaliśmy. Ogromnie dziękuję wam wszystkim.

Być może zauważyliście, że tom ten, podobnie jak poprzednie, zawiera wspaniałe ilustracje. W mojej wizji „Archiwum Burzowego Światła” miało być serią, której ilustracje wykraczają poza zwyczajowe oczekiwania wobec tego gatunku. Jest dla mnie zaszczytem udział w projekcie mojego ulubionego Michaela Whelana. Wydaje mi się, że jego okładka doskonale oddaje Kaladina i jestem wdzięczny za dodatkowy czas, jaki – na własną prośbę – spędził nad nią, przygotowując trzy szkice, zanim w końcu był zadowolony. Wyklejka przedstawiająca Shallan to więcej niż się spodziewałem i ogromnie cieszę się z tego, jak wyszedł cały zestaw.

Kiedy rozpocząłem pracę nad „Archiwum Burzowego Światła”, stwierdziłem, że chciałbym zaprosić różnych ilustratorów na „gościnne występy”. W tym tomie pojawia się pierwszy z nich. Dan dos Santos (kolejny z moich ulubionych twórców, autor okładki do „Rozjemcy”) zgodził się przygotować kilka ilustracji do zamieszczenia w książce.

Ben McSweeney powrócił z kolejnymi wspaniałymi kartami ze szkicownika, a praca z nim jest prawdziwą przyjemnością. Szybko domyśla się o co mi chodzi, czasami nawet wtedy, gdy sam do końca nie wiem, czego chcę. Rzadko zdarza się spotkać kogoś, kto w taki sposób łączy profesjonalizm z talentem. Więcej jego prac można znaleźć na stronie InkThinker.net.

Dawno temu, bo przed dziesięciu laty, poznałem człowieka nazwiskiem Isaác Stewart, który był nie tylko początkującym pisarzem, ale też doskonałym artystą, szczególnie jeśli chodziło o rzeczy w rodzaju map i symboli. Zacząłem z nim współpracować (zaczynając od „Z mgły zrodzonego”), a on w końcu umówił mnie na randkę w ciemno z niejaką Emily Bushman – którą później poślubiłem. Nie muszę więc mówić, że jestem Isaácowi sporo winien. Z każdą kolejną książką, nad którą pracuje, mój dług wdzięczności rośnie, gdy widzę jego wspaniałe osiągnięcia. Tego roku postanowiliśmy uczynić jego udział bardziej oficjalnym i zatrudniłem go jako etatowego ilustratora, jak również do pomocy w pracach administracyjnych. Jeśli więc go zobaczycie, przywitajcie go w zespole. (I powiedzcie mu, żeby nadal pracował nad swoimi książkami, które są całkiem niezłe).

W Dragonsteel Entertainment zaczyna pracę również Kara Stewart, żona Isaáca, która będzie się zajmować wysyłką. (Tak naprawdę najpierw chciałem zatrudnić Karę, a wtedy Isaác wtrącił się, stwierdzając, że niektóre z tych rzeczy mógłby robić on. Skończyłem, zatrudniając ich oboje, co jest bardzo dogodne). To z nią będziecie się kontaktować, jeśli zdecydujecie się zamówić koszulki, plakaty i inne takie przez moją stronę. A ona jest wspaniała.

Podczas pracy nad tą książką korzystaliśmy z pomocy kilku ekspertów, do których zalicza się Matt Bushman, ze względu na doświadczenie w pisaniu piosenek i wierszy. Ellen Asher udzieliła kilku znaczących wskazówek w scenach związanych z końmi, a Karen Ahlstrom była dodatkową konsultantką w dziedzinie poezji i piosenek. Mi’chelle Walker pełniła funkcję konsultanta pisma Alethich, Elise Warren zaś udzieliła kilku ważnych porad dotyczących psychologii jednej z głównych postaci. Dziękuję wam wszystkim za pomoc.

Nad tą powieścią pracowali liczni czytelnicy beta, przy znacznych ograniczeniach czasowych, więc pozdrawiam serdecznie wszystkich, którzy brali w tym udział. Są to: Jason Denzel, Mi’chelle Walker, Josh Walker, Eric Lake, David Behrens, Joel Phillips, Jory Phillips, Kristina Kugler, Lyndsey Luther, Kim Garrett, Layne Garrett, Brian Delambre, Brian T. Hill, Alice Arneson, Bob Kluttz i Nathan Goodrich.

Korektorami byli: Ed Chapman, Brian Connolly i Norma Hoffman. Korektą zajmowali się również Adam Wilson, Aubree i Bao Pham, Blue Cole, Chris King, Chris Kluwe, Emily Grange, Gary Singer, Jakob Remick, Jared Gerlach, Kelly Neumann, Kendra Wilson, Kerry Morgan, Maren Menke, Matt Hatch, Patrick Mohr, Richard Fife, Rob Harper, Steve Godecke, Steve Karam i Will Raboin.

Moja grupa pisarska przebiła się przez prawie połowę książki, czyli bardzo dużo, biorąc pod uwagę jej długość. Są dla mnie bezcenną pomocą. Jej członkowie to: Kaylynn ZoBell, Kathleen Dorsey Sanderson, Danielle Olsen, Ben-syn-syn-Ron, E. J. Patten, Alan Layton i Karen Ahlstrom.

Wreszcie dziękuję kochającej (i hałaśliwej) rodzinie. Joel, Dallin i mały Oliver każdego dnia pomagają mi zachować pokorę, robiąc ze mnie „złego gościa”, który zawsze przegrywa. Moja pełna wyrozumiałości żona, Emily, musiała dużo w tym roku znieść, gdy wyjazdy trwały coraz dłużej. Wciąż nie jestem pewny, czym sobie na nią zasłużyłem. Dziękuję Wam wszystkim, że uczyniliście mój świat magicznym.

Mapa Rosharu

Księga druga

SŁOWA ŚWIATŁOŚCI

Prolog

Zadawać pytania

Sześć lat wcześniej

Jasnah Kholin udawała, że dobrze się bawi na przyjęciu i w żaden sposób nie okazywała po sobie, że zamierza doprowadzić do śmierci jednego z gości.

Wędrowała przez zatłoczoną salę balową, przysłuchując się, gdy wino rozwiązywało języki i zaćmiewało umysły. Wuj Dalinar bawił się doskonale, właśnie podniósł się zza królewskiego stołu i krzyczał do Parshendich, by wezwali swoich bębniarzy. Jej brat Elhokar pośpiesznie uciszył wuja – choć Alethi uprzejmie zignorowali wybuch Dalinara. Wszyscy poza jej bratową, Aesudan, która ukryła uśmieszek za chusteczką.

Jasnah odwróciła się od królewskiego stołu i ruszyła dalej. Była umówiona ze skrytobójcą i z dużą radością opuściła duszne pomieszczenie, które śmierdziało zmieszanymi perfumami. Na podwyższeniu naprzeciwko kominka kobiecy kwartet grał na fletach, ale muzyka już dawno stała się męcząca.

W przeciwieństwie do Dalinara, Jasnah przyciągała spojrzenia niczym zgniłe mięso muchy. Ciągle za nią podążały. Szepty jak brzęk skrzydeł. Jeśli istniało coś, co alethyjski dwór cenił bardziej od wina, były tym plotki. Wszyscy spodziewali się, że Dalinar upije się winem w czasie uczty – ale królewska córka przyznająca się do herezji? To nie miało precedensu.

I z tego właśnie powodu Jasnah wypowiedziała na głos swoje uczucia.

Minęła delegację Parshendich, którzy tłoczyli się w pobliżu królewskiego stołu i rozmawiali w swoim rytmicznym języku. Choć tę ucztę wydano na ich cześć i na cześć traktatu, który podpisali z ojcem Jasnah, nie wydawali się rozradowani ani szczęśliwi. Wyglądali raczej na zdenerwowanych. Oczywiście, nie byli ludźmi i czasem dziwnie reagowali.

Jasnah chciała z nimi porozmawiać, ale umówione spotkanie nie mogło zaczekać. Celowo umówiła się w trakcie uczty, gdyż większość była wówczas rozproszona i pijana. Skierowała się w stronę drzwi, lecz nagle się zatrzymała.

Jej cień padał w złą stronę.

Duszna, zatłoczona, rozgadana sala jakby się oddalała. Arcyksiążę Sadeas przeszedł przez cień, który całkiem wyraźnie wskazywał w stronę wiszącej na pobliskiej ścianie lampy z kulami. Zajęty rozmową ze swoim towarzyszem nic nie zauważył. Jasnah wpatrywała się w cień, czując, że zalewa ją zimny pot, a żołądek się ściska, jakby miała zaraz zwymiotować. Nie znowu. Szukała innego źródła światła. Przyczyny. Czy umiała znaleźć przyczynę? Nie.

Cień leniwie przesunął się ku niej, otoczył jej stopy, a później skierował się w przeciwną stronę. Jasnah się rozluźniła. Czy ktoś jeszcze to zobaczył?

Całe szczęście, gdy rozejrzała się dookoła, nie zauważyła żadnych przerażonych twarzy. Uwagę zgromadzonych przyciągnęli bębniarze Parshendi, przeciskający się właśnie przez wejście. Jasnah zmarszczyła czoło na widok służącego w luźnych białych szatach, który im pomagał. Mężczyzna z Shinovaru? To było niezwykłe.

Zapanowała nad sobą. Co oznaczały te epizody? Wedle pełnych przesądów ludowych opowieści, dziwnie zachowujący się cień oznaczał, że ktoś został przeklęty. Zazwyczaj zbywała takie pomysły, uważając je za nonsens, ale niektóre przesądy kryły w sobie ziarno prawdy. Tak wynikało w każdym razie z jej doświadczeń. Musiała przeprowadzić dalsze badania.

Spokojne rozważania uczonej wydawały się kłamstwem w porównaniu z prawdą zimnej, lepkiej skóry i potu spływającego po plecach. Mimo to starała się myśleć rozsądnie w każdej sytuacji, nie tylko, gdy panowała nad sobą. Zmusiła się do przejścia przez drzwi i opuściwszy duszną salę, znalazła się na cichym korytarzu. Wybrała tylne wyjście, z którego zazwyczaj korzystali służący. To była w końcu najbardziej bezpośrednia droga.

Tutaj panowie-słudzy ubrani w czerń i biel przechodzili, wypełniając polecenia swoich oświeconych panów i pań. Tego się spodziewała, natomiast nic nie przygotowało ją na widok ojca naradzającego się cicho z oświeconym Meridasem Amaramem. Co tu robił król?

Gavilar Kholin był niższy od Amarama, jednak ten ostatni pochylał się nieco w obecności króla. Tak się często zdarzało, Gavilar bowiem mówił cicho, lecz z takim naciskiem, że każdy pragnął nachylić się i słuchać, by nie przegapić żadnego słowa ani sugestii. W przeciwieństwie do brata był przystojnym mężczyzną, broda raczej podkreślała mocną linię szczęki niż ją zasłaniała. Otaczała go aura magnetyzmu i siły, której zdaniem Jasnah dotychczas nie udało się przekazać żadnej z autorek jego biografii.

Za nimi stał Tearim, kapitan Gwardii Królewskiej. Miał na sobie należący do Gavilara Pancerz Odprysku – król ostatnimi czasy przestał go nosić, wolał powierzyć go Tearimowi, znanemu jako mistrz pojedynków. Gavilar miał na sobie dostojne, klasyczne szaty.

Jasnah spojrzała w stronę sali balowej. Kiedy jej ojciec się wyślizgnął? Jesteś niedbała, oskarżyła siebie. Powinnaś sprawdzić, czy nadal tam jest, zanim wyszłaś.

Król tymczasem oparł dłoń na ramieniu Amarama i uniósł palec, odezwał się ostro, lecz na tyle cicho, że Jasnah nie zrozumiała jego słów.

– Ojcze? – spytała.

Posłał jej spojrzenie.

– Ach, to ty, Jasnah. Tak wcześnie udajesz się na spoczynek?

– Nie można powiedzieć, by było wcześnie – odparła Jasnah, robiąc krok do przodu. Było oczywiste, że Gavilar i Amaram wyślizgnęli się, by móc porozmawiać w cztery oczy. – Ta część uczty jest męcząca, rozmowy stają się głośniejsze, ale wcale nie mądrzejsze, a goście są pijani. – Wielu ludzi uważa coś takiego za dobrą zabawę.

– Niestety, wielu ludzi jest idiotami.

Ojciec się uśmiechnął.

– Czy jest ci bardzo trudno? – spytał cicho. – Żyć z nami, znosić nasz przeciętny rozum i proste myśli? Czy czujesz się samotna, będąc tak wyjątkową w swojej mądrości, Jasnah?

Przyjęła jego reprymendę i odkryła, że się rumieni. Nawet jej matce, Navani, nie udawało się tego osiągnąć.

– Może gdybyś znalazła miłe towarzystwo – powiedział Gavilar – lepiej byś się bawiła na ucztach.

Posłał spojrzenie Amaramowi, którego od lat uważał za odpowiednią partię dla niej.

Nigdy do tego nie dojdzie. Amaram napotkał jej wzrok, po czym cicho pożegnał ojca i pośpieszył korytarzem.

– Jakie zadanie mu dałeś? – spytała Jasnah. – Co cię zajmuje tej nocy, ojcze?

– Rzecz jasna, traktat.

Traktat. Dlaczego tak się nim przejmował? Inni radzili, by zignorował Parshendich lub ich podbił. Gavilar upierał się przy porozumieniu.

– Powrócę teraz na uroczystość – powiedział Gavilar i machnął ręką w stronę Tearima.

Obaj ruszyli korytarzem do drzwi, przez które chwilę wcześniej przeszła Jasnah.

– Ojcze? – spytała. – Czego mi nie mówisz?

Posłał jej spojrzenie, wpatrywał się w nią przez dłuższą chwilę. Bladozielone oczy, świadectwo dobrego urodzenia. Kiedy stał się taki przenikliwy? Na burze… czuła się, jakby właściwie już go nie znała. Cóż za uderzająca przemiana w tak krótkim czasie.

Wpatrywał się w nią w taki sposób, że wydawało się, że jej nie ufa. Czy wiedział o jej spotkaniu z Liss?

Odwrócił się, nie mówiąc ani słowa więcej, i wrócił na przyjęcie, a jego strażnik podążył za nim.

Co się dzieje w tym pałacu? – pomyślała Jasnah. Odetchnęła głęboko. Wiedziała, że musi dalej naciskać. Miała nadzieję, że nie odkrył jej spotkań ze skrytobójcami, ale jeśli tak się stało, zamierzała działać z tą wiedzą. Z pewnością zrozumiałby, że ktoś musiał strzec rodziny, kiedy jego coraz bardziej pochłaniała fascynacja Parshendimi. Jasnah odwróciła się i ruszyła dalej, mijając pana-sługę, który złożył jej ukłon.

Po krótkim czasie zauważyła, że jej cień znów zaczął się dziwnie zachowywać. Westchnęła z irytacją, gdy skierował się w stronę trzech lamp pełnych Burzowego Światła wiszących na ścianie. Na szczęście, opuściła okolice, w których panował duży ruch, i nie widziała w pobliżu żadnych służących.

– Dobra – warknęła. – Wystarczy.

Nie zamierzała wypowiedzieć tych słów na głos. Gdy jednak opuściły jej usta, kilka odległych cieni – pochodzących z pobliskiego skrzyżowania korytarzy – ożyło. Zaparło jej dech w piersiach. Te cienie wydłużyły się, pogłębiły, utworzyły postacie, które wzrosły, wstały, podniosły się. Ojcze Burz, popadam w szaleństwo.

Jeden przybrał postać mężczyzny czarnego jak noc, jednak w pewnym stopniu odbijającego światło, jakby był z oleju. Nie… z jakiejś innej płynnej substancji, pokrytej na zewnątrz warstwą oleju, która otaczała go tęczowym poblaskiem.

Ruszył w jej stronę i wyciągnął miecz.

Jasnah kierowała logika, zimna i zdecydowana. Krzyki nie sprowadziłyby pomocy wystarczająco szybko, a atramentowa gibkość stwora sugerowała prędkość większą od jej własnej.

Nie cofnęła się, lecz spiorunowała stwora wzrokiem, co sprawiło, że się zawahał. Za nim, z cieni zmaterializowała się niewielka gromadka innych istot. Przez ostatnie miesiące czuła na sobie ich spojrzenia.

Cały korytarz pociemniał, jakby został zalany i teraz powoli tonął w pozbawionych światła głębinach. Z bijącym sercem i przyśpieszonym oddechem, Jasnah uniosła dłoń do granitowej ściany, pragnąc dotknąć czegoś materialnego. Jej palce zanurzyły się nieco w kamieniu, jakby to była glina.

O, na burze. Musiała coś zrobić. Ale co? Co mogła zrobić?

Postać przed nią spojrzała na ścianę. Najbliższa Jasnah lampa zgasła. A wtedy…

Pałac zniknął.

Cały budynek rozpadł się na tysiące tysięcy małych szklanych kulek, przypominających paciorki. Jasnah wrzasnęła, gdy poleciała do tyłu przez ciemne niebo. Nie była już w pałacu, lecz w jakimś innym miejscu – inna kraina, inny czas, inne… coś.

Pozostał jej widok ciemnej, odbijającej światło postaci, która unosiła się nad nią i z satysfakcją schowała miecz.

Jasnah w coś uderzyła – ocean szklanych paciorków. Inne opadały wokół niej i uderzały jak grad w powierzchnię dziwnego morza. Nigdy nie widziała tego miejsca, nie umiała wyjaśnić, co się wydarzyło ani co to oznaczało. Zaczęła się szarpać, zanurzając się w niemożliwość. Kulki ze szkła wszędzie wokół niej. Nie widziała niczego poza nimi, czuła jedynie, jak opada przez tę falującą, duszącą, brzęczącą masę.

Umierała. Zostawiając niedokończoną pracę i rodzinę bez ochrony!

Nigdy nie pozna odpowiedzi!

Nie.

Jasnah szarpała się w ciemności, paciorki przetaczały się po jej skórze, wpadały pod ubranie i do nosa, gdy próbowała pływać. To nie miało sensu. Na tej masie nie mogła się unosić. Sięgnęła dłonią do ust, stworzyła małą kieszeń powietrza i udało jej się odetchnąć. Ale paciorki kłębiły się wokół jej dłoni i wciskały między palce. Opadała coraz wolniej, jakby przez gęsty płyn.

Każdy paciorek, który jej dotykał, pozostawiał słabe wrażenie czegoś. Drzwi. Stół. But.

Kulki znalazły drogę do jej ust. Wydawało się, że się poruszają z własnej woli. Chciały ją udusić, zniszczyć. Nie… nie, coś je do niej przyciągało. Takie miała wrażenie, nie świadomą myśl, lecz uczucie. Czegoś od niej chciały.

Wzięła paciorek w dłoń – sprawiał wrażenie kielicha. Dała… mu… coś? Inne kulki w pobliżu zebrały się razem, połączyły, skleiły jak kamienie zlepione zaprawą. Po chwili nie spadała już pośród pojedynczych paciorków, ale przez wielką masę, która połączyła się razem w kształt…

Kielicha.

Każdy paciorek był wzorem, przewodnikiem dla pozostałych.

Wypuściła ten, który trzymała, a wtedy otaczające ją kulki się rozdzieliły. Rzucała się, rozpaczliwie szukając. Zaczynało jej brakować powietrza. Potrzebowała czegoś, co mogła wykorzystać, czegoś, co jej pomoże, sposobu, by przeżyć! W odruchu desperacji rozłożyła szeroko ręce, by dotknąć jak najwięcej paciorków.

Srebrny talerz.

Płaszcz.

Rzeźba.

Latarnia.

A później coś starożytnego.

Coś ociężałego i powoli myślącego, a jednocześnie silnego. Sam pałac. Jasnah gorączkowo chwyciła tę kulkę i wepchnęła w nią swoją moc. Choć z trudem mogła myśleć, dała temu paciorkowi wszystko, co miała, a później kazała mu się podnieść.

Kulki się poruszyły.

Rozległ się głośny trzask – paciorki stykały się ze sobą, brzęczały, trzaskały, grzechotały. Przypominało to nieco odgłos fali rozbijającej się o skały. Jasnah wzniosła się z głębin, pod nią poruszało się coś materialnego, co wypełniało jej polecenie. Kulki uderzały ją w głowę, ramiona, ręce, aż w końcu przebiła się na powierzchnię szklanego morza, wyrzucając w czarne niebo fontannę paciorków.

Klęczała na szklanej platformie utworzonej z połączonych ze sobą drobnych kulek. Uniosła dłoń w bok i do góry, zaciskając ją na paciorku, który był przewodnikiem. Otoczyły ją inne, tworząc kształt korytarza z lampami na ścianach i skrzyżowaniem z przodu. Oczywiście, wyglądał dziwnie – wszystko powstało ze szklanych kulek. Ale było to niezłe przybliżenie.

Nie była dość silna, by stworzyć cały pałac. Uformowała jedynie ten korytarz, nawet bez sufitu – ale podłoga ją podtrzymywała, nie pozwalała zatonąć. Z jękiem otworzyła usta, a wtedy wypadły z nich paciorki i z brzękiem spadły na podłogę. Zakaszlała i odetchnęła, po jej twarzy popłynęły strużki potu, zebrały się na brodzie.

Czarna postać wstąpiła przed nią na platformę. Znów wyciągnęła miecz.

Jasnah uniosła drugi paciorek, rzeźbę, którą wyczuła wcześniej. Dała jej moc, a wtedy inne kulki zebrały się przed nią, przybierając kształt jednej z rzeźb stojących przed salą balową – figury przedstawiającej Talenelat’Elina, Herolda Wojny. Wysokiego, umięśnionego mężczyzny z wielkim Ostrzem Odprysku.

Nie była żywa, ale ona zmusiła ją do poruszenia, opuszczenia miecza z paciorków. Wątpiła, by mógł walczyć. Z okrągłych paciorków nie mógł powstać ostry miecz. Ta groźba sprawiła jednak, że ciemna postać się zawahała.

Zaciskając zęby, Jasnah wstała, a z jej ubrania poleciały paciorki. Nie zamierzała klęczeć przed tym stworem, czymkolwiek był. Stanęła obok szklanej rzeźby i po raz pierwszy zwróciła uwagę na dziwne chmury nad głową. Wydawało się, że tworzą wąskie pasmo drogi, długie i proste, kierujące się w stronę horyzontu.

Napotkała spojrzenie oleistej postaci. Tamta wpatrywała się w nią przez chwilę, po czym uniosła dwa palce do czoła i ukłoniła się, jakby w geście szacunku, ukazując płaszcz za plecami. Inne zebrały się wokół niej i zaczęły rozmawiać przyciszonym szeptem.

Miejsce z paciorków zniknęło i Jasnah odkryła, że znów znajduje się na korytarzu pałacu. Tego prawdziwego, z materialnego kamienia, choć rzeczywiście zrobiło się ciemno – trzy lampy opuściło Burzowe Światło, świeciły się dopiero te dalej w korytarzu.

Jasnah oparła się o ścianę i odetchnęła głęboko. Muszę opisać to doświadczenie, pomyślała.

Zamierzała tak zrobić, a później przeanalizować je i rozważyć. Później. Teraz chciała się znaleźć jak najdalej od tego miejsca. Ruszyła do przodu, nie przejmując się, dokąd właściwie idzie, próbując uciec przed oczami, których spojrzenie wciąż na sobie czuła.

To nie pomogło.

W końcu zapanowała nad sobą i otarła chusteczką pot z twarzy. Cieniomorze, pomyślała. Tak to się nazywa w baśniach.

Cieniomorze, mityczne królestwo sprenów. Mit, w który nigdy nie wierzyła. Z pewnością coś znajdzie, jeśli dostatecznie uważnie przeczyta zapiski historyczne. Niemal wszystko, co się wydarzyło, wydarzyło się wcześniej. Wielka lekcja historii i…

Na burze! Umówione spotkanie.

Przeklinając pod nosem, pośpiesznie ruszyła w drogę. To doświadczenie wciąż ją rozpraszało, ale musiała dotrzeć na spotkanie. Dlatego zeszła dwa piętra w dół, coraz bardziej oddalając się od dźwięków bębnów Parshendich, aż słyszała już tylko najgłośniejsze uderzenia.

Skomplikowanie muzyki zawsze ją zaskakiwało, sugerowało, że Parshendi nie byli prymitywnymi dzikusami, za których wielu ich uważało. Z tej odległości muzyka niepokojąco przypominała paciorki z mrocznego miejsca, uderzające o siebie.

Celowo wybrała odległy zakątek pałacu na spotkanie z Liss. Nikt nigdy nie odwiedzał tych pokojów gościnnych. Przed drzwiami siedział mężczyzna, którego Jasnah nie znała. To ją uspokoiło. Mężczyzna musiał być nowym służącym Liss, a jego obecność znaczyła, że sama kobieta jeszcze sobie nie poszła, mimo spóźnienia Jasnah. Zapanowawszy nad sobą, skinęła strażnikowi – potężnemu Vedeńczykowi z rudymi kosmykami w brodzie – i weszła do środka.

Liss wstała zza stołu pośrodku niewielkiej komnaty. Miała na sobie sukienkę pokojówki – oczywiście wydekoltowaną – i mogła być Alethyjką. Albo Vedenką. Albo Bavlandką. Wszystko zależało od tego, jaki akcent postanowiła podkreślić. Długie rozpuszczone włosy i krągła, atrakcyjna figura sprawiały, że wyróżniała się we właściwy sposób.

– Spóźniliście się, jasności – powiedziała Liss.

Jasnah nie odpowiedziała. Była pracodawcą i nie musiała się usprawiedliwiać. Bez słowa położyła coś na stole obok Liss. Niewielką kopertę zapieczętowaną wołkowoskiem.

Jasnah przycisnęła ją dwoma palcami, zastanawiając się.

Nie, to było zbyt pośpieszne. Nie wiedziała, czy ojciec orientował się, co robiła, ale nawet jeśli nie, w pałacu zbyt wiele się działo. Wolała nie dopuścić się skrytobójstwa, dopóki nie uzyska całkowitej pewności.

Na szczęście, przygotowała również inny plan. Wysunęła drugą kopertę z bezpiecznej sakiewki w rękawie i umieściła ją na stole na miejscu pierwszej. Zdjęła z niej palce, okrążyła stół i usiadła.

Liss również usiadła i ukryła list za dekoltem.

– Jasności, to niezwykła noc na zdradę – powiedziała.

– Zatrudniam cię jedynie do obserwacji.

– Proszę o wybaczenie, jasności. Ale rzadko kiedy zatrudnia się skrytobójcę do obserwacji i tylko do niej.

– Instrukcje są w kopercie – stwierdziła Jasnah. – Razem z zaliczką. Wybrałam cię, bo jesteś mistrzynią przedłużonej obserwacji. Tego właśnie chcę. Na razie.

Liss przytaknęła z uśmiechem.

– Szpiegowanie żony następcy tronu? Tak będzie drożej. Naprawdę nie chcecie po prostu jej śmierci?

Jasnah postukała palcami w stół, po czym zorientowała się, że robi to w rytm bębnów.

Muzyka była niespodziewanie skomplikowana – zupełnie jak sami Parshendi.

Zbyt wiele się dzieje, pomyślała. Muszę być bardzo ostrożna. Bardzo delikatna.

– Akceptuję cenę – odparła Jasnah. – Za tydzień doprowadzę do zwolnienia jednej z pokojówek mojej bratowej. Zgłosisz się na to miejsce, wykorzystując sfałszowane referencje, jakie z pewnością umiesz przygotować. Zostaniesz zatrudniona. Z tego miejsca będziesz obserwować i przekazywać informacje. Powiem ci, jeśli będę potrzebować innych twoich usług. Zrozumiałaś?

– To wy płacicie – odparła Liss ze śladem bavskiego dialektu.

Ten ślad pojawił się tylko dlatego, że tego chciała. Liss była najlepszym skrytobójcą, jakiego znała Jasnah. Ludzie zwali ją Płaczkiem, gdyż wyłupywała oczy swoich ofiar. Choć nie ona wymyśliła ten przydomek, dobrze służył jej celom, miała bowiem swoje tajemnice. Przede wszystkim, nikt nie wiedział, że Płaczek jest kobietą.

Powiadano, że Płaczek wyłupywał oczy, by okazać obojętność wobec koloru oczu jego ofiar. Tak naprawdę czyn ten ukrywał drugą tajemnicę – Liss nie chciała, by ktokolwiek wiedział, że zabijała w sposób, który pozostawiał trupy z wypalonymi oczyma.

– W takim razie nasze spotkanie się skończyło – stwierdziła Liss i wstała.

Jasnah z roztargnieniem przytaknęła, jej myśli wróciły do dziwacznego spotkania ze sprenami. Ta błyszcząca skóra, kolory tańczące na powierzchni o barwie smoły…

Z trudem odepchnęła od siebie te myśli. Musiała skupić się na obecnym zadaniu. A w tej chwili była nim Liss.

Kobieta zawahała się w drzwiach.

– Wiecie, dlaczego was lubię, jasności?

– Pewnie ma to coś wspólnego z moimi kieszeniami i ich przysłowiową głębokością.

Na twarzy Liss pojawił się uśmiech.

– To też, zaprzeczać nie będę, ale poza tym różnicie się od innych jasnookich. Kiedy inni mnie zatrudniają, cały czas tylko kręcą nosem. Bardzo chętnie korzystają z moich usług, ale jednocześnie uśmiechają się szyderczo i załamują ręce, jakby nie znosili myśli, że są zmuszeni do zrobienia czegoś tak obrzydliwego.

– Skrytobójstwo jest obrzydliwe, Liss. Podobnie jak czyszczenie nocników. Mogę szanować kogoś zatrudnionego do takiej pracy, nie szanując jednocześnie samej pracy.

Liss uśmiechnęła się i uchyliła drzwi.

– Ten twój nowy służący za drzwiami – odezwała się Jasnah. – Wspomniałaś chyba, że chcesz mi go pokazać.

– Talaka? – Liss posłała spojrzenie Vedeńczykowi. – A, macie na myśli tamtego drugiego. Nie, jasności, kilka tygodni temu sprzedałam go handlarzowi niewolników. – Skrzywiła się.

– Naprawdę? Chyba mówiłaś, że był najlepszym służącym, jakiego miałaś.

– Aż za dobrym – stwierdziła Liss. – Wolę o tym nie mówić. Ten burzowy Shin wywoływał we mnie dreszcze.

Liss zadrżała i wyszła za drzwi.

– Pamiętaj o naszej pierwszej umowie! – zawołała za nią Jasnah.

– Nigdy o niej nie zapominam, jasności.

Liss zamknęła drzwi.

Jasnah usadowiła się wygodniej i splotła przed sobą dłonie. Ich „pierwsza umowa” polegała na tym, że gdyby ktoś przyszedł do Liss i zaproponował jej kontrakt na kogoś z rodziny Jasnah, kobieta zgłosiłaby się do niej i pozwoliła jej zapłacić więcej w zamian za imię tego, który złożył propozycję.

Liss by to zrobiła. Najprawdopodobniej. Podobnie jak tuzin innych skrytobójców, z którymi kontaktowała się Jasnah. Klient, który wracał, był zawsze cenniejszy od jednorazowego kontraktu, a kobiecie w rodzaju Liss zawsze mógł się przydać przyjaciel wśród władz. Rodzinie Jasnah tacy ludzie nie zagrażali. Oczywiście, o ile ona sama nie zatrudniła skrytobójcy.

Jasnah odetchnęła głęboko, po czym wstała, próbując otrząsnąć się z ciężaru, który ją przytłaczał.

Zaraz. Czy Liss nie wspomniała, że jej stary służący był Shinem?

To pewnie zbieg okoliczności. Shinowie nie pojawiali się zbyt często na wschodzie, ale czasami się ich spotykało. Mimo to, Liss wspomniała o Shinie, a Jasnah zobaczyła jednego z nich wśród Parshendich… warto to sprawdzić, nawet jeśli musiała wrócić na ucztę. Z tą nocą coś było nie tak, i nie chodziło jedynie o jej cień i spreny.

Jasnah opuściła niewielką komnatę w głębi pałacu i wyszła na korytarz. Skierowała się w górę.

Nad nią bębny ucichły nagle, jakby nagle pękły struny instrumentu. Czy przyjęcie kończyło się tak wcześnie? Dalinar zrobił coś, co obraziło świętujących? On i jego wino…

Cóż, Parshendi w przeszłości ignorowali obelgi, zatem teraz też by pewnie to zrobili. W rzeczy samej, Jasnah cieszyła się nagłą obsesją ojca na punkcie traktatu. Oznaczał on szansę na spokojne zbadanie tradycji Parshendich i ich historii.

Czy to możliwe, zastanawiała się, że uczone przez te wszystkie lata prowadziły poszukiwania w niewłaściwych ruinach?

Z przodu dobiegły ją słowa odbijające się echem od ścian.

– Martwię się o Ash.

– Ty się o wszystko martwisz.

Jasnah się zawahała.

– Ona czuje się coraz gorzej – mówił ktoś. – Nie mieliśmy czuć się gorzej. Czy ja czuję się gorzej? Tak mi się wydaje.

– Zamknij się.

– Nie podoba mi się to. Postąpiliśmy niewłaściwie. Ten stwór nosi Ostrze mojego pana. Nie powinniśmy pozwolić, by je zachował. On…

Dwaj mężczyźni minęli miejsce przecięcia korytarzy. Byli ambasadorami z zachodu. Mężczyzna z Aziru miał białe znamię na policzku. A może to była blizna? Niższy z nich – wyglądał na Alethiego – na widok Jasnah przerwał. Pisnął i pośpiesznie ruszył dalej.

Azirczyk, odziany w czerń i srebro, zatrzymał się i obrzucił ją spojrzeniem od stóp do głów. Zmarszczył czoło.

– Czy uczta się już skończyła? – spytała Jasnah.

Jej brat zaprosił tych dwóch na święto, razem ze wszystkimi pozostałymi liczącymi się dygnitarzami z obcych krajów obecnymi w Kholinarze.

– Tak – odparł mężczyzna.

Jego spojrzenie sprawiło, że poczuła się niezręcznie. Ruszyła naprzód. Powinnam sprawdzić ich dokładniej, pomyślała. Oczywiście, już wcześniej ich sprawdziła, i nie znalazła nic ciekawego. Czy rozmawiali o Ostrzu Odprysku?

– Chodź! – powiedział niższy mężczyzna. Cofnął się i chwycił towarzysza za rękę.

Tamten pozwolił się odciągnąć. Jasnah podeszła do skrzyżowania korytarzy i odprowadziła ich wzrokiem.

Dźwięk bębnów zastąpiły nagle krzyki.

O nie…

Jasnah odwróciła się z przerażeniem, po czym uniosła spódnice i pobiegła najszybciej jak mogła.

W głowie miała dziesiątki możliwych katastrof. Co jeszcze mogło się wydarzyć w tę nieszczęsną noc, gdy cienie się buntowały, a jej własny ojciec patrzył na nią podejrzliwie? Z nerwami jak postronki dotarła do schodów i zaczęła się wspinać.

Trwało to stanowczo zbyt długo. Przy akompaniamencie wrzasków wspięła się na górę i w końcu wyłoniła wśród chaosu. Z jednej strony trupy, z drugiej zniszczona ściana. Jak…

Zniszczenia prowadziły do komnat ojca.

Cały pałac się zatrząsł i rozległ się trzask.

Nie, nie, nie!

Biegnąc, minęła ślady Ostrza Odprysku na ścianach.

Proszę.

Trupy z wypalonymi oczyma. Ciała rzucone na ziemię jak ogryzione kości na stole.

Nie to.

Zniszczone drzwi. Komnaty ojca. Jasnah zatrzymała się w korytarzu. Dyszała ciężko.

Zapanuj nad sobą, zapanuj…

Nie mogła. Nie teraz. Gorączkowo wbiegła do komnat, choć Odpryskowy zabiłby ją bez trudu. Miała mętlik w głowie. Powinna pobiec po pomoc. Dalinar? Nie, był pijany. W takim razie Sadeas.

Komnata wyglądała, jakby została zniszczona przez arcyburzę. Meble w kawałkach, wszędzie odłamki. Drzwi balkonowe zostały wyważone na zewnątrz. Ktoś rzucił się w ich stronę, mężczyzna w Pancerzu jej ojca. Strażnik Tearim?

Nie. Hełm był zniszczony. To nie był Tearim, lecz Gavilar. Ktoś na balkonie krzyknął.

– Ojcze! – zawołała Jasnah.

Gavilar wyszedł na balkon, a po chwili wahania odwrócił się i posłał jej spojrzenie.

Balkon załamał się pod nim.

Jasnah wrzasnęła, przebiegła przez komnatę w stronę zniszczonego balkonu i padła na kolana na krawędzi. Wiatr wyrywał kosmyki włosów z jej koka, gdy patrzyła na spadających mężczyzn.

Ojciec i Shin w bieli, którego widziała na uczcie.

Shin emanował białym blaskiem. Spadł na ścianę. Uderzył w nią, przetoczył się i zatrzymał. Wstał i jakimś sposobem pozostał na zewnętrznym murze pałacu, nie spadając. To było niemożliwe.

Odwrócił się i ruszył w stronę jej ojca.

Jasnah przyglądała się bezradnie, jak skrytobójca klęka nad jej ojcem.

Po jej twarzy płynęły łzy, porywał je wiatr. Co on tam robił? Nie widziała dokładnie.

Kiedy skrytobójca odszedł, pozostawił za sobą trupa ojca. Nabitego na kawał drewna. Był martwy – w rzeczy samej, obok niego pojawiło się Ostrze Odprysku, jak zawsze, gdy noszący je umierał.

– Tak bardzo się starałam… – wyszeptała Jasnah. – Wszystko, co robiłam, by chronić rodzinę…

Jak? Liss. Liss to zrobiła!

Nie. Nie myślała jasno. Ten Shin… w takim przypadku nie przyznałaby się, że do niej należał. Rzeczywiście go sprzedała.

– Współczujemy ci straty.

Jasnah odwróciła się, mrugając załzawionymi oczyma. Troje Parshendich, w tym Klade, stało w wejściu w swoich wyróżniających się strojach. Starannie uszyte okrycia z tkaniny dla mężczyzn i kobiet, związane w pasie szarfą, luźne koszule bez rękawów. Długie kamizelki, rozcięte na bokach, w jaskrawe wzory. Ich ubiór nie świadczył o płci. Sądziła jednak, że zależał od kasty i…

Przestań, pomyślała. Choć przez jeden burzowy dzień przestań myśleć jak uczona.

– Bierzemy na siebie odpowiedzialność za jego śmierć – powiedziała najważniejsza z Parshendich.

Gangnah była kobietą, choć w wypadku Parshendich różnice były minimalne. Szaty ukrywały piersi i biodra, które i tak nie były szczególnie zaznaczone. Całe szczęście brak brody stanowił wyraźną wskazówkę. Wszyscy mężczyźni Parshendich, których widziała, nosili brody, w które wplatali kawałki klejnotów i…

PRZESTAŃ.

– Co powiedziałaś? – spytała Jasnah, zmuszając się do wstania. – Dlaczego to miałaby być twoja wina, Gangnah?

– Ponieważ to my wynajęliśmy skrytobójcę – powiedziała Parshendi swoim śpiewnym głosem. – Zabiliśmy twojego ojca, Jasnah Kholin.

– Wy…

Nagle wszystkie jej uczucia zamarzły jak rzeka. Jasnah przeniosła spojrzenie z Gangnah na Klade’a i Varnali. Starszyzna, cała trójka. Członkowie rady rządzącej Parshendimi.

– Dlaczego? – wyszeptała Jasnah.

– Ponieważ tak należało zrobić – odparła Ganghan.

– Dlaczego?! – powtórzyła ostrzej Jasnah i zrobiła krok do przodu. – Walczył dla was! Powstrzymywał drapieżniki! Mój ojciec pragnął pokoju, potwory! Dlaczego właśnie dziś nas zdradziliście?

Gangnah zacisnęła wargi. Melodia jej głosu się zmieniła. Zupełnie jak matka, która wyjaśnia coś trudnego małemu dziecku.

– Ponieważ twój ojciec zamierzał zrobić coś bardzo niebezpiecznego.

– Poślijcie po oświeconego Dalinara! – zawołał ktoś z korytarza. – Na burze! Czy moje rozkazy dotarły do Elhokara? Książę musi znaleźć się w bezpiecznym miejscu!

Do komnaty wpadł arcyksiążę Sadeas wraz z oddziałem żołnierzy. Jego czerwona twarz z bulwiastym nosem była mokra od potu. Miał na sobie strój Gavilara, jego dostojne szaty.

– Co te dzikusy tu robią? Na burze! Chrońcie księżniczkę Jasnah. Ten, który to zrobił, był w ich orszaku!

Żołnierze ruszyli, by otoczyć Parshendich. Jasnah ich zignorowała, odwróciła się i cofnęła do zniszczonych drzwi. Oparłszy dłoń o mur, spojrzała z góry na ciało ojca i jego Ostrze.

– Będzie wojna – wyszeptała. – A ja nie zrobię nic, by ją powstrzymać.

– To zrozumiałe – powiedziała za jej plecami Gangnah.

– Skrytobójca – odezwała się Jasnah. – On szedł po murze.

Gangnah nie odpowiedziała.

Kiedy cały jej świat został zniszczony, Jasnah chwyciła się tego fragmentu. Tej nocy coś widziała. Coś, co nie powinno być możliwe. Czy wiązało się z dziwnymi sprenami? Jej doświadczeniem w miejscu szklanych paciorków i ciemnego nieba?

Te pytania stały się liną ratunkową, która pozwalała jej zachować zdrowe zmysły. Sadeas żądał odpowiedzi od przywódców Parshendich. Żadnych nie uzyskał. Kiedy stanął obok niej i zobaczył zniszczony balkon, wybiegł na zewnątrz, wzywając strażników, i pobiegł na dół.

Wiele godzin później okazało się, że skrytobójstwo – i poddanie się trójki przywódców Parshendich – pomogło w ucieczce większej grupy. Szybko opuścili miasto, a konnica, którą posłał za nimi Dalinar, została zniszczona. Setka koni, a każdy z nich bezcenny, zginęła z jeźdźcami.

Przywódcy Parshendich nic nie powiedzieli i nie udzielili żadnych wskazówek, nawet kiedy za swoją zbrodnię zostali zawieszeni do góry nogami przed arcyburzą.

Jasnah ignorowała wszystko. Miast tego przesłuchała ocalałych strażników, pytając, co widzieli. Szukała wskazówek na temat natury sławnego skrytobójcy, próbowała wyciągnąć informacje od Liss. Niewiele się dowiedziała. Liss miała go jedynie przez krótki czas i twierdziła, że nie wiedziała o jego dziwnych mocach. Jasnah nie udało się znaleźć wcześniejszego właściciela.

Później nadszedł czas na księgi. Pełen oddania, gorączkowy wysiłek, by odwrócić uwagę od straty.

Tamtej nocy Jasnah widziała niemożliwe.

I zamierzała się dowiedzieć, co to oznaczało.

Część pierwsza

ROZPALONE

Shallan • Kaladin • Dalinar

1

Santhid

Jeśli mam być całkowicie szczera, to, co wydarzyło się przez te ostatnie dwa miesiące, spoczywa na mnie. Śmierć, zniszczenie, strata i ból to mój ciężar. Powinnam była to przewidzieć. I powstrzymać.

Z osobistego dziennika Navani Kholin, Jeseses roku 1174.

Shallan ścisnęła wąski kawałek węgla drzewnego i narysowała serię prostych linii emanujących z kuli na horyzoncie. Ta kula nie była do końca słońcem, ani też żadnym z księżyców. Naszkicowane węglem chmury płyneły w jej stronę. A morze poniżej… Rysunek nie mógł ukazać dziwacznej natury tego oceanu, który składał się nie z wody, lecz z niewielkich paciorków przezroczystego szkła.

Zadrżała, przypominając sobie to miejsce. Jasnah wiedziała o nim o wiele więcej, lecz nie dzieliła się tą wiedzą ze swoją podopieczną, a Shallan nie miała pojęcia, jak spytać. Jak mogła żądać odpowiedzi po zdradzie, której się dopuściła? Od tamtego wydarzenia minęło zaledwie kilka dni i dziewczyna nadal nie wiedziała, jak rozwiną się jej kontakty z Jasnah.

Pokład zakołysał się, gdy statek zrobił zwrot, nad jej głową załopotały potężne żagle. Shallan musiała zacisnąć bezpieczną dłoń na relingu, żeby odzyskać równowagę. Kapitan Tozbek twierdził, że na razie morze nie jest szczególnie wzburzone jak na tę część Cieśniny Długobrewych. Jednakże, gdyby fale i kołysanie się wzmogły, musiałaby zejść pod pokład.

Shallan odetchnęła i spróbowała się rozluźnić, gdy statek wyprostował kurs. Wiał chłodny wiatr, a na jego niewidocznych prądach unosiły się wiatrospreny. Za każdym razem, gdy wzbierały fale, Shallan przypominała sobie ten dzień, ten obcy ocean szklanych paciorków…

Przyjrzała się temu, co narysowała. Widziała jedynie mignięcie tego miejsca, a jej szkic nie był doskonały. On…

Zmarszczyła czoło. Na papierze wznosił się wzór, jakby był wytłoczony. Co ona narobiła? Wzór był niemal szerokości kartki, sekwencja skomplikowanych linii przecinających się pod ostrymi kątami i powtarzających się kształtów przypominających grot strzały. Czy to wynik narysowania tego dziwnego miejsca, które Jasnah nazywała Cieniomorzem? Shallan z wahaniem przesunęła swobodną rękę, by poczuć nienaturalne wybrzuszenia kartki.

Wzór poruszył się, przesunął się po kartce jak szczenię ostrogara pod prześcieradłem.

Shallan jęknęła i zerwała się z miejsca, upuszczając szkicownik na pokład. Luźne kartki spadły na deski, zatrzepotały i rozsypały się na wietrze. Pobliscy marynarze – Thaylenowie o długich białych brwiach, które zaczesywali za uszy – rzucili się na pomoc, łapali kartki, nim wyleciały za reling.

– Wszystko w porządku, panienko? – spytał Tozbek, przerywając rozmowę z jednym z matów. Niski, korpulentny Tozbek nosił szeroką szarfę i czerwono-złoty płaszcz oraz pasującą do niego czapkę. Zaczesywał brwi do góry i usztywniał je, przez co tworzyły wachlarze nad jego oczami.

– Nic się nie stało, kapitanie – odparła Shallan. – Po prostu się przestraszyłam.

Yalb podszedł i podał jej kartki.

– Wasze akcesoria, panienko.

Shallan uniosła brew.

– Akcesoria?

– Pewnie – stwierdził młody marynarz i uśmiechnął się szeroko. – Ćwiczę wyszukane słownictwo. Pomaga młodzieńcowi zapewnić sobie stosowne niewieście towarzystwo. Wiecie, tego rodzaju młodą damę, która nie śmierdzi za bardzo i ma przynajmniej kilka zębów.

– Śliczna – powiedziała Shallan i wzięła kartki. – W każdym razie, jeśli taka jest twoja definicja ślicznej.

Powstrzymała się przed dalszymi przytykami i podejrzliwie wpatrzyła w stertę kartek w ręku. Rysunek Cieniomorza spoczywał na wierzchu, ale nie było na nim żadnego wytłaczanego wzoru.

– Co się stało? – spytał Yalb. – Nagle wypełzł skądś kremlik?

Jak zwykle, miał na sobie rozpiętą kamizelę i parę luźnych spodni.

– Nic takiego – odpowiedziała cicho Shallan i schowała kartki do teczki.

Yalb zasalutował jej – nie miała pojęcia, dlaczego zaczął to robić – i wrócił do wiązania olinowania razem z pozostałymi marynarzami. Wkrótce usłyszała głośne śmiechy pobliskich mężczyzn, a kiedy spojrzała na Yalba, wokół jego głowy tańczyły chwałospreny – przybrały postać niewielkich kul światła. Wyraźnie był bardzo dumny ze swojego żartu.

Uśmiechnęła się. W rzeczy samej, miały wielkie szczęście, że Tozbek musiał zostać dłużej w Kharbranth. Lubiła tę załogę i cieszyła się, że Jasnah wybrała właśnie ich na podróż. Shallan usiadła na skrzyni, którą kapitan Tozbek nakazał przymocować obok relingu, by mogła podziwiać morze, kiedy żeglowali. Musiała uważać na pianę, ta bowiem nie służyła jej szkicom, ale jak długo morze nie było wzburzone, okazja oglądania fal była tego warta.

Obserwator na szczycie masztu krzyknął. Shallan zmrużyła oczy i spojrzała w kierunku, który wskazał. W zasięgu wzroku mieli odległy ląd i płynęli równolegle do niego. Poprzedniego wieczoru nawet przybili do portu, by uchronić się przed arcyburzą. Żaden żeglarz nie lubił zbytnio oddalać się od portów – wyjście na otwarte morze, na którym statek mogła zaskoczyć arcyburza, było samobójstwem.

Plamą ciemności na północy były Krainy Lodu, w większości niezamieszkany region wzdłuż południowej krawędzi Rosharu. Od czasu do czasu mignął jej zarys wyższych klifów na południu. Thaylenah, wielkie wyspiarskie królestwo, tworzyło tam kolejną barierę. Cieśnina prowadziła między nimi.

Obserwator zobaczył coś w falach na północ od statku, podskakujący kształt, który z początku wydawał się dużą kłodą. Nie, był o wiele większy i szerszy. Shallan wstała i zmrużyła oczy. Okazało się, że to sklepiona, brązowo-zielona skorupa wielkości trzech związanych razem łódek. Kiedy ją mijali, skorupa zrównała się ze statkiem i jakimś sposobem dotrzymywała im tempa, wystając na sześć, może osiem stóp nad powierzchnię.

Santhid! Shallan wychyliła się przez reling i patrzyła w dół. Marynarze rozmawiali podekscytowanymi głosami, kilku dołączyło do niej i wpatrywało się w istotę. Santhidyn prowadziły tak samotnicze życie, że niektóre księgi uważały je za wymarłe, a wszystkie współczesne doniesienia o spotkaniach za wątpliwe.

– Naprawdę przynosicie szczęście, panienko! – powiedział ze śmiechem Yalb, mijając ją z liną. – Od lat nie widzieliśmy santhida.

– Nadal go nie widzicie – zauważyła Shallan. – Jedynie szczyt jego skorupy.

Ku jej rozczarowaniu woda ukrywała całą resztę – poza cieniami czegoś w głębinie, co mogło być długimi ramionami sięgającymi w głąb. Wedle opowieści stwory czasem przez wiele dni podążały za statkami, czekały na morzu, kiedy żaglowiec zawijał do portu, a później znów za nim podążały.

– I nic poza skorupą nie zobaczycie – stwierdził Yalb. – Na Pasje, to dobry znak!

Shallan ścisnęła torbę. Zamknąwszy powieki, utrwaliła Wspomnienie istoty przy statku, by móc ją później precyzyjnie narysować.

Ale co właściwie mam narysować? – pomyślała. Bryłę w wodzie?

W jej głowie zaczęła kształtować się myśl. Wypowiedziała ją na głos, zanim zdążyła przemyśleć całą kwestię.

– Przynieś mi tę linę – powiedziała, odwracając się do Yalba.

– Jasności? – spytał, zatrzymując się w miejscu.

– Zawiąż pętlę na końcu – dodała, pośpiesznie odkładając torbę. – Muszę przyjrzeć się santhidowi. Nigdy wcześniej nie zanurzałam głowy w oceanie. Czy słona woda utrudnia widzenie?

– Woda? – spytał łamiącym się głosem Yalb.

– Widzę, że nie wiążesz liny.

– Bo nie jestem burzowym głupcem! Kapitan łeb mi urwie, jeżeli…

– Zawołaj kolegę – powiedziała Shallan, ignorując jego sprzeciw. Wzięła linę i zawiązała na końcu niewielką pętlę. – Opuścicie mnie przy burcie, a ja zobaczę, co jest pod skorupą. Czy masz pojęcie, że nikt jeszcze nie narysował żywego santhida? Wszystkie, które morze wyrzuciło na plażę, były już w stanie rozkładu. A ponieważ marynarze uważają, że polowanie na te stwory przynosi pecha…

– Bo tak jest! – wtrącił Yalb. – Nikt ich nie zabija.

Shallan dokończyła pętlę i pośpieszyła w stronę burty. Gdy wychyliła się za reling, wiatr szarpał jej rude włosy. Santhid wciąż tam był. Jak za nimi nadążał? Nie widziała płetw.

Spojrzała na Yalba, który z uśmiechem trzymał linę.

– Ach, jasności. Czy chcecie się odegrać na mnie za to, co powiedziałem Beznkowi o waszych kształtach? To był tylko żart, ale naprawdę mnie nabraliście! Ja… – Przerwał, gdy napotkał jej spojrzenie. – Na burze. Mówicie poważnie.

– To dla mnie jedyna taka okazja. Naladan większość życia spędziła, goniąc te istoty, i nigdy nie miała okazji dobrze im się przyjrzeć.

– To szaleństwo!

– Nie, to nauka! Nie wiem, co uda mi się zobaczyć przez wodę, ale muszę spróbować.

Yalb westchnął.

– Mamy maski. Zrobione ze skorup żółwi, z wydrążonymi otworami z przodu i pęcherzami wzdłuż krawędzi, żeby woda nie wlewała się do środka. Można zanurzyć głowę pod wodę i widzieć. Wykorzystujemy je, żeby w dokach sprawdzać stan kadłuba.

– Wspaniale!

– Oczywiście musiałbym pójść do kapitana, by uzyskać jego pozwolenie na wzięcie jednej z nich…

Shallan założyła ręce na piersi.

– Sprytny jesteś. Dobrze, zabieraj się za to.

Było i tak mało prawdopodobne, by udało jej się zrealizować plan bez wiedzy kapitana.

Yalb uśmiechnął się szeroko.

– Co się z wami stało w Kharbranth? Podczas pierwszego rejsu spodziewałem się, że zemdlejecie na samą myśl o opuszczeniu ojczystego kraju, taka była panienka nieśmiała.

Shallan zawahała się, po czym zarumieniła.

– To ryzykowny pomysł, prawda?

– Wiszenie za burtą płynącego statku z głową pod wodą? – spytał Yalb. – Odrobinkę.

– Sądzisz… że moglibyśmy zatrzymać statek?

Yalb roześmiał się, ale odbiegł, żeby porozmawiać z kapitanem, traktując jej pytanie jako wskazówkę, że wciąż zamierza zrealizować swój plan. Tak też zresztą było.

A co właściwie się ze mną stało? – zastanawiała się.

Odpowiedź była prosta. Utraciła wszystko. Okradła Jasnah Kholin, jedną z najpotężniejszych kobiet na świecie – a robiąc to, utraciła nie tylko jedyną szansę, by się uczyć, o czym zawsze marzyła, ale też skazała na zagładę braci i ród. Całkowicie zawiodła.

I przetrwała to.

Nie pozostała nietknięta. Niemal całkowicie utraciła wiarygodność w oczach Jasnah, czuła też, że właściwie porzuciła rodzinę. Ale coś w doświadczeniu kradzieży należącego do Jasnah Dusznika – który i tak okazał się falsyfikatem – a później niemal śmierci z rąk mężczyzny, o którym sądziła, że się w niej zakochał…

Cóż, teraz miała większe pojęcie, jak źle mogły się potoczyć sprawy. Zupełnie jakby… kiedyś bała się ciemności, ale teraz w nią wkroczyła. Doświadczyła niektórych potworności, które tam na nią czekały. Były straszliwe, ale przynajmniej już wiedziała.

Zawsze wiedziałaś, dobiegł głos z głębi jej duszy. Dorastałaś z potwornościami, Shallan. Po prostu nie pozwalasz sobie o nich pamiętać.

– O co chodzi? – spytał Tozbek, podchodząc do niej z żoną Ashlv u boku.

Drobna kobieta, ubrana w jaskrawożółtą spódnicę i bluzkę, prawie się nie odzywała. Chusta zakrywała niemal wszystkie jej włosy, poza białymi brwiami, które opadały w lokach na policzki.

– Panienko – odezwał się Tozbek – chcecie pójść popływać? Nie możecie poczekać, aż wpłyniemy do portu? Znam kilka przyjemnych miejsc, gdzie woda nie jest aż tak zimna.

– Nie zamierzam pływać – odparła Shallan, rumieniąc się jeszcze bardziej. Co by włożyła, gdyby miała pójść popływać w obecności mężczyzn? Ludzie naprawdę robili coś takiego? – Chciałam przyjrzeć się z bliska naszemu towarzyszowi.

Gestem wskazała na morską istotę.

– Panienko, wiecie, że nie pozwolę wam zrobić czegoś tak niebezpiecznego. Nawet gdybyśmy zatrzymali statek, co by się stało, gdyby bestia zrobiła wam krzywdę?

– Podobno są nieszkodliwe.

– Pojawiają się tak rzadko, więc czy możemy mieć pewność? Poza tym, w tych morzach żyją inne zwierzęta, które mogłyby was skrzywdzić. Te okolice z pewnością nawiedzają czerwonowody, a może tu być dość płytko, by pojawiły się również khornaki. – Tozbek pokręcił głową. – Przykro mi, po prostu nie mogę na to pozwolić.

Shallan zagryzła wargi. Zorientowała się, że jej serce bije zdradliwie szybko. Chciała naciskać, ale jego zdecydowane spojrzenie odebrało jej odwagę.

– Dobrze.

Tozbek uśmiechnął się szeroko.

– Pokażę wam skorupy w porcie w Amydlatn, kiedy się tam zatrzymamy, panienko. Mają dużą kolekcję!

Nie wiedziała, gdzie to jest, ale oceniając po zbitkach spółgłosek, najpewniej po thayleńskiej stronie. Tak daleko na południe to tam była większość miast. Choć Thaylenah było niemal równie zimne, jak Krainy Lodu, mieszkańcy wyraźnie je lubili.

Oczywiście, Thaylenowie byli dość dziwni. Bo jak inaczej opisać Yalba i pozostałych chodzących bez koszul w tak chłodną pogodę?

To nie oni rozważali zanurzenie w oceanie, pomyślała Shallan. Znów wyjrzała za burtę, patrząc, jak fale rozbijają się o skorupę łagodnego santhida. Czym był? Wielkoskorupem, jak straszliwe przepastne bestie ze Strzaskanych Równin? Pod spodem bardziej przypominał rybę czy może żółwia? Santhidyn były tak rzadkie – a sytuacje, gdy uczone widziały je na własne oczy, tak unikatowe – że teorie były ze sobą sprzeczne.

Westchnęła i otworzyła teczkę, po czym zabrała się za porządkowanie papierów, z których większość przedstawiała marynarzy w różnych pozach, kiedy manewrowali potężnymi żaglami, ustawiając je do wiatru. Ojciec nigdy by nie pozwolił, by spędziła dzień, patrząc na ciemnookich bez koszul. Jakże zmieniło się jej życie przez ten krótki czas.

Pracowała nad szkicem skorupy santhida, kiedy na pokład wkroczyła Jasnah.

Podobnie jak Shallan, Jasnah nosiła havah, tradycyjną vorińską suknię o specyficznym kroju. Rąbek sięgał do samej ziemi, a dekolt niemal pod szyję. Niektórzy z Thaylenów – kiedy sądzili, że ich nie słyszy – nazywali ten strój pruderyjnym. Shallan się z tym nie zgadzała, havah nie była pruderyjna, lecz elegancka. Jedwab podkreślał figurę, zwłaszcza klatkę piersiową, a sposób, w jaki marynarze gapili się na Jasnah, świadczył, że nie uważali sukni za mało twarzową.

Jasnah była ładna. Kobieca figura, śniada cera. Idealne brwi, wargi pomalowane ciemnoczerwoną szminką, włosy zaplecione w warkocz. Choć Jasnah była dwa razy starsza od Shallan, jej dojrzałą urodę należało podziwiać, może nawet jej zazdrościć. Dlaczego ona musiała być tak doskonała?

Jasnah ignorowała spojrzenia marynarzy. Nie chodziło o to, że ich nie zauważała. O nie, ona zauważała wszystko i wszystkich. Po prostu nie obchodziło jej, jak ją postrzegają mężczyźni.

Nie, to nieprawda, pomyślała Shallan, gdy Jasnah podeszła do niej. Nie poświęciłaby tyle czasu na czesanie włosów i nakładanie makijażu, gdyby nie obchodziło jej, jak jest postrzegana. W tym aspekcie Jasnah była zagadką. Z jednej strony wydawała się uczoną zajętą wyłącznie badaniami. Z drugiej, starannie pielęgnowała aurę opanowania i godności, która pasowała królewskiej córce – a czasami wykorzystywała je jak pałkę.

– Tu jesteś – powiedziała Jasnah, podchodząc do Shallan.

Fontanna piany wybrała tę właśnie chwilę, by poderwać się do góry i ją opryskać. Jasnah zmarszczyła czoło na widok kropli wody na jedwabiu, po czym spojrzała znów na Shallan i uniosła brew.

– Jak mogłaś zauważyć, na statku są dwie bardzo przyzwoite kajuty, które sporym kosztem dla nas wynajęłam.

– Owszem, ale one są w środku.

– Jak to zwykle pokoje.

– Większość życia spędziłam w środku.

– A jeśli zamierzasz być uczoną, to spędzisz go jeszcze więcej.

Shallan zagryzła wargi, czekając na polecenie zejścia pod pokład. Co zadziwiające, nie usłyszała go. Jasnah gestem wezwała kapitana Tozbeka, a on wypełnił polecenie i podszedł potulnie, z czapką w dłoniach.

– Tak, jasności? – spytał.

– Poprosiłabym o jeszcze jedno takie… siedzisko – powiedziała Jasnah, wskazując na skrzynię Shallan.

Jeden z ludzi Tozbeka pośpiesznie przywiązał kolejną skrzynię. Czekając na przygotowanie siedzenia, Jasnah gestem poprosiła Shallan o szkice. Przyjrzała się rysunkowi santhida, po czym wyjrzała za burtę.

– Nic dziwnego, że marynarze zrobili takie zamieszanie.

– To szczęście, jasności! – powiedział jeden z marynarzy. – Dobry omen dla waszej wyprawy, nie sądzicie?

– Przyjmę wszystko, co przyniesie mi los, Nanhelu Eltorvie – odpowiedziała. – Dziękuję za siedzisko.

Marynarz ukłonił się niezręcznie i wycofał.

– Uważasz ich za głupców wierzących w przesądy – zauważyła cicho Shallan, odprowadzając marynarza wzrokiem.

– Z tego, co widziałam – stwierdziła Jasnah – ci marynarze są ludźmi, którzy znaleźli cel w życiu i teraz czerpią z niego prostą radość. – Spojrzała na kolejny rysunek. – Wielu ludzi nie wykorzystuje życia tak dobrze. Kapitan Tozbek ma udaną załogę. Dobrze, że mi o nich powiedziałaś.

Shallan uśmiechnęła się.

– Nie odpowiedziałaś na moje pytanie.

– Nie zadałaś pytania – odparła Jasnah. – Te szkice są jak zawsze świetne technicznie, Shallan, ale czy nie miałaś czytać?

– Ja… miałam problem ze skupieniem.

– Wyszłaś więc na pokład, by szkicować młodych mężczyzn pracujących bez koszul. I spodziewałaś się, że to ci pomoże się skupić?

Na twarzy Shallan pojawił się rumieniec. Jasnah tymczasem zatrzymała się nad jednym z arkuszy. Dziewczyna siedziała cierpliwie – ojciec dobrze ją w tym wyszkolił – aż Jasnah odwróciła go w jej stronę. Oczywiście, rysunek przedstawiający Cieniomorze.

– Nie złamałaś mojego polecenia, by nie zaglądać więcej do tej krainy? – spytała Jasnah.

– Nie, jasności. Narysowałam to ze wspomnień swojego pierwszego… potknięcia.

Jasnah opuściła arkusz. Shallan wydawało się, że na twarzy kobiety maluje się jakieś uczucie. Czyżby zastanawiała się, czy może uwierzyć jej na słowo?

– Zakładam, że to właśnie cię dręczy? – spytała Jasnah.

– Tak, jasności.

– W takim razie sądzę, że powinnam ci to wyjaśnić.

– Naprawdę? Zrobiłabyś to?

– Nie musisz być tak zaskoczona.

– Wydaje mi się, że to bardzo potężna wiedza – stwierdziła Shallan. – To, jak zakazałaś mi… Założyłam, że wiedza o istnieniu tego miejsca to tajemnica, a w każdym razie coś, o czym nie powinien dowiedzieć się ktoś w moim wieku.

Jasnah pociągnęła nosem.

– Odkryłam, że odmowa wyjawienia tajemnic młodym ludziom sprawia, iż stają się bardziej skłonni do pakowania się w kłopoty, nie mniej. Twój eksperyment wskazuje, że już wpakowałaś się w to wszystko… jak ja przed laty, jeśli chcesz wiedzieć. Bolesne doświadczenia uświadomiły mi, że Cieniomorze bywa niebezpieczne. Jeśli nie rozjaśnię twojej ignorancji, będę się winić, jeśli dasz się tam zabić.

– Czyli odpowiedziałabyś mi, gdybym zapytała wcześniej podczas naszej podróży?

– Pewnie nie – przyznała Jasnah. – Musiałam zobaczyć, jak skłonna jesteś mnie posłuchać. Tym razem.

Shallan oklapła i stłumiła pragnienie, by zauważyć, że w czasach, gdy była pracowitą i posłuszną podopieczną, Jasnah nie zdradziła jej aż tak wielu tajemnic.

– Co to w takim razie jest? To… miejsce.

– Tak naprawdę to nie jest miejsce – stwierdziła Jasnah. – Nie w taki sposób, jak zazwyczaj rozumiemy to pojęcie. Cieniomorze jest tutaj, wszędzie wokół nas, w tej chwili. Wszystkie rzeczy istnieją w nim w pewnej postaci, podobnie jak wszystkie rzeczy istnieją tutaj.

Shallan zmarszczyła czoło.

– Ja nie…

Jasnah uniosła palec, by ją uciszyć.

– Wszystko składa się z trzech elementów: duszy, ciała i umysłu. Miejsce, które widziałaś, Cieniomorze, jest tym, co nazywamy Krainą Umysłu, miejscem myśli. Wszędzie wokół nas widzisz świat materialny. Możesz go dotknąć, widzieć, słyszeć. Tak twoje materialne ciało doświadcza świata. Cieniomorze zaś, cóż, to sposób, w jaki twoja umysłowa jaźń, twoja nieświadomość, doświadcza świata. Poprzez ukryte zmysły, które dotykają tej krainy, wyciągasz nieoczywiste wnioski i wyrażasz nadzieje. Najprawdopodobniej przez te właśnie zmysły ty, Shallan, tworzysz sztukę.

Statek wbił się w falę, woda zalała dziób. Shallan wytarła kropelkę słonej wody z policzka, próbując rozważyć to, co właśnie powiedziała Jasnah.

– To prawie wcale nie miało dla mnie sensu, jasności.

– Miałam taką nadzieję – odparła kobieta. – Poświęciłam sześć lat badaniu Cieniomorza i wciąż nie do końca wiem co o nim sądzić. Będę ci musiała towarzyszyć podczas pierwszych kilku odwiedzin w tym miejscu, zanim zrozumiesz, choć w części, jego prawdziwe znaczenie.

Jasnah skrzywiła się na tę myśl. Shallan zawsze zaskakiwało, gdy widziała malujące się na jej twarzy uczucia. Emocje były czymś, do czego mogła się odnieść, czymś ludzkim – Shallan zaś postrzegała Jasnah Kholin jako istotę niemal boską. Po namyśle stwierdziła, że to dziwny sposób postrzegania zadeklarowanej ateistki.

– Posłuchaj mnie tylko – stwierdziła Jasnah. – Moje własne słowa zdradzają moją niewiedzę. Powiedziałam ci, że Cieniomorze nie jest miejscem, a jednak zaraz sama je tak nazwałam. Mówię o tym, że je odwiedzimy, choć jest wszędzie wokół nas. Po prostu nie mamy właściwej terminologii, by o nim rozmawiać. Spróbujmy innego podejścia. Jasnah wstała, a Shallan pośpieszyła za nią. Przeszły wzdłuż relingu, czując, jak pokład kołysze się pod ich stopami. Marynarze ustępowali Jasnah drogi i kłaniali się. Traktowali ją z takim szacunkiem, jakby była królem. Jak to robiła? Jak mogła tak doskonale panować nad otoczeniem, a jednocześnie sprawiać wrażenie, że nic nie robi?

– Spojrzyj w głąb wody – powiedziała Jasnah, gdy dotarły do dziobu. – Co widzisz?

Shallan zatrzymała się przy relingu i wpatrzyła w błękitne wody, pieniące się, gdy przebijał je dziób statku. Tu, na dziobie, widziała głębię. Niezgłębiony przestwór, który rozciągał się nie tylko dookoła, ale też w dół.

– Widzę wieczność – stwierdziła Shallan.

– Słowa prawdziwej artystki – zauważyła Jasnah. – Ten statek żegluje po głębinach, których nie poznamy. Pod tymi falami kryje się tętniący życiem niewidzialny świat.

Jasnah pochyliła się i chwyciła reling jedną dłonią odkrytą, a jedną zasłoniętą rękawem. Spojrzała przed siebie. Nie na głębiny i nie na ląd wyłaniający się na południe i na północ od nich. Patrzyła na wschód. W stronę burz.

– Istnieje cały świat, Shallan – powiedziała – którego powierzchnię nasze umysły jedynie muskają. Świat głębokich, ważnych myśli. Świat stworzony przez głębokie, ważne myśli. Kiedy widzisz Cieniomorze, wchodzisz w te głębiny. To miejsce jest dla nas w niektórych aspektach obce, choć jednocześnie to my je stworzyliśmy. Z pewną pomocą.

– My to zrobiliśmy?

– Czym są spreny? – spytała Jasnah.

Pytanie zaskoczyło Shallan, ale była już przyzwyczajona do trudnych pytań zadawanych przez Jasnah. Poświęciła trochę czasu, by rozważyć odpowiedź.

– Nikt nie wie, czym są spreny – powiedziała w końcu – choć wielu filozofów wyraża różne opinie na temat…

– Nie – przerwała Jasnah. – Czym one są?

– Ja… – Shallan podniosła wzrok na parę wiatrosprenów, które wirowały w powietrzu nad nimi, malutkie świetliste wstęgi, emanujące słabym blaskiem i tańczące wokół siebie. – To żyjące idee.

Jasnah gwałtownie odwróciła się w jej stronę.

– Co się stało? – spytała zaskoczona Shallan. – Pomyliłam się?

– Nie. Masz rację. – Kobieta zmrużyła oczy. – Jak się domyślam, spreny są elementem Krainy Umysłu, który przeniknął do świata materialnego. To koncepcje, które zyskały odrobinę ludzkiej świadomości, być może nie bez udziału ludzi. Wyobraź sobie często złoszczącego się mężczyznę. Jego przyjaciele i rodzina mogą zacząć traktować tę złość jako bestię, coś, co go opętało, jako coś zewnętrznego wobec niego. Ludzie personifikują. Mówimy o wietrze, jakby miał własną wolę. Spreny są tymi ideami… ideami zbiorowego ludzkiego doświadczenia… które jakimś sposobem ożyły. Cieniomorze to miejsce, gdzie to się zaczyna i należy do nich. Choć my je stworzyliśmy, one nadały mu kształt. Tam żyją, tam władają, w swoich własnych miastach.

– Miastach?!

– Tak – potwierdziła Jasnah, znów wpatrując się w ocean. Wydawała się zaniepokojona. – Spreny są niezmiernie różnorodne. Niektóre są równie inteligentne, jak ludzie, i tworzą miasta. Inne przypominają ryby, płynące z prądem.

Shallan pokiwała głową. Choć tak naprawdę niewiele pojmowała z tego wszystkiego, nie chciała, by Jasnah przestała mówić. Takiej wiedzy Shallan potrzebowała, tego właśnie pragnęła.

– Czy to ma coś wspólnego z twoimi odkryciami? Z parshmenami, Pustkowcami?

– Nie umiem tego jeszcze ocenić. Spreny nie zawsze dużo mówią. Czasami nie wiedzą. W innych kwestiach mi nie ufają, ze względu na starożytną zdradę.

Dziewczyna zmarszczyła czoło i spojrzała na nauczycielkę.

– Zdradę?

– Mówią mi o niej – stwierdziła Jasnah – ale nie chcą powiedzieć, na czym polegała. Złamaliśmy przysięgę i w ten sposób ogromnie je obraziliśmy. Sądzę, że część z nich umarła, choć nie mam pojęcia, jak koncepcja może umrzeć. – Z poważną miną odwróciła się do Shallan. – Rozumiem, że to przytłaczające. Będziesz musiała się tego wszystkiego nauczyć, jeśli masz mi pomóc. Wciąż tego pragniesz?

– A czy mam wybór?

Kąciki warg Jasnah wygięły się w lekkim uśmiechu.

– Wątpię. Dusznikujesz sama z siebie, bez pomocy fabriala. Jesteś taka jak ja.

Shallan wpatrywała się w wodę. Taka jak ja. Co to znaczyło? Dlaczego…

Zamarła i zamrugała. Przez chwilę wydawało się, że zobaczyła ten sam wzór, co wcześniej, ten, który wybrzuszył jej rysunek. Tym razem był na wodzie, utworzony w niemożliwy sposób na powierzchni fali.

– Jasności… – zaczęła mówić i oparła palce na ramieniu Jasnah. – Wydaje mi się, że zobaczyłam coś na wodzie. Wzór z ostrych linii, jak labirynt.

– Pokaż mi, gdzie.

– Był na jednej z fal, już ją minęliśmy. Ale chyba widziałam go wcześniej, na jednym z arkuszy papieru. Czy to coś znaczy?

– Z całą pewnością. Muszę przyznać, Shallan, że nasze przypadkowe spotkanie uważam za zaskakujące. Aż podejrzane.

– Jasności?

– One miały w tym swój udział – stwierdziła Jasnah. – Sprowadziły cię do mnie. I wydaje się, że nadal cię obserwują. Innymi słowy, Shallan, już nie masz wyboru. Przeszłość powraca, a ja nie uważam tego za dobry znak. Tak działa instynkt samozachowawczy. Spreny muszą wyczuwać nieuchronne niebezpieczeństwo, więc wracają do nas. Musimy skupić się na Strzaskanych Równinach i Urithiru. Minie wiele czasu, zanim powrócisz do ojczyzny.

Shallan pokiwała głową.

– To cię martwi – stwierdziła Jasnah.

– Tak, jasności. Moja rodzina…

Shallan czuła się jak zdrajca, porzucając braci, choć to od niej zależał ich majątek. Napisała do nich i wyjaśniła, bez podawania szczegółów, że była zmuszona do zwrotu skradzionego Dusznika – a teraz musiała pomóc Jasnah w badaniach.

Odpowiedź Balata była w pewnym sensie pozytywna. Powiedział, że cieszy się, że choć jedno z nich uniknęło losu, który czeka ich ród. Myślał, że wszyscy pozostali – trzech braci i narzeczona Balata – są skazani na zagładę.

Mogli mieć rację. Z jednej strony przytłaczające długi ojca, z drugiej zniszczony Dusznik. Grupa, która go dała, chciała odzyskać swoją własność.

Niestety, Shallan była przekonana, że misja Jasnah ma ogromną wagę. Pustkowcy mieli wkrótce powrócić – w rzeczywistości nie byli odległym zagrożeniem z opowieści. Przez całe stulecia żyli pośród ludzi. Łagodni, cisi parshmeni, którzy pracowali jako idealni słudzy i niewolnicy, byli tak naprawdę niszczycielami.

Powstrzymanie katastrofy, jaką stanowiłby powrót Pustkowców, było ważniejszym obowiązkiem niż ochrona braci. Nadal czuła ból, gdy musiała to przyznać.

Jasnah przyjrzała jej się uważnie.

– Co się tyczy twojej rodziny, Shallan, podjęłam pewne działania.

– Działania? – spytała dziewczyna, chwytając wyższa kobietę za ramię. – Pomogłaś moim braciom?

– W pewnym sensie – odparła Jasnah. – Jak przypuszczam, bogactwo tak naprawdę nie załatwi tego problemu, choć wysłałam im drobny upominek. Z tego, co mówiłaś, prawdziwe źródła kłopotów twojej rodziny są dwa. Po pierwsze, Duchokrwiści i ich pragnienie odzyskania Dusznika, który uszkodziliście. Po drugie, twój ród nie ma sojuszników i popadł w długi.

Jasnah wyjęła arkusz papieru.

– To – mówiła dalej – fragment rozmowy z matką, którą tego ranka przeprowadziłam przez łączotrzcinę.

Shallan przejrzała ją, zauważyła opis uszkodzonego Dusznika i prośbę Jasnah o pomoc.

„To się dzieje częściej niż ci się wydaje”, odpisała Navani. „Problem wynika prawdopodobnie z ustawienia opraw klejnotów. Przywieź mi urządzenie, a zobaczymy”.

– Moja matka – powiedziała Jasnah – jest sławną artifabrianką. Podejrzewam, że naprawi twój Dusznik. Możemy odesłać go do twoich braci, a oni oddadzą go właścicielom.

– Pozwoliłabyś mi na to? – spytała Shallan.

Podczas rejsu Shallan ostrożnie próbowała zdobyć więcej informacji na temat tej grupy, chciała bowiem zrozumieć ojca i jego motywację. Jasnah twierdziła, że nie wie o nich zbyt wiele, poza tym, że pragnęli poznać wyniki jej badań i byli gotowi ją zabić.

– Nie chciałabym, żeby mieli dostęp do tak cennego urządzenia – odparła Jasnah. – Ale nie mam czasu, by bezpośrednio chronić twoją rodzinę. To dobre rozwiązanie, zakładając, że twoim braciom uda się kupić jeszcze trochę czasu. Jeśli muszą, niech powiedzą prawdę… że wiedząc, iż jestem uczoną, zgłosiłaś się do mnie i poprosiłaś, bym naprawiła Dusznik. Może to na razie ich zadowoli.

– Dziękuję, jasności.

Na burze. Gdyby powiedziała Jasnah prawdę w chwili, kiedy ta ją przyjęła, byłoby o wiele łatwiej.

Spojrzawszy znów na papier, Shallan zwróciła uwagę na dalszy ciąg rozmowy. „Co się tyczy tej drugiej kwestii”, napisała Navani, „sugestia bardzo mi się podoba. Wierzę, że uda mi się przekonać chłopaka, żeby choć ją rozważył, gdyż jego ostatni romans zakończył się dość gwałtownie – jak to mu się często zdarza – na początku tego tygodnia”.

– O co chodzi z tą drugą częścią? – spytała Shallan, wskazując na te słowa.

– Samo zaspokojenie Duchokrwistych jeszcze nie uratuje twojego rodu – odparła Jasnah. – Wasze długi są zbyt wielkie, zwłaszcza że działania twojego ojca zraziły tak wielu. Dlatego zaaranżowałam potężny sojusz dla twojego rodu.

– Sojusz? W jaki sposób?

Jasnah odetchnęła głęboko.

– Podjęłam wstępne kroki, by zaaranżować twoje zaręczyny z jednym z moich braci stryjecznych, synem Dalinara Kholina. Chłopak ma na imię Adolin. Jest przystojny i umie prowadzić uprzejmą rozmowę. – Zaręczyny? – powtórzyła Shallan. – Obiecałaś mu moją rękę?

– Rozpoczęłam ten proces – powiedziała Jasnah, mówiąc z nietypowym dla siebie niepokojem. – Choć Adolin bywa krótkowzroczny, ma dobre serce… równie dobre, jak jego ojciec, a nie znam innego tak dobrego mężczyzny. Uważa się go za najlepszą partię Alethkaru, a moja matka od dawna chciała znaleźć mu żonę.

– Zaręczyny – powtórzyła Shallan.

– Tak. Czy to cię niepokoi?

– To cudowne! – wykrzyknęła Shallan, mocniej chwytając Jasnah za ramię. – Takie proste. Gdybym wyszła za kogoś tak potężnego… Na burze! Nikt z Jah Keved nie ważyłby się nas tknąć. Jasności, jesteś genialna!

Jasnah wyraźnie się rozluźniła.

– Tak, no, wydawało mi się to realnym rozwiązaniem. Zastanawiałam się jednak, czy nie będziesz urażona.

– Dlaczego, na wichry, miałabym się obrazić?

– Ze względu na ograniczenie wolności, które wiąże się z małżeństwem – stwierdziła Jasnah. – A jeśli nie z tego powodu, to dlatego, że propozycja została złożona bez porozumienia z tobą. Musiałam najpierw się zorientować, czy taka możliwość w ogóle istnieje. Wszystko zaszło dalej niż się spodziewałam, gdyż moja matka podchwyciła pomysł. Navani ma… tendencję do bycia przytłaczającą.

Shallan nie umiała sobie wyobrazić, by ktokolwiek mógł przytłoczyć Jasnah.

– Ojcze Burz! Martwiłaś się, że się obrażę? Jasności, całe życie spędziłam zamknięta w posiadłości ojca… dorastałam, spodziewając się, że to on wybierze mi męża.

– Ale teraz nie pozostajesz we władzy ojca.

– Tak, i z jakże wielką mądrością zaczęłam szukać towarzysza – zauważyła Shallan. – Pierwszy mężczyzna, którego wybrałam, był nie tylko żarliwcem, ale w tajemnicy również skrytobójcą.

– Wcale ci to nie przeszkadza? – spytała Jasnah. – Pomysł, że będziesz zobowiązana wobec kogoś, a szczególnie mężczyzny?

– Przecież nie sprzedajesz mnie w niewolę – odparła dziewczyna ze śmiechem.

– Nie, raczej nie. – Jasnah otrząsnęła się i zapanowała nad sobą. – Cóż, w takim razie dam Navani znać, że zgadzasz się na zaręczyny i w ciągu jednego dnia powinnyśmy mieć gotowy kontrakt warunkowy.

Kontrakt warunkowy – w vorińskiej terminologii warunkowe zaręczyny. Praktycznie rzecz biorąc, będzie zaręczona, ale nie będzie miała żadnych praw do chwili podpisania oficjalnego aktu zaręczyn i potwierdzenia go przez żarliwców.

– Ojciec Adolina powiedział, że do niczego nie będzie go zmuszał – wyjaśniła Jasnah – choć chłopak znów jest samotny, bo udało mu się obrazić kolejną młodą damę. Tak czy inaczej, Dalinar wolał, żebyście najpierw się poznali, zanim zdecydujemy się na coś bardziej wiążącego. Nastąpiły pewne… zmiany w politycznym klimacie Strzaskanych Równin. Armia wuja poniosła wielkie straty. To kolejny powód, byśmy pośpieszyły na Równiny.

– Adolin Kholin – powiedziała Shallan, nie słuchając uważnie. – Mistrz pojedynków. I nawet Odpryskowy.

– Aha, czyli uważnie przeczytałaś księgi na temat mojego ojca i jego rodziny.

– Owszem… ale już wcześniej sporo wiedziałam o twojej rodzinie. Alethi są w centrum zainteresowania! Nawet dziewczęta z wiejskich rodów znają imiona alethyjskich książąt. – I skłamałaby, gdyby powiedziała, że jako młoda dziewczyna nie marzyła o poznaniu jednego z nich. – Ale, jasności, pewna jesteś, że ten związek ma sens? To znaczy, nie jestem szczególnie ważną jednostką.

– Owszem. Dla Adolina lepszą partią mogłaby być córka arcyksięcia. Wydaje się jednak, że zdążył już obrazić wszystkie panny z tej grupy. Chłopak, jak by to ująć, zbyt gwałtownie rzuca się w związki. Jestem pewna, że sobie z tym poradzisz.

– Ojcze Burz – westchnęła Shallan, czując, że miękną jej kolana. – On jest dziedzicem księstwa! I jednym ze spadkobierców tronu samego Alethkaru!

– Trzecim w kolejności – doprecyzowała Jasnah – po małym synku mojego brata i wuju Dalinarze.

– Jasności, muszę spytać. Dlaczego Adolin? Dlaczego nie młodszy syn? Ja… nie mam nic, co mogłabym dać Adolinowi lub jego rodowi.

– Wręcz przeciwnie – stwierdziła Jasnah – jeśli jesteś tym, kim myślę, dasz mu coś, czego nie może mu dać nikt inny. Coś o wiele ważniejszego niż bogactwa.

– A jak myślisz, kim jestem? – wyszeptała Shallan, patrząc w oczy starszej kobiecie. W końcu odważyła się zadać to pytanie.

– Teraz jesteś jedynie obietnicą – powiedziała Jasnah. – Poczwarką kryjącą potencjał wielkości. Dawniej, gdy ludzi i spreny łączyła więź, skutkiem były kobiety tańczące na niebie i mężczyźni niszczący dotykiem skały.

– Zaginieni Świetliści. Zdrajcy ludzkości.

Nie przyjmowała tego wszystkiego. Zaręczyny, Cieniomorze i spreny, i to, jej tajemnicze przeznaczenie. Wiedziała. Ale wypowiedzenie tego na głos…

Opadła na pokład, nie przejmując się, że zamoczy suknię, i oparła się o nadburcie. Jasnah pozwoliła jej się usadowić, po czym, o dziwo, sama również usiadła. Zrobiła to oczywiście bardziej elegancko, usiadła bokiem i otoczyła nogi suknią. Obie przyciągnęły spojrzenia marynarzy.

– Zjedzą mnie żywcem – jęknęła Shallan. – Alethyjski dwór. Jest najbrutalniejszy na świecie.

Jasnah prychnęła.

– Więcej w tym hałasu niż prawdziwej burzy, Shallan. Wyszkolę cię.

– Nigdy nie będę taka jak ty, jasności. Masz władzę, autorytet, bogactwo. Popatrz tylko, jak marynarze się do ciebie odnoszą.

– A czy w tej chwili wykorzystuję władzę, autorytet lub bogactwo?

– Zapłaciłaś za rejs.

– Czy ty nie płaciłaś za kilka rejsów tym statkiem? – spytała Jasnah. – Nie traktowali cię tak samo jak mnie?

– Nie. Och, lubią mnie, owszem. Ale nie mam twojego ciężaru, Jasnah.

– Zakładam, że nie chciałaś zasugerować niczego związanego z moją figurą – powiedziała Jasnah ze śladem uśmiechu. – Rozumiem twoją argumentację, Shallan. Jest jednak całkowicie błędna.

Dziewczyna spojrzała na nią. Jasnah siedziała na pokładzie statku jakby to był tron, z wyprostowanymi plecami, uniesioną głową, władczo. Shallan podciągnęła kolana do brody i objęła nogi pod kolanami. Nawet siedziały inaczej. Zupełnie nie przypominała tej kobiety.

– Jest pewna tajemnica, którą musisz poznać, dziecko – powiedziała Jasnah. – Tajemnica ważniejsza od tych związanych z Cieniomorzem i sprenami. Władza to iluzja percepcji.

Shallan zmarszczyła czoło.

– Nie zrozum mnie źle – mówiła dalej Jasnah. – Niektóre rodzaje władzy są prawdziwe: władza nad armią, zdolność Dusznikowania. Jednak wykorzystuje się je rzadziej niż myślisz. W większości kontaktów międzyludzkich to coś, co nazywamy władzą, autorytetem, istnieje tylko w taki sposób, w jaki jest postrzegane. Mówisz, że mam bogactwo. To prawda, ale widziałaś też, że rzadko z niego korzystam. Mówisz, że mam autorytet jako królewska siostra. Owszem. A jednak załoga tego statku traktowałaby mnie dokładnie tak samo, gdybym była żebraczką, która przekonała ich, że jest siostrą króla. W tym wypadku mój autorytet nie jest prawdziwy. To opary, iluzja. Umiem stworzyć tę iluzję dla nich, podobnie jak ty.

– Nie jestem przekonana, jasności.

– Wiem. Gdybyś była, już byś to zrobiła. – Jasnah wstała, wygładziła suknię. – Powiesz mi, jeśli znów zobaczysz ten wzór… ten, który pojawił się na falach?

– Tak, jasności – odpowiedziała nieobecnym tonem Shallan.

– W takim razie resztę dnia możesz poświęcić sztuce. Muszę się zastanowić, jak najlepiej uczyć cię o Cieniomorzu.

Kobieta wycofała się, skinieniem głowy odpowiadając na ukłony mijanych marynarzy, i znów zniknęła pod pokładem.

Shallan wstała, obróciła się i chwyciła reling po obu stronach bukszprytu. Ocean rozciągał się przed nią, falowanie, zapach chłodnej świeżości. Rytmiczne uderzenia, gdy statek przecinał fale.

Słowa Jasnah walczyły w jej głowie jak węgorze niebieskie nad jednym szczurem. Miasta sprenów? Cieniomorze, kraina, która była tutaj, lecz niewidzialna? Shallan, nagle zaręczona z najważniejszym kawalerem na świecie?

Opuściła dziób i ruszyła wzdłuż burty, przeciągając swobodną dłonią po relingu. Jak postrzegali ją marynarze? Uśmiechali się, machali. Lubili ją. Yalb, wiszący leniwie na pobliskiej linie, zawołał do niej, informując ją, że w następnym porcie była rzeźba, którą koniecznie musi zobaczyć.

– To taka wielka stopa, panienko! Sama stopa! Nigdy nie dokończyli grzmiącej rzeźby…

Uśmiechnęła się do niego i ruszyła dalej. Czy chciała, by patrzyli na nią jak na Jasnah? Cały czas przestraszeni i zmartwieni, że mogą zrobić coś niewłaściwego? Czy to była władza?

Kiedy wypłynęłam z Vedenaru, pomyślała, docierając do swojej skrzyni, kapitan ciągle zachęcał mnie do powrotu do domu. Postrzegał moją misję jako szaleństwo.

Tozbek zawsze zachowywał się tak, jakby robił jej przysługę, płynąc z nią za Jasnah. Czy powinna cały czas mieć uczucie, że narzucała się jemu i jego załodze, kiedy ich wynajęła? Owszem, dostała rabat ze względu na wcześniejsze interesy kapitana z jej ojcem – ale i tak to ona ich zatrudniała.

Pewnie tak właśnie zachowywali się thayleńscy kupcy. Jeśli kapitanowi udało się sprawić, by klient poczuł, że się narzuca, dostawał więcej. Lubiła go, ale ich kontakty pozostawiały nieco do życzenia. Jasnah nigdy by się nie zgodziła na takie traktowanie.

Santhid wciąż płynął obok nich. Wyglądał jak niewielka ruchoma wyspa, jego grzbiet porastały wodorosty, a ze skorupy wystawały nieduże kryształy.

Shallan odwróciła się i ruszyła w stronę rufy, gdzie kapitan Tozbek rozmawiał z jednym z matów, wskazując mapę pokrytą glifami.

– Jedno ostrzeżenie, panienko – powiedział. – Wkrótce porty staną się mniej przyjemne. Opuścimy Cieśninę Długobrewych i popłyniemy wzdłuż wschodniej krawędzi kontynentu, w stronę Nowego Natananu. Aż do Płytkich Krypt nie ma nic ciekawego, a i one nie robią zbyt dobrego wrażenia. Nawet swojego brata nie puściłbym tam na brzeg bez strażników, a on gołymi rękami zabił siedemnastu mężczyzn.

– Rozumiem, kapitanie – stwierdziła Shallan. – I dziękuję. Zmieniłam swoją wcześniejszą decyzję. Musisz zatrzymać statek, żebym mogła przyjrzeć się okazowi, który płynie obok nas.

Westchnął, uniósł dłoń i przeciągnął palcami wzdłuż jednej ze sztywnych brwi – podobnie jak inni mężczyźni bawili się wąsami.

– Jasności, to nie jest wskazane. Ojcze Burz! Jeśli wrzucę was do oceanu…

– To będę mokra – powiedziała Shallan. – Stanu tego doświadczyłam kilka razy w życiu.

– Nie, po prostu nie mogę na to pozwolić. Jak już powiedziałem, pokażemy wam skorupy…

– Nie możesz na to pozwolić? – przerwała Shallan.

Patrzyła na niego z, jak liczyła, zdziwioną miną, i miała nadzieję, że nie widać jej mocno zaciśniętych dłoni. Na burze, nienawidziła konfrontacji.

– Nie byłam świadoma, że wypowiedziałam prośbę, na którą mógłbyś się zgodzić lub nie, kapitanie. Zatrzymaj statek. Opuść mnie. To polecenie.

Próbowała to powiedzieć z równym naciskiem, jak Jasnah. Kobieta umiała wywołać wrażenie, że łatwiej byłoby się sprzeciwić arcyburzy niż jej.

Tozbek przez chwilę bezgłośnie poruszał ustami, jakby jego ciało próbowało dalej się sprzeciwiać, ale umysł zwolnił.

– To mój statek… – powiedział w końcu.

– Twojemu statkowi nic się nie stanie – powiedziała Shallan. – Pośpieszmy się, kapitanie. Nie chciałabym opóźnić dotarcia do portu.

Opuściła go i z bijącym sercem oraz drżącymi rękami podeszła do skrzynki. Usiadła, częściowo dla uspokojenia.

Tozbek z wyraźną irytacją zaczął wydawać rozkazy. Opuszczono żagle, statek zwolnił. Shallan odetchnęła, czując się jak idiotka.

A jednak to, o czym mówiła Jasnah, zadziałało. Sposób, w jaki Shallan się zachowała, stworzył coś w oczach Tozbeka. Iluzję? Może jak same spreny? Ożywione fragmenty ludzkich oczekiwań?

Santhid zwolnił razem z nimi. Nieco zdenerwowana Shallan wstała, gdy marynarze zbliżyli się z liną. Niechętnie zawiązali na końcu pętlę, w którą mogła wsunąć stopę, później wyjaśnili, że kiedy będzie opuszczana, powinna mocno trzymać linę. Zawiązali drugą, cieńszą linę, wokół jej talii – sposób, by wciągnąć ją, mokrą i upokorzoną, z powrotem na pokład. W ich oczach było to nieuniknione.

Zdjęła buty, po czym zgodnie z poleceniem przeszła przez reling. Czy wcześniej było tak wietrznie? Na chwilę zakręciło jej się w głowie, gdy tak stała, zaciskając palce w skarpetkach na wąskiej krawędzi, a jej suknia łopotała na wietrze. Podleciał do niej wiatrospren, po chwili przyjął kształt twarzy wyłaniającej się z chmur. Na burze, niech ten stwór się nie wtrąca. Czy to ludzka wyobraźnia nadała sprenom skłonność do psot?

Niepewnie stanęła w pętli, gdy marynarze opuścili ją do jej stóp, a później Yalb podał Shallan maskę, o której mówił wcześniej.

Spod pokładu wyszła Jasnah, rozejrzała się zdezorientowana. Zobaczyła Shallan podnoszoną nad pokład i uniosła brew.

Dziewczyna wzruszyła ramionami i gestem kazała się opuścić.

Nie pozwoliła sobie poczuć się głupio, gdy powoli opadała w stronę wody i rzadkiego zwierzęcia unoszącego się na falach. Mężczyźni zatrzymali ją stopę albo dwie nad powierzchnią, a wtedy Shallan założyła maskę, przytrzymywaną paskami i zakrywającą większość twarzy, łącznie z nosem.

– Niżej! – krzyknęła.

Wydawało jej się, że czuje niechęć w leniwym sposobie, w jaki opadała lina. Jej stopa dotknęła wody i nogę przeszyło przenikliwe zimno. Ojcze Burz! Ale nie kazała im przestać. Pozwalała, by ją opuszczali, aż jej nogi w całości zanurzyły się w lodowatej wodzie. Spódnica wydęła się w niezwykle irytujący sposób, w końcu przydeptała jej rąbek – wewnątrz pętli – by nie podniosła się wokół jej talii i nie unosiła się na powierzchni wody.

Przez chwilę walczyła z tkaniną, ciesząc się, że mężczyźni na górze nie widzą jej rumieńca. Gdy materiał namókł, stał się łatwiejszy do opanowania. W końcu Shallan udało się kucnąć, nie puszczając przy tym liny, i zanurzyć się do pasa.

Wtedy zanurzyła głowę.

Światło przenikające przez powierzchnię tworzyło świetliste, migoczące kolumny. W wodzie było życie, gorączkowe, zadziwiające życie. Malutkie rybki pływały we wszystkie strony, ogryzając dolną część skorupy, która osłaniała majestatyczną istotę. W rzeczywistości santhid był sękaty jak stare drzewo, o pofałdowanej skórze, a do tego miał opadające błękitne macki, niczym meduza, tylko o wiele grubsze. Znikały w głębinach, ciągnąc się za stworem.

Sama istota była węzłowatą, niebieskoszarą masą ukrytą pod skorupą. Pofałdowana skóra otaczała jedno wielkie oko po stronie Shallan – najpewniej drugie znajdowało się po drugiej stronie. Stwór wydawał się ociężały, a jednak majestatyczny, z wielkimi płetwami, które poruszały się jak wiosła. Otaczały go dziwne spreny o kształcie grotu strzały.

Wokół krążyły ławice ryb. Choć głębiny wydawały się puste, bezpośrednie otoczenie santhida obfitowało w życie, podobnie jak okolice statku. Ryby przepływały między santhidem i statkiem, czasem samotnie, czasem całymi falami. Czy to dlatego płynął obok statku? Ze względu na ryby i swój z nimi związek?

Spojrzała na istotę, a jej oko – wielkie jak ludzka głowa – przekręciło się w stronę Shallan, skupiło, stwór ją zobaczył. W tej chwili dziewczyna nie czuła zimna. Nie czuła zawstydzenia. Wkroczyła do świata, którego, o ile wiedziała, nie odwiedziła wcześniej żadna uczona.

Zamrugała, tworząc Wspomnienie stwora, by później go narysować.

2

Most numer cztery

Naszą pierwszą wskazówką byli Parshendi. Wiele tygodni przed tym, jak porzucili zbieranie serc klejnotów, ich wzorzec walki się zmienił. Po walce pozostawali na płaskowyżach, jakby na coś czekali.

Z osobistego dziennika Navani Kholin, Jeseses roku 1174.

Oddech.

Oddech człowieka był jego życiem. Wydychanym, odrobina po odrobinie, z powrotem na świat. Kaladin odetchnął głęboko, z zamkniętymi oczyma, i przez jakiś czas nie słyszał niczego innego. Jego własne życie. Wdech, wydech, w rytm bicia grzmotu w piersi.

Oddech. Jego własna mała burza.

Na zewnątrz przestało padać. Kaladin pozostał w ciemności. Kiedy królowie i bogaci jasnoocy umierali, ich ciał nie palono jak pospólstwa. Miast tego Dusznikowano je w kamienne lub metalowe rzeźby, na zawsze znieruchomiałe.

Ciała ciemnookich palono. Stawały się dymem, wznoszącym się w stronę nieba i tego, co tam czekało, niczym spalona modlitwa.

Oddech. Oddech jasnookich nie różnił się od ciemnookich. Nie był słodszy ani bardziej swobodny. Oddech królów i niewolników mieszał się, znów był wdychany i wydychany, raz za razem.

Kaladin wstał i otworzył oczy. Spędził arcyburzę w ciemności tego niewielkiego pomieszczenia z boku nowych koszar mostu czwartego. Samotny. Podszedł do drzwi, ale się zatrzymał. Zacisnął palce na płaszczu, który wisiał na haku. W ciemnościach nie widział ciemnoniebieskiej barwy ani glifu Kholinów – w kształcie pieczęci Dalinara – na plecach. Wydawało się, że każdą zmianę w jego życiu oznaczała burza. Ta była wielka. Otworzył drzwi i wyszedł na światło jako wolny człowiek.

Na razie zostawił płaszcz.

Most czwarty zaczął wiwatować na jego widok. Wyszli wcześniej, by wykąpać się i ogolić podczas pożegnania burzy, jak to mieli w zwyczaju. Skała golił każdego, kolejka już się prawie skończyła. Rogożerca nucił pod nosem, przesuwając brzytwą po łysiejącej głowie Drehy’ego. Powietrze pachniało wilgocią, a zalane wodą zagłębienie ogniska było jedynym śladem, jaki pozostał po potrawce, którą spożyli poprzedniego wieczoru.

W wielu aspektach to miejsce nie różniło się zbytnio od składu drzewnego, który jego ludzie niedawno opuścili. Długie, prostokątne koszary wyglądały podobnie – Dusznikowane, nie wybudowane, przypominały ogromne kamienne kłody. Po bokach miały jednak kilka mniejszych pomieszczeń dla sierżantów, z drzwiami wychodzącymi bezpośrednio na zewnątrz. Wymalowano je symbolami plutonów, które wcześniej je zamieszkiwały – ludzie Kaladina musieli je zamalować.

– Moash! – zawołał Kaladin. – Blizna, Teft!

Wszyscy trzej podbiegli do niego, rozchlapując wodę w kałużach. Mieli na sobie strój mostowych – proste spodnie odcięte pod kolanami i skórzane kamizele na nagich piersiach. Blizna chodził mimo rany stopy i bardzo starał się nie utykać. Kaladin nie kazał mu odpoczywać. Rana nie była poważna, a on go potrzebował.

– Chcę, żebyście się rozejrzeli, co dostaliśmy – powiedział Kaladin, odprowadzając ich na bok.

W koszarach mieściło się pięćdziesięciu żołnierzy i pół tuzina sierżantów. Po bokach znajdowały się kolejne koszary. Kaladin dostał cały kompleks – dwadzieścia budynków – by pomieścić nowy batalion składający się z dawnych mostowych.

Dwadzieścia budynków. Fakt, że Dalinar bez trudu znalazł kompleks dwudziestu budynków dla mostowych, świadczył o straszliwej prawdzie – cenie zdrady Sadeasa. Tysiące zabitych. W pobliżu niektórych koszar pracowały skryby, nadzorując parshmenów, którzy wynosili sterty ubrań i innych rzeczy osobistych. Własność zmarłych.

Część z tych kobiet miała zaczerwienione oczy i wydawała się wyczerpana. Sadeas uczynił tysiące kobiet w obozie Dalinara wdowami, a pewnie tyle samo dzieci sierotami. Gdyby Kaladin potrzebował kolejnego powodu, by nienawidzić tego człowieka, znalazł go tutaj, w widocznym cierpieniu tych, których mężowie zaufali mu na polu bitwy. W oczach Kaladina nie było większego grzechu od zdrady sojuszników w bitwie. Być może poza zdradą własnych ludzi – zamordowaniu ich po tym, jak w bitwie ryzykowali życie. Natychmiast poczuł gniew na myśl o Amaramie i tym, co zrobił. Piętno niewolnika znów zapłonęło na jego czole.

Amaram i Sadeas. Dwaj ludzie w życiu Kaladina, którzy prędzej czy później musieli zapłacić za to, co zrobili. Wolałby, żeby zapłacili z odsetkami.

Kaladin wciąż szedł z Teftem, Moashem i Blizną. W tych koszarach, powoli opróżnianych z rzeczy osobistych, również tłoczyli się mostowi. Wyglądali zupełnie jak mężczyźni z mostu czwartego – takie same kamizele i długie do kolan spodnie. A jednak w innych aspektach zupełnie nie przypominali drużyny mostu numer cztery. Rozczochrani, z brodami, które od wielu miesięcy nie widziały brzytwy, mieli puste spojrzenia. Zgarbione plecy. Twarze bez wyrazu.

Każdy z nich był samotny, nawet w otoczeniu towarzyszy.

– Pamiętam to uczucie – powiedział cicho Blizna. Niski, żylasty mężczyzna miał ostre rysy i ślady siwizny na skroniach, choć dopiero niedawno skończył trzydzieści lat. – Nie chcę, ale pamiętam.

– Mamy tych tutaj zmienić w armię? – spytał Moash.

– Kaladin zrobił to z mostem czwartym, prawda? – spytał Teft, unosząc palec. – Znów to zrobi.

– Przemiana kilku tuzinów ludzi to coś zupełnie innego niż przemiana setek – powiedział Moash i kopniakiem odrzucił z drogi gałąź.

Moash, wysoki i masywny, miał bliznę na brodzie, ale żadnego piętna niewolnika na czole. Chodził wyprostowany, z uniesioną głową. Pomijając ciemnobrązowe oczy, mógłby uchodzić za oficera.

Kaladin prowadził ich obok kolejnych koszar i szybko przeliczał. Prawie tysiąc mężczyzn, a choć poprzedniego dnia powiedział im, że byli wolni – i mogli wrócić do poprzedniego życia, jeśli chcieli – nieliczni wydawali się skłonni robić coś poza siedzeniem. Pierwotnie było czterdzieści drużyn mostowych, ale wielu zginęło podczas ostatniego natarcia, a w innych drużynach już wcześniej brakowało ludzi.

– Podzielimy ich na dwadzieścia drużyn – powiedział Kaladin – po około pięćdziesięciu.

Syl sfrunęła z nieba w postaci świetlistej wstęgi i zaczęła krążyć wokół niego. Mężczyźni nie pokazywali po sobie, że ją zobaczyli – dla nich była niewidzialna.

– Nie możemy osobiście szkolić każdego z tego tysiąca, a w każdym razie na początku. Wyszkolimy tych spośród nich, którzy będą chętni, a później odeślemy ich, by dowodzili i szkolili swoje własne drużyny. – To możliwe – powiedział Teft, drapiąc się po brodzie.

Najstarszy z mostowych, jako jeden z niewielu zachował brodę. Większość pozostałych zgoliła swoje jako oznakę dumy, coś, co odróżniało most czwarty od zwykłych niewolników. Teft z tego samego powodu bardzo dbał o swoją. Była jasnobrązowa, przetykana siwizną, a przycinał ją krótko, prawie jak żarliwiec.

Moash skrzywił się, spoglądając na mostowych.

– Zakładasz, że wśród nich będą jacyś „chętni”, Kaladinie. Wszyscy wydają mi się równie przybici.

– Niektórzy wciąż mają w sobie wolę walki – sprzeciwił się Kaladin, ruszając z powrotem w stronę koszar mostu czwartego. – Na początek ci, którzy wczoraj dołączyli do nas przy ognisku. Teft, musisz wybrać pozostałych. Zorganizuj i połącz drużyny, później wybierz czterdziestu mężczyzn, po dwóch z każdej drużyny, którzy jako pierwsi zostaną wyszkoleni. Będziesz dowodził tym szkoleniem. Ta czterdziestka będzie zaczynem, który wykorzystamy, by pomóc pozostałym.

– Pewnie mogę to zrobić.

– Dobrze. Dam ci kilku ludzi do pomocy.

– Kilku? – powtórzył Teft. – Przydałoby mi się więcej niż kilku…

– Kilku musi ci wystarczyć – powiedział Kaladin.

Wszedł na ścieżkę i skręcił na zachód, w stronę królewskiego kompleksu, który wznosił się na wzgórzu ponad pozostałymi obozami.

– Większość z nas będzie potrzebna, by utrzymać przy życiu Dalinara Kholina.

Moash i pozostali zatrzymali się obok niego. Kaladin patrzył na pałac. Z pewnością nie wyglądał na mieszkanie króla – tutaj wszystko budowano z kamienia.

– Jesteś skłonny zaufać Dalinarowi? – spytał Moash.

– Dla nas oddał swoje Ostrze Odprysku – zauważył Kaladin.

– Był nam to winny – powiedział Blizna i chrząknął. – Uratowaliśmy jego burzowe życie.

– To mogła być tylko poza – stwierdził Moash, zakładając ręce na piersi. – Gra polityczna, on i Sadeas próbujący się wzajemnie zmanipulować.

Syl wylądowała na ramieniu Kaladina, przyjmując postać młodej kobiety w cienkiej, zwiewnej sukni, błękitno-białej. Uniosła złożone ręce i spojrzała na królewski kompleks, gdzie udał się Dalinar.

Powiedział Kaladinowi, że zamierzał zrobić coś, co rozzłości wielu ludzi. „Zabiorę im ich gierki…”.

– Musimy utrzymać go przy życiu – powiedział Kaladin, spoglądając na pozostałych. – Nie wiem, czy mu ufam, ale jako jedyny na całych Równinach okazał choć odrobinę współczucia mostowym. Jeśli zginie, jak myślicie, ile czasu minie, zanim jego następca postanowi sprzedać nas z powrotem Sadeasowi?

Blizna prychnął pogardliwie.

– Niech spróbuje, w końcu przewodzi nam Świetlisty Rycerz.

– Nie jestem Świetlistym.

– W porządku, nieważne – powiedział Blizna. – Czymkolwiek jesteś, będą mieli problem, by nas zabrać.

– Myślisz, że pokonam ich wszystkich, Blizno? – spytał Kaladin, patrząc starszemu mężczyźnie w oczy. – Tuziny Odpryskowych? Dziesiątki tysięcy żołnierzy? Myślisz, że jeden człowiek tego dokona?

– Nie jeden człowiek – upierał się Blizna. – Ty.

– Nie jestem bogiem, Blizno – powiedział Kaladin. – Nie powstrzymam dziesięciu armii. – Odwrócił się do pozostałej dwójki. – Postanowiliśmy zostać tutaj, na Strzaskanych Równinach. Dlaczego?

– A co by nam dała ucieczka? – spytał Teft, wzruszając ramionami. – Nawet jako wolni ludzie i tak skończylibyśmy zwerbowani do takiej czy innej armii na tych wzgórzach. Albo umarlibyśmy z głodu.

Moash pokiwał głową.

– To miejsce jest równie dobre, jak wszystkie inne, tak długo, jak długo jesteśmy wolni.

– Dalinar Kholin to nasza największa szansa na prawdziwe życie – powiedział Kaladin. – Jako jego strażnicy, nie siła robocza wcielona do wojska. Wolni ludzie, mimo piętna na naszych czołach. Nikt inny nam tego nie da. Jeśli chcemy wolności, musimy utrzymać przy życiu Dalinara Kholina.

– A Skrytobójca w Bieli? – spytał cicho Blizna.

Słyszeli, co ten człowiek wyprawiał na całym świecie, zabijając królów i arcyksiążąt wszystkich nacji. Te wieści rozchodziły się po obozach, od kiedy zaczęły docierać przez łączotrzciny. Cesarz Aziru, martwy. Zamęt w Jah Keved. Pół tuzina innych narodów pozostawionych bez władcy.

– Już zabił naszego króla – stwierdził Kaladin. – Stary Gavilar był jego pierwszą ofiarą. Miejmy nadzieję, że tu już skończył. Tak czy inaczej, musimy chronić Dalinara. Za wszelką cenę.

Kiwali głową jeden po drugim, choć niechętnie. Nie miał do nich pretensji. Zaufanie do jasnookich niewiele im dało – nawet Moash, który wcześniej dobrze mówił o Dalinarze, najwyraźniej tracił do niego sympatię. I w rzeczy samej, do wszystkich jasnookich. Właściwie Kaladina zaskakiwało jego własne zaufanie. Ale niech to burza, Syl lubiła Dalinara, i to się liczyło.

– Teraz jesteśmy słabi – powiedział Kaladin, ściszając głos. – Ale jeśli na jakiś czas przystaniemy na ten układ, i będziemy chronić Kholinów, dobrze nam zapłacą. Będę mógł was wyszkolić, ale tak porządnie, jako żołnierzy i oficerów. Poza tym wyszkolimy pozostałych. Jako dwa tuziny byłych mostowych nigdy byśmy sobie nie poradzili. Ale gdybyśmy byli doskonale wyszkoloną jednostką najemników liczącą tysiąc żołnierzy, z najlepszym dostępnym wyposażeniem? Gdyby doszło do najgorszego i musielibyśmy opuścić obozy, chciałbym to zrobić jako zwarta jednostka, zahartowana i trudna do zignorowania. Dajcie mi rok z tym tysiącem, a uda mi się.

– No, i to jest plan, który mi się podoba – stwierdził Moash. – Czy nauczę się walczyć mieczem?

– Nadal jesteśmy ciemnookimi, Moashu.

– Nie ty – odezwał się stojący po drugiej stronie Blizna. – Widziałem twoje oczy podczas…

– Przestań! – Kaladin odetchnął głęboko. – Po prostu przestań. Więcej o tym nie mów.

Blizna umilkł.

– Ale zrobię was oficerami – powiedział im Kaladin. – Waszą trójkę oraz Sigzila i Skałę. Będziecie porucznikami.

– Ciemnoocy porucznicy? – spytał Blizna.

W kompaniach składających się z samych jasnookich ten stopień był często odpowiednikiem sierżanta.

– Dalinar mianował mnie kapitanem – wyjaśnił Kaladin. – To najwyższy stopień, jaki odważył się nadać ciemnookiemu. Cóż, ja muszę mieć pełną hierarchię dowodzenia dla tysiąca ludzi, więc będziemy potrzebować czegoś między sierżantem a kapitanem. To oznacza, że wasza piątka zostanie porucznikami. Dalinar mi pewnie na to pozwoli. Jeśli będziemy potrzebowali innego stopnia, mianujemy starszych sierżantów. Skała zostanie kwatermistrzem i zajmie się zapewnieniem wyżywienia dla całego tysiąca. Mianuję Lopena jego zastępcą. Teft, ty się zajmiesz wyszkoleniem. Sigzil będzie naszym sekretarzem. Jako jedyny umie czytać glify. Moash i Blizna…

Spojrzał w stronę obu mężczyzn. Jeden niski, drugi wysoki, szli w taki sam sposób, swobodnym krokiem, niebezpiecznie, z włóczniami zawsze na ramionach. Nigdy ich nie zostawiali. Ze wszystkich, których szkolił w drużynie mostu czwartego, tylko ci dwaj instynktownie rozumieli. Byli zabójcami.

Jak sam Kaladin.

– Nasza trójka – powiedział im – skupi się na ochronie Dalinara Kholina. Kiedy to tylko będzie możliwe, jeden z nas trzech będzie osobiście go strzegł. Często jeden z pozostałych dwóch będzie pilnował jego synów, ale nie dajcie się zwieść, to Czarnego Ciernia mamy utrzymać przy życiu. Za wszelką cenę. On jest jedyną gwarancją wolności dla mostu czwartego.

Pozostali pokiwali głowami.

– Dobrze – stwierdził Kaladin. – Chodźmy po pozostałych. Czas, żeby świat zobaczył was takimi, jakimi ja was widzę.

* * *

Za zgodą wszystkich, Hobber usiadł jako pierwszy, żeby zrobić sobie tatuaż. Szczerbaty mężczyzna był jednym z pierwszych, którzy uwierzyli w Kaladina. Kaladin dobrze pamiętał ten dzień – wyczerpany po biegu z mostem, marzył tylko, żeby się położyć i gapić w niebo. Miast tego zdecydował uratować Hobbera, zamiast pozwolić mu umrzeć. Tamtego dnia uratował również siebie.

Reszta drużyny mostu czwartego stała w namiocie dookoła Hobbera, przyglądając się w milczeniu, jak tatuażystka pracuje na jego czole, zasłaniając piętno niewolnika glifami, które przygotował Kaladin. Hobber od czasu do czasu krzywił się z bólu, ale cały czas się uśmiechał. Kaladin słyszał kiedyś, że bliznę można zasłonić tatuażem i okazało się, że rzeczywiście to działa. Po wpuszczeniu tuszu, to glify przyciągały wzrok i ledwie było widać, że pod spodem jest blizna.

Po zakończeniu pracy tatuażystka wyjęła lustro, by Hobber mógł się przejrzeć. Mostowy z wahaniem dotknął czoła. Skóra była zaczerwieniona od ukłuć, ale ciemny tatuaż doskonale zasłaniał piętno niewolnika.

– Co to oznacza? – spytał Hobber ze łzami w oczach.

– Wolność – odpowiedział Sigzil, zanim Kaladin zdążył to zrobić. – Glif oznacza wolność.

– Te mniejsze na górze – powiedział Kaladin – oznaczają datę, kiedy zostałeś uwolniony, i tego, kto cię uwolnił. Nawet jeśli zgubisz potwierdzenie wyzwolenia, ktokolwiek spróbuje uwięzić cię jako uciekiniera, bez trudu znajdzie dowód, że tak nie jest. Może zwrócić się do skryb Dalinara Kholina, które zachowają kopię twojego potwierdzenia.

Hobber pokiwał głową.

– Dobrze, ale to za mało. Dodajcie do tego „Most czwarty”.

– Chcesz dać do zrozumienia, że zostałeś wyzwolony z mostu czwartego?

– Nie. Nie zostałem uwolniony z mostu czwartego, lecz przez niego. Za nic nie oddałbym czasu, który tu spędziłem.

Gadał jak szaleniec. Most numer cztery oznaczał śmierć – dziesiątki mężczyzn zginęło, biegając z tym przeklętym mostem. Nawet kiedy Kaladin postanowił ich uratować, stracił stanowczo zbyt wielu. Hobber byłby głupcem, gdyby nie wykorzystał okazji do ucieczki.

A jednak siedział uparcie dopóki Kaladin nie narysował odpowiednich glifów dla tatuażystki – spokojnej, krępej ciemnookiej kobiety, która wyglądała, jakby sama jedna mogła podnieść most. Usiadła na zydlu i zaczęła dodawać dwa glify do czoła Hobbera, tuż pod tym oznaczającym wolność. Przez cały czas wyjaśniała – znowu – że miejsce tatuażu będzie przez wiele dni obolałe i w jaki sposób Hobber powinien o nie dbać.

Przyjął nowy tatuaż z uśmiechem na twarzy. Czysta głupota, ale inni tylko pokiwali głowami i ściskali ramię Hobbera. Kiedy on skończył, jego miejsce pośpiesznie zajął Blizna i zażądał tego samego kompletnego zestawu tatuaży.

Kaladin cofnął się nieco, założył ręce na piersi i potrząsnął głową. Za namiotem na ruchliwym targowisku sprzedawano i kupowano. „Obóz” był tak naprawdę miastem, wybudowanym po wewnętrznej stronie przypominającej krater olbrzymiej formacji skalnej. Przedłużająca się wojna na Strzaskanych Równinach przyciągała wszelkiego rodzaju kupców, jak również rzemieślników, artystów, a nawet rodziny z dziećmi.

W pobliżu stał Moash, na jego twarzy malował się niepokój. Nie był jedynym z drużyny, który nie miał piętna niewolnika. Teft też go nie miał. Zostali mostowymi, choć nie byli wcześniej niewolnikami. W obozie Sadeasa bieganie z mostem było karą za różnego rodzaju wykroczenia.

– Jeśli nie macie piętna niewolnika – powiedział głośno Kaladin – nie musicie robić sobie tatuażu. I tak jesteście z nami.

– Nie – powiedział Skała – ja sobie to zrobię.

Usiadł po Bliźnie i zrobił sobie tatuaż na czole, choć nie miał piętna. W rzeczy samej, wszyscy, którzy nie zostali napiętnowani – w tym Beld i Teft – zrobili sobie tatuaże na czołach.

Tylko Moash zdecydował się na tatuaż na ramieniu. Dobrze. W przeciwieństwie do większości z nich nie będzie musiał chodzić ze znakiem niewolnictwa na czole.

Moash wstał, a jego miejsce zajął kolejny mężczyzna. Miał marmurkową, czerwono-czarną skórę. Mostowi byli różnorodną gromadką, ale Shen był wśród nich wyjątkowy. Parshmen.

– Nie mogę go wytatuować – stwierdziła artystka. – To własność.

Kaladin otworzył usta, ale inni mostowi go uprzedzili.

– Został uwolniony, jak my – powiedział Teft.

– Jest jednym z drużyny – dodał Hobber. – Zrób mu tatuaż, bo nie zobaczysz ani kuli od żadnego z nas.

Od razu się zarumienił i posłał spojrzenie Kaladinowi – który miał zapłacić za wszystko, wykorzystując kule otrzymane od Dalinara Kholina.

Inni mostowi również się odezwali i tatuażystka w końcu poddała się z westchnieniem. Przyciągnęła zydel i zaczęła pracować na czole Shena.

– I tak go nie będzie widać – mruknęła, choć Sigzil miał niemal równie ciemną skórę jak Shen, a tatuaż był widoczny.

W końcu Shen popatrzył w lustro i wstał. Spojrzał na Kaladina i skinął głową. Shen niewiele mówił, a Kaladin nie wiedział co o nim myśleć. Właściwie, łatwo było o nim zapomnieć, zazwyczaj szedł gdzieś z tyłu grupy mostowych. Niewidzialny. Parshmeni często tacy byli.

Po zakończeniu pracy nad Shenem pozostał tylko Kaladin. Usiadł i zamknął oczy. Wbijanie igieł bolało bardziej niż się spodziewał.

Po chwili tatuażystka zaczęła przeklinać pod nosem.

Kaladin otworzył oczy, kiedy przetarła jego czoło.

– Co się dzieje? – spytał.

– Tusz nie chce się trzymać! – powiedziała. – Nigdy nie widziałam czegoś takiego. Kiedy wycieram ci czoło, ścieram tusz! Tatuaż się nie trzyma.

Kaladin westchnął i zorientował się, że w jego żyłach płynie odrobina Burzowego Światła. Nawet nie zauważył, kiedy je wciągnął, ale robił się coraz lepszy w utrzymywaniu go. Ostatnimi czasy, kiedy się poruszał, często przyjmował odrobinę. Utrzymywanie Burzowego Światła przypominało napełnianie bukłaka winem. Jeśli napełniło się go do końca, a później otworzyło, wino wylewało się szybko, a później płynął już tylko cienki strumyk. Podobnie było ze Światłem.

Pozbył się go i miał nadzieję, że tatuażystka nie zauważyła wypływającego z jego ust obłoczku świecącego dymu.

– Spróbuj jeszcze raz – powiedział, gdy wyjęła nowy tusz.

Tym razem tatuaż chwycił. Kaladin przesiedział proces, zaciskając z bólu zęby, po czym podniósł wzrok, gdy tatuażystka podstawiła mu lustro. Twarz, która patrzyła na Kaladina, wyglądała obco. Starannie ogolony, włosy związane z tyłu, by odsłonić skórę do tatuażu, piętna niewolnika zasłonięte i na chwilę zapomniane.

Czy mogę znów stać się tym mężczyzną? – pomyślał, unosząc dłoń do policzka. On umarł, prawda?

Syl wylądowała na jego ramieniu i również spojrzała w lustro.

– Życie ponad śmiercią, Kaladinie – wyszeptała.

Nieświadomie wciągnął Burzowe Światło. Tylko odrobinę, ułamek zawartości kuli. Płynęło w jego żyłach jak fala ciśnienia, jak wiatry uwięzione w niewielkiej przestrzeni.

Tatuaż na jego czole się roztopił. Ciało wypchnęło tusz, który zaczął spływać mu po twarzy. Tatuażystka znów zaklęła i chwyciła ścierkę.

Kaladinowi pozostał w oczach obraz rozpływającego się tatuażu. Znikająca wolność, a pod spodem blizny uwięzienia. Nad którymi dominowało jedno piętno.

Shash. Niebezpieczny.

Kobieta wytarła jego twarz.

– Nie wiem czemu tak się dzieje! Myślałam, że tym razem chwyci! Ja…

– Nic się nie stało – powiedział Kaladin, wziął od niej ścierkę i dokończył wycieranie. Odwrócił się do pozostałych, mostowych zmienionych w żołnierzy. – Wygląda na to, że blizny jeszcze ze mną nie skończyły. Spróbuję raz jeszcze kiedy indziej.

Pokiwali głowami. Musiał im później wyjaśnić, co się działo – znali jego zdolności.

– Chodźmy – powiedział Kaladin i rzucił tatuażystce niewielką sakiewkę kul, po czym wziął włócznię, którą wcześniej ustawił obok wejścia.

Pozostali dołączyli do niego, oparli włócznie o ramiona. W obozie nie musieli być uzbrojeni, ale chciał, żeby przyzwyczaili się, że mogą już swobodnie nosić broń.

Targowisko było zatłoczone i pełne życia. Namioty oczywiście zwinięto i schowano na czas burzy poprzedniej nocy, ale już wyrosły ponownie. Być może dlatego, że myślał o Shenie, zauważył parshmenów. Pobieżne spojrzenie ukazało mu ich dziesiątki. Pomagali ustawiać ostatnie namioty, nieśli sprawunki jasnookich, pomagali sklepikarzom ustawiać towary.

Co oni myślą o wojnie na Strzaskanych Równinach? – zastanawiał się Kaladin. Wojna, która ma na celu pokonanie i być może podporządkowanie jedynych wolnych parshmenów na świecie?

Gdyby tylko mógł uzyskać od Shena odpowiedź na takie pytanie. Wydawało się, że parshmen na wszystko reagował wzruszeniem ramionami.

Kaladin prowadził swoich ludzi przez targowisko, które wydawało się o wiele bardziej przyjazne niż to w obozie Sadeasa. Choć ludzie gapili się na mostowych, nikt nie szydził, a ci, którzy targowali się przy pobliskich kramach, choć robili to energicznie, nie zaczynali krzyczeć. Było nawet mniej uliczników i żebraków.

Chcesz w to wierzyć, pomyślał Kaladin. Chcesz wierzyć, że powszechna opinia na temat Dalinara jest prawdą. Że to honorowy jasnooki z opowieści. Ale o Amaramie ludzie też mówili takie rzeczy.

Idąc, mijali żołnierzy. Zbyt nielicznych. Mężczyzn, którzy byli na służbie w obozie, kiedy inni wyruszyli na katastrofalną wyprawę, podczas której Sadeas zdradził Dalinara. Kiedy mijali jeden oddział patrolujący targowisko, Kaladin zauważył, że dwaj żołnierze z przodu unoszą przed siebie dłonie, skrzyżowane w nadgarstkach.

Jak poznali stare pozdrowienie mostu czwartego, i to tak szybko? W ich wykonaniu nie był to pełen salut, jedynie drobny gest, ale skinęli głowami Kaladinowi i jego ludziom. Nagle spokój panujący na targowisku objawił Kaladinowi inne oblicze. Być może nie chodziło o porządek i dobre zorganizowanie armii Dalinara.

W tym obozie panowała atmosfera milczącego przerażenia. Zdrada Sadeasa kosztowała życie tysięcy. Każdy pewnie znał kogoś, kto zginął na płaskowyżach. I wszyscy się zastanawiali, czy dojdzie do eskalacji konfliktu dwóch arcyksiążąt.

– Miło, że widzą w nas bohaterów, prawda? – spytał idący obok Kaladina Sigzil. Odprowadził wzrokiem inny oddział żołnierzy.

– Jak myślicie, jak długo przetrwa ta życzliwość? – spytał Moash. – Ile jeszcze, nim zaczną mieć do nas pretensje?

– Ha! – Górujący nad nimi Skała klepnął Moasha w ramię. – Dziś nie narzekamy! Za często to robisz! Nie zmuszaj mnie, żebym cię kopnął. Nie lubię kopać. Palce stóp mnie bolą.

– Kopnąć mnie? – prychnął Moash. – Przecież ty nawet nie chcesz nosić włóczni, Skało.

– Włócznie nie służą do kopania narzekaczy. A wielkie unkalackie stopy jak moje są do tego wręcz stworzone! Ha! Czyż to nie oczywiste?!

Opuścili targowisko i Kaladin poprowadził ich w stronę dużego prostokątnego budynku w pobliżu koszar. Ten został zbudowany z obrabianego kamienia, a nie Dusznikowany, co pozwalało na o wiele większą finezję. Takie budowle coraz częściej pojawiały się w obozach, w miarę jak przybywali kamieniarze.

Dusznikowanie było szybsze, ale też droższe i mniej elastyczne. Na ten temat wiedział właściwie tyle, że ma ograniczone możliwości. Dlatego wszystkie koszary wyglądały niemal identycznie.

Wewnątrz kamiennego budynku Kaladin zaprowadził swoich ludzi do lady, przy której posiwiały brzuchaty mężczyzna nadzorował kilku parshmenów przenoszących bele niebieskiej tkaniny. Rind, główny kwatermistrz Kholinów, któremu Kaladin poprzedniego wieczoru posłał instrukcje. Mężczyzna był co prawda jasnooki, ale tak niskiej rangi, że niewiele różnił się od ciemnookich. Takich jak on zwano „dziesiątakami”.

– Ach! – powiedział Rind wysokim głosem, który kontrastował z jego brzuszyskiem. – W końcu jesteście! Przygotowałem je dla was, kapitanie. Wszystko, co mi zostało.

– Zostało? – powtórzył Moash.

– Mundury Kobaltowej Gwardii! Zamówiłem nowe, a tu mam to, co zostało w magazynie. – Rind spochmurniał. – Widzicie, nie spodziewałem się, że tak szybko będziemy potrzebować tak wielu.

Obejrzał Moasha od stóp do głów, po czym podał mu mundur i wskazał boks, w którym mógł się przebrać.

Moash go przyjął.

– Będziemy nosić na wierzchu nasze skórzane kamizele?

– Ha! Te naszyte tak grubo kośćmi, że wyglądaliście w nich jak jakieś dzikusy z zachodu w świąteczny dzień? Słyszałem o tym. Ale nie, oświecony Dalinar polecił, by wyposażono was w napierśniki, stalowe hełmy i nowe włócznie. Jeśli potrzebujecie, kolczuga na czas bitwy.

– Jak na razie – stwierdził Kaladin – wystarczą mundury.

– Będę w tym głupio wyglądał – mruknął Moash, ale poszedł się przebrać.

Rind rozdał wszystkim mundury. Posłał zdziwione spojrzenie Shenowi, ale bez słowa wydał mu mundur.

Mostowi zebrali się w grupce i rozmawiali podekscytowanymi głosami, rozkładając mundury. Od dawna żaden z nich nie nosił ubrań innych niż skóry mostowych lub łachmany niewolników. Ucichli, gdy pojawił się Moash.

To były nowe mundury, bardziej nowoczesne w stylu niż to, co Kaladin nosił za swoich czasów w wojsku. Sztywne niebieskie spodnie i wypolerowane na wysoki połysk czarne buty. Zapinana na guziki biała koszula, poza kołnierzykiem i brzegami mankietów w całości przykryta kurtką, która sięgała do pasa.

– Teraz wyglądasz jak żołnierz! – powiedział ze śmiechem kwatermistrz. – Nadal uważasz, że wyglądasz głupio?

Gestem wskazał Moashowi lustro na ścianie.

Mężczyzna poprawił mankiety i wręcz się zarumienił. Kaladin rzadko widywał go tak wytrąconego z równowagi.

– Nie – przyznał.

Pozostali również zaczęli się przebierać. Niektórzy wchodzili do boksów, ale większość się nie kłopotała. Byli mostowymi i niewolnikami, ostatnio większość czasu paradowali w przepaskach biodrowych.

Teft ubrał się najszybciej ze wszystkich, wiedział też, gdzie zapinać guziki.

– Minęło mnóstwo czasu – szepnął, zapinając pas. – Nie wiem, czy zasługuję na to, żeby znów coś takiego nosić.

– Tym właśnie jesteś, Teft – powiedział Kaladin. – Nie pozwól, by zawładnął tobą niewolnik.

Teft chrząknął i przypiął nóż we właściwym miejscu u pasa.

– A ty, synu? Kiedy ty przyznasz się, kim jesteś?

– Zrobiłem to.

– Przed nami. Przed nikim innym.

– Nie zaczynaj od nowa.

– Na burzę, zacznę, kiedy będę miał ochotę – warknął Teft. Pochylił się i odezwał przyciszonym głosem. – Przynajmniej mnie udziel prawdziwej odpowiedzi. Jesteś Mocowiązcą. Nie jesteś jeszcze Świetlistym, ale staniesz się nim, zanim to wszystko się skończy. Inni mają rację, że cię naciskają. Dlaczego nie pójdziesz do tego tam Dalinara i nie wciągniesz trochę Burzowego Światła, żeby rozpoznał w tobie jasnookiego? Kaladin spojrzał na kłębiących się mężczyzn, którzy usiłowali włożyć mundury, i Rinda, który z wyraźną frustracją usiłował wyjaśnić, jak zapiąć kurtki.

– Wszystko, co kiedykolwiek miałem, Tefcie – szepnął – odebrali mi jasnoocy. Rodzinę, brata, przyjaciół. Więcej. Więcej niż umiesz sobie wyobrazić. Widzą, co mam, i zabierają to. – Uniósł dłoń i zobaczył unoszące się z niej świetliste smużki, ponieważ wiedział, czego szuka. – Zabiorą to. Jeśli dowiedzą się, co mogę, odbiorą mi to.

– Na oddech Keleka, jak mogliby to zrobić?

– Nie wiem – odparł Kaladin. – Nie wiem, Tefcie, ale nie przestaję czuć przerażenia za każdym razem, kiedy o tym myślę. Nie mogę pozwolić, by to mieli, nie mogę pozwolić, by mi to odebrali… albo was. Milczymy na temat tego, co potrafię. Nie rozmawiajmy o tym więcej.

Teft mamrotał pod nosem, gdy pozostali mężczyźni w końcu się ubrali, choć Lopen – ze względu na brak jednej ręki wywinął pusty rękaw na drugą stronę i wepchnął go do środka, żeby nie zwisał – pomacał naszywkę na ramieniu.

– Co to?

– Insygnia Kobaltowej Gwardii – powiedział Kaladin. – Osobistej straży Dalinara Kholina.

– Oni nie żyją, gancho – stwierdził Lopen. – A my nimi nie jesteśmy.

– Racja – zgodził się Blizna. Ku przerażeniu Rinda wyciągnął nóż i odciął naszywkę. – Jesteśmy mostem czwartym.

– Most czwarty był waszym więzieniem – zaprotestował Kaladin.

– Nieważne – stwierdził Blizna. – Jesteśmy mostem czwartym.

Pozostali zgodzili się, odcinali naszywki i rzucali je na ziemię.

Teft przytaknął i też to zrobił.

– Będziemy chronić Czarnego Ciernia, ale nie zastąpimy tego, co miał wcześniej. Jesteśmy samodzielną drużyną.

Kaladin podrapał się po czole, ale to właśnie osiągnął, zbierając ich razem i czyniąc z nich zwartą jednostkę.

– Narysuję dla ciebie insygnia w postaci pary glifów – powiedział Rindowi. – Będziesz musiał zamówić nowe naszywki.

Korpulentny mężczyzna pozbierał z westchnieniem porzucone insygnia.

– Pewnie będę musiał. Mam tu twój mundur, kapitanie. Ciemnooki kapitan! Kto by pomyślał? Będziesz jedynym w całej armii. Jedynym w historii, o ile wiem!

Nie wydawało się, że uważa to za coś obraźliwego. Kaladin miał niewielkie doświadczenie z jasnookimi z niskich dahnów jak Rind, choć w obozach byli liczni. W jego rodzinnym mieście była jedynie rodzina pana miasta – wyższy środkowy dahn – i ciemnoocy. Dopiero gdy dotarł do armii Amarama, zorientował się, że jasnookich był pełen przekrój, a wielu z nich wykonywało pospolite prace i z trudem wiązało koniec z końcem, zupełnie jak zwykli ludzie.

Kaladin podszedł do ostatniego węzełka na ladzie. Jego mundur wyglądał inaczej. Składała się na niego również niebieska kamizelka i dwurzędowy niebieski płaszcz z białą podszewką i srebrnymi guzikami. Długi płaszcz należało nosić rozpięty, mimo rzędów guzików po obu stronach.

Często widywał takie mundury. Na jasnookich.

– Most czwarty – powiedział, odcinając z ramienia insygnia Kobaltowej Gwardii i rzucając je na ladę, gdzie leżały pozostałe.

3

Wzór

Żołnierze donosili, że z daleka obserwuje ich niepokojąca liczba zwiadowców Parshendich. Później zauważyliśmy nowy wzorzec – nocami przenikali w pobliże obozów, a następnie szybko się wycofywali. Mogę jedynie przypuszczać, że nasi wrogowie już wtedy przygotowywali strategię zakończenia tej wojny.

Z osobistego dziennika Navani Kholin, Jeseses roku 1174.

„Badania nad czasami poprzedzającymi Hierokrację są frustrująco skomplikowane,” czytała Shallan. „W czasie rządów Hierokracji, kościół voriński niemal całkowicie panował nad wschodnim Rosharem. Wymysły, którym sprzyjali – i które później rozpowszechniali jako prawdę absolutną – zakorzeniły się w świadomości społecznej. Co bardziej niepokojące, stworzono zmodyfikowane kopie starożytnych tekstów, dostosowujące historię do hierokratycznych dogmatów”.

Shallan siedziała w kajucie ubrana w koszulę nocną i czytała przy blasku kielicha kul. W jej ciasnej kajucie brakowało prawdziwego bulaja, miała jedynie wąskie okienko biegnące u szczytu zewnętrznej ściany. Słyszała tylko odgłos wody uderzającej o kadłub. Tej nocy statek nie mógł się schronić w porcie.

„Kościół tamtej epoki z dużą podejrzliwością traktował Świetlistych Rycerzy”, czytała. „Jednak opierał się na autorytecie Heroldów. To tworzyło dychotomię, przez którą Odstępstwo i zdrada rycerzy były przesadnie podkreślane. Jednocześnie opiewano starożytnych rycerzy – tych, którzy żyli u boku Heroldów w cieniodniach.

Dlatego też badania nad Świetlistymi i miejscem zwanym Cieniomorzem są szczególnie trudne. Czym jest fakt? Które zapiski zostały napisane na nowo przez kościół w chybionej próbie oczyszczenia przeszłości z dostrzeganych sprzeczności, by pasowały do preferowanej narracji? Przetrwały jedynie nieliczne dokumenty z tego okresu, które nie przeszły przez vorińskie ręce podczas kopiowania z oryginalnego pergaminu do nowoczesnych kodeksów”.

Shallan spojrzała na okładkę książki. Tom był jednym z pierwszych opublikowanych dzieł Jasnah. Kobieta nie kazała jej go przeczytać. W rzeczy samej, wahała się, kiedy Shallan poprosiła o egzemplarz i musiała wyciągnąć go z jednej z licznych skrzyń pełnych ksiąg, które trzymała w ładowni.

Dlaczego była tak niechętna, skoro ten tom poświęciła właśnie rzeczom, które badała Shallan? Czy Jashan nie powinna dać go jej od razu? To…

Wzór powrócił.

Shallan zaparło dech w piersi, kiedy zobaczyła go na ścianie kajuty obok koi, na lewo od niej. Ostrożnie przeniosła spojrzenie na księgę. Wzór wyglądał tak samo jak wcześniej, jak kształt, który pojawił się na kartce.

Od tego czasu widywała go kątem oka, pojawiał się na desce, na tkaninie koszuli marynarza, w blasku wody. Za każdym razem, kiedy spoglądała prosto na niego, wzór znikał. Jasnah nie powiedziała nic więcej, stwierdziła jedynie, że prawdopodobnie jest nieszkodliwy.

Shallan przewróciła kartkę i uspokoiła oddech. Już wcześniej doświadczyła czegoś podobnego z dziwacznymi istotami o głowach z symboli, które pojawiały się nieproszone na jej rysunkach. Pozwoliła, by jej wzrok zsunął się z kartki na ścianę – nie prosto na wzór, lecz obok niego, jakby go wcale nie zauważyła.

Tak, był tam. Wypukły i obdarzony niepokojącą symetrią. Cienkie linie zwijały się i przenikały jego wnętrze, w jakiś sposób podnosząc powierzchnię drewna, jak żelazna ślimacznica pod mocno naciągniętym obrusem.

To była jedna z tych istot. Symbologłowych. Wzór przypominał ich dziwaczne głowy. Znów spojrzała na kartkę, ale nie czytała. Statek zakołysał się, a świetliste białe kule w kielichu zabrzęczały. Odetchnęła głęboko.

I spojrzała prostu na wzór.

Natychmiast zaczął znikać, jego krawędzie się rozpływały. Jednakże, zanim to zrobił, przyjrzała mu się uważnie i stworzyła Wspomnienie. – Nie tym razem – mruknęła, gdy zniknął. – Tym razem cię mam.

Odrzuciła książkę i sięgnęła po węglowy ołówek i arkusz papieru do rysowania. Skuliła się przy świetle, a rude włosy opadały jej na ramiona.

Pracowała gorączkowo, przepełniona pragnieniem, by wykonać ten rysunek. Jej palce poruszały się jakby z własnej woli, odsłonięta bezpieczna ręka unosiła arkusz do kielicha, który zalewał papier promieniami światła.

Odrzuciła ołówek. Potrzebowała czegoś dokładniejszego, zdolnego rysować cieńsze linie. Tusz. Ołówek był świetny do rysowania miękkich odcieni życia, ale to coś, co rysowała, nie żyło. To było coś innego, nierealnego. Wyciągnęła pióro i kałamarz, po czym wróciła do pracy, odwzorowując delikatne, skomplikowane linie.

Przy pracy nie myślała. Sztuka ją pochłaniała i wszędzie wokół pojawiły się stworzeniospreny. Wkrótce dziesiątki drobnych kształtów tłoczyły się na niewielkim stoliku przy koi i podłodze kajuty w miejscu, gdzie klęczała. Spreny przeobrażały się i wirowały, każdy był nie większy od łyżki, i stawały się kształtami, które niedawno napotkała. W dużej mierze je ignorowała, choć nigdy nie widziała tak wielu naraz.

Rysowała skupiona, a one przeobrażały się coraz szybciej. Wzór wydawał się niemożliwy do oddania. Jego skomplikowane powtórzenia dążyły do nieskończoności. Nie, pióro nie mogło doskonale oddać tego stwora, ale Shallan była blisko. Narysowała, jak wyrasta spiralą ze środka, a później odtworzyła wszystkie gałązki poza centrum, z których każda miała swój własny kłąb malutkich linii. Przypominało to labirynt stworzony, by doprowadzić więźnia do szaleństwa.

Kiedy skończyła ostatnią linię, odkryła, że oddycha ciężko, jakby po długim biegu. Zamrugała, znów zauważając otaczające ją stworzeniospreny – były ich setki. Po chwili zaczęły znikać, jeden po drugim. Shallan ułożyła pióro obok kałamarza z tuszem, który przymocowała do blatu woskiem, by nie przesuwał się przy kołysaniu statku. Podniosła arkusz, czekając, aż ostatnie linie wyschną, i czuła się tak, jakby dokonała czegoś znaczącego – choć nie wiedziała czego.

W chwili, gdy wyschła ostatnia linia, wzór uniósł się przed nią. Usłyszała wyraźne westchnienie, jakby ulgi.

Podskoczyła, rzuciła papier i wspięła się na łóżko. W przeciwieństwie do poprzednich razów, wypukłość nie zniknęła, choć opuściła papier – wykiełkowała z jej rysunku – i przeszła na podłogę.

Nie mogła inaczej tego opisać. Wzór jakimś sposobem przeszedł z papieru na podłogę. Podszedł do nogi jej posłania i owinął się wokół niej, później wspiął się na koc. Nie wyglądał, jak coś poruszającego się pod kocem, to było jedynie przybliżenie. Linie były na to zbyt precyzyjne, nie pojawiło się też rozciąganie. Coś ukrytego pod kocem byłoby jedynie niewyraźnym wybrzuszeniem, a tu widziała dokładny zarys. Zbliżył się. Nie wydawał się niebezpieczny, ale Shallan i tak zadrżała. Ten wzór różnił się od symbologłowych na jej rysunkach, ale jednocześnie był taki sam. Spłaszczona wersja, bez torsu i kończyn. Wyglądał jak abstrakcyjna wersja jednego z nich, krąg z kilkoma liniami, które mogły oznaczać na kartce ludzką twarz.

Tamte stwory ją przerażały, nawiedzały jej sny, napełniały ją obawą, że oszalała. Dlatego też, kiedy ten się zbliżył, zeszła z łóżka i odeszła najdalej, jak mogła. Później z bijącym sercem otworzyła drzwi, by pójść po Jasnah.

Odkryła, że kobieta czeka na zewnątrz z ręką uniesioną do gałki drzwi. W jej wyciągniętej lewej dłoni stała malutka postać z atramentowej ciemności – wyglądała jak mężczyzna w modnym stroju z długim płaszczem. Na widok Shallan roztopił się w cieniu. Jasnah spojrzała na dziewczynę, po czym rzuciła okiem na podłogę kajuty, gdzie wzór wędrował po drewnie.

– Ubierz się, dziecko – powiedziała Jasnah. – Musimy porozmawiać.

* * *

– Początkowo miałam nadzieję, że będziemy mieć sprena tego samego typu – stwierdziła Jasnah, siadając na zydlu w kajucie Shallan.

Wzór pozostał na podłodze między nią a dziewczyną, która leżała wyciągnięta na koi, w szlafroku narzuconym na koszulę nocną i cienkiej białej rękawiczce na lewej dłoni.

– Ale oczywiście to by było za proste. Już w Kharbranth podejrzewałam, że należymy do różnych zakonów.

– Zakonów, jasności? – spytała Shallan i za pomocą ołówka ostrożnie trąciła wzór na podłodze. Cofnął się jak szturchnięte zwierzę.

Shallan fascynowało, jak podnosił powierzchnię podłogi, choć z drugiej strony nie chciała mieć nic wspólnego z nim samym i jego nienaturalną, mącącą umysł geometrią.

– Tak – odpowiedziała Jasnah. Atramentowy spren, który towarzyszył jej wcześniej, już się nie pojawił. – Każdy zakon podobno miał dostęp do dwóch Mocy, które częściowo się nakładały. Nazywamy je Wiązaniem Mocy. Jedną z nich jest Dusznikowanie, i to mamy wspólne, choć nasze zakony się różnią.

Shallan pokiwała głową. Wiązanie Mocy. Dusznikowanie. To były talenty Zaginionych Świetlistych, umiejętności – podobno jedynie legendarne – które były ich błogosławieństwem lub przekleństwem, zależnie od tego, kto je opisywał. Tak w każdym razie utrzymywały księgi, które Jasnah dała jej do przeczytania w czasie rejsu.

– Nie jestem jedną ze Świetlistych – powiedziała dziewczyna.

– Oczywiście, że nie – odparła Jasnah – tak samo zresztą jak ja. Zakony rycerzy były konstruktem, jak i całe społeczeństwo jest konstruktem, wykorzystywanym przez ludzi, by definiować i wyjaśniać. Nie każdy mężczyzna, który posługuje się włócznią, jest żołnierzem, i nie każda kobieta, która piecze chleb, jest piekarzem. A jednak broń albo pieczenie chleba stały się znakami szczególnymi pewnych określonych zawodów.

– Mówisz więc, że to, co potrafimy…

– Niegdyś definiowało tych, których przyjmowano w szeregi Świetlistych Rycerzy – dokończyła Jasnah.

– Ale jesteśmy kobietami!

– Owszem – powiedziała lekkim tonem Jasnah. – Spreny nie podzielają uprzedzeń ludzkiego społeczeństwa. To dość nowoczesne, nie sądzisz?

Shallan przerwała trącanie wzoru.

– Wśród Świetlistych Rycerzy były kobiety?

– Statystycznie właściwa liczba – powiedziała Jasnah. – Ale nie obawiaj się, że wkrótce zaczniesz machać mieczem, dziecko. Archetyp Świetlistych na polu bitwy był przesadzony. Z tego, co czytałam, choć oczywiście świadectwa historyczne nie są pewne, na każdego Świetlistego, który poświęcił się bitwie, przypadało trzech innych, zajmujących się dyplomacją, nauką lub w inny sposób pomagających społeczeństwu.

– Ach. – Czy Shallan to rozczarowało?

Głupia. W jej głowie pojawiło się nieproszone wspomnienie. Srebrzysty miecz. Wzorzec światła. Prawdy, którym nie umiała stawić czoła. Odepchnęła je, mocno zaciskając powieki.

Dziesięć uderzeń serca.

– Zajęłam się tymi sprenami, o których mi opowiadałaś – mówiła dalej Jasnah. – Stworami o głowach z symboli.

Shallan odetchnęła głęboko i otworzyła oczy.

– To jeden z nich – powiedziała, wskazując ołówkiem na wzór.

Istota przybliżyła się do skrzyni i to wchodziła na nią, to z niej schodziła, zupełnie jak dziecko skaczące na kanapie. Nie wydawał się groźny, raczej niewinny, nawet swawolny – i niezbyt inteligentny. Bała się czegoś takiego?

– Tak przypuszczam – stwierdziła Jasnah. – Większość sprenów prezentuje się tu inaczej niż w Cieniomorzu. Wcześniej rysowałaś ich postać tam.

– Ten tu nie robi wielkiego wrażenia.

– Owszem. Muszę przyznać, że jestem rozczarowana. Wydaje mi się, że przegapiłyśmy coś bardzo ważnego, co mnie irytuje. Zagadkowi mają przerażającą reputację, a jednak ten, pierwszy okaz, jaki kiedykolwiek widziałam, wydaje się…

Spren wspiął się na ścianę, ześlizgnął z powrotem, znów się wspiął i ześlizgnął.

– Tępy? – spytała Shallan.

– Może po prostu potrzebuje więcej czasu – powiedziała Jasnah. – Kiedy związałam się z Kością Słoniową… – Przerwała gwałtownie.

– O co chodzi? – spytała dziewczyna.

– Przepraszam. On nie lubi, kiedy o nim mówię. Robi się wtedy niespokojny. Złamanie przysięgi przez rycerzy było bardzo bolesne dla sprenów. Wiele z nich umarło, tego jestem pewna. Choć Kość Słoniowa o tym nie mówi, wydaje mi się, że jego rodzaj postrzega to, co zrobił, jako zdradę.

– Ale…

– Ani słowa więcej – przerwała jej Jasnah. – Przepraszam.

– Dobrze. Wspominałaś o Zagadkowych?

– Tak. – Jasnah sięgnęła do rękawa, który ukrywał jej bezpieczną rękę, i wyciągnęła z niego złożony arkusz papieru… jeden z rysunków symbologłowych, które wykonała Shallan. – Tak sami mówią o sobie, choć my pewnie nazwalibyśmy je kłamstwosprenami. Nie lubią tego określenia. Tak czy inaczej, Zagadkowi rządzą jednym z większych miast Cieniomorza. Możesz ich uznać za jasnookich Krainy Umysłu.

– Czyli to coś – powiedziała Shallan, wskazując na wzór, który kręcił kółka pośrodku kajuty – jest… księciem po tamtej stronie?

– Coś w tym rodzaju. Pozostają w trudnym do zrozumienia konflikcie z honorsprenami. Polityka sprenów nie jest czymś, czemu mogłam poświęcić dużo czasu. Ten spren będzie twoim towarzyszem i zapewni ci między innymi umiejętność Dusznikowania.

– Między innymi?

– To się jeszcze zobaczy – powiedziała Jasnah. – Wszystko zależy od natury sprena. Czego dowiedziałaś się ze swoich badań?

Przy Jasnah wszystko było sprawdzianem umiejętności. Shallan stłumiła westchnienie. Dlatego właśnie poszła z Jasnah, zamiast wrócić do domu. Mimo to czasami chciałaby, by kobieta udzieliła jej odpowiedzi zamiast zmuszać ją do ciężkiej pracy, by sama do nich dotarła.

– Alai twierdzi, że spreny są fragmentami mocy stworzenia. Wiele uczonych, których prace czytałam, zgadza się z tym.

– To jedno zdanie. Co ono oznacza?

Shallan próbowała nie patrzeć na sprena na podłodze, który ją rozpraszał.

– Istnieje dziesięć podstawowych Mocy – sił – dzięki którym działa świat. Ciążenie, ciśnienie, przeobrażenie, tego rodzaju rzeczy. Powiedziałaś mi, że spreny są fragmentami Krainy Umysłu, które dzięki ludzkiej uwadze jakimś sposobem zyskały świadomość. Cóż, wydaje się rozsądne, że wcześniej też czymś były… jak obraz był płótnem zanim zyskał życie.

– Życie? – powtórzyła Jasnah, unosząc brew.

– Ależ oczywiście – powiedziała Shallan. Obrazy żyły. Nie tak jak człowiek albo spren, ale… dla niej w każdym razie było to oczywiste. – Czyli, zanim spreny ożyły, były czymś. Siłą. Energią. Zen-córka-Vath rysowała malutkie spreny, które widywała wokół ciężkich przedmiotów. Ciążeniospreny – fragmenty mocy lub siły, która sprawia, że spadamy. Wydaje się rozsądne, że każdy spren, zanim stał się sprenem, był siłą. Spreny można podzielić na dwie kategorie – te, które reagują na uczucia i te, które reagują na siły w rodzaju ognia czy wiatru.

– Wierzysz więc w teorię kategoryzacji sprenów autorstwa Namar?

– Tak.

– Dobrze – powiedziała Jasnah. – Podobnie jak ja. Osobiście podejrzewam, że z tego podziału sprenów – spreny uczuć kontra spreny natury – wywodzą się pierwotne wizje „bogów” ludzkości. Honor, który stał się Wszechmocnym vorinizmu, został stworzony przez mężczyzn pragnących uosobienia ideału ludzkich uczuć, jaki postrzegali w sprenach. Pielęgnacja, bogini, której oddają cześć na zachodzie, to ucieleśnienie natury i sprenów natury. Różnorakie Pustkospreny oraz ich niewidzialny pan – którego imię zmienia się zależnie od kultury – przywołują na myśl wroga lub antagonistę. Oczywiście, Ojciec Burz to dziwaczne następstwo tego wszystkiego, jego teoretyczna natura zmienia się w zależności od ery vorinizmu…

Umilkła. Shallan zarumieniła się, kiedy uświadomiła sobie, że odwróciła wzrok i zaczęła kreślić na kocu glif strzegący, by obronić się przed złem w słowach Jasnah.

– To była dygresja – powiedziała Jasnah. – Przepraszam.

– Jesteś taka pewna, że on nie jest prawdziwy. To znaczy Wszechmocny – powiedziała Shallan.

– Nie mam lepszego dowodu na jego istnienie niż na istnienie Pasji Thaylenów, Nu Ralika z Czystego Jeziora czy jakiejkolwiek innej religii.

– A Heroldowie? Sądzisz, że istnieli?

– Nie wiem – przyznała Jasnah. – Tak wielu rzeczy na tym świecie nie rozumiem. Na przykład, istnieją pewne dowody, że zarówno Ojciec Burz, jak i Wszechmocny są realnymi istotami, po prostu potężnymi sprenami, jak Strażniczka Nocy.

– W takim razie byłby prawdziwy.

– Nigdy nie mówiłam, że nie jest – stwierdziła Jasnah. – Twierdziłam jedynie, że nie uznaję go za Boga, nie czuję też potrzeby, by oddawać mu cześć. Ale to znów jest dygresja. – Jasnah wstała. – Jesteś zwolniona z innych obowiązków. Przez następne kilka dni masz się skupiać na jednym. – Wskazała na podłogę.

– Na wzorze? – spytała Shallan.

– Jesteś pierwszą od wielu stuleci osobą, która ma szansę kontaktu z Zagadkowym – powiedziała Jasnah. – Badaj go i zapisuj swoje doświadczenia, i to szczegółowo. Najpewniej będzie to pierwsze twoje znaczące dzieło, może się też okazać niezwykle ważne dla naszej przyszłości.

Shallan wpatrywała się we wzór, który podszedł bliżej i uderzył ją w stopę – czuła go bardzo słabo – a teraz uderzał w nią co chwila.

– Cudownie – powiedziała.

4

ODBIERAJĄCA Tajemnice

Następna wskazówka pojawiła się na murach. Nie zignorowałam tego znaku, ale nie pojęłam też w pełni jego implikacji.

Z dziennika Navani Kholin, Jeseses roku 1174.

– Biegnę przez wodę – powiedział Dalinar, przychodząc do siebie.

Rzeczywiście się poruszał, nacierał naprzód.

Wizja zmaterializowała się wokół niego. Jego nogi zalewała woda. Po obu stronach tuzin mężczyzn z młotami i włóczniami biegł przez płyciznę. Z każdym krokiem unosili wysoko nogi – stopy opuszczone, uda równoległe do powierzchni wody, jakby maszerowali na paradzie – ale w żadnej paradzie nikt nie próbował biec tak szybko. Najwyraźniej poruszanie się w taki sposób pomagało. Spróbował naśladować dziwny krok.

– Wydaje mi się, że jestem w Czystym Jeziorze – mruknął pod nosem. – Ciepła woda, która sięga tylko do kolan, na horyzoncie żadnego lądu. Ale zapada zmierzch, więc niewiele widzę. Ze mną biegną inni mężczyźni. Nie wiem, czy biegniemy w stronę czegoś, czy przed czymś uciekamy. Nie widzę nic przez ramię. Ci ludzie są zdecydowanie żołnierzami, choć ich mundury wyglądają staroświecko. Skórzane spódniczki, hełmy i napierśniki z brązu. Gołe nogi i ramiona. – Spojrzał na siebie z góry. – Ja również jestem tak ubrany.

Niektórzy wysoko urodzeni z Alethkaru i Jah Keved nadal wykorzystywali ten rodzaj mundurów, więc nie mógł dokładnie ocenić epoki. Współcześnie używali ich dowódcy tradycjonaliści, którzy liczyli, że klasyczny wygląd poprawi morale ich ludzi. W takich przypadkach jednak starożytnym mundurom towarzyszyło nowoczesne stalowe uzbrojenie, a tu go nie widział.

Dalinar nie zadawał pytań. Odkrył, że jeśli dawał się ponieść wizji, dowiadywał się więcej, niż gdy próbował się zatrzymać i zadawać pytania.

Bieg przez wodę był trudny. Choć zaczął na początku grupy, teraz zostawał z tyłu. Grupka biegła w stronę dużego kamiennego kopca skrytego w cieniu. Może to jednak nie było Czyste Jezioro, tam nie było takich formacji skalnych…

To nie był kopiec, lecz forteca. Dalinar zatrzymał się i spojrzał w stronę spiczastej, przypominającej zamek budowli, która wznosiła się pośród nieruchomych wód jeziora. Czarny kamień. Obsydian? Może to miejsce zostało Dusznikowane.

– Przede mną jest forteca – powiedział, ruszając dalej. – Z pewnością już nie istnieje, inaczej byłaby bardzo sławna. Wygląda, jakby powstała w całości z obsydianu. Ściany jak płetwy wznoszą się w stronę spiczastych szczytów, do tego wieże jak groty strzał… Ojcze Burz, wygląda majestatycznie. Zbliżamy się do kolejnej grupy żołnierzy, która stoi w wodzie i trzyma uniesione włócznie zwrócone we wszystkie strony. Jest ich może tuzin, mnie towarzyszy kolejny tuzin. I… tak, pośród nich ktoś stoi. Odpryskowy. Świecący pancerz.

Nie tylko Odpryskowy. Świetlisty. Rycerz w olśniewającym Pancerzu Odprysku, którego połączenia, jak również narysowane na nim znaki emanowały głębokim czerwonym blaskiem. W cieniodniach Pancerze tak wyglądały. Ta wizja nastąpiła przed Odstępstwem.

Podobnie jak wszystkie Pancerze Odprysku, tak i ten był charakterystyczny. Ta kolcza spódniczka, te gładkie połączenia, te zarękawia wyciągnięte do tyłu w taki sposób… Na burze, wyglądał zupełnie jak pancerz Adolina, choć był węższy w talii. Kobieta? Dalinar nie mógł tego ocenić, miała opuszczoną zasłonę.

– Ustawić się w szyku – rozkazał rycerz, gdy przybyła grupka Dalinara, a on sam pokiwał głową. Tak, kobieta.

Dalinar i pozostali żołnierze ustawili się w kręgu wokół kobiety, wystawiając broń. W pewnej odległości kolejna grupka żołnierzy z rycerzem na czele maszerowała przez wodę.

– Dlaczego wezwałaś nas z powrotem? – spytał jeden z towarzyszy Dalinara.

– Caeb sądzi, że coś widział – odpowiedziała. – Bądźcie czujni. Musimy iść ostrożnie.

Grupka ruszyła w kierunku przeciwnym niż ten, z którego przyszli. Dalinar trzymał włócznię i pocił się na skroniach. We własnych oczach wyglądał tak samo, jak zawsze. Pozostali jednak postrzegali go jako jednego ze swoich.

Wciąż nie wiedział zbyt wiele o tych wizjach. Wszechmocny mu je w jakiś sposób zsyłał.

Ale Wszechmocny nie żył, co sam przyznał. Zatem, jak to działało?

– Szukamy czegoś – mruknął Dalinar. – Grupki rycerzy i żołnierzy zostały wysłane w noc, żeby znaleźć coś, co ktoś zauważył.

– Wszystko w porządku, nowy? – spytał jeden z żołnierzy obok niego.

– Pewnie – odpowiedział Dalinar. – Tylko trochę się niepokoję. To znaczy, nie wiem nawet, czego tak naprawdę szukamy.

– Sprena, który nie zachowuje się tak, jak powinien – wyjaśnił mężczyzna. – Miej oczy szeroko otwarte. Kiedy Sja-anat dotknie sprena, ten zaczyna się dziwnie zachowywać. Zawołaj, jeśli cokolwiek zauważysz.

Dalinar kiwnął głową, po czym pod nosem powtórzył te słowa, mając nadzieję, że Navani go słyszy. Razem z innymi żołnierzami kontynuowali poszukiwania, towarzysząca im rycerz rozmawiała z… nikim? Brzmiało to tak, jakby prowadziła rozmowę, ale Dalinar nie widział ani nie słyszał nikogo obok niej.

Skupił się na otoczeniu. Zawsze chciał zobaczyć środek Czystego Jeziora, ale udało mu się jedynie odwiedzić granice. Nie znalazł czasu na wycieczkę w tę stronę podczas ostatnich odwiedzin w Azirze. Azirczycy zawsze udawali zaskoczonych, że chciałby zobaczyć takie miejsce, i twierdzili, że „tam nic nie ma”.

Dalinar miał na nogach ciasne buty, być może miały chronić stopy przed zranieniem o coś, co kryło się w wodzie. Dno było miejscami nierówne, otwory i krawędzie raczej wyczuwał niż widział. Odkrył, że wpatruje się w rybki przemykające we wszystkich kierunkach, cienie w wodzie, a obok nich twarz.

Twarz.

Dalinar krzyknął, odskoczył i wskazał włócznią w dół.

– Tam była twarz! W wodzie!

– Rzekospren? – spytała rycerz, podchodząc bliżej.

– Wyglądała jak cień – rzekł Dalinar. – O czerwonych oczach.

– W takim razie jest tutaj. Szpieg Sja-anat. Caeb, pobiegnij do punktu kontrolnego. Wy obserwujcie dalej. Bez nosiciela daleko nie ucieknie.

Wyrwała coś zza pasa, niewielką sakiewkę.

– Tam! – zawołał Dalinar, zauważając niewielką czerwoną kropkę w wodzie.

Odpłynęła od niego jak ryba. Rzucił się za nią, biegnąc tak, jak nauczył się wcześniej. Ale czy gonienie za sprenem mogło coś dać? Nie dało się ich złapać, a w każdym razie nie znał żadnego sposobu.

Inni pobiegli za nim. Ryby rozproszyły się, przestraszone chlupotem.

– Gonię sprena – powiedział pod nosem Dalinar. – Na to polowaliśmy. Wygląda trochę jak twarz, cienista, o czerwonych oczach. Pływa w wodzie jak ryba. Zaczekaj! Jest jeszcze jeden. Dołączył do niego. Większy, pełna postać, dobre sześć stóp. Płynąca istota, ale jak cień. To… – Na burze! – wykrzyknęła nagle kobieta. – Przyprowadził eskortę!

Większy spren przekręcił się, po czym zanurkował w wodzie i zniknął w kamienistym dnie. Dalinar zatrzymał się, niepewny, czy powinien dalej gonić tego mniejszego, czy zostać tutaj.

Pozostali odwrócili się i zaczęli biec w przeciwną stronę.

Oho…

Dalinar cofał się niezgrabnie, kiedy kamienne dno zaczęło się trząść. Potknął się, przewrócił w płytką wodę. Była tak czysta, że widział, jak dno pęka pod nim, jakby coś wielkiego uderzało w nie od spodu.

– Chodź! – krzyknął jeden z żołnierzy i chwycił go za ramię.

Dalinar został poderwany na nogi w chwili, gdy pęknięcia się poszerzyły. Powierzchnia jeziora, jeszcze przed chwilą nieruchoma, wzburzyła się.

Ziemia się zatrzęsła, niemal znów przewracając Dalinara. Kilku innych żołnierzy rzeczywiście upadło.

Kobieta stała nieruchomo, a w jej dłoniach zmaterializowało się ogromne Ostrze Odprysku.

Dalinar obejrzał się przez ramię i ujrzał skałę wyłaniającą się z wody. Długa ręka! Smukła, długa na może piętnaście stóp, wyrywała się z wody, a później znów opadła, jakby chciała się wesprzeć na dnie jeziora. W pobliżu podniosło się drugie ramię, łokciem do nieba, a później oba się uniosły, jakby połączone z ciałem robiącym pompki.

Ze skalistego dna wyrwało się ogromne ciało. Wyglądało to tak, jakby ktoś był zakopany w piasku, a teraz się wyłaniał. Woda spływała z nierównego grzbietu istoty, porośniętego łupkokorą i podwodnymi grzybami. Spren jakimś sposobem ożywił skałę.

Kiedy stwór tak stał i przekręcał się, Dalinar zobaczył świecące czerwone oczy – jak stopiona skała – zagłębione w paskudnej kamiennej twarzy. Ciało niczym szkielet, o chudych członkach i spiczastych palcach zakończonych kamiennymi szponami, kamienny tors.

– Skałogrzmot! – wrzasnęli żołnierze. – Młoty! Szykować młoty!

Rycerz stała przed podnoszącym się stworem, wysokim na trzydzieści stóp i ociekającym wodą. Zaczęła emanować spokojnym, białym blaskiem, który Dalinarowi przypominał światło kul. Burzowe Światło. Uniosła Ostrze Odprysku i rzuciła się do ataku, krocząc przez wodę z niesamowitą łatwością, jakby w ogóle jej nie dotykała. Może to wynikało z siły Pancerza.

– Zostali stworzeni, by strzec – powiedział ktoś z boku.

Dalinar spojrzał na żołnierza, który pomógł mu wcześniej, Selaya o pociągłej twarzy, przerzedzonych włosach i szerokim nosie. Sięgnął w dół, by pomóc mu się podnieść.

Mężczyzna wcześniej mówił inaczej, ale Dalinar rozpoznał głos brzmiący na końcu większości wizji. Wszechmocny.

– Świetliści Rycerze – powiedział Wszechmocny, stając obok Dalinara i patrząc, jak kobieta-rycerz atakuje koszmarną bestię. – Byli rozwiązaniem, sposobem, by powstrzymać zniszczenia Spustoszeń. Dziesięć zakonów rycerzy, utworzonych, by pomagać ludziom walczyć, a później odbudowywać.

Dalinar powtórzył to, słowo po słowie, skupiając się, by pochwycić każde z nich, a nie na ich znaczeniu.

Wszechmocny odwrócił się do niego.

– Pojawienie się tych zakonów mnie zaskoczyło. Nie nauczyłem tego swoich Heroldów. Umożliwiły to spreny, które pragnęły naśladować to, co dałem ludziom. Będziesz musiał stworzyć je na nowo. Takie jest twoje zadanie. Zjednocz ich. Stwórz fortecę, która wytrzyma burzę. Rozdrażnij Odium, przekonaj go, że może przegrać, i wyznacz czempiona. Wykorzysta tę szansę, zamiast ryzykować kolejną przegraną, których doznawał tak często. To najlepsza rada, jaką mogę ci dać.

Dalinar skończył powtarzanie słów. Za nim walka zaczęła się na dobre, woda chlapała, skały zgrzytały. Pojawili się żołnierze niosący młoty. Ku jego zaskoczeniu oni również emanowali Burzowym Światłem, choć o wiele słabiej.

– Zaskoczyło cię pojawienie się rycerzy – powiedział Dalinar do Wszechmocnego. – A ta siła, ten wróg zdołał cię zabić. Nigdy nie byłeś Bogiem. Bóg wie wszystko. Boga nie można zabić. Kim więc byłeś?

Wszechmocny nie odpowiedział. Nie mógł. Dalinar wiedział już, że te wizje były ustalonym z góry doświadczeniem, jak sztuka teatralna. Ludzie wewnątrz nich mogli reagować na Dalinara, jak aktorzy, którzy do pewnego stopnia mogli improwizować. Sam Wszechmocny nigdy tego nie robił.

– Zrobię co mogę – powiedział Dalinar. – Stworzę je na nowo. Przygotuję się. Powiedziałeś mi wiele rzeczy, ale do tego jednego doszedłem samodzielnie. Skoro ciebie można było zabić, to tego drugiego, podobnego tobie, twojego wroga, też pewnie można.

Dalinara spowiła ciemność. Wrzaski i chlupot ucichły. Czy to się wydarzyło podczas Spustoszenia, czy pomiędzy nimi? Wizje zawsze mówiły mu za mało. Kiedy ciemność się rozproszyła, odkrył, że leży w niewielkiej kamiennej komnacie wewnątrz własnej siedziby.

Navani klęczała obok niego, przed sobą trzymała podkładkę, a jej dłonie poruszały się szybko, gdy notowała. Na burze, była piękna. Dojrzała, wargi pomalowane na czerwono, włosy zaplecione w skomplikowany warkocz otaczający głowę, w którym błyszczały rubiny. Suknia czerwona jak krew. Spojrzała na niego, zauważyła, że się budzi, i na jej twarzy pojawił się uśmiech.

– To było… – zaczął mówić.

– Cicho – powiedziała, nie przerywając pisania. – Ta ostatnia część wydawała się ważna.

Pisała jeszcze przez chwilę, po czym w końcu uniosła pióro znad podkładki, którą przytrzymywała osłoniętą rękawem dłonią.

– Chyba zanotowałam wszystko. Trudniej mi, kiedy zmieniasz języki.

– Zmieniłem język? – spytał.

– Pod koniec. Wcześniej mówiłeś w języku selay. Owszem, to jego starożytna wersja, ale mamy zapisy. Mam nadzieję, że tłumaczki poradzą sobie z moją transkrypcją, niezbyt dobrze posługuję się tym językiem. Kiedy to robisz, musisz mówić wolniej, najdroższy.

– W takiej chwili to bywa trudne – stwierdził Dalinar, wstając.

W porównaniu z tym, co czuł w wizji, powietrze było chłodne. Deszcz uderzał w zamknięte okiennice, choć wiedział z doświadczenia, że koniec wizji oznaczał również nadchodzący koniec burzy.

Czując wyczerpanie, podszedł do siedziska pod ścianą i usiadł na nim. Był sam na sam z Navani, tak wolał. Renarin i Adolin przeczekiwali burzę w pobliżu, w innej z komnat Dalinara, pod czujnym spojrzeniem kapitana Kaladina i jego mostowych.

Może powinien zaprosić więcej uczonych, by towarzyszyły jego wizjom – mogłyby wszystkie zapisać jego słowa, a później skonsultować się, by stworzyć najdokładniejszą wersję. Ale, na burze, dość przeszkadzała mu świadomość, że jedna osoba widzi go w takim stanie, gdy szaleje i rzuca się po podłodze. Wierzył w wizje, nawet na nich polegał, ale nie zmniejszało to jego zażenowania.

Navani usiadła obok i objęła go.

– Paskudna była?

– Ta? Nie. Nie taka zła. Trochę biegu, a później walki. Nie brałem w niej udziału. Wizja skończyła się, zanim musiałem pomóc.

– To skąd ta mina?

– Muszę odtworzyć Świetlistych Rycerzy.

– Odtworzyć… ale jak? Co to w ogóle znaczy?

– Nie wiem. Nic nie wiem, mam jedynie wskazówki i niejasne groźby. Nadchodzi coś niebezpiecznego, to jedno jest pewne. Muszę to powstrzymać.

Oparła głowę na jego ramieniu. Wpatrywał się w kominek, na którym cicho trzaskał ogień, wypełniając komnatę ciepłym blaskiem. To był jeden z nielicznych kominków, których nie przerobiono na nowe fabrialowe urządzenia grzewcze.

Wolał prawdziwy ogień, choć nie mówił tego Navani. Tak ciężko pracowała, by zapewnić im wszystkim nowe fabriale.

– Dlaczego ty? – spytała Navani. – Dlaczego ty musisz to wszystko zrobić?

– A dlaczego jeden rodzi się królem, a inny żebrakiem? – odpowiedział Dalinar pytaniem. – Taki już jest świat.

– Jest ci z tym łatwo?

– Niełatwo – odparł Dalinar – ale nie ma sensu żądać odpowiedzi.

– Szczególnie jeśli Wszechmocny nie żyje…

Może nie powinien się z nią dzielić tą informacją. Już to jedno mogłoby naznaczyć go jako heretyka, odepchnąć od niego żarliwców, dać Sadeasowi broń do ręki.

Jeśli Wszechmocny nie żył, komu oddawał cześć Dalinar? W co wierzył?

– Powinniśmy zapisać twoje wspomnienia wizji – powiedziała z westchnieniem Navani. – Póki masz je na świeżo.

Pokiwał głową. Musieli mieć opis dołączony do transkrypcji. Zaczął opowiadać, co widział, mówiąc dość powoli, by mogła wszystko zapisać. Opisał jezioro, stroje mężczyzn, dziwną fortecę w perspektywie. Navani stwierdziła, że niektórzy mieszkańcy Czystego Jeziora opowiadają historie o dużych budowlach. Uczone uważały je za mity.

Dalinar wstał i zaczął spacerować, gdy przeszedł do opisu przeklętej istoty, która powstała z jeziora.

– Zostawił po sobie otwór w dnie jeziora – wyjaśnił Dalinar. – Wyobraź sobie, że rysujesz na podłodze zarys ciała, a później patrzysz, jak to ciało wyrywa się z ziemi.

– Wyobraź sobie taktyczną przewagę takiej istoty. Spreny poruszają się szybko i swobodnie. Jeden mógłby się wślizgnąć za szeregi walczących, a później wstać i zacząć atakować wsparcie. To kamienne ciało musiało być trudne do zniszczenia. Na burze… Ostrza Odprysku. Zastanawiam się, czy zaprojektowano je do walki z tymi właśnie istotami.

Navani uśmiechnęła się, nie przerywając pisania.

– O co chodzi? – spytał Dalinar, zatrzymując się.

– Z ciebie to jest żołnierz.

– Tak. I co?

– I to urocze – powiedziała, kończąc notatki. – Co się wydarzyło później?

– Wszechmocny do mnie przemówił. – Przekazał monolog najlepiej, jak pamiętał, jednocześnie krocząc powoli, by się uspokoić.

Muszę więcej spać, pomyślał. Nie był młodzieńcem sprzed dwudziestu lat, który całą noc nie spał w towarzystwie Gavilara, nad kielichem wina wysłuchując planów brata, a następnego ranka ruszał do walki, pełen energii i żądny podboju.

Kiedy skończył z opowieścią, Navani wstała i schowała przybory pisarskie. Wiedział, że weźmie, co powiedział, i przekaże swoim uczonym – to znaczy, jego uczonym, które sobie przywłaszczyła – a one spróbują dopasować jego alethyjskie słowa do zapisanych przez nią transkrypcji. Oczywiście, najpierw usuwała fragmenty dotyczące kwestii drażliwych, jak śmierć Wszechmocnego.

Miała również poszukać historycznych wzmianek pasujących do jego opisów. Navani lubiła mieć porządek. Przygotowała chronologię jego wizji, próbując utworzyć z nich jedną opowieść.

– Nadal zamierzasz opublikować w tym tygodniu proklamację? – spytała.

Dalinar skinął głową. Przed tygodniem przekazał ją arcyksiążętom. Zamierzał tego samego dnia ogłosić ją w obozach, ale Navani przekonała go, że tak będzie mądrzej. Wieści się rozchodziły, ale to pozwoli arcyksiążętom się przygotować.

– Proklamacja zostanie ogłoszona za kilka dni – powiedział. – Nim arcyksiążęta zaczną jeszcze bardziej naciskać na Elhokara, by ją wycofał.

Navani zacisnęła wargi.

– Tak się musi stać – stwierdził Dalinar.

– Masz ich zjednoczyć.

– Arcyksiążęta to rozpuszczone dzieci – wyjaśnił Dalinar. – Ich przemiana wymaga drastycznych środków.

– Jeśli rozbijesz królestwo, nigdy go nie zjednoczysz.

– Postaramy się, żeby się nie rozpadło.

Navani zmierzyła go wzrokiem i się uśmiechnęła.

– Muszę przyznać, że podoba mi się twoje bardziej pewne siebie wcielenie. Gdybym tylko mogła pożyczyć trochę tej pewności siebie w odniesieniu do nas…

– Jestem całkiem pewien nas – powiedział, przyciągając ją do siebie.

– Naprawdę? Bo poruszanie się między królewskim pałacem i twoim kompleksem zajmuje mi dużo czasu każdego dnia. Gdybym przeprowadziła się tutaj, powiedzmy, do twoich komnat, pomyśl tylko, jaka to by była wygoda.

– Nie.

– Jesteś pewien, że nie pozwolą nam wziąć ślubu, Dalinarze. Co jeszcze mamy w takim razie zrobić? Chodzi o niemoralność? Sam powiedziałeś, że Wszechmocny nie żyje.

– Coś jest właściwe albo nie – powiedział Dalinar, choć czuł, że się upiera. – To nie ma związku z Wszechmocnym.

– Bóg – stwierdziła beznamiętnie Navani – nie ma związku z tym, czy jego przykazania są właściwe, czy nie.

– No tak.

– Ostrożnie – powiedziała Navani. – Brzmisz jak Jasnah. Tak czy inaczej, skoro Bóg umarł…

– Bóg nie umarł. Skoro Wszechmocny umarł, to nigdy nie był Bogiem, i tyle…

Westchnęła, nie opuszczając jego objęć. Stanęła na palcach i pocałowała go, i to nie skromnie. Navani uważała, że skromność jest dla wstydliwych i niepoważnych. Dlatego pocałowała go namiętnie, przyciskając wargi do jego warg, odchylając jego głowę do tyłu, pragnąc więcej. Kiedy się cofnęła, Dalinar z trudem złapał oddech.

Uśmiechnęła się do niego, odwróciła i zebrała swoje rzeczy – nie zauważył, że upuściła je w trakcie pocałunku – a później podeszła do drzwi.

– Jak pewnie wiesz, nie jestem cierpliwa, lecz równie rozpuszczona jak ci arcyksiążęta i przyzwyczajona, że dostaję wszystko, czego zapragnę.

Prychnął. Nic z tego nie było prawdą. Umiała być cierpliwa. Kiedy to jej pasowało. Jej słowa znaczyły, że w tej chwili jej to nie odpowiadało.

Otworzyła drzwi, a wtedy sam kapitan Kaladin zajrzał do środka, sprawdzając komnatę. Mostowy z pewnością poważnie traktował swoje obowiązki.

– Strzeż jej, gdy będzie wracać na noc do siebie, żołnierzu – powiedział mu Dalinar.

Kaladin zasalutował. Navani przepchnęła się obok niego i odeszła bez pożegnania. Zamknęła za sobą drzwi i zostawiła Dalinara samego.

Dalinar westchnął głęboko, po czym podszedł do krzesła i usadowił się przy kominku, by pomyśleć.

Obudził się jakiś czas później. Ogień już się wypalił. Na burze. Zaczynał już zasypiać w środku dnia? Gdyby tylko przez większość nocy nie przewracał się z boku na bok, z głową pełną zmartwień i ciężarów, które nie powinny na nim spoczywać. Co się stało z prostymi dniami? Kiedy trzymał dłoń na rękojeści miecza, pewien, że Gavilar zajmie się tymi trudniejszymi sprawami?

Dalinar przeciągnął się i wstał. Musiał zająć się przygotowaniami do ogłoszenia królewskiej proklamacji, a później zajrzeć do nowych strażników…

Zatrzymał się. Na ścianie jego komnaty pojawił się rząd wyraźnych białych zadrapań tworzących glify. Wcześniej ich tam nie było,

„Sześćdziesiąt dwa dni”, mówiły glify. „Nadchodzi śmierć”.

* * *

Niedługo potem Dalinar stał wyprostowany, z rękami założonymi za plecami, i przysłuchiwał się, jak Navani naradza się z Rushu, jedną z uczonych Kholinów. Adolin stał w pobliżu, przyglądając się odłamkowi białego kamienia, który znaleziono na podłodze. Najwyraźniej został odłamany z rzędu kamiennych ozdób wokół framugi okna, a później wykorzystany do wypisania glifów.

Wyprostuj się, głowa do góry, powiedział sobie Dalinar, choć marzysz tylko o tym, by osunąć się na to krzesło. Przywódca się nie osuwał. Przywódca miał kontrolę nad wszystkim. Nawet kiedy wcale nie czuł, że cokolwiek kontroluje.

Szczególnie wtedy.

– Ach – powiedziała Rushu, młoda żarliwczyni o długich rzęsach i wargach jak guziki. – Popatrzcie na te nierówne linie! Brak symetrii. Ktokolwiek to zrobił, nie ma doświadczenia w pisaniu glifów. „Śmierć” została napisana prawie niepoprawnie, brzmi bardziej jak „zniszczony”. A znaczenie jest niejasne. Nadchodzi śmierć? A może „iść za śmiercią”? Albo sześćdziesiąt dwa dni śmierci i więcej? Glify nie są precyzyjne.

– Po prostu to skopiuj, Rushu – powiedziała Navani. – I nie rozmawiaj o tym z nikim.

– Nawet z wami? – spytała Rushu, wyraźnie rozproszona.

Navani podeszła z westchnieniem do Dalinara i Adolina.

– Ona jest naprawdę dobra w tym, co robi – powiedziała cicho – ale czasami potrafi zatonąć w myślach. Tak czy inaczej, nikt inny nie zna się tak dobrze na piśmie ręcznym. To jedno z jej wielu zainteresowań.

Dalinar pokiwał głową, tłumiąc lęk.

– Dlaczego ktoś miałby to zrobić? – spytał Adolin, upuszczając kamień. – Czy to jakaś zawoalowana groźba?

– Nie – odpowiedział Dalinar.

Navani spojrzała mu oczy.

– Rushu – powiedziała. – Zostaw nas na chwilę.

Kobieta z początku nie zareagowała, ale po kolejnym poleceniu wyszła. Kiedy otworzyła drzwi, zobaczyli stojących na zewnątrz członków drużyny mostu czwartego, prowadzonych przez ponurego kapitana Kaladina. Żołnierz odprowadził Navani, wrócił, zobaczył, co się stało – a wtedy natychmiast posłał swoich ludzi, by przyprowadzili Navani z powrotem.

Wyraźnie uważał to za swoją winę, myślał, że ktoś wślizgnął się do komnaty Dalinara, kiedy ten stał. Dalinar wezwał go gestem do środka. Kaladin podszedł pośpiesznie i być może nie zobaczył, jak Adolin zaciska zęby na jego widok. Dalinar walczył z Odpryskowym Parshendim, kiedy Kaladin i Adolin pokłócili się na polu bitwy, ale doszły go wieści o ich starciu. Syn nie był zachwycony, że ten ciemnooki mostowy został dowódcą Kobaltowej Gwardii.

– Panie – powiedział kapitan Kaladin, podchodząc. – Wstyd mi. Już w pierwszym tygodniu was zawiodłem.

– Wypełniałeś rozkaz, kapitanie – stwierdził Dalinar.

– Miałem rozkaz zapewnić wam bezpieczeństwo, panie – powiedział Kaladin głosem zabarwionym złością. – Powinienem umieścić strażników za wszystkimi drzwiami w waszych komnatach, a nie tylko przed wejściem do całego kompleksu.

– W przyszłości będziemy ostrożniejsi, kapitanie – powiedział Dalinar. – Twój poprzednik zawsze rozstawiał straże tak samo jak ty, i to wystarczało.

– Wcześniej czasy były inne, panie – powiedział Kaladin, rozejrzał się po komnacie i zmrużył oczy. Skupił się na oknie, zbyt wąskim, by ktoś mógł się przez nie wślizgnąć. – Wciąż chciałbym wiedzieć, jak ten ktoś dostał się do środka. Strażnicy nic nie słyszeli.

Dalinar przyjrzał się młodemu żołnierzowi, ponuremu i pobliźnionemu na twarzy. Dlaczego, pomyślał, tak bardzo mu ufam? Nie umiał tego dokładnie określić, ale przez lata jako żołnierz i generał nauczył się ufać swoim instynktom.

– To nie jest ważne – powiedział Dalinar.

Kaladin spojrzał na niego ostro.

– Nie przejmuj się zbytnio tym, jak ta osoba dostała się do środka, by napisać coś na ścianie – stwierdził Dalinar. – W przyszłości bądź jednak bardziej czujny. Możesz odejść.

Kaladin wycofał się niechętnie, zamykając za sobą drzwi.

Adolin podszedł do ojca. Byli tego samego wzrostu. Dalinar czasem o tym zapominał. Nie tak dawno temu Adolin był małym chłopcem z drewnianym mieczykiem.

– Powiedziałeś, że zobaczyłeś je, kiedy się obudziłeś – powiedziała Navani. – Mówiłeś, że nie widziałeś, żeby ktokolwiek je rysował.

Dalinar przytaknął.

– To dlaczego mam wyraźne wrażenie, że wiesz dlaczego tu są? – spytała.

– Nie mam pewności, kto je napisał, ale wiem, co znaczą.

– Co? – spytała ostro.

– Że zostało nam bardzo mało czasu – stwierdził Dalinar. – Ogłoście proklamację, a później idźcie do arcyksiążąt i zorganizujcie spotkanie. Będą chcieli ze mną rozmawiać.

„Nadchodzi Wieczna Burza…”.

Sześćdziesiąt dwa dni. Nie dość czasu.

Najwyraźniej tylko tyle miał.

5

Ideały

Znak na murach zapowiadał niebezpieczeństwo większe nawet niż sam termin. Przepowiadanie przyszłości jest od Pustkowców.

Z dziennika Navani Kholin, Jeseses 1174.

– Na zwycięstwie i w końcu zemście.

Obwoływaczka niosła pismo z królewskimi słowami – umieszczone między dwiema okrytymi płótnem deskami – choć wyraźnie znała już tekst na pamięć. Co nie było zaskakujące. Sam Kaladin kazał jej trzy razy powtórzyć proklamację.

– Jeszcze raz – powiedział, siedząc na kamieniu obok ogniska mostu czwartego.

Wielu z drużyny opuściło miski ze śniadaniem i umilkło. Siedzący w pobliżu Sigzil powtórzył słowa pod nosem, zapamiętując je.

Obwoływaczka westchnęła. Była pulchną, jasnooką kobietą z pasmami rudych włosów wśród czerni, co świadczyło, że wśród przodków miała Vedeńczyków lub Rogożerców. Dziesiątki kobiet podobnych do niej wędrowało przez obóz, by wygłaszać, a czasami również wyjaśniać słowa Dalinara.

Znów otworzyła pismo. W pozostałych batalionach, pomyślał leniwie Kaladin, dowódca z pewnością przewyższałby ją rangą.

– Z upoważnienia króla – powiedziała – Dalinar Kholin, Arcyksiążę Wojny, niniejszym nakazuje zmianę systemu zbierania i rozdzielania serc klejnotów na Strzaskanych Równinach. Od tej chwili każde serce klejnotu będzie zbierane kolejno przez dwóch arcyksiążąt pracujących razem. Łupy staną się własnością króla, który określi ich udział w oparciu o skuteczność działania i skwapliwość w wypełnianiu rozkazów. Zostanie stworzona szczegółowa lista książąt i armii, które będą odpowiedzialne za zdobywanie serc klejnotów, jak również kolejność. Połączenia nie zawsze będą takie same, a wyznaczy się je na podstawie taktycznego dopasowania. Spodziewamy się, że zgodnie z Kodeksem, który jest ważny dla nas wszystkich, mężczyźni i kobiety z tych armii z radością przyjmą nowe skupienie na zwycięstwie i w końcu zemście.

Obwoływaczka zatrzasnęła księgę, spojrzała na Kaladina i uniosła długą czarną brew, która bez wątpienia została namalowana.

– Dziękuję – powiedział.

Skinęła głową i ruszyła w stronę kolejnego batalionu.

Kaladin podniósł się.

– A oto i burza, której się spodziewaliśmy.

Mężczyźni pokiwali głowami. Po dziwnym włamaniu do komnat Dalinara poprzedniej nocy rozmowy w moście czwartym przycichły. Kaladin czuł się jak głupiec. Wydawało się jednak, że Dalinar zupełnie zignorował włamanie. Jak mam wykonywać swoją pracę, jeśli brakuje mi niezbędnych informacji?

Nie minęły dwa tygodnie w nowej pracy, a już czuł się uwikłany w politykę i machinacje jasnookich.

– Arcyksiążęta się wściekną – powiedział Leyten. Siedział przy ognisku i pracował nad paskami napierśnika Belda, prostując powyginane klamry. – Zdobywanie serc klejnotów jest dla nich najważniejsze. Dzisiejszy wiatr poniesie mnóstwo niezadowolenia.

– Ha! – powiedział Skała, nakładając porcję curry Lopenowi, który przyszedł po dokładkę. – Niezadowolenie? Dziś to oznacza zamieszki. Nie słyszeliście wzmianki o Kodeksie? To obelga dla pozostałych, którzy, jak sami wiemy, nie przestrzegają przysięgi.

Uśmiechał się i wyglądał, jakby uważał złość, a nawet bunt arcyksiążąt za coś zabawnego.

– Moash, Drehy, Mart i Eth za mną – powiedział Kaladin. – Musimy zmienić Bliznę i jego drużynę. Teft, jak ci idzie?

– Powoli – odparł mężczyzna. – Chłopaki z innych drużyn mostowych… daleka droga przed nimi. Potrzebujemy czegoś więcej, Kal. Czegoś, co ich zainspiruje.

– Pomyślę o tym – stwierdził Kaladin. – Na razie spróbujmy z jedzeniem. Skało, mamy tylko pięciu oficerów, więc możesz wykorzystać to szóste pomieszczenie z wyjściem na zewnątrz jako magazyn. Kholin dał mi prawo rekwizycji u kwatermistrza. Zapełnij spiżarnię.

– Ma być pełna? – spytał Skała z szerokim uśmiechem na twarzy. – Jak pełna?

– Bardzo – powiedział Kaladin. – Od miesięcy jedliśmy bulion i potrawkę z Dusznikowanym ziarnem. Przez następny miesiąc most czwarty będzie jadł jak królowie.

– Tylko nie dodawaj żadnych skorup – powiedział Mart, pokazując palcem na Skałę. Wziął włócznię i zapiął mundur. – To, że możesz ugotować, co tylko zechcesz, nie znaczy jeszcze, że zgodzimy się jeść jakieś śmieci.

– Chorzy od powietrza ludzie z nizin. – Skała westchnął. – Nie chcecie być silni?

– Serdecznie dziękuję, wolę zachować zęby – powiedział Mart. – Zwariowany Rogożerca.

– Przygotuję dwie rzeczy – stwierdził Skała, unosząc dłoń do piersi, jakby w geście pozdrowienia. – Jedną dla odważnych, a jedną dla niemądrych. Będziesz mógł sobie wybrać.

– Przygotujesz ucztę, Skało – powiedział Kaladin. – Chcę, żebyś też wyszkolił kucharzy dla innych koszar. Nawet jeśli Dalinar ma teraz mniej regularnych wojsk i wolnych kucharzy, chcę, żeby mostowi byli samowystarczalni. Lopenie, od tej pory Dabbid i Shen będą razem z tobą pomagać Skale. Musimy zmienić te tysiące mężczyzn w żołnierzy. Zacznie się tak samo jak z wami – od napełnienia ich żołądków.

– Zrobi się – powiedział Skała ze śmiechem i poklepał Shena po ramieniu, kiedy parshmen przyszedł po dokładkę. Od niedawna robił takie rzeczy i mniej niż wcześniej ukrywał się z tyłu. – I nawet nie dodam do niego łajna!

Inni się roześmiali. To właśnie dodanie łajna do jedzenia sprawiło, że Skała wylądował u mostowych. Kiedy Kaladin ruszył w stronę królewskiego pałacu – Dalinar miał ważne spotkanie z królem – dołączył do niego Sigzil.

– Czy mogę prosić o chwilę, panie? – powiedział cicho Sigzil.

– Jak sobie życzysz.

– Obiecałeś mi, że będę miał okazję zmierzyć twoje… szczególne umiejętności.

– Obiecałem? – powtórzył Kaladin. – Obietnicy nie pamiętam.

– Chrząknąłeś.

– Ja… chrząknąłem?

– Kiedy mówiłem o pomiarach. Zdaje się, że sądziłeś, że to dobry pomysł, i powiedziałeś Bliźnie, że moglibyśmy pomóc ci zrozumieć twoje moce.

– Możliwe.

– Musimy dokładnie wiedzieć co możesz, panie. Zakres umiejętności, jak długo pozostaje w tobie Burzowe Światło. Zgodzisz się, że pełne zrozumienie własnych ograniczeń byłoby cenne, prawda?

– Tak – przyznał niechętnie Kaladin.

– Doskonale. W takim razie…

– Daj mi parę dni – przerwał mu Kaladin. – Przygotuj miejsce, gdzie nikt nas nie zobaczy. Wtedy… tak, dobrze. Pozwolę ci się zmierzyć.

– Doskonale – powtórzył Sizgil. – Wymyśliłem kilka eksperymentów.

Zatrzymał się na ścieżce, pozwalając, by Kaladin i jego towarzysze się od niego oddalili.

Kaladin oparł włócznię na ramieniu i rozluźnił dłoń. Często orientował się, że za mocno zaciska ją na drzewcu, aż bieleją mu kostki. Zupełnie jakby w głębi duszy wciąż nie wierzył, że może ją teraz nosić publicznie, i bał się, że znów zostanie mu odebrana.

Syl opadła z nieba po codziennym spacerze wokół obozu, niesiona porannym wiatrem. Wylądowała na jego ramieniu i usiadła, wyraźnie zatopiona w myślach.

Obóz Dalinara był dobrze zorganizowany. Żołnierze nigdy się nie wałkonili. Zawsze coś robili. Dbali o broń, nosili jedzenie i towary, patrolowali. W tym obozie było wiele patroli. Nawet przy zmniejszonej liczbie żołnierzy, w drodze do bram Kaladin minął trzy patrole. Trzy razy więcej niż kiedykolwiek widział w obozie Sadeasa.

Znów przypomniał sobie o pustce. Zmarli nie musieli stawać się Pustkowcami, by nawiedzać ten obóz, wystarczały opustoszałe koszary. Minął kobietę siedzącą na ziemi obok jednego z tych budynków, wpatrującą się w niebo i ściskającą węzełek męskich ubrań. Obok niej na ścieżce stała dwójka małych dzieci. Zbyt cichych. Tak małe dzieci nie powinny być ciche.

Kwartały koszar tworzyły ogromny krąg, wewnątrz którego znajdowała się bardziej ożywiona część obozu, zawierająca kompleks mieszkalny Dalinara, jak również kwatery szlachetnie urodzonych i generałów. Kompleks Dalinara przypominał kamienny kopiec, wokół niego łopotały sztandary i krążyły zaaferowane skryby z naręczami ksiąg. W pobliżu kilku oficerów rozstawiło namioty werbunkowe, przed którymi czekały kolejki potencjalnych żołnierzy. Część z nich to byli najemnicy, którzy w poszukiwaniu zatrudnienia udali się na Strzaskane Równiny. Inni byli piekarzami i ludźmi innych fachów, którzy po katastrofie posłuchali wezwania.

– Dlaczego się nie roześmiałeś? – spytała Syl, wpatrując się w kolejkę, którą Kaladin ominął w drodze do bram.

– Przepraszam – odpowiedział. – Zrobiłaś coś zabawnego, czego nie zauważyłem?

– Chodziło mi o wcześniej – wyjaśniła. – Skała i inni się śmiali. Ty nie. Kiedy śmiałeś się w czasie, gdy było ciężko, wiedziałam, że się zmuszasz. Pomyślałam, że może teraz, kiedy jest lepiej…

– Muszę się teraz zajmować całym batalionem mostowych – powiedział Kaladin, patrząc przed siebie. – I utrzymać przy życiu arcyksięcia. Znajduję się pośrodku obozu pełnego wdów. Raczej nie jest mi do śmiechu.

– Ale jest lepiej – upierała się. – Tobie i twoim ludziom. Pomyśl o tym, co zrobiłeś, czego dokonałeś.

Dzień na płaskowyżu, kiedy zabijał. Doskonałe połączenie jego, broni i samych burz. I zabijał dzięki nim. Zabijał, by ochronić jasnookiego.

On jest inny, pomyślał Kaladin.

Zawsze tak mówili.

– Chyba po prostu czekam – powiedział na głos.

– Na co?

– Na grzmot – odpowiedział cicho Kaladin. – Zawsze następuje po błyskawicy. Czasami trzeba poczekać, ale w końcu nadchodzi.

– Ja…

Syl wzniosła się przed niego, stanęła w powietrzu i zaczęła cofać w miarę, jak szedł do przodu. Nie leciała – nie miała skrzydeł – i nie kołysała się w powietrzu. Po prostu stała, na niczym, i poruszała się razem z nim. Nie przejmowała się prawami fizyki.

Przechyliła głowę w jego stronę.

– Nie rozumiem o co ci chodzi. A niech to! Myślałam, że już wszystko rozgryzłam. Burze? Błyskawica?

– Pamiętasz, że kiedy zachęcałaś mnie, żebym walczył i uratował Dalinara, to bolało cię, kiedy zabijałem?

– Tak.

– Właśnie tak jest. – Kaladin przeniósł spojrzenie w bok. Znów za mocno zaciskał dłoń na włóczni.

Syl patrzyła na niego z dłońmi wspartymi na biodrach i czekała, żeby powiedział coś więcej.

– Wydarzy się coś złego – stwierdził. – Nie może być tak, żeby wciąż było mi dobrze. Życie takie nie jest. Może chodzi o te glify na ścianie u Dalinara. Wyglądały na odliczanie.

Pokiwała głową.

– Widziałaś kiedyś coś podobnego?

– Pamiętam… coś – wyszeptała. – Coś złego. Widzenie przyszłości… ono nie pochodzi od Honoru, Kaladinie. To coś innego. Coś niebezpiecznego.

Wspaniale.

Kiedy nie powiedział więcej, Syl z westchnieniem wzniosła się w powietrze i stała się świetlistą wstęgą. Podążała za nim, poruszając się między podmuchami wiatru.

Powiedziała, że jest honorsprenem, pomyślał Kaladin. Dlaczego więc nadal udaje, że bawi się z wiatrem?

Musiałby ją o to zapytać, zakładając, że by mu odpowiedziała. Zakładając, że w ogóle znała odpowiedź.

* * *

Sadeas splótł palce przed twarzą, opierając łokcie na zdobionym kamiennym stole, i wpatrywał się w Ostrze Odprysku, które wbił w środek blatu. Odbijało jego twarz.

Na Potępienie. Kiedy się zestarzał? Widział siebie jako młodzieńca, przed trzydziestką. Teraz skończył pięćdziesiąt lat. Burzowa pięćdziesiątka. Zacisnął zęby, wpatrując się w Ostrze.

Dawca Przysięgi. To było Ostrze Dalinara – zakrzywione, jak wygięte plecy, sztych przypominający haczyk, któremu odpowiadał rząd ząbków w pobliżu gardy. Niczym poruszające się fale, wznoszące się z oceanu.

Jakże często pożądał tej broni? Teraz należała do niego, a on odkrył, że wcale go to nie cieszy. Dalinar Kholin – oszalały z żalu, złamany tak bardzo, że bitwa go przerażała – wciąż trzymał się życia. Stary przyjaciel Sadeasa był niczym ulubiony ostrogar, którego zmuszony był uśpić, a jednak ujrzał go skomlącego pod oknem, gdyż trucizna nie do końca zadziałała.

Co gorsza, nie mógł się otrząsnąć z wrażenia, że Dalinar jakimś sposobem go pokonał.

Drzwi do salonu otworzyły się i do środka wślizgnęła się Ialai. Miała cienką szyję i duże usta, nikt nigdy nie nazywał jej pięknością – szczególnie w miarę upływu czasu. Nie obchodziło go to. Ialai była najbardziej niebezpieczną kobietą, jaką znał, a to czyniło ją znacznie atrakcyjniejszą niż po prostu śliczna buźka.

– Widzę, że zniszczyłeś mój stół – powiedziała, wpatrując się w Ostrze Odprysku wbite w środek.

Opadła na niewielką sofę obok niego, położyła mu rękę na plecach i oparła stopy o blat. W obecności innych była doskonałą Alethyjką. Prywatnie lubiła się wylegiwać.

– Dalinar zabrał się za werbowanie – powiedziała. – Wykorzystałam tę okazję, by umieścić kolejnych ludzi w jego obozie.

– Żołnierze?

– Za kogo ty mnie masz? To by było zbyt oczywiste, nowych żołnierzy będzie uważnie obserwował. Jednak w jego służbach pomocniczych pojawiły się luki, gdy mężczyźni posłuchali wezwania, by wzmocnić armię.

Sadeas pokiwał głową, wciąż wpatrując się w Ostrze. Jego żona kierowała najbardziej imponującą siatką szpiegów w obozach. Tym bardziej imponującą, że mało kto o niej wiedział. Podrapała go po plecach, aż przeszedł go dreszcz.

– Ogłosił swoją proklamację – zauważyła Ialai.

– Owszem. Jakie reakcje?

– Spodziewane. Inni są wściekli.

Sadeas pokiwał głową.

– Dalinar powinien zginąć, ale skoro żyje, przynajmniej możemy liczyć, że w swoim czasie sam przygotuje sobie pętlę. – Sadeas zmrużył oczy. – Niszcząc go, próbowałem powstrzymać rozpad królestwa. Teraz zastanawiam się, czy ten upadek nie byłby lepszy dla nas wszystkich.

– Co takiego?

– To nie dla mnie, ukochana – wyszeptał Sadeas. – Ta głupia gra na płaskowyżach. Z początku mnie zaspokajała, ale teraz zaczynam mieć jej dosyć. Chcę wojny, Ialai. Nie godzin marszu z nadzieją na niewielką potyczkę!

– Te niewielkie potyczki zapewniły nam bogactwo.

I dlatego znosił je tak długo. Wstał.

– Będę się musiał spotkać z niektórymi z pozostałych. Z Aladarem. Rutharem. Musimy podsycić płomienie wśród innych arcyksiążąt, wzbudzić ich oburzenie tym, co próbuje zrobić Dalinar.

– A jaki jest nasz ostateczny cel?

– Odzyskam go, Ialai – powiedział, dotykając dłonią rękojeści Dawcy Przysięgi. – Podbój.

Tylko on sprawiał, że czuł się żywy. Ten wspaniały Dreszcz bycia na polu bitwy i walki, mężczyzna przeciw mężczyźnie. Ryzykowania wszystkim dla łupu. Dominacji. Zwycięstwa.

Tylko wtedy czuł się znów młody.

Taka była brutalna prawda. Ale najlepsze prawdy były proste.

Chwycił Dawcę Przysięgi za rękojeść i wyrwał go ze stołu.

– Dalinar chce się teraz bawić w polityka, co mnie nie zaskakuje. Zawsze w tajemnicy chciał być taki jak brat. Na szczęście dla nas, nie jest w tym dobry. Jego proklamacja zniechęci pozostałych. Zacznie naciskać arcyksiążąt, a oni podniosą broń przeciw niemu, doprowadzając do rozpadu królestwa. A wtedy, z krwią u stóp i mieczem Dalinara w dłoni, z łez i płomieni wykuję nowy Alethkar.

– A jeśli jednak mu się uda?

– Wtedy, moja droga, przydadzą się twoi skrytobójcy. – Odesłał Ostrze Odprysku, które zmieniło się w mgłę i zniknęło. – Od nowa podbiję to królestwo, a za nim podąży Jah Keved. W końcu celem tego życia jest szkolenie żołnierzy. W pewnym sensie robię to, czego pragnie sam Bóg.

* * *

Marsz z koszar do królewskiego pałacu – który król zaczął nazywać Szczytem – zajmował około godziny, więc Kaladin miał mnóstwo czasu na myślenie. Niestety, po drodze minął grupkę chirurgów Dalinara, którzy wraz ze sługami zbierali sok z guzowca do produkcji środka odkażającego.

Ich widok sprawił, że Kaladin pomyślał nie tylko o tym, jak sam zbierał sok, ale też o ojcu, Lirinie.

Gdyby tu był, pomyślał, mijając ich, zapytałby, dlaczego nie jestem tam, razem z chirurgami. Zapytałby, dlaczego, skoro Dalinar przyjął mnie do siebie, nie zażądałem wcielenia do korpusu medycznego.

W rzeczy samej, Kaladinowi pewnie udałoby się skłonić Dalinara do zatrudnienia całego mostu czwartego jako pomocników chirurgów. Mógłby wyszkolić ich w sztuce medycznej niemal równie łatwo, jak w posługiwaniu się włócznią. Dalinar by to zrobił. Dobrych chirurgów zawsze brakowało.

Nawet o tym nie pomyślał. Jego wybór był prostszy – zostać strażnikami Dalinara albo opuścić obozy. Znów postawił swoich ludzi na drodze burzy. Dlaczego?

W końcu dotarli do królewskiego pałacu, który wybudowano na zboczu kamiennego wzgórza, z tunelami wydrążonymi w głębi skały. Komnaty króla znajdowały się na samym szczycie. A to oznaczało długą wspinaczkę.

Szli zakosami, Kaladin wciąż myślał o ojcu i jego obowiązkach.

– Wiesz, to trochę niesprawiedliwe – powiedział Moash, gdy dotarli na szczyt.

Kaladin spojrzał na pozostałych i uświadomił sobie, że dyszą z wysiłku. On sam jednak nieświadomie sięgnął do Burzowego Światła. Nie miał nawet zadyszki.

Uśmiechnął się dla Syl i rozejrzał po obszernych korytarzach Szczytu. Przy wejściu straż pełniło kilku żołnierzy w niebiesko-złotych mundurach Gwardii Królewskiej, osobnej jednostki oddzielonej od straży Dalinara.

– Żołnierzu. – Kaladin skinął głową jednemu z nich, jasnookiemu niskiej rangi.

Pod względem stopnia wojskowego, Kaladin przewyższał kogoś takiego jak ten mężczyzna – ale społecznie już nie. Po raz kolejny nie był pewien, jak to powinno działać.

Mężczyzna obejrzał go od góry do dołu.

– Słyszałem, że niemal samodzielnie utrzymałeś most pod naporem setek Parshendich. Jak to zrobiłeś?

Nie zwrócił się do Kaladina „panie”, jak powinien do każdego kapitana.

– Chcesz się dowiedzieć? – warknął z tyłu Moash. – Możemy ci pokazać. Osobiście.

– Cicho – powiedział Kaladin i spiorunował Moasha wzrokiem. Znów odwrócił się do żołnierza. – Miałem szczęście i tyle. – Spojrzał mu w oczy.

– Pewnie ma to sens – stwierdził żołnierz.

Kaladin czekał.

– Panie – dodał w końcu żołnierz.

Kaladin gestem wezwał swoich ludzi i razem minęli jasnookich strażników. Wnętrze pałacu oświetlały kule zebrane w lampach na ścianach – szafiry i diamenty zmieszane razem, emanujące biało-niebieskim blaskiem. Kule były małym, lecz uderzającym przypomnieniem, jak wszystko się zmieniło. Mostowym nikt by nie pozwolił się zbliżyć do tak swobodnie używanych kul.

Kaladin wciąż nie najlepiej znał Szczyt – jak na razie głównie strzegł Dalinara w jego obozie. Zapoznał się jednak z mapami, więc wiedział, jak dotrzeć na samą górę.

– Dlaczego mi tak przerwałeś? – spytał Moash, dogoniwszy Kaladina.

– Popełniłeś błąd – odparł Kaladin. – Teraz jesteś żołnierzem, Moashu, i tak się musisz zachowywać. A to oznacza koniec z prowokowaniem bójek.

– Nie zamierzam się płaszczyć i kłaniać jasnookim, Kal. Już nie.

– Nie oczekuję, że będziesz się płaszczył, ale spodziewam się, że będziesz trzymał język za zębami. Most czwarty jest ponad małostkowe przytyki i groźby.

Moash się cofnął, ale Kaladin widział, że wciąż się w nim gotuje.

– To dziwne – powiedziała Syl, znów lądując na ramieniu Kaladina. – Wygląda na wściekłego.

– Kiedy przejąłem dowodzenie nad mostowymi – odpowiedział cicho mężczyzna – byli zwierzętami w klatce, które biciem zmuszono do posłuszeństwa. Przywróciłem im wolę walki, ale wciąż byli w klatce. Teraz drzwi się otworzyły. Minie trochę czasu, nim Moash i pozostali się przyzwyczają.

Spodziewał się, że to zrobią. W ciągu ostatnich tygodni bycia mostowymi nauczyli się precyzji i zdyscyplinowania żołnierzy. Stali na baczność, gdy ich oprawcy maszerowali po mostach, i ani słowem nie wyrażali swojej pogardy. Ich dyscyplina stała się ich bronią. Nauczą się, jak być prawdziwymi żołnierzami. Nie, byli prawdziwymi żołnierzami. Teraz musieli się nauczyć, jak się zachowywać bez ucisku Sadeasa, któremu musieli się opierać.

Moash znów podszedł do niego.

– Przepraszam – powiedział cicho. – Miałeś rację.

Kaladin się uśmiechnął, tym razem szczerze.

– Nie będę udawał, że nie czuję do nich nienawiści – mówił dalej Moash. – Ale będę uprzejmy. Mamy swoje obowiązki. Wypełnimy je dobrze. Lepiej, niż ktokolwiek się spodziewa. Jesteśmy mostem czwartym.

– Dobra robota – powiedział Kaladin.

Moash był szczególnie trudnym przypadkiem, gdyż Kaladin coraz częściej mu się zwierzał. Większość pozostałych idealizowała Kaladina. Nie Moash, który stawał się dla niego pierwszym przyjacielem od czasów napiętnowania.

W miarę zbliżania się do królewskiej sali narad, korytarz stawał się coraz bardziej ozdobny. Ściany zdobiły nawet płaskorzeźby – Heroldowie, z umieszczonymi w odpowiednich miejscach klejnotami, które emanowały blaskiem.

Coraz bardziej przypomina miasto, pomyślał Kaladin. Wkrótce to miejsce może się stać prawdziwym pałacem.

Spotkał się z Blizną i jego ludźmi przy drzwiach do królewskiej sali narad.

– Raport – powiedział cicho.

– Spokojny ranek – odparł Blizna. – Co mi nie przeszkadza.

– W takim razie masz wolną resztę dnia – stwierdził Kaladin. – Ja zostanę tu na czas spotkania, Moash przejmie popołudniową zmianę. Wrócę na wieczór. Wy się prześpijcie, wrócicie na dzisiejszą noc, aż do rana.

– Rozumiem, panie – powiedział Blizna i zasalutował. Zgromadził swoich ludzi i odszedł.

Salę za drzwiami zdobił duże, pozbawione okiennic okna po zawietrznej i gruby dywan. Kaladin nigdy nie był w tym pomieszczeniu, a mapy pałacu – dla bezpieczeństwa króla – zawierały jedynie zarys podstawowych korytarzy i dróg prowadzących przez kwatery służby. Ta sala miała jeszcze jedne drzwi, prowadzące najpewniej na balkon, ale żadnych innych wejść poza tym, przez które wszedł Kaladin.

Za drzwiami stali dwaj kolejni strażnicy w niebiesko-złotych mundurach. Sam król spacerował przed biurkiem. Nos miał większy niż na obrazach.

Dalinar rozmawiał z lady Navani, elegancką, siwiejącą kobietą. Skandaliczny związek wuja i matki króla byłby głównym tematem rozmów w obozie, gdyby nie przyćmiła go zdrada Sadeasa.

– Moash – powiedział Kaladin, pokazując palcem. – Sprawdź, dokąd prowadzą te drzwi. Mart i Eth, stańcie na straży na korytarzu, tuż za drzwiami. Nikt poza jednym z arcyksiążąt nie może wejść do środka bez naszego pozwolenia.

Moash nie ukłonił się królowi, lecz mu zasalutował, i sprawdził drzwi. Rzeczywiście prowadziły na balkon, który Kaladin widział z dołu. Biegł wzdłuż całej sali na szczycie.

Dalinar przyglądał się Kaladinowi i Moashowi przy pracy. Kaladin zasalutował i spojrzał mężczyźnie w oczy. Nie zamierzał znów zawieść, jak poprzedniej nocy.

– Nie rozpoznaję tych strażników, wuju – powiedział król z irytacją.

– Są nowi – odparł Dalinar. – Na ten balkon nie ma innego wejścia, żołnierzu. Znajduje się na wysokości stu stóp.

– Dobrze wiedzieć – stwierdził Kaladin. – Drehy, dołącz do Moasha na balkonie, zamknijcie drzwi i pełnijcie straż.

Drehy skinął głową i odszedł.

– Właśnie powiedziałem, że na ten balkon nie można się dostać z zewnątrz – powiedział Dalinar.

– W takim razie tak właśnie próbowałbym dostać się do środka, gdybym chciał to zrobić – stwierdził Kaladin.

Na twarzy Dalinara pojawił się uśmiech rozbawienia.

Król jednak pokiwał głową.

– Dobrze… dobrze.

– Czy są jakieś inne wejścia do tej sali, Wasza Wysokość? – spytał Kaladin. – Tajemne przejścia?

– Gdyby istniały – odparł król – nie chciałbym, żeby ludzie o nich wiedzieli.

– Moi ludzie nie mogą zapewnić wam bezpieczeństwa, jeśli nie wiemy, czego mamy pilnować. Jeśli istnieją jakieś przejścia, o których nikt nie powinien wiedzieć, natychmiast stają się podejrzane. Jeśli podzielicie się ze mną wiedzą o ich istnieniu, będą ich strzec jedynie moi oficerowie.

Król przez chwilę wpatrywał się w Kaladina, po czym odwrócił się do Dalinara.

– Podoba mi się. Dlaczego wcześniej nie zrobiłeś go dowódcą?

– Nie miałem okazji – stwierdził Dalinar i wpatrzył się w Kaladina oczyma, które miały w sobie głębię. Ciężar. Podszedł bliżej, położył mu dłoń na ramieniu i odciągnął go na bok.

– Zaczekaj – powiedział z tyłu król – czy to insygnia kapitana? U ciemnookiego? Od kiedy tak się dzieje?

Dalinar nie odpowiedział, jedynie odprowadził Kaladina na bok.

– Król – powiedział cicho – bardzo się przejmuje skrytobójcami. Powinieneś to wiedzieć.

– Zdrowa paranoja ułatwia pracę strażnikom, panie – stwierdził Kaladin.

– Nie powiedziałem, że jest zdrowa. Mówisz mi „panie”. Zwyczajowym zwrotem grzecznościowym jest „oświecony”.

– Będę go używać, jeśli tak rozkażecie, panie. – Kaladin spojrzał mu w oczy. – Ale „panie” to stosowny zwrot, nawet w odniesieniu do jasnookiego, jeśli jest on bezpośrednim przełożonym.

– Jestem arcyksięciem.

– Jeśli mam być szczery – powiedział Kaladin. Nie poprosił o pozwolenie. Ten mężczyzna dał mu określone stanowisko, więc Kaladin zakładał, że łączą się z nim również pewne przywileje. – Każdy mężczyzna, którego nazywałem „oświeconym”, zdradził mnie. Nielicznych, którym mówiłem „panie”, po dziś dzień darzę zaufaniem. Tego drugiego używam z większym szacunkiem niż tego pierwszego. Panie.

– Dziwny jesteś, synu.

– Ci normalni leżą martwi w rozpadlinach – powiedział cicho Kaladin. – Sadeas się o to zatroszczył.

– Cóż, niech twoi ludzie na balkonie staną dalej, żeby nie mogli podsłuchiwać przez okna.

– W takim razie zaczekam na korytarzu – stwierdził Kaladin, zauważywszy, że dwaj żołnierze Gwardii Królewskiej już wyszli.

– Nie wydałem takiego rozkazu – powiedział Dalinar. – Strzeż wejścia, ale od środka. Chciałbym, żebyś słyszał, co planujemy, ale nie powtarzaj tego na zewnątrz.

– Tak, panie.

– Na spotkanie przychodzą jeszcze cztery osoby – wyjaśnił Dalinar. – Moi synowie, generał Khal i jasność Teshav, żona Khala. Oni mogą wejść. Wszyscy inni mają czekać na zewnątrz do zakończenia spotkania.

Dalinar wrócił do rozmowy z matką króla. Kaladin ustawił Moasha i Drehy’ego na właściwym miejscu, po czym wyjaśnił protokół Martowi i Ethowi. Postanowił później przeprowadzić szkolenie. Kiedy jasnoocy mówili „nie wpuszczajcie nikogo innego”, wcale tak nie myśleli. W rzeczywistości mówili „Jeśli wpuścisz kogoś innego, lepiej, żebym się zgodził, że to było naprawdę ważne, bo inaczej będziesz miał kłopoty”.

Później Kaladin stanął przed zamkniętymi drzwiami, oparty o ścianę zdobioną rzeźbioną boazerią z rzadkiego drewna, którego nie rozpoznawał. Pewnie jest warte więcej niż zarobiłem przez całe życie, pomyślał. Jedna deska.

Przybyli synowie arcyksięcia, Adolin i Renarin Kholin. Kaladin widział tego pierwszego na polu bitwy, choć bez Pancerza Odprysku wyglądał inaczej. Mniej imponująco. Bardziej jak rozpuszczony bogaty chłopiec. Och, nosił mundur jak wszyscy pozostali, ale guziki były grawerowane, a buty… bardzo cenna para, ze świńskiej skóry, bez choćby draśnięcia. Nowiutkie, pewnie kupione za absurdalną cenę.

Ale uratował tamtą kobietę na targu, pomyślał Kaladin, przypominając sobie spotkanie sprzed tygodni. Nie zapominaj o tym.

Nie wiedział, co myśleć o Renarinie. Młodzieniec – mógł być starszy od Kaladina, ale z pewnością na to nie wyglądał – nosił okulary i podążał za bratem jak cień. Te szczupłe kończyny i delikatne palce nie znały bitwy ani prawdziwej pracy.

Syl krążyła po sali, zaglądając we wszelkie zakamarki i wazony. Zatrzymała się przy przycisku do papieru, który leżał na kobiecym biurku ustawionym obok krzesła króla, i zaczęła trącać kryształowy blok z uwięzionym wewnątrz dziwnym stworem przypominającym kraba. Czy to były skrzydła?

– Czy ten tutaj nie powinien zaczekać na zewnątrz? – spytał Adolin, wskazując na Kaladina.

– To, co robimy, sprawi, że znajdę się w bezpośrednim niebezpieczeństwie – stwierdził Dalinar, splatając ręce za plecami. – Chcę, żeby znał szczegóły. Może mu się to przydać w pracy. – Mówiąc, nie patrzył na Adolina ani Kaladina.

Adolin podszedł do ojca, wziął go za ramię i odezwał się przyciszonym głosem, ale nie na tyle cicho, by Kaladin go nie usłyszał.

– Niemal go nie znamy.

– Komuś musimy zaufać, Adolinie – odpowiedział Dalinar. – Jeśli w tej armii jest choć jedna osoba, która z pewnością nie pracuje dla Sadeasa, to jest nią ten żołnierz.

Odwrócił się i spojrzał na Kaladina, znów mierząc go wzrokiem.

Nie widział mnie z Burzowym Światłem, powiedział sobie Kaladin z naciskiem. Był prawie nieprzytomny. Nie wie.

A może?

Adolin uniósł ręce, ale przeszedł na drugą stronę sali i mruknął coś do brata. Kaladin pozostał na miejscu, stojąc swobodnie z lekko rozstawionymi nogami i rękoma za plecami.

Tak, zdecydowanie rozpuszczony.

Generał, który pojawił się wkrótce, był zwinnym, łysym mężczyzną o bladożółtych oczach. Jego żona, Teshav, miała ściągniętą twarz i blond pasma we włosach. Zajęła miejsce za biurkiem do pisania, do którego Navani nawet się nie zbliżyła.

– Raport – powiedział Dalinar, gdy za tą dwójką zamknęły się drzwi.

– Pewnie wiecie, co usłyszycie, oświecony – odparła Teshav. – Są wzburzeni. Szczerze liczyli, że przemyślicie rozkaz… a ogłoszenie go publicznie sprowokowało ich. Arcyksiążę Hatham jako jedyny wydał oświadczenie. Planuje, cytuję: „upewnić się, że król zostanie odwiedziony od tego lekkomyślnego i nieprzemyślanego posunięcia”.

Król westchnął i usiadł. Renarin również natychmiast zajął miejsce, podobnie jak generał. Adolin zrobił to z większą niechęcią.

Dalinar wciąż stał i wyglądał przez okno.

– Wuju? – spytał król. – Słyszałeś o tej reakcji? Dobrze, że nie posunąłeś się tak daleko, jak rozważałeś, i nie ogłosiłeś, że muszą kierować się Kodeksem albo czeka ich odebranie majątku. To by się skończyło otwartym buntem.

– Na to przyjdzie pora – stwierdził Dalinar. – Wciąż się zastanawiam, czy nie powinienem ogłosić wszystkiego naraz. Kiedy trafi cię strzała, czasem lepiej wyrwać ją w całości jednym pociągnięciem.

Właściwie, kiedy kogoś trafiła strzała, najlepiej było zostawić ją w miejscu do czasu znalezienia chirurga. Często zatrzymywała upływ krwi i utrzymywała rannego przy życiu. Jednak pewnie lepiej się nie odzywać, by nie podważać metafory arcyksięcia.

– Na burze, co za paskudny obraz – powiedział król, ocierając twarz chusteczką. – Naprawdę musisz mówić takie rzeczy, wuju? I tak już się obawiam, że przed końcem tygodnia będziemy martwi.

– Z twoim ojcem przeżyliśmy gorsze rzeczy – sprzeciwił się Dalinar.

– Wtedy mieliście sojuszników! Trzech arcyksiążąt za wami, tylko sześciu przeciwko, a nigdy nie walczyliście ze wszystkimi razem.

– Jeśli arcyksiążęta zjednoczą się przeciwko nam – powiedział generał Khal – nie utrzymamy się. Nie będziemy mieli wyboru, jak tylko uchylić proklamację, co znacznie osłabi koronę.

Król odchylił się do tyłu i uniósł dłoń do czoła.

– Jezerezehu, to będzie katastrofa…

Kaladin uniósł brew.

– Nie zgadzasz się? – spytała Syl, zbliżając się do niego w postaci kłębu wirujących liści.

Wytrącało go z równowagi, kiedy jej głos dobiegał z takich kształtów. Pozostali oczywiście nie mogli jej widzieć ani słyszeć.

– Nie – wyszeptał Kaladin. – Ta proklamacja brzmi jak prawdziwa burza. Po prostu nie spodziewałem się, że król będzie taki… no, marudny.

– Musimy znaleźć sojuszników – powiedział Adolin. – Stworzyć koalicję. Sadeas będzie miał swoją, a my musimy mu przeciwstawić swoją.

– I podzielić królestwo na dwoje? – spytała Teshav. – Wojna domowa nie posłuży koronie. Zwłaszcza że mało prawdopodobne, byśmy zwyciężyli.

– To mógłby być koniec Alethkaru jako królestwa – zgodził się generał.

– Alethkar jako królestwo skończył się przed wiekami – powiedział cicho Dalinar, wyglądając przez okno. – To coś, co stworzyliśmy, nie jest Alethkarem. Alethkar był sprawiedliwością. My jesteśmy dziećmi, które włożyły płaszcz ojca.

– Ależ wuju – sprzeciwił się król – przynajmniej to królestwo jest czymś. Czymś więcej niż przez całe stulecia! Jeśli tu zawiedziemy i podzielimy się na dziesięć walczących księstw, będzie to przeciwieństwem wszystkiego, co chciał osiągnąć mój ojciec!

– To nie jest coś, co chciał osiągnąć twój ojciec – stwierdził Dalinar. – Ta gra na Strzaskanych Równinach, ta przyprawiająca o mdłości polityczna farsa. Nie to wyobrażał sobie Gavilar. Nadchodzi Wieczna Burza…

– Co takiego? – spytał król.

Dalinar w końcu odwrócił się od okna, podszedł do pozostałych i oparł dłoń na ramieniu Navani.

– Znajdziemy sposób, by to zrobić, albo po drodze zniszczymy królestwo. Dłużej nie zniosę tej farsy.

Kaladin założył ręce na piersi i postukał palcem w łokieć.

– Dalinar zachowuje się, jakby był królem – wyszeptał tak cicho, że tylko Syl go słyszała. – I wszyscy inni też tak go traktują.

Niepokojące. Tak postępował Amaram. Sięgał po władzę, którą widział przed sobą, nawet jeśli nie należała do niego.

Navani spojrzała na Dalinara i uniosła dłoń, by dotknąć jego dłoni. Oceniając po tym geście, wiedziała, na czym polega jego plan.

Król nie. Westchnął lekko.

– Wyraźnie widać, że masz plan, wuju. I co? Mów. To przeciąganie jest męczące.

– Tak naprawdę chciałbym pobić ich wszystkich do nieprzytomności – powiedział szczerze Dalinar. – To właśnie robiłem z nowymi rekrutami, którzy nie chcieli słuchać rozkazów.

– Sądzę, że miałbyś problem, by biciem zmusić arcyksiążąt do posłuszeństwa – powiedział oschle król. Z niewiadomego powodu pomasował w zamyśleniu pierś.

– Musicie ich rozbroić – powiedział Kaladin, zaskakując tym samego siebie.

Wszyscy popatrzyli na niego. Jasność Teshav spojrzała na niego z krzywą miną, jakby nie miał prawa się odezwać. I pewnie miała rację.

Dalinar jednak skinął w jego stronę.

– Żołnierzu? Masz jakąś sugestię?

– Proszę o wybaczenie, panie – powiedział Kaladin. – I proszę o wybaczenie, Wasza Wysokość. Ale jeśli jakiś oddział sprawia problemy, najpierw rozdziela się jego członków, przenosi każdego z osobna do lepszych oddziałów. Tutaj nie da się tego zrobić.

– Nie wiem, jak moglibyśmy rozdzielić arcyksiążąt – powiedział Dalinar. – Wątpię, bym mógł powstrzymać ich przed kontaktami. Być może, gdybyśmy zwyciężyli w tej wojnie, mógłbym przydzielić każdemu z arcyksiążąt inne obowiązki, odesłać ich i popracować nad każdym z osobna. Ale na razie jesteśmy tu uwięzieni.

– Cóż, drugą rzeczą, którą można zrobić ze sprawiającymi problemy – stwierdził Kaladin – jest rozbrojenie ich. Łatwiej nad nimi zapanować, jeśli zmusi się ich do oddania włóczni. To zawstydzające, sprawia, że czują się jak rekruci. Czyli… może moglibyście odebrać im wojska? – Obawiam się, że nie możemy – odparł Dalinar. – Żołnierze przysięgają lojalność swoim jasnookim, nie koronie, jedynie arcyksiążęta składają przysięgę koronie. Jednak dobrze myślisz.

Ścisnął ramię Navani.

– Przez ostatnie dwa tygodnie – stwierdził. – próbowałem zadecydować, jak podejść do tego problemu. Instynkt podpowiada mi, że należy potraktować arcyksiążąt – wszystkich jasnookich Alethkaru – jak świeżych rekrutów, których należy zdyscyplinować.

– Przyszedł do mnie i rozmawialiśmy – mówiła dalej Navani. – Nie możemy tak naprawdę zdegradować arcyksiążąt do poziomu, na którym będziemy mogli nad nimi zapanować, choć Dalinar bardzo by tego pragnął. Musimy więc sprawić, by uwierzyli, że jeśli się nie ustatkują, odbierzemy im wszystko.

– Ta proklamacja ich rozwścieczy – powiedział Dalinar. – Chcę, żeby byli wściekli. Chcę, żeby myśleli o wojnie, swoim miejscu tutaj i chcę przypomnieć im o zamachu na Gavilara. Jeśli uda mi się skłonić ich, by zaczęli działać bardziej jak żołnierze, nawet jeśli oznacza to sięgnięcie za broń przeciwko mnie, to może uda mi się ich przekonać. Umiem rozmawiać z żołnierzami. Tak czy inaczej, dużą rolę odegra groźba, że odbiorę im całą władzę i siłę, jeśli nie będą jej właściwie wykorzystywać. A wszystko zacznie się od, jak zasugerował kapitan Kaladin, rozbrojenia ich.

– Rozbroić arcyksiążąt? – spytał król. – Cóż to za szaleństwo?

– To nie szaleństwo – odparł z uśmiechem Dalinar. – Nie odbierzemy im armii, ale możemy zrobić coś innego. Adolinie, zamierzam zdjąć kłódkę z twojego miecza.

Adolin zmarszczył z namysłem czoło, po czym na jego twarzy pojawił się szeroki uśmiech.

– To znaczy, pozwolisz mi się znowu pojedynkować? Naprawdę?

– Tak – powiedział Dalinar. Odwrócił się do króla. – Przez bardzo długi czas nie pozwalałem mu walczyć, gdyż Kodeks zakazuje pojedynków między oficerami podczas wojny. Coraz bardziej dochodzę jednak do wniosku, że inni nie uważają, iż prowadzą wojnę. Bawią się. Czas, by pozwolić Adolinowi na oficjalne pojedynki z innymi Odpryskowymi.

– Aby mógł ich upokorzyć? – spytał król.

– Tu nie chodzi o upokorzenie, ale o pozbawienie ich Odprysków. – Dalinar stanął między siedzącymi na krzesłach. – Arcyksiążęta mieliby problem, by z nami walczyć, gdybyśmy panowali nad wszystkimi Pancerzami i Ostrzami Odprysku w armii. Adolinie, chciałbym, żebyś wyzywał Odpryskowych innych arcyksiążąt na honorowe pojedynki, z nagrodą w postaci samego Odprysku.

– Nie zgodzą się na to – stwierdził generał Khal. – Odmówią.

– Musimy się upewnić, że się zgodzą – powiedział Dalinar. – Znaleźć sposób, by ich zmusić albo zawstydzić, by zgodzili się na pojedynki. Byłoby to łatwiejsze, gdybyśmy mogli wyśledzić, gdzie zniknął Trefniś.

– A co się stanie, jeśli chłopak przegra? – spytał generał Khal. – Ten plan wydaje się zbyt nieprzewidywalny.

– Zobaczymy – powiedział Dalinar. – To tylko część tego, co zrobimy, mniejsza, ale też najbardziej widoczna. Adolinie, wszyscy powtarzają mi, jak dobrze się pojedynkujesz, a ty sam ciągle mnie zadręczałeś, żebym złagodził zakaz. W armii jest trzydziestu Odpryskowych, nie licząc moich. Czy uda ci się pokonać tak wielu mężczyzn?

– Czy uda mi się? – powtórzył Adolin z uśmiechem. – Nawet się nie spocę, jeśli tylko będę mógł zacząć od samego Sadeasa.

Jest rozpuszczony i pewny siebie, pomyślał Kaladin.

– Nie – stwierdził Dalinar. – Sadeas nie przyjmie wyzwania, choć naszym ostatecznym celem jest doprowadzenie do jego upadku. Zaczniemy od pomniejszych Odpryskowych i będziemy piąć się w górę ku niemu.

Pozostali wydawali się zaniepokojeni, w tym jasność Navani, która zacisnęła wargi i spojrzała na Adolina. Mogła być zwolenniczką planu Dalinara, ale nie podobała jej się myśl o pojedynkach bratanka.

Nie wypowiedziała wątpliwości na głos.

– Jak powiedział Dalinar – stwierdziła – to nie jest cały nasz plan. Miejmy nadzieję, że pojedynki Adolina nie zajdą zbyt daleko. Ich celem jest jedynie wzbudzenie niepokoju i strachu, wywarcie nacisku na pewne frakcje działające przeciwko nam. Większą częścią naszego zadania jest kompleksowy i zdecydowany wysiłek polityczny, by nawiązać kontakt z tymi, którzy mogą stanąć po naszej stronie.

– Razem z Navani postaramy się przekonać arcyksiążąt, że zjednoczony Alethkar ma swoje zalety – powiedział Dalinar, kiwając głową. – Choć Ojciec Burz wie, że mniej wierzę w swoją polityczną przenikliwość, niż Adolin w swoje umiejętności. Tak musi być. Jeśli Adolin jest kijem, to ja piórkiem.

– Pojawią się skrytobójcy, wuju – odezwał się Elhokar zmęczonym głosem. – Wątpię, by Khal miał rację, nie sądzę, by Alethkar od razu się rozpadł. Arcyksiążętom spodobała się idea jednego królestwa. Ale lubią też swoje rozrywki, zabawę, serca klejnotów. Wyślą więc skrytobójców. Z początku po cichu i pewnie niezwróconych bezpośrednio przeciwko tobie czy mnie. Przeciwko naszym rodzinom. Sadeas i pozostali spróbują nas zranić, skłonić nas do wycofania się. Chcesz zaryzykować życie swoich synów? A mojej matki?

– Tak, masz rację – przyznał Dalinar. – Nie pomyślałem… ale tak. Tak właśnie myślą.

Kaladinowi wydawało się, że słyszy w jego głosie żal.

– I nadal zamierzasz zrealizować swój plan? – spytał król.

– Nie mam wyboru – odparł Dalinar, odwrócił się i wrócił do okna. Spojrzał na zachód, w głąb lądu.

– W takim razie powiedz mi, jaki jest twój ostateczny cel, wuju? Co chcesz przez to wszystko osiągnąć? Za rok, jeśli przeżyjemy tę katastrofę, czym mamy być?

Dalinar oparł dłonie na grubym kamiennym parapecie. Wyglądał na zewnątrz, jakby widział coś, czego nie mogli zobaczyć pozostali.

– Chcę, byśmy byli tym, czym byliśmy wcześniej, synu. Królestwem, które przetrwa burze, królestwem, które jest światłem, a nie ciemnością. Stworzę w pełni zjednoczony Alethkar, z lojalnymi i sprawiedliwymi arcyksiążętami. I więcej jeszcze. – Postukał w parapet. – Zamierzam przywrócić Świetlistych Rycerzy.

Kaladin z zaskoczenia niemal upuścił włócznię. Całe szczęście nikt na niego nie patrzył, wszyscy zerwali się na równe nogi i gapili się na Dalinara.

– Świetliści? – spytała jasność Teshav. – Oszaleliście? Chcecie odbudować sektę zdrajców, która oddała nas w ręce Pustkowców?

– Cała reszta brzmi nieźle, ojcze. – Adolin wystąpił naprzód. – Wiem, że dużo myślisz o Świetlistych, ale postrzegasz ich… inaczej niż wszyscy. Nie spodoba się, jeśli ogłosisz, że zamierzasz ich naśladować.

Król jedynie jęknął, ukrywając twarz w dłoniach.

– Ludzie się mylą – powiedział Dalinar. – A nawet jeśli nie, pierwotni Świetliści, ci utworzeni przez Heroldów, na początku byli moralni i sprawiedliwi, co przyznaje nawet Kościół voriński. Musimy przypomnieć ludziom, że Świetliści Rycerze jako zakon byli symbolem czegoś wspaniałego. Gdyby tak nie było, nie mogliby „upaść”, jak twierdzą opowieści.

– Ale dlaczego? – spytał Elhokar. – Jaki to ma sens?

– Muszę to zrobić. – Dalinar zawahał się. – Nie jestem jeszcze do końca pewien, dlaczego. Po prostu dostałem takie polecenie. Jako ochronę i przygotowanie na to, co nadchodzi. Jakąś burzę. Może chodzi o coś tak prostego jak arcyksiążęta jednoczący się przeciwko nam. Wątpię w to, ale być może.

– Ojcze – powiedział Adolin, kładąc dłoń na ramieniu Dalinara. – Wszystko pięknie i może uda ci się zmienić sposób, w jaki ludzie postrzegają Świetlistych, ale… na duszę Ishara, ojcze! Oni robili rzeczy, których my nie umiemy. Nazwanie kogoś Świetlistym nie da mu cudownych mocy, jak w opowieściach.

– W Świetlistych chodzi o więcej niż tylko to, czego mogli dokonać – sprzeciwił się Dalinar. – Chodzi o ideał. Ideał, jakiego w dzisiejszych czasach nam brakuje. Może nie uda nam się sięgnąć po starożytne Wiązanie Mocy, to znaczy ich moce, ale możemy naśladować Świetlistych w innych aspektach. Jestem zdecydowany. Nie próbuj mi tego wyperswadować.

Inni nie wydawali się przekonani.

Kaladin zmrużył oczy. Dalinar wiedział o jego mocach czy nie? Zgromadzeni zajęli się bardziej przyziemnymi tematami, jak skłonić Odpryskowych do pojedynkowania się z Adolinem i jak wzmóc patrole w okolicy. Dalinar uznał, że zapewnienie bezpieczeństwa obozom jest niezbędnym elementem tego, co zamierzał.

Kiedy spotkanie wreszcie dobiegło końca, większość zebranych wyszła, by wypełnić rozkazy. Kaladin wciąż rozważał słowa Dalinara o Świetlistych. Tamten oczywiście nie miał o tym pojęcia, ale przypadkiem użył stosownego słowa. Świetliści Rycerze mieli ideały – i tak je właśnie nazywali. Pięć Ideałów, Nieśmiertelne Słowa.

Życie ponad śmiercią, pomyślał Kaladin, bawiąc się kulą, którą wyciągnął z kieszeni, siła ponad słabością, podróż ponad celem.

Te Słowa tworzyły całość Pierwszego Ideału. Niezbyt rozumiał, co to znaczyło, ale ignorancja nie powstrzymała go przed domyśleniem się, jak brzmi Drugi Ideał Wiatrowych, przysięga, by chronić tych, którzy nie mogą chronić się sami.

Syl nie powiedziała mu o pozostałych trzech. Stwierdziła, że pozna je, kiedy będzie musiał. Albo nie i nie zajdzie dalej.

Czy chciał zajść dalej? By stać się kim? Jednym ze Świetlistych Rycerzy? Kaladin nie prosił się, by cudze ideały rządziły jego życiem. Chciał jedynie przeżyć. Teraz jednak kierował się ścieżką, którą od stuleci nie przeszedł żaden człowiek. Potencjalnie mógł się stać kimś, kogo mieszkańcy Rosharu znienawidzą lub komu będą oddawać cześć. Tak wielkie zainteresowanie…

– Żołnierzu? – odezwał się Dalinar, podchodząc do drzwi.

– Panie. – Kaladin znów się wyprostował i zasalutował.

Czuł się dobrze, mogąc znów to robić, stać na baczność, wypełniać swoje obowiązki. Nie wiedział, czy to dobre uczucie związane ze wspomnieniami życia, jakie kiedyś kochał, czy też żałosne uczucie ostrogara, który w końcu odnalazł smycz.

– Mój bratanek miał rację – powiedział Dalinar, patrząc, jak król oddala się korytarzem. – Inni mogą spróbować skrzywdzić moją rodzinę. Tak właśnie myślą. Potrzebuję ochrony dla Navani i synów przez cały czas. Twoich najlepszych.

– Mam ich około dwóch tuzinów, panie – odparł Kaladin. – To nie wystarczy, by pełne oddziały straży strzegły przez cały czas waszej czwórki. Wkrótce wyszkolę więcej ludzi, ale danie mostowemu włóczni do ręki nie czyni go żołnierzem, już nie mówiąc o dobrym strażniku.

Dalinar pokiwał głową. Podrapał się po brodzie.

– Panie?

– Nie tylko twój oddział jest przeciążony w tym obozie, żołnierzu – powiedział Dalinar. – Zdrada Sadeasa kosztowała mnie wielu ludzi. Bardzo dobrych ludzi. A teraz mam termin. Niewiele ponad sześćdziesiąt dni…

Kaladina przeszedł dreszcz. Arcyksiążę bardzo poważnie traktował liczbę wypisaną na ścianie.

– Kapitanie – powiedział cicho Dalinar – potrzebuję wszystkich sprawnych mężczyzn, jakich mogę znaleźć. Muszę ich wyszkolić, odbudować armię, przygotować się na burzę. Muszą atakować płaskowyże, walczyć z Parshendimi, by zyskać doświadczenie w walce.

Co to miało z nim wspólnego?

– Obiecaliście, że moi ludzie nie będą musieli walczyć w atakach na płaskowyże.

– I dotrzymam tej obietnicy – powiedział Dalinar. – Ale w Gwardii Królewskiej jest dwustu pięćdziesięciu ludzi. W tym nieliczni pozostali mi oficerowie, którym będę musiał przekazać dowodzenie nad nowymi rekrutami.

– Będę strzegł nie tylko waszej rodziny, prawda? – spytał Kaladin, czując nowy ciężar na barkach. – Sugerujecie, że chcecie mi przekazać również strzeżenie króla.

– Tak. Powoli, ale tak. Potrzebuję tych żołnierzy. Poza tym, utrzymywanie dwóch oddzielnych gwardii wydaje się błędem. Wśród twoich ludzi, biorąc pod uwagę wasze pochodzenie, najprawdopodobniej nie znajdują się szpiedzy moich wrogów. Powinieneś wiedzieć, że jakiś czas temu mógł nastąpić zamach na życie króla. Wciąż nie wiem, kto był odpowiedzialny, ale martwię się, że mógł brać w tym udział jeden z gwardzistów.

Kaladin odetchnął głęboko.

– Co się wydarzyło?

– Wraz z Elhokarem polowałem na przepastną bestię – powiedział Dalinar. – Podczas tego polowania, w kluczowej chwili, Pancerz króla niemal zawiódł. Odkryliśmy, że duża część klejnotów, które dawały mu moc, została prawdopodobnie zamieniona na uszkodzone, które pod naciskiem pękły.

– Nie znam się na Pancerzach, panie – powiedział Kaladin. – Czy mogły pęknąć same z siebie, bez sabotażu?

– Możliwe, ale mało prawdopodobne. Chcę, żeby twoi ludzie na zmianę strzegli króla, wymieniając się z Gwardią Królewską, żebyście zapoznali się z nim i pałacem. Jednocześnie zacznę wyciągać oficerów z gwardii, by szkolili moich żołnierzy. Za kilka tygodni połączymy twoją grupę i Gwardię Królewską. Ty będziesz dowodził. Kiedy już wyszkolisz mostowych z innych drużyn, zastąpimy żołnierzy z gwardii twoimi ludźmi, a żołnierzy przeniesiemy do mojej armii. – Spojrzał Kaladinowi w oczy. – Zrobisz to, żołnierzu?

– Tak, panie – odparł Kaladin, choć w duchu panikował. – Zrobię to.

– Dobrze.

– Panie, mam pewną sugestię. Powiedzieliście, że zamierzacie zwiększyć liczbę patroli wokół obozów, by zapewnić porządek na wzgórzach otaczających Strzaskane Równiny.

– Tak. Liczba złoczyńców jest zawstydzająca. To teraz alethyjska ziemia i musi być na niej przestrzegane alethyjskie prawo.

– Mam tysiąc mężczyzn, których muszę wyszkolić – powiedział Kaladin. – Gdybym wysyłał ich tam na patrole, mogliby poczuć się jak żołnierze. Wysłałbym siłę dość wielką, by dotarło to do bandytów, może nawet skłoniło ich do wycofania się, a moi ludzie nie musieliby dużo walczyć.

– Dobrze. Patrolami dowodził generał Khal, ale on jest teraz moim najstarszym stopniem dowódcą i będzie potrzebny gdzie indziej. Szkol swoich ludzi tak, by w końcu twój tysiąc mógł rzeczywiście patrolować drogi aż do Alethkaru i portów na południu i wschodzie. Potrzebuję zwiadowców, wypatrujących obozów bandytów i karawan, które zostały zaatakowane. Muszę dokładnie wiedzieć, co się tam dzieje i jak bardzo jest niebezpiecznie.

– Osobiście się tym zajmę, panie.

Na burze. Jak on miał tego wszystkiego dokonać?

– Dobrze – stwierdził Dalinar.

Dalinar wyszedł z sali i splótł ręce za plecami, jakby zatonął w myślach. Moash, Eth i Mart ruszyli za nim, zgodnie z rozkazem Kaladina. Przez cały czas Dalinarowi mieli towarzyszyć dwaj jego ludzie, trzej, jeśli mu się uda. Kiedyś miał nadzieję zwiększyć to do czterech albo pięciu, ale, na burze, przy tak wielu osobach do pilnowania to niemożliwe. Kim on jest? – pomyślał Kaladin, odprowadzając wzrokiem oddalającego się Dalinara. Miał porządny obóz. Człowieka dało się ocenić – i Kaladin tak robił – po ludziach, którzy mu służyli.

Ale tyran też mógł mieć porządny obóz i zdyscyplinowanych żołnierzy. Ten mężczyzna, Dalinar Kholin, pomógł zjednoczyć Alethkar – i zrobił to, brodząc we krwi. Teraz… teraz mówił jak król, nawet kiedy sam król był obok niego.

Chce stworzyć Świetlistych Rycerzy na nowo, pomyślał Kaladin. Nie mógł osiągnąć tego samą siłą woli.

Chyba że ktoś mu pomoże.

6

Straszliwe zniszczenie

Nigdy nie pomyśleliśmy, że wśród naszych niewolników mogli się ukrywać szpiedzy Parshendich. To również powinnam była spostrzec.

Z dziennika Navani Kholin, Jesesan 1174.

Shallan znów usiadła na skrzyni na pokładzie, choć teraz miała kapelusz na głowie, płaszcz na sukience i rękawiczkę na swobodnej dłoni – bezpieczna oczywiście kryła się w rękawie.

Chłód na otwartym oceanie był czymś nierealnym. Kapitan mówił, że daleko na południu ocean wręcz zamarzał. To brzmiało nieprawdopodobnie, musiała to zobaczyć. Od czasu do czasu widywała śnieg i lód w Jah Keved, kiedy z rzadka pojawiała się zima. Ale cały ocean? Zadziwiające.

Pisała palcami w rękawiczce, obserwując sprena, któremu nadała imię Wzór. W tej chwili wzniósł się ponad powierzchnię pokładu, tworząc kulę wirującej czerni – niekończące się linie, przeplatające się w sposób niedający się oddać na płaskiej kartce. Przygotowywała więc opisy do rysunków.

– Jedzenie… – powiedział Wzór brzęczącym głosem, któremu towarzyszyło wyraźne wibrowanie.

– Tak – zgodziła się Shallan. – Jemy je.

Wyjęła niewielki owoc z miski, włożyła go do ust, przeżuła i połknęła.

– Jeść – powtórzył wzór. – Ty… bierzesz je… w siebie.

– Tak! Właśnie tak.

Opadł, a w chwili, gdy wszedł w pokład, czerń zniknęła. Znów stał się częścią materiału – sprawiał, że drewno falowało jak woda. Przesunął się po podłodze, po czym wspiął po skrzyni do miski z niewielkimi zielonymi owocami. Następnie prześlizgnął się po owocach, skórka każdego z nich zagłębiała się i wznosiła na kształt jego wzoru.

– Straszliwe! – powiedział, a słowo to zawibrowało z głębi miski.

– Straszliwe?

– Zniszczenie!

– Co? Nie, tak utrzymujemy się przy życiu. Wszystko musi jeść.

– Straszliwe zniszczenie jeść!

Wydawał się przerażony. Wycofał się z miski na pokład.

„Wzór przejawia coraz bardziej skomplikowane myśli”, napisała Shallan. „Abstrakcje przychodzą mu bez trudu. Na początku zadawał mi pytania »Dlaczego? Dlaczego ty? Dlaczego być?«. Zinterpretowałam to jako pytanie o mój cel. Kiedy odpowiedziałam: »By odnaleźć prawdę«, wydawał się z łatwością pojmować sens moich słów. A jednak proste elementy rzeczywistości – na przykład, dlaczego ludzie muszą jeść – zupełnie mu umykają. To…”.

Przestała pisać, gdy papier się zmarszczył i pojawił się na nim sam Wzór, jego krawędzie unosiły litery, które właśnie napisała.

– Dlaczego to? – spytał.

– Żeby pamiętać.

– Pamiętać – powtórzył, próbując słowo.

– To znaczy… – Ojcze Burz, jak wyjaśnić pamięć? – To znaczy wiedzieć, co się robiło w przeszłości. W innych chwilach, tych, które wydarzyły się przed wieloma dniami.

– Pamiętać – powtórzył. – Ja… nie… pamiętam.

– Jaka jest pierwsza rzecz, którą pamiętasz? – spytała Shallan. – Gdzie byłeś na początku?

– Na początku – powtórzył Wzór. – Z tobą.

– Na statku? – spytała Shallan, notując.

– Nie. Zielone. Jedzenie. Jedzenie niejedzone.

– Rośliny? – spytała Shallan.

– Tak. Dużo roślin.

Zawibrował, a Shallan pomyślała, że w tej wibracji słyszy wiatr wśród gałęzi. Odetchnęła i niemal to zobaczyła. Pokład przed nią zmienił się w ścieżkę, a skrzynka stała się kamienna ławką. Prawie. Nie do końca tam, ale blisko. Ogrody ojca. Wzór na ziemi, wyrysowany w pyle…

– Pamiętam – powiedział Wzór głosem jak szept.

Nie, pomyślała przerażona Shallan. NIE!

Obraz zniknął. Wcale go nie było, prawda? Uniosła bezpieczną rękę do piersi, odetchnęła głęboko. Nie.

– Hej, panienko! – powiedział z tyłu Yalb. – Niech panienka opowie nowemu dzieciakowi, co wydarzyło się w Kharbranth!

Shallan odwróciła się z bijącym sercem i zobaczyła Yalba podchodzącego z „nowym dzieciakiem” – wysokim na sześć stóp masywnym mężczyzną, który był co najmniej pięć lat starszy od samego Yalba. Zatrudnili go w Amydlatn, ostatnim porcie. Tozbek chciał mieć pewność, że nie zabraknie mu ludzi podczas ostatniego odcinka drogi do Nowego Natananu. Yalb kucnął obok jej siedziska. Chłód sprawił, że zaczął nosić koszulę z poszarpanymi rękawami i opaskę zakrywającą uszy.

– Jasności? – spytał Yalb. – Wszystko w porządku? Wyglądacie, jakbyście połknęli żółwia. I to nie tylko głowę.

– Nic mi nie jest – powiedziała Shallan. – Czego… właściwie ode mnie chciałeś?

– W Kharbranth – powtórzył Yalb, uderzając się w ramię. – Widzieliśmy króla, nie?

– My? – spytała Shallan. – Ja go poznałam.

– A ja byłem w twoim orszaku.

– Czekałeś na zewnątrz.

– To nie ma znaczenia – stwierdził Yalb. – Byłem waszym lokajem podczas spotkania, co nie?

Lokaj? Robił jej przysługę, prowadząc ją do pałacu.

– Pewnie tak – powiedziała. – O ile sobie przypominam, ładnie się ukłoniłeś.

– Widzisz – powiedział Yalb i wyprostował się przed o wiele większym mężczyzną. – Wspomniałem o tym ukłonie, prawda?

„Nowy dzieciak” mruknął coś twierdząco.

– W takim razie zabieraj się do mycia naczyń – stwierdził Yalb, na co odpowiedzią był ponury grymas. – I nie rób takich min – dodał Yalb. – Mówiłem ci, że praca w kuchni to coś, czego kapitan bardzo pilnuje. Jeśli chcesz tu pasować, zrób to dobrze i nawet więcej niż ci każą. Kapitanowi i załodze się to spodoba. Daję ci szansę, a ty powinieneś to docenić.

Te słowa najwyraźniej ułagodziły większego mężczyznę, który odwrócił się i ruszył w stronę dolnego pokładu.

– Na Pasje! – odezwał się Yalb. – Ten gość jest bury jak dwie kule z błota. Martwię się o niego. Ktoś go kiedyś wykorzysta, jasności.

– Znów się przechwalałeś? – spytała Shallan.

– To nie przechwałki, jeśli część jest prawdą.

– Właściwie na tym właśnie polega przechwalanie się.

– Hej – powiedział Yalb, odwracając się do niej. – Co robiliście wcześniej? Wiecie, z kolorami.

– Z kolorami? – powtórzyła Shallan. Zrobiło jej się zimno.

– Tak, pokład stał się zielony, co nie? Przysięgam, że to widziałem. To ma coś wspólnego z tym dziwnym sprenem, tak?

– Ja… próbuję ustalić, jaki to dokładnie rodzaj sprena – powiedziała Shallan spokojnym głosem. – Sprawy naukowe.

– Tak myślałem – stwierdził Yalb, choć właściwie nic mu nie powiedziała.

Uniósł przyjaźnie rękę i odbiegł.

Martwiła się, że pozwala im zobaczyć Wzór. Próbowała siedzieć w kajucie, żeby zachować go w tajemnicy przed marynarzami, ale trudno jej było znieść uwięzienie, a on nie reagował na jej sugestie, by się im nie pokazywać. Dlatego przez ostatnie cztery dni z konieczności pozwalała im patrzeć na to, co robiła.

Obecność sprena wyraźnie ich niepokoiła, co zrozumiałe, ale niewiele mówili. Tego dnia przygotowywali statek do całonocnej żeglugi. Myśl o spędzeniu nocy na otwartym morzu martwiła ją, ale taka była cena wypłynięcia tak daleko od cywilizacji. Dwa dni wcześniej byli nawet zmuszeni przetrzymać burzę w zatoczce przy brzegu. Jasnah i Shallan wyszły na brzeg, by zatrzymać się w fortecy wybudowanej w tym właśnie celu – i dużo za to zapłaciły – marynarze zaś zostali na pokładzie. Zatoczka, choć nie była prawdziwym portem, miała przynajmniej burzowy mur, który osłonił statek. Podczas następnej arcyburzy nie będą mieli nawet tego. Będą musieli znaleźć zatoczkę i spróbować wytrzymać napór wiatru, choć Tozbek powiedział, że wyśle Shallan i Jasnah na brzeg, by poszukały schronienia w jaskini.

Odwróciła się z powrotem do Wzoru, który przyjął unoszącą się postać. Wyglądał trochę jak wzór rozproszonego światła rzucany na ścianę przez kryształowy żyrandol – tyle tylko, że stworzony z czegoś czarnego, a nie ze światła, i trójwymiarowy. Może jednak wcale nie był taki podobny.

– Kłamstwa – powiedział Wzór. – Kłamstwa Yalba.

– Tak – westchnęła Shallan. – Yalb jest czasem zbyt przekonywający dla własnego dobra.

Wzór zabrzęczał cicho. Wydawał się zadowolony.

– Lubisz kłamstwa? – spytała Shallan.

– Dobre kłamstwa – odpowiedział Wzór. – Tamto kłamstwo. Dobre kłamstwo.

– Co czyni kłamstwo dobrym? – spytała Shallan, starannie notując i zapisując dokładne słowa Wzoru.

– Prawdziwe kłamstwo.

– Wzorze, to są przeciwieństwa.

– Hmmmm… Światło tworzy cień. Prawda tworzy kłamstwa. Hmmmmm.

„Kłamstwospreny, tak nazwała ich Jasnah”, napisała Shallan. „Przydomek, którego najwyraźniej nie lubią. Kiedy Dusznikowałam po raz pierwszy, głos zażądał ode mnie prawdy. Wciąż nie wiem, co to znaczy, a Jasnah nie była rozmowna. Wygląda na to, że nie wie, co powinna sądzić o moim doświadczeniu. Nie wierzę, by głos należał do Wzoru, ale trudno mi to ocenić, bo wydaje się, że on dużo o sobie zapomniał”.

Wróciła do szkicowania Wzoru w postaci unoszącej się i spłaszczonej. Rysowanie sprawiało, że jej umysł się uspokajał. Nim skończyła, przypomniała sobie kilka fragmentów tekstów znalezionych podczas badań, które chciała zacytować w swoich notatkach.

Zeszła po schodach pod pokład, a Wzór podążył za nią. Przyciągał spojrzenia marynarzy. Marynarze byli przesądni i niektórzy uważali go za zły znak.

W jej kajucie Wzór wspiął się na ścianę i patrzył bez oczu, jak szuka fragmentu, który pamiętała i który wspominał o mówiących sprenach. Nie tylko wiatrosprenach i rzekosprenach, naśladujących ludzi i mówiących zabawne rzeczy. Były o stopień wyżej od zwyczajnych sprenów, ale istniał jeszcze jeden poziom sprenów, bardzo rzadko spotykany. Spreny jak Wzór, które prowadziły z ludźmi prawdziwe rozmowy.

„Strażniczka Nocy jest bez wątpienia jednym z nich”. Shallan skopiowała fragment z pism Alai. „Zapisy rozmów z nią – a bez wątpienia jest płci żeńskiej, mimo że alethyjskie podania ludowe utrzymują co innego – są liczne i wiarygodne. Sama Shubalai, pragnąc uzyskać naukową relację z pierwszej ręki, odwiedziła Strażniczkę Nocy i zapisała historię słowo po słowie…”.

Shallan sięgnęła po kolejne źródło i wkrótce zatonęła w badaniach. Kilka godzin później zamknęła książkę i postawiła ją na stoliku obok łóżka. Jej kule blakły, wkrótce miały zgasnąć i musiały zostać ponownie napełnione Burzowym Światłem. Shallan westchnęła z zadowoleniem i oparła się plecami o posłanie, a wokół niej na podłodze leżały notatki z tuzina różnych źródeł.

Czuła się… zadowolona. Braciom bardzo spodobał się plan naprawienia Dusznika i zwrócenia go, wydawali się też wzmocnieni jej sugestią, że nie wszystko stracone. Myśleli, że uda im się jeszcze trochę przetrwać, skoro pojawił się plan.

Życie Shallan się układało. Kiedy ostatnio miała okazję po prostu siedzieć i czytać? Nie zamartwiając się o ród, nie obawiając się konieczności okradzenia Jasnah? Nawet przed straszliwymi wydarzeniami, które doprowadziły do śmierci jej ojca, zawsze była niespokojna. Tak wyglądało jej życie. Postrzegała zostanie prawdziwą uczoną jako coś nieosiągalnego. Ojcze Burz! Uważała sąsiednie miasto za coś nieosiągalnego.

Wstała, podniosła szkicownik i przejrzała rysunki santhida, w tym kilka narysowanych ze wspomnień kąpieli w oceanie. Uśmiechnęła się na ten widok, przypominając sobie, jak wspięła się z powrotem na pokład, ociekając wodą. Marynarze uważali rzecz jasna, że oszalała.

Teraz płynęła w stronę miasta na skraju świata, zaręczona z potężnym księciem Alethich, i mogła po prostu się uczyć. Widziała niewiarygodne nowe rzeczy, w ciągu dnia je rysowała, a nocą czytała sterty ksiąg.

Przypadkiem natknęła się na idealne życie, będące wszystkim, czego pragnęła.

Shallan sięgnęła do sakiewki w rękawie bezpiecznej dłoni i wyciągnęła kule, by zastąpić te ciemniejące w kielichu. Jednak te w jej dłoni były zupełnie bure. Ani śladu Światła. Zmarszczyła czoło. Te zostały napełnione podczas ostatniej arcyburzy, w koszyku przywiązanym do masztu statku. Te w kielichu były sprzed dwóch burz, więc nic dziwnego, że gasły. Jak te w sakiewce mogły stać się bure wcześniej? To nie było normalne.

– Mmmmm… – powiedział Wzór. Przycupnął na ścianie na wysokości jej głowy. – Kłamstwa.

Shallan schowała kule z powrotem, po czym otworzyła drzwi prowadzące na wąski korytarz i poszła do kajuty Jasnah. Zazwyczaj zajmował ją Tozbek z żoną, ale oboje przenieśli się do trzeciej – najmniejszej – z kajut, by zapewnić Jasnah lepszą kwaterę. Ludzie robili dla niej takie rzeczy, nawet kiedy o nie nie prosiła.

Jashan musiała mieć jakieś kule. I w rzeczy samej, drzwi jej kajuty były lekko uchylone i poruszały się w rytm kołysania statku przecinającego fale. Jasnah siedziała za biurkiem, a Shallan zajrzała do środka, nagle niepewna, czy chce niepokoić kobietę.

Widziała twarz Jasnah, dłoń uniesioną do skroni. Kobieta wpatrywała się w rozłożone kartki. Jej oczy były udręczone, a twarz wyczerpana.

To nie była Jasnah, którą zazwyczaj widywała Shallan. Pewność siebie przegrała z wyczerpaniem, opanowanie zniknęło, zastąpione przez zmartwienie. Kobieta zaczęła coś pisać, ale przerwała po kilku słowach. Odłożyła pióro, zamknęła oczy i rozmasowała skronie. Wokół jej głowy pojawiło się kilka oszołomionych z wyglądu sprenów, przypominających chmurki kurzu wznoszące się w powietrze. Wyczerpaniospreny.

Shallan cofnęła się z wrażeniem, jakby zakłóciła bardzo intymną chwilę. Jasnah z opuszczoną gardą. Zaczęła się ostrożnie wycofywać, jednak przerwał jej dochodzący z poziomu podłogi głos.

– Prawda!

Zaskoczona Jasnah uniosła wzrok, jej spojrzenie napotkało Shallan – która oczywiście się zarumieniła. Kobieta opuściła wzrok w stronę Wzoru na podłodze i znów nałożyła maskę. Wyprostowała się.

– Tak, dziecko?

– Ja… potrzebuję kul… – powiedziała Shallan. – Te w mojej sakiewce stały się bure.

– Dusznikowałaś? – spytała ostro Jasnah.

– Co? Nie, jasności. Obiecałam, że tego nie zrobię.

– W takim razie to ta druga umiejętność – stwierdziła kobieta. – Wejdź i zamknij drzwi. Nie domykają się, powinnam o tym powiedzieć kapitanowi Tozbekowi.

Shallan weszła do środka i zamknęła drzwi, choć zamek się nie zatrzasnął. Z wyraźnym zażenowaniem podeszła bliżej.

– Co zrobiłaś? – spytała Jasnah. – Zakładam, że to miało związek ze światłem.

– Sprawiłam, że pojawiły się rośliny – powiedziała Shallan. – To znaczy, sam kolor. Jeden z marynarzy widział, że pokład zrobił się zielony, ale wszystko zniknęło, kiedy przestałam myśleć o roślinach.

– Tak… – powiedziała Jasnah.

Przejrzała jedną z ksiąg, zatrzymała się na ilustracji. Shallan widziała ją już wcześniej, była równie stara jak vorinizm. Dziesięć okręgów połączonych liniami tworzącymi kształt przypominający ułożoną na boku klepsydrę. Dwa kręgi pośrodku wyglądały niemal jak źrenice. Podwójne Oko Wszechmocnego.

– Dziesięć Esencji – powiedziała cicho Jasnah. Przeciągnęła palcami po kartce. – Dziesięć Mocy. Dziesięć zakonów. Ale co oznacza to, że spreny postanowiły w końcu przywrócić nam przysięgi? I jak wiele czasu mi zostało? Niewiele. Niewiele.

– Jasności? – spytała Shallan.

– Przed twoim przybyciem mogłam zakładać, że jestem anomalią – stwierdziła Jasnah. – Mogłam mieć nadzieję, że Wiązanie Mocy nie powraca w dużej liczbie. Już ją utraciłam. Zagadkowi przysłali cię do mnie, tego jestem pewna, bo wiedzieli, że potrzebujesz wyszkolenia. To daje mi nadzieję, że byłam jedną z pierwszych.

– Nie rozumiem.

Jasnah przeszyła Shallan uważnym spojrzeniem. Oczy kobiety były zaczerwienione ze zmęczenia. Jak długo pracowała? Każdego wieczoru, gdy Shallan kładła się spać, spod drzwi kajuty Jasnah wydobywało się światło.

– Szczerze mówiąc – przyznała Jasnah – ja też nie.

– Dobrze się czujesz? – spytała dziewczyna. – Zanim weszłam, wydawałaś się… przygnębiona.

Jasnah wahała się tylko przez chwilę.

– Po prostu za dużo czasu poświęciłam badaniom. – Odwróciła się w stronę jednej ze skrzyń i wyciągnęła ciemną sakiewkę wypełnioną kulami. – Weź je. Radziłabym, żebyś zawsze miała przy sobie kule, by twoje Wiązanie Mocy miało szansę się ujawnić.

– Możesz mnie nauczyć? – spytała Shallan, biorąc sakiewkę.

– Nie wiem – odparła Jasnah. – Spróbuję. Na diagramie jedna z Mocy jest nazywana Iluminacją, panowaniem nad światłem. Na razie wolałabym, żebyś skupiła się na nauce tej Mocy, w przeciwieństwie do Dusznikowania. To niebezpieczna sztuka, teraz bardziej niż kiedykolwiek.

Shallan pokiwała głową i wstała, jednak zawahała się przed wyjściem.

– Jesteś pewna, że wszystko w porządku?

– Oczywiście.

Powiedziała to zbyt szybko. Kobieta była opanowana, ale również wyczerpana. Maska popękała i Shallan widziała prawdę.

Próbuje mnie uspokoić, zorientowała się dziewczyna. Pogłaskać mnie po główce i odesłać do łóżka, jak dziecko, które obudził koszmar.

– Martwisz się – powiedziała, patrząc Jasnah w oczy.

Kobieta odwróciła się. Przykryła książką coś, co kręciło się na stole – niewielkiego fioletowego sprena. Strachospren. Owszem, tylko jeden, ale mimo wszystko.

– Nie… – wyszeptała Shallan. – Nie martwisz się. Jesteś przerażona.

Ojcze Burz!

– Nic się nie dzieje, Shallan – powiedziała Jasnah. – Muszę się po prostu wyspać. Wracaj do nauki.

Shallan znów usiadła na zydlu obok biurka Jasnah. Starsza kobieta spojrzała na nią, a wtedy maska popękała jeszcze bardziej. Shallan widziała irytację w mocno zaciśniętych wargach. Napięcie w sposobie, w jaki ściskała pióro.

– Powiedziałaś mi, że mogę być częścią tego wszystkiego – powiedziała Shallan. – Jasnah, jeśli o coś się martwisz…

– Martwię się tym samym co zawsze – odparła Jasnah i odchyliła się do tyłu. – Że się spóźnię. Że nie uda mi się zrobić nic znaczącego, by powstrzymać to, co nadchodzi… że próbuję powstrzymać arcyburzę, dmuchając z całej siły w jej stronę.

– Pustkowcy – stwierdziła Shallan. – Parshmeni.

– Podobno w przeszłości – powiedziała Jasnah – Spustoszenia… nadejście Pustkowców… zapowiadał zawsze powrót Heroldów, by przygotować ludzkość. Szkolili Świetlistych Rycerzy, których w tym czasie pojawiało się bardzo wielu.

– Ale pochwyciliśmy Pustkowców – dodała Shallan. – I zniewoliliśmy ich. – Tak zakładała Jasnah, a Shallan, po przejrzeniu jej badań, zgadzała się z nią. – Sądzisz więc, że nadchodzi rewolucja. Że parshmeni zwrócą się przeciwko nam, jak w przeszłości.

– Tak. – Jasnah przejrzała notatki. – I to wkrótce. Fakt, że okazałaś się Mocowiązcą, wcale mnie nie pociesza, bo za bardzo przypomina to, co działo się wcześniej. Ale w owych czasach nowi rycerze mieli nauczycieli, którzy mogli ich szkolić, tradycję obejmującą całe pokolenia. My nie mamy nic.

– Pustkowcy zostali uwięzieni – powiedziała Shallan, spoglądając na Wzór. Spoczywał na podłodze, niemal niewidzialny, i nie odzywał się. – Parshmeni ledwie się porozumiewają. Jak mogliby zorganizować rewolucję?

Jasnah znalazła arkusz, którego szukała, i podała Shallan. Była to, zapisana pismem samej Jasnah, relacja żony pewnego kapitana z natarcia na płaskowyż Strzaskanych Równin.

– Parshendi – powiedziała Jasnah – śpiewają tę samą melodię niezależnie od tego, jak daleko od siebie się znajdują. Mają jakąś zdolność porozumiewania się, której nie pojmujemy. Mogę jedynie zakładać, że ich krewniacy parshmeni również ją posiadają. Nie muszą słyszeć wezwania do czynu, by się zbuntować.

Shallan przeczytała opis i powoli pokiwała głową.

– Musimy ostrzec innych, Jasnah.

– A myślisz, że nie próbowałam? Pisałam do uczonych i królów na całym świecie. Większość uważa mnie za paranoiczkę. Dowody, które ty przyjęłaś, uznają za liche. Moją największą nadzieją byli żarliwcy, ale wpływ Hierokracji zaćmił im wzrok. Poza tym, moje osobiste przekonania sprawiają, że żarliwcy sceptycznie traktują wszystko, co mówię. Matka chce zobaczyć moje badania, a to już coś. Brat i wuj mogą uwierzyć, i dlatego właśnie tam się udajemy. – Zawahała się. – Jest jeszcze jeden powód, dlaczego chcę zobaczyć Strzaskane Równiny. Sposób, by znaleźć dowody, które mogą przekonać wszystko.

– Urithiru – powiedziała Shallan. – Miasto, którego szukasz?

Jasnah znów obrzuciła ją spojrzeniem. Shallan dowiedziała się o starożytnym mieście, kiedy ukradkiem przeczytała notatki Jasnah.

– Wciąż zbyt łatwo się rumienisz, kiedy ktoś ci zwraca uwagę – zauważyła kobieta.

– Przepraszam.

– I do tego zbyt szybko przepraszasz.

– Jestem… yyy, oburzona?

Jasnah uśmiechnęła się i podniosła rysunek Podwójnego Oka. Wpatrzyła się w nie.

– Gdzieś na Strzaskanych Równinach kryje się tajemnica. Tajemnica związana z Urithiru.

– Mówiłaś mi przecież, że miasta tam nie ma!

– Owszem. Ale może być prowadząca do niego ścieżka. – Zacisnęła wargi. – Wedle legendy, jedynie Świetlisty Rycerz mógł otworzyć drogę.

– Całe szczęście znamy dwójkę z nich.

– Powtórzę, nie jesteś Świetlistym, i ja też nie. Posiadanie niektórych z ich umiejętności może się nie liczyć. Brak nam ich tradycji i wiedzy.

– Mówimy o potencjalnym końcu całej cywilizacji, prawda? – spytała cicho Shallan.

Jasnah zawahała się.

– Spustoszenia – mówiła dalej Shallan. – Wiem bardzo mało, ale legendy…

– Każde z nich złamało ludzkość. Wielkie miasta w popiołach, wytwórczość zniszczona. Za każdym razem wiedza i rozwój powracały do stanu niemal prehistorycznego… całe stulecia trwało odbudowywanie cywilizacji do wcześniejszego stanu. – Zawahała się. – Wciąż mam nadzieję, że się mylę.

– Urithiru – powiedziała dziewczyna. Starała się powstrzymać od zadawania pytań, próbowała raczej sama dojść do odpowiedzi. – Mówiłaś, że miasto było swego rodzaju bazą lub domem Świetlistych Rycerzy. Nie słyszałam o nim wcześniej, dopiero od ciebie, więc mogę zakładać, że w literaturze nie wspomina się o nim zbyt często. Być może więc jest to jedna z rzeczy, które ukryła Hierokracja?

– Bardzo dobrze – stwierdziła Jasnah. – A choć sądzę, że stało się legendarne już wcześniej, Hierokracja nie pomogła.

– Czyli, jeśli istniało przed Hierokracją, a droga do niego została zamknięta po upadku Świetlistych… mogą się w nim znajdować dokumenty, których nie dotykały współczesne uczone. Niezmieniona, nietknięta wiedza o Pustkowcach i Wiązaniu Mocy. – Shallan zadrżała. – Dlatego wyruszyłyśmy na Strzaskane Równiny.

Jasnah uśmiechnęła się mimo zmęczenia.

– Bardzo dobrze. Czas, który spędziłam w Palanaeum, był bardzo pożyteczny, ale jednocześnie rozczarowujący. Choć potwierdziłam podejrzenia dotyczące parshmenów, odkryłam też, że wiele ksiąg w wielkiej bibliotece nosiło te same oznaki ingerencji, co te, które czytałam wcześniej. „Oczyszczanie” historii, usuwanie bezpośrednich odniesień do Urithiru albo Świetlistych, ponieważ przynosili wstyd vorinizmowi – to ogromnie irytujące. A ludzie pytają mnie, dlaczego odnoszę się wrogo do kościoła! Potrzebuję pierwotnych źródeł. Do tego istnieją opowieści, w które wierzę, że Urithiru było święte i chronione przed Pustkowcami. Może to jedynie fantazja, ale nie jestem jeszcze tak bardzo uczoną, by nie mieć nadziei, że coś takiego jest prawdą.

– A parshmeni?

– Spróbujemy przekonać Alethich, by się ich pozbyli.

– Niełatwe zadanie.

– Prawie niemożliwe – powiedziała Jasnah, wstając. Zaczęła odkładać księgi na noc, pakowała je do wodoodpornej skrzyni. – Parshmeni to idealni niewolnicy. Ulegli, posłuszni. Nasze społeczeństwo zbytnio na nich polega. Parshmeni nie musieliby wcale posunąć się do przemocy, by wywołać chaos – choć jestem pewna, że to nas właśnie czeka – wystarczyłoby, żeby sobie poszli. To by wywołało kryzys gospodarczy.

Wyjęła jeden tom i zamknęła skrzynię. Podała go Shallan.

– Przekonanie wszystkich, że mówię prawdę, wykracza poza nasze możliwości, jeśli nie będziemy miały dowodów. Nawet gdyby brat mnie posłuchał, nie ma tak wielkiej władzy, by zmusić arcyksiążąt do pozbycia się parshmenów. I, szczerze mówiąc, obawiam się, że mój brat nie byłby dość odważny, by zaryzykować kryzys, jaki może wywołać pozbycie się parshmenów.

– Ale jeśli zwrócą się przeciwko nam, i tak nadejdzie kryzys.

– Tak – powiedziała Jasnah. – Ty to wiesz i ja to wiem. Moja matka może w to uwierzyć. Ale ryzyko, że się mylę, jest ogromne… cóż, potrzebujemy dowodów, przytłaczających i niezbitych dowodów. Znajdziemy więc miasto. Za wszelką cenę znajdziemy miasto.

Shallan przytaknęła.

– Nie chciałam cię obarczać całym tym ciężarem, dziecko – stwierdziła Jasnah i znów usiadła. – Muszę jednak przyznać, że wielką ulgą była dla mnie rozmowa o tych sprawach z kimś, kto nie kwestionuje większości moich argumentów.

– Zrobimy to, Jasnah – powiedziała Shallan. – Udamy się na Strzaskane Równiny i znajdziemy Urithiru. Zdobędziemy dowody i zmusimy wszystkich, by posłuchali.

– Ach, ten optymizm młodości. – Jasnah westchnęła. – Czasem miło go słyszeć. – Podała Shallan księgę. – Wśród Świetlistych Rycerzy był zakon zwany Tkaczami Światła. Wiem o nich bardzo niewiele, ale ze wszystkich źródeł, na jakie natrafiłam, w tym jest najwięcej informacji.

Shallan od razu przyjęła tom, który nosił tytuł „Słowa Światłości”.

– Idź – powiedziała Jasnah. – Czytaj.

Dziewczyna spojrzała na nią.

– Pójdę spać – obiecała Jasnah i na jej wargach pojawił się uśmiech. – I nie próbuj mi matkować. Nawet Navani na to nie pozwalam.

Shallan westchnęła, skinęła głową i wyszła z kajuty Jasnah. Wzór szedł za nią, całą rozmowę przemilczał. Kiedy weszła do swojej kajuty, odkryła, że jest jej ciężej na sercu niż wcześniej. Nie mogła zapomnieć przerażenia w oczach Jasnah. Jasnah Kholin nie powinna się bać niczego, prawda?

Shallan wczołgała się na koję z książką, którą dostała, i sakiewką kul. Bardzo chciała zacząć, ale była wyczerpana, a jej powieki opadały. Naprawdę zrobiło się późno. Gdyby zaczęła czytać teraz…

Może lepiej dobrze się wyspać, a rano rozpocząć naukę od nowa. Położyła książkę na stoliku obok posłania, zwinęła się w kłębek i pozwoliła, by kołysanie statku ją uśpiło.

Obudziły ją wrzaski, krzyki i dym.

7

Otwarty ogień

Nie byłam gotowa na smutek, który przyniosła strata – jak niespodziewany deszcz – spadający z jasnego nieba i uderzający we mnie. Śmierć Gavilara przed laty była przytłaczająca, ale to… to mnie niemal zmiażdżyło.

Z dziennika Navani Kholin, Jesesach roku 1174.

Wciąż na wpół zaspana Shallan spanikowała. Zerwała się z posłania, przypadkiem uderzając w kielich pełen na wpół wyczerpanych kul. Choć przymocowała go woskiem, uderzenie sprawiło, że się przewrócił, a kajutę zasypały kule.

Czuła silny odór dymu. Z bijącym sercem pobiegła do drzwi. Przynajmniej zasnęła w ubraniu. Otworzyła drzwi.

W przejściu na zewnątrz tłoczyli się trzej mężczyźni z uniesionymi pochodniami, zwróceni do niej plecami.

Pochodnie, wokół których tańczyły migoczące ogniospreny. Kto używał na statku otwartego ognia? Shallan zatrzymała się, zdezorientowana.

Krzyki dobiegały z góry, wydawało się, że statek nie stanął w ogniu. Alem kim byli ci mężczyźni? Mieli w rękach siekiery, a stali przed kajutą Jasnah, która była otwarta.

Ktoś poruszał się w środku. Shallan znieruchomiała przerażona, gdy jeden z mężczyzn rzucił coś pod nogi swoich towarzyszy, którzy cofnęli się nieco.

Ciało w cienkiej koszuli nocnej, ślepe oczy, krew płynąca z piersi. Jasnah.

– Upewnij się – powiedział jeden z mężczyzn.

Drugi ukląkł i wbił długi, wąski nóż prosto w pierś Jasnah. Shallan słyszała, jak ostrze uderza w drewnianą podłogę pod ciałem.

Shallan wrzasnęła.

Jeden z mężczyzn odwrócił się w jej stronę.

– Hej!

To był ten tępy na twarzy, wysoki mężczyzna, którego Yalb nazywał „nowym dzieciakiem”. Pozostałych nie rozpoznawała.

Walcząc z przerażeniem i niedowierzaniem, Shallan zatrzasnęła drzwi i drżącymi palcami opuściła zasuwę.

Ojcze Burz! Ojcze Burz! Cofnęła się od drzwi, gdy coś ciężkiego uderzyło z drugiej strony. Nie potrzebowali nawet siekier. Wystarczyłoby kilka zdecydowanych uderzeń ramieniem w drzwi, by je wyważyć. Shallan wpadła na koję, potknęła się i prawie poślizgnęła na rozsypanych kulach. Wąskie okno pod sufitem – zbyt małe, by się przez nie wydostać – ukazywało jedynie mrok nocy. Na górze rozlegały się krzyki, stopy uderzały o pokład.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki