Część pierwsza

Paweł

Hercules

Co odpowiadali na pytanie, czy w Afganistanie są góry? Wyłącznie. Tego dnia nie chciał lecieć. Wokół Mazar-i Szarif rozsiadły się chmury. Transportowy C-130E Hercules, który mieli odprowadzić Amerykanom pod nos, powoli uniósł dziób i poszybował w mleko. Paweł siedział po prawej stronie. Myślał o niedawnej rozmowie z lekarzem. Nie, nie o własnym zdrowiu. Ogólnie o chłopakach, którzy wracają do domu i niszczą swoje rodziny wbrew wszystkim swoim marzeniom. Jego rodzina jest ze stali. Zdążył jeszcze rzucić okiem na zielony ekran SCNS, gdy cała elektronika przestała działać.

Następne trzydzieści sekund wypełniło mu płonące w głowie tornado. Urywane komunikaty od załogi, kolejne decyzje i pot w rowku kręgosłupa, najpierw ciepły, a potem coraz zimniejszy, spływający w dół.

– W górę! Ciągniemy w górę! – krzyknął Daniel, jego wieloletni przyjaciel, jeszcze z Dęblina, a teraz drugi pilot herculesa.

– Nie przejdziemy nad szczytem!

– Wysokość?

– Nie wiem! – Technik bezskutecznie restartował przyrządy, usiłując podać jakąś użyteczną informację.

– Gdzie jesteśmy? Wysokość!!!

Kiedy nawigator podawał ostatnią pozycję, Paweł gorączkowo analizował wszystkie ruchy samolotu, żeby chociaż w przybliżeniu wyobrazić sobie, gdzie jest i jak blisko jest zbocza. Zbliża się do niego czy oddala? Może liczyć, że przejdą? Przypomniał sobie powiedzonko zasłyszane w jakimś telewizyjnym programie o katastrofach lotniczych: „W chmurach lubią czaić się skały”. Jeszcze raz poprosił o ostatnią pozycję.

Wibracje silników przenosiły się na kadłub i fotele, czuł je w krtani i klatce piersiowej. Wyżej i szybciej nie dadzą rady. Lada moment przeciągną. Wtedy położył herculesa na skrzydło. Samolot zaczął opadać na bok. Zaskoczona załoga na chwilę zamarła.

– Kładę go! – Był tak zdecydowany, że reszta wróciła do obowiązków, jak na szkoleniu. Dalej było jednak weselej. Paweł wiedział, że musi obrócić samolot w dół, ale cały czas brzuchem do górskich zboczy. Nie mogą się wspiąć ani zanurkować, mogą tylko lecieć wzdłuż góry w dół. Musi wykonać obrót całym kadłubem w prawo, zanim zderzą się ze skałami. Jeśli wcześniej hercules się nie rozleci. Był już na granicy przeciągnięcia, Paweł wiedział, że nie zdoła wykonać tego manewru za pomocą sterów. Pozostała asymetria ciągu. C-130 to latająca ciężarówka, której konstrukcja nie zakłada takich wygibasów. Ale Paweł w tym właśnie zobaczył szansę…

– Jeden i dwa pełen ciąg! Trzy i cztery zero! – I teraz nie było już odwrotu…

Następne sekundy przypominały zabawę w lunaparku, kiedy kolejka, wytracając prędkość, dociera do szczytu, za którym jest już tylko ostro w dół z jednoczesnym skrętem. Tak sobie to wyobrażał, czekając na reakcję maszyny. Silniki już zrozumiały polecenia, ale fizyka i aerodynamika działają niezależnie od najgorętszych nawet potrzeb, po swojemu. Paweł rozejrzał się po kokpicie.

– Hey, load! – zawołał do loadmastera, piątego członka załogi, który odpowiada za ładunek i któremu teraz najbardziej współczuł, bo siedzący samotnie z tyłu mógł tylko jeszcze bardziej się przypiąć i pomodlić. Jakby właśnie pozwalał kumplom zrzucić się w metalowej skrzynce z górki. – Pray!

Czterej faceci w kokpicie zrobili głęboki wdech, który zatrzymali potem na długo. Kadłub przez chwilę był równolegle z horyzontem, przynajmniej tak sobie to wyobrażali. Paweł nie miał już żadnych wiarygodnych danych na temat położenia względem wysokości i zbocza góry. „Ty to, kurwa, dupą latasz” – powiedział mu kiedyś dowódca i był to komplement. Wyczuwał lepiej maszynę, siedząc w fotelu i podejmował decyzje szybciej niż dzięki przyrządom i widoczności. Kiedy dziób znalazł się niżej niż ogon, Paweł z Danielem zaparli się nogami o specjalne podnóżki, dzięki którym z własnych ciał mogli utworzyć krótsze dźwignie. Technik chwycił za manetki silników. Oni będą wyciągać, a on musi tak kombinować, żeby silniki wyrównały moc, nie wbijając samolotu w korkociąg. Teoretycznie górnopłaty wychodzą z pikowania same, gdy osiągną odpowiednią prędkość spadania, ale z herculesem takie rzeczy można by sprawdzić ewentualnie w warunkach szkolenia, jeśli którykolwiek instruktor zgodziłby się na takie szaleństwo. Paweł teraz pożałował, że nie wpadł na ten pomysł podczas treningu w symulatorze. Teraz był to nieosiągalny luksus. Spiął mocniej całe ciało i rwał wolant na siebie. Nogi mu drżały z wysiłku. Kątem oka zauważył, że Danielowi wyszła żyła na skroni. Wszystko w ciągu sekund, ale nie za szybko. Technik, mokry jak ścierka, z buddyjską prędkością popychał jedne i ciągnął drugie manetki, żeby nie przesadzić, nie wpaść w przechył, nie przepaść i dać już prawie sinym z wysiłku pilotom szansę na wyciągnięcie. Decyzję o proporcjach prędkości i zakresie ruchu mógł podjąć jedynie na początku manewru i z żelazną konsekwencją musiał się jej trzymać do końca. Wtedy szansa była największa. Nie wolno szarpnąć ani korygować pod wpływem impulsu. Przypominało to próbę wydobycia olbrzymiego zdechłego tuńczyka gołymi rękami, ale nie z wody, tylko ze zbiornika z oliwą. Wibracje zmieniły się w drgania, a drgania w taniec św. Wita. Trzęsło tak, że nawet gdyby zasilanie wróciło, nie byliby w stanie odczytać przyrządów. Paweł kiedyś nurkował, głębinowo, i właśnie mu się to niespodziewanie przypomniało. Wiedział, jak się objawia zatrucie tlenem i teraz był przekonany, że tego doświadcza. Czuł skurcz wszystkich mięśni ciała jednocześnie. Ale przecież ja w ogóle nie oddycham! Zaskoczony, wypuścił wstrzymywane od kilkudziesięciu sekund powietrze, wziął potężną repetę i spiął się jeszcze bardziej. Blachy się rwały, usłyszeli głośny huk na prawym skrzydle. W tym momencie wypadli spod chmur i zobaczyli, jak szybko zbliża się ziemia. Na szczęście byli prawie równo. Wychodzimy! Już wiedział, że wytrzymają. Nie odpuszczą. Wszystko zależy od maszyny. Muszą tylko wejść w lot poziomy i kiedy się to uda, wystarczy ustawić się kolejnym ciasnym skrętem, znowu tracąc trzysta stóp, w osi pasa.

– Będziemy lądować! Prędkość! Podwozie! – rozkazał, ryzykując wyrwanie go z kadłuba, ale licząc też, że będzie to dodatkowy hamulec.

– Locked!

– Flaps!

Za wysoko, za szybko… Muszą jeszcze otworzyć drzwi desantowe, bo po takim przyziemieniu kadłub się zdeformuje i loadmaster nie wyjdzie z samolotu. Trzeba sprawdzić, czy się otworzyły… Dziób do góry!

Uderzenie jest tak mocne, że pękają opony, golenie wbijają się z powrotem w kadłub i wieloryb szoruje brzuchem po pasie. Kabinę wypełnia dym. Paweł nie widzi dźwigni silników, ręka błądzi w powietrzu, zanim trafia na ich końcówki. Ciągnie je w tył. W pierwszej chwili sądzi, że się zablokowały, potem dociera do niego, że Daniel był szybszy. Używając conditions lever, specjalnej dźwigni po swojej stronie, jednym ruchem wyłączył wszystkie cztery. Nie ma to znaczenia, słychać hurgot i surrealistyczny dźwięk rozrywanej blachy. Nie zauważa, kiedy wyłamuje sobie palce u nóg, wciskając hamulce. Nagle zapada cisza. Słyszą syreny.

– Ground evacuation! – Włącza alarm na lewym pulpicie, kokpit wypełnia się ciągłym sygnałem dzwonka. Technik odcina zasilanie.

Paweł wypina się z fotela. Wychodzi ostatni. Adrenalina zalewa mu mózg wiadrami. Widzi tylko drogę do wyjścia. Nie wie, jak wygląda samolot. Kiedy wyskakuje z zadymionej kabiny, nogi się pod nim uginają gwałtownie i uderza dłońmi o beton. Do krwi. Na pasie wszyscy stoją, oprócz loadmastera, który siedzi, ale to dobrze. Jeśli siedzi, to zdrów. Pewno tylko obity. Na moment Paweł wpada w panikę, bo brakuje mu piątego. W końcu pojmuje, że nie policzył siebie.

* * *

Nie mogli mu tego przepuścić. Byli tacy, którzy widzieli to na własne oczy i tacy, którzy opowiadali, że widzieli, ale najmądrzejsi byli ci zza biurek i frajerzy, którym los poskąpił talentu, za to dał sporo znajomości w wojsku. W oficjalnym raporcie oskarżono go o złamanie procedur, narażenie herculesa i załogi. Stracił najpierw dowództwo samolotu, potem go ciągali na przesłuchania. Kilka załóg próbowało powtórzyć ten manewr w symulatorze, za każdym razem komputer się wyłączał, uznając, że nie ma szans na pozytywne zakończenie. W tych warunkach podziw amerykańskich pilotów i ich szczere Well done! tylko mu zaszkodziły. Odesłali go do Bydgoszczy. To tam, a nie w Warszawie miało przyjść na świat ich dziecko. Przez chwilę chciał wierzyć, że wszystko mimo to się ułoży. Nadzieje przygasły, gdy przeczytał w brukowcu artykuł o sobie: „Polscy piloci wojskowi nie wyciągnęli lekcji z niedawnej katastrofy”. W treści ani słowa o usterce ekranu SCNS, zero wyjaśnienia, że był w potrzasku. Zresztą w tekście w ogóle nic nie wskazywało, żeby redaktor poświęcił choć kilka minut na uzupełnienie podstawowej wiedzy lotniczej.

Na ziemi

– Paweł! – Głos z góry zabrzmiał w jego w uszach jak strzał.

Jeśli uda, że nie słyszy, może da mu spokój. Nie drgnął nawet. Po chwili jednak podniósł lekko głowę, wiedząc, że ona czeka, mimo wszystko czeka na reakcję. Czeka, bo chodzi jej o coś jeszcze, cokolwiek, cokolwiek tak samo bez znaczenia jak inne cokolwiek.

– Co? – zapytał, z miejsca sygnalizując zniecierpliwienie.

– O czym myślisz? – Monika przysłoniła swoim obszernym ciałem światło.

– O tym, że aby się otworzyć, trzeba najpierw się zamknąć – odburknął, wracając do widoku za szybą.

– Mam się zamknąć?

Żart z konsekwencjami czy bez? Obrócił się na drugi bok i popatrzył w jej oczy. Chyba rozbawione.

– A chcesz się otworzyć?

– Chcę, żebyś mi otworzył mineralną. Mam ręce tłuste od kremu.

To jeszcze nie koniec. Nie koniec. Wyciągnął rękę po butelkę.

– Może byś wyszedł na słońce? Poopalał się.

– Nie.

– Dlaczego?

– Tu mi lepiej.

– Ale słońce jest zdrowe.

– Nie w nadmiarze.

– A ty, po prostu, leżysz plackiem dzień i noc!

– Wiesz, że nie lubię na słońcu.

– Wymyśliłeś sobie.

Ile słów. Ile już słów. Poczuł, że ogarnia go złość. Już nie odpuści. Wręcz przeciwnie, skieruje się ostro na wiatr.

– Daj mi spokój.

– Wakacje są po to, żeby odpoczywać.

– Zajmij się sobą.

– Aaaa – machnęła ręką – beznadziejny jesteś.

Odwróciła się z trudem, zahaczając wystającym brzuchem o stolik. On wcisnął się z powrotem do forpiku. Było na sportowo. Sparing. Wymiana pchnięć i odejście. Zerknął na widok za szybą. Jeszcze kilka minut temu miał więcej sensu. Zniechęcony odwrócił się na drugi bok. Popatrzył na bejcowane deski. Jaka różnica? Deski, wkręty i bejca czy cudowne bogactwo natury? I z jednym, i z drugim zrobić można tyle samo. Nic. Nic jest nic. Nie ma wielkiego nic i skromnego nic. Jaka różnica? Przymknął oczy i zaczął myśleć o zdarzeniu sprzed kilku tygodni. Znowu. Jakby coś się wydarzyło. Deski i bejca. A gdyby coś się wydarzyło? Nie dawał sobie wytchnienia i znajdował w tym perwersyjną przyjemność. Jakby obgryzał paznokcie. Skoro już, to do krwi! Do śmierci. Powinien znaleźć lepszą metaforę. Zaczął się natychmiast zastanawiać, dlaczego użył słowa „powinien”. Jest nieszczęśliwy, bo wydaje mu się, że coś powinien? To się samo „upowinnia”. Zatrzymać owada, zatrzymać katarynkę w mózgu i zabić małpę, która nią kręci. Mógłby wyjść na pokład albo przejrzeć gazetę. Choćby nagłówki. Jaka różnica? Wstał.

– Co chcesz?

– Piwo.

– Już? Poczekaj do kolacji.

– Nie lubię po jedzeniu.

– Nie bój się, nie przytyjesz.

Prawda. To też był powód. Ale na głodnego lepiej kręci.

– Nie boję się. Po jedzeniu już tak nie smakuje.

– Rób, jak chcesz.

– Dzięki.

– Jak tylko widzisz piwo w zasięgu łap, to jęzor tak ci lata, że nie możesz wytrzymać.

Mógłby żyć bez piwa. Mógłby żyć bez wszystkiego. Ale po co? Żeby mieć inne wszystko? Jaka różnica?

– Ty lubisz swoje lody, a ja lubię swoje piwo.

– To nie to samo.

– Co nie to samo?

– Lody i piwo.

– Jedni lubią kolor czerwony, a drudzy niebieski.

– Od piwa głowa się kiwa.

– Po jednym piwie?

– Od jednego się zaczyna.

– Przestań gdakać.

– Nic tylko piwo i piwo.

– Żal ci?

– Żal. Bo ja sobie tak często lodów nie kupuję.

– To sobie kupuj.

– Nie, bo ja oszczędzam.

– To nie oszczędzaj. Ja nie oszczędzam.

– I dlatego chodziłbyś jak dziad, gdyby nie ja.

– Dziad, ale szczęśliwy.

– Teraz jesteś nieszczęśliwy?

– Byłbym, gdybym oszczędzał.

Ale magiel. Ale zabiera czas i jeszcze chwila, a zrodzą się emocje.

– Rób, jak chcesz. Nie chce mi się o tym gadać.

– A gadasz.

* * *

Znowu machnęła ręką. Tysiące było takich rozmów. Prawda jednak wyzierała z nich coraz mocniej. Paweł się poddał. Wiedziała, że go skrzywdzili, a on – jakby z zemsty – ukarał sam siebie po stokroć bardziej. Skoro wojsko go tak potraktowało, to on sobie zrobi jeszcze większą krzywdę i wtedy zobaczą! Dopiero wtedy przejrzą na oczy i będzie im żal! Była to oczywista iluzja, z rzeczywistością jednak się nie mógł pogodzić. Co z tego, że Monika to rozumiała? Gdyby ona dokonała czegoś tak spektakularnego, świadczącego o wybitnych umiejętnościach i talencie, i za to właśnie została przez najbliższe otoczenie zniszczona, to jaka byłaby jej reakcja? Potrafiłaby splunąć przez ramię i iść dalej? Jeśli nawet tak, to ona nie jest pilotem. Pilot podgląda bogów i im chce być podobny. Jeśli nie ma w nim tego ognia, wyniszczającej ambicji i wytrwałości, to tylko udaje, że lata. A Paweł na pewno niczego nie udawał. Dlatego teraz czuł się zdradzony i upokorzony. Dlatego się zmienił.

Monika wiedziała to wszystko, ale – do cholery! – była w ciąży, mogła zacząć rodzić w każdej chwili, mieli właśnie ułożyć sobie życie na długie lata, z których większość upłynęłaby bez wojska i pułku. Musi reagować. Musi coś z tym zrobić. Musi.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Podziękowania

Książka powstawała długo, a jej założenia zmieniały się wraz ze zdobywaną przeze mnie wiedzą. Przyczyniło się do tego wiele osób. Chciałbym podziękować wszystkim pilotom, których miałem zaszczyt poznać, a w szczególności Pawłowi Krystkowskiemu, który wtajemniczył mnie w realia latania herculesem w warunkach bojowych. Spośród ludzi związanych z lotnictwem szczególne podziękowania należą się Grzegorzowi Marciniakowi, który uraczył mnie kilkoma niezwykle cennymi anegdotami o polskiej armii i Siłach Powietrznych w szczególności.

Równie ważni byli wszyscy życzliwi czytelnicy i czytelniczki kolejnych rozdziałów i wersji książki. Im dziękuję za wsparcie i nieustające zachęty. Na koniec muszę jeszcze przekazać specjalne podziękowania Markowi Modzelewskiemu od… Artura Bielika, który niezmiernie jest wdzięczny za uratowanie mu życia.

Redakcja
Monika Orłowska

Korekta
Bożena Sigismund

Projekt graficzny okładki
Mariusz Banachowicz

Zdjęcie wykorzystane na okładce
© ozanuysal/Shutterstock

Skład i łamanie
Agnieszka Kielak

© Copyright by Skarpa Warszawska, Warszawa 2020
© Copyright by Jacek Sut Warszawa 2020

Wydanie pierwsze
ISBN: 978-83-66195-62-2

Wydawca
Agencja Wydawniczo-Reklamowa
Skarpa Warszawska Sp. z o.o.
ul. Borowskiego 2 lok. 24
03-475 Warszawa
tel. 22 416 15 81
redakcja@skarpawarszawska.pl
www.skarpawarszawska.pl

Dystrybutor
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Skład wersji elektronicznej
pan@drewnianyrower.com