Tytuł oryginału
SHE FIGHTS BACK

Projekt graficzny okładki
Karolina Żelazińska-Sobiech

Zdjęcie na okładce
@MaggieLeft

Konsultacja merytoryczna
Aleksandra Dobrowolska

Redaktor prowadząca
Monika Koch

Redakcja
Karolina Zelewska

Korekta
Teresa Zielińska
Justyna Domagała

Text copyright © by Joanna Ziobronowicz, 2024
First published in the UK and USA in 2024 by Watkins,
an imprint of Watkins Media Limited
watkinspublishing.com
Copyright © for the Polish translation by
Hanna Pustuła-Lewicka, 2025
Copyright © by Wielka Litera Sp. z o.o., Warszawa 2025

Żaden fragment tej książki nie może być wykorzystywany do szkolenia systemów sztucznej inteligencji.

ISBN 978-83-8360-220-2

Wielka Litera Sp. z o.o.
ul. Wiertnicza 36
02-952 Warszawa

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Dla Lidii

Niech Twój głos zostanie usłyszany.

PRZEDMOWA

Gratulacje!

Sięgnęłaś po tę książkę prawdopodobnie po to, by dowiedzieć się, jak zapewnić bezpieczeństwo sobie lub innym ważnym dla ciebie kobietom. Udajesz się w inspirującą podróż, podczas której odkryjesz, że ostrożność i środki zapobiegawcze pomagają uniknąć konfliktu i że można je wykorzystać jako pierwszą linię obrony. Nauczysz się też, co robić w sytuacji bezpośredniego zagrożenia.

Część opowiedzianych w tej książce historii może wydać ci się znajoma i sama też pewnie mogłabyś dorzucić niejedno od siebie. Oprócz własnych doświadczeń dzielę się również opowieściami klientek, uczennic, przyjaciółek i współpracownic. Niektóre imiona zostały zmienione z szacunku dla ich prywatności.

Mam nadzieję, że głosy kobiet, które podzieliły się ze mną swoimi przeżyciami, zainspirują cię i zmotywują do działania. Chciałabym dać ci do ręki narzędzia i słowa, które pomogą ci odnaleźć w sobie siłę i połączyć się z twoją wewnętrzną wojowniczką, która jest gotowa stanąć do walki i oddać cios.

WPROWADZENIE

Leżę z twarzą przyciśniętą do maty i spływam potem. Unieruchomiona w pasie łapię mocno ramię, które ściska mój kark, i próbuję się wyrwać. Nic nie słyszę, ogłuszona dudnieniem krwi w uszach. Nie mogę złapać oddechu, nabiegłe krwią oczy zaczynają same się zamykać, a krew pulsuje w skroniach. Powtarzając mantrę: „Oddychaj, skup się”, wykonuję w ścisłej kolejności kroki przetrwania. Zdecydowanym ruchem unoszę biodra, przerzucam nogi na bok i uwalniam się z trzymania.

Dzwonek oznajmia koniec rundy.

Moja partnerka treningowa uśmiecha się do mnie, gdy wymieniamy uścisk dłoni, dziękując sobie za stoczoną walkę.

Część z was pewnie wolałaby nigdy nie przeżyć opisanej tu sytuacji. Inne jednak dostrzegą w niej dowód odwagi i potencjalne źródło siły. Doświadczenie pokonania przeciwnika w morderczej walce ma potężny wpływ na całe życie i pozwala znaleźć w sobie wewnętrzną wojowniczkę.

To książka o niej – silnej kobiecie, która odkrywa swoje psychiczne i fizyczne zdolności i rozwija je, by stać się pewną siebie, śmiałą i autentyczną osobą, kierującą własnym życiem i chroniącą swoje wartości i osobiste bezpieczeństwo.

* * *

Kiedy byłyśmy małe, karmiono nas opowieściami o tym, że dobro zwycięża nad złem, a potem czeka nas niekonkretne i mgliste „życie długie i szczęśliwe”. Jako małe dziewczynki słyszałyśmy, że jeśli będziemy posłuszne, zostaniemy nagrodzone za dobre serce. Dorastając, część z nas zrozumiała, że ciągłe dostosowywanie się do innych i bycie miłą prowadzi do zgadzania się na naruszanie własnych granic, niszczy poczucie wartości, a czasem naraża nas na traumę.

Nie napisałabym tej książki, gdybym na własnej skórze nie doświadczyła szkodliwego warunkowania kulturowego, psychicznej traumy i przemocy fizycznej. Potrzebowałam wielu lat, by odzyskać pełnię wiary w siebie i zdobyć umiejętności, dzięki którym dziś czuję się bezpieczna. Przejście tej drogi pomogło mi zrozumieć, czego potrzebują kobiety, by mogły być bezpieczne.

Lata pracy w ochroniarstwie nauczyły mnie, że oprócz biegłości w sztukach walki niezwykle ważna jest czujność i umiejętność obserwowania otoczenia.

Gdy wykonywałam tę pracę, zrozumiałam, że zagrożenie może nadejść z każdej strony, często w najmniej spodziewanym momencie. Wystarczył moment nieuwagi, by dać się kompletnie zaskoczyć. Z biegiem czasu nauczyłam się rozpoznawać pewne wzorce i znaki ostrzegawcze, które pozwalały wcześniej dostrzec niebezpieczeństwo i skutecznie na nie zareagować.

Obserwowanie, jak z konfliktami radzą sobie moi koledzy, i bezpośredni udział w różnych interwencjach doprowadziły mnie do przekonania, że jednymi z najważniejszych aspektów samoobrony są zaufanie do swoich umiejętności i pewność w działaniu. To przede wszystkim one stanowią o skuteczności i pozwalają znaleźć wyjście z niebezpiecznych sytuacji, którym towarzyszą silne emocje. Dziś wiem, że mogłabym cię nauczyć bezbłędnego wykonywania najskuteczniejszych technik samoobrony, ale jeśli w obliczu zagrożenia nie wierzysz we własne siły – to nie wystarczy.

Podobne psychologiczne zależności zaobserwowałam podczas mojej kariery sportowej zarówno jako trenerka, jak i czynna zawodniczka różnych sztuk walki. Dwudziestotrzyletnie doświadczenie treningowe pokazało mi, że za najwyższymi osiągnięciami kryje się wyjątkowo silna wiara w swoje możliwości i niezłomna determinacja. Studiowałam razem ze sportowcami światowej klasy, rywalizowałam o najwyższe tytuły sportowe i raz za razem udowadniałam sobie i swoim podopiecznym, że wszystko zaczyna się w głowie. Widziałam, jak utalentowanych sportowców ogarnia przed zawodami paraliż i poddają się psychicznie, jeszcze zanim wejdą na matę. Zrozumiałam, że samo przygotowanie fizyczne nie wystarczy do tego, by zostać mistrzem; niezbędna jest także potężna motywacja do osiągania wyników i zwyciężania.

Z tą myślą będziemy poznawać fizyczne i psychologiczne aspekty samoobrony. Jeśli chcesz wygrywać swoje bitwy, musisz zacząć budować pewność siebie, dzięki której będziesz mogła bronić swoich praw, walczyć o siebie i być fizycznie przygotowana do ewentualnej konfrontacji.

* * *

Napisałam tę książkę w nadziei, że da ona siłę kobietom, które w dzisiejszym świecie obawiają się o swoje bezpieczeństwo. W epoce informacji cyfrowej, zalewu doniesień medialnych i statystyk rozumiemy lepiej niż kiedykolwiek dotąd charakter zagrożeń czyhających na nas w codziennym życiu. Zarówno z anonimowych sondaży, jak i z oficjalnych danych jednoznacznie wynika, że przemoc wobec kobiet wciąż jest niestety zjawiskiem powszechnym.

Według Światowej Organizacji Zdrowia co trzecia kobieta na świecie doświadczyła przemocy fizycznej i/lub seksualnej ze strony partnera bądź przemocy seksualnej ze strony obcej osoby. Liczby są zatrważające, jednak można je zmienić.

Moim celem jest wyjaśnienie specyfiki i przyczyn najczęstszych zagrożeń oraz zaproponowanie środków zapobiegawczych, narzędzi i rozwiązań, które mogą zwiększyć świadomość, pewność siebie i asertywność kobiet. W książce skupiam się na wzmacnianiu nie tylko fizycznych, lecz przede wszystkim umysłowych aspektów kobiecej siły, które pomogą ci uchronić się przed zagrożeniami. Pokażę ci, jak wykorzystać inteligencję emocjonalną, deeskalować konflikt oraz wykorzystywać techniki psychologiczne i lingwistyczne, by wyjść z zagrożenia bez szwanku. Opieram się na osobistych przeżyciach – moich i innych kobiet – na doświadczeniu z pracy w branży ochroniarskiej oraz na wiedzy akademickiej i badaniach naukowych.

Oprócz tego książka zawiera wskazówki, jak wykorzystywać i wzmacniać ciało, by móc się skutecznie bronić w razie ataku fizycznego. Przedstawiam dziesięć podstawowych strategii reagowania w najczęściej występujących sytuacjach, opisując krok po kroku sposoby obrony i ucieczki w każdej z nich.

I wreszcie w ostatniej części omawiam kluczowe strategie radzenia sobie z traumą w wyniku doświadczenia przemocy.

Pamiętaj, że ta książka porusza drażliwe tematy, które mogą wywołać bardzo silne reakcje emocjonalne. Wydobywam je ze sfery tabu, by przeanalizować je z empatią i wrażliwością. Pomoże to odnaleźć w sobie siłę do pokonania trudności i wprowadzenia dobrych zmian w swoim życiu.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki