Copyright © for Polish translation by The Estate of Maciej Słomczyński
Copyright © for this edition by Dressler Dublin Sp. z o.o., 2022

PROJEKT OKŁADKI: Mariusz Banachowicz
OPRACOWANIE REDAKCYJNE: Daria Demidowicz-Domanasiewicz
REDAKCJA TECHNICZNA: Adam Kolenda

WYDAWCA:
Wydawnictwo Bukowy Las
ul. Sokolnicza 5/76
53-676 Wrocław
bukowylas.pl

ISBN 978-83-8074-500-1
Wrocław 2022

WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR:
Dressler Dublin Sp. z o.o.
ul. Poznańska 91
05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

DUNCAN, król Szkocji

jego synowie

DONALBAIN

MALCOLM

generałowie armii królewskiej

MACBETH

BANQUO

dostojnicy szkoccy

MACDUFF

LENOX

ROSSE

MENTETH

ANGUS

CATHNESS

FLEANCE, syn Banqua

SIWARD, hrabia Northumberlandu, generał sił angielskich

MŁODY SIWARD, jego syn

SEYTON, przyboczny oficer Macbetha

CHŁOPIEC, syn Macduffa

Angielski Medyk

Szkocki Medyk

Żołnierz

Odźwierny

Stary człowiek

LADY MACBETH

LADY MACDUFF

SZLACHCIANKA, dama Lady Macbeth

HEKATE

TRZY CZAROWNICE

Lordowie, Szlachta, Żołnierze, Mordercy, Służba i Gońcy

Duch Banqua i inne Zjawy

Miejsce: Pod koniec aktu IV – w Anglii; pozostałych części sztuki – w Szkocji

Akt pierwszy

Scena I

Scena I

Otwarte pola. Błyskawice i gromy.

Wchodzą trzy CZAROWNICE.

Pierwsza Czarownica

Kiedy się tu spotkamy jeszcze?

Gdy błyśnie piorun, luną deszcze?

Druga Czarownica

Gdy wrzawa ciszy ulegnie,

Ktoś zwycięży, ktoś polegnie.

Trzecia Czarownica

Zanim słońce z niebios zbiegnie.

Pierwsza Czarownica

Gdzie?

Druga Czarownica

Na skraju wrzosowiska.

Trzecia Czarownica

By Macbetha ujrzeć z bliska.

Pierwsza Czarownica

Idę, Szarokocie!

Druga Czarownica

Ropucha woła.

Trzecia Czarownica

Naprzód!

Wszystkie

Pięknym jest brzydkie, brzydkim piękne.

Wzlećmy w mgłę i powietrze stęchłe.

Wychodzą.

Scena II

Scena II

Obóz. Wrzawa bitewna na zewnątrz.

Wchodzą KRÓL DUNCAN, MALCOLM,
DONALBAIN, LENOX i ich Towarzysze;
napotykają krwawiącego KAPITANA.

Duncan

Cóż to za człowiek krwią ociekający?

Wnosząc ze stanu jego, ma on może

Najświeższe wieści o buncie.

Malcolm

To mężny

Oficer, który walczył, by uchronić

Mnie przed pojmaniem. – Witaj, dzielny druhu!

Powiedz królowi, jak ów bój przebiegał,

Gdy odchodziłeś.

Kapitan

Ważyły się szale;

Są jak pływacy dwaj zmęczeni, którzy

Tak się sczepili, że nie mogą płynąć.

Ów bezlitosny Macdonwald (jest godny

Być buntownikiem, bowiem go oblazły

Jak wszy rozliczne plugastwa Natury)

W pomoc z zachodnich wysp zawezwał pieszych

I konnych zbójów, a Fortuna patrzy

Z uśmiechem na tę zajadłość przeklętą

Jak buntownicza kurwa: lecz zbyt słaba,

Gdyż dzielny Macbeth (słuszne to nazwanie),

Gardząc Fortuną, z mieczem uniesionym,

Dymiącym krwawych mozołów oparem,

Jak dziecię Męstwa wycinał swą drogę,

Aż ujrzał łotra.

Ręki nie podał mu, nie rzekł mu „żegnaj”,

Aż go nie rozpruł od pępka po szczęki

I głowy jego nie zatknął na szańcu.

Duncan

Dzielny kuzynie! O godny szlachcicu!

Kapitan

Jak wiosną, kiedy słońce po zrównaniu

Dnia z nocą wschodzi, przywodząc straszliwe

Burze okrętom i łoskot piorunów,

Tak, miast pociechy, która miała nadejść,

Nabrzmiały nowe strapienia. Posłuchaj,

O królu Szkocji, posłuchaj: gdy tylko

Sprawiedliwości naszej dłoń waleczna

Kazała zbójom tym wziąć nogi za pas,

A już Norwegii pan, zwęszywszy korzyść,

Z świeżymi ludźmi, migocząc orężem,

Natarł ponownie.

Duncan

Czy nie przeraziło

To naszych wodzów, Macbetha i Banqua?

Kapitan

Jak orła wróbel albo lwa zajączek.

Jeśli mam prawdę rzec, muszę tu wyznać,

Że byli jak dwa działa obciążone

Podwójnym, grzmiącym ładunkiem. Dlatego

Obaj

W dwójnasób razić rozpoczęli wroga:

Jak gdyby chcieli się w krwi skąpać albo

Drugą Golgotę zapisać w pamięci;

Nie umiem tego rzec –

Lecz mdleję; rany proszą o ratunek.

Duncan

Twe słowa równie godne są jak rany:

Chwałę ci niosą. – Sprowadźcie lekarzy.

Wychodzi Kapitan, podtrzymywany.

Wchodzą ROSSE i ANGUS.

Kto tu nadchodzi?

Malcolm

Czcigodny tan Rosse.

Lenox

Jakiż to pośpiech z jego oczu bije!

Tak patrzeć winien ktoś, kto chce oznajmić

Rzeczy niezwykłe.

Rosse

Niech Bóg strzeże króla!

Duncan

Czcigodny tanie, skąd przybywasz?

Rosse

Wielki

Królu mój, z Fife, gdzie chorągwie norweskie

Szydzą z Niebiosów i łopotem mrożą

Naszych rodaków. Sam Norweg tam przybył

Z niezliczonymi wojskami

I wspomagany przez podłego zdrajcę,

Tana Cawdoru, rozpoczął bój straszny,

Aż oblubieniec Bellony, zakuty

W zbroję hartowną, zastąpił mu drogę

I przeciwstawił podobną waleczność,

Ostrze swe jego ostrzu, a ramieniu

Buntowniczemu ramię swe, by jego

Ducha zuchwalstwo poskromić. Zakończę:

Zwycięstwo nasze jest –

Duncan

Wielkie to szczęście!

Rosse

A teraz

Sweno, Norwegii król, błaga o pokój;

Nie damy jednak mu pogrzebać ludzi,

Póki nie złoży w Saint Colme’s Inch na nasze

Ręce dziesięciu tysięcy talarów.

Duncan

Już nigdy więcej się nie sprzeniewierzy

Najświętszym sprawom naszym tan Cawdoru –

Idźcie o śmierci jego wieść rozgłosić,

A godność jego Macbeth będzie nosie.

Rosse

Panie mój, tak będzie.

Duncan

Co stracił, Macbeth szlachetny zdobędzie.

Wychodzą.

Scena III

Scena III

Wrzosowisko.

Grom. Wchodzą trzy CZAROWNICE.

Pierwsza Czarownica

Siostro, gdzie byłaś?

Druga Czarownica

Zabijałam świnie.

Trzecia Czarownica

A ty, siostro?

Pierwsza Czarownica

Żona żeglarza pewnego kasztany

Niosła w fartuchu; żarła, żarła, żarła;

„Daj mi jednego” – powiadam. – „Zejdź z drogi,

Ty czarownico!” – wrzeszczy tłusta zdzira.

Jej mąż, Kapitan, płynie na Tygrysie do Aleppo,

Lecz w sicie pożegluję tam

Jak bez ogona szczur, i dam,

Oj, dam mu, dam mu, dam.

Druga Czarownica

Dam ci wiatr.

Pierwsza Czarownica

Jesteś miła.

Trzecia Czarownica

Ja dodam drugi.

Pierwsza Czarownica

Resztę już mam na me usługi.

Tak dmą, że będą odegnani

Od każdej morskiej przystani

Na mapie żeglarza.

Uschnie przy mojej pomocy,

Nie uśnie za dnia ni w nocy,

Nie przymknie zmęczonych powiek,

Żyjąc jak wyklęty człowiek.

Siedem nocy udręczonych,

Dziewięć razy pomnożonych

Razy dziewięć, spędzi w męce,

Bólach, zwątpieniu, udręce.

Choć zatopić go nie mogę,

Będzie miał burzliwą drogę.

Spójrzcie, co tu mam.

Druga Czarownica

Pokaż mi, pokaż mi.

Pierwsza Czarownica

Jest to paluch okazały

Sternika, co wpadł na skały.

Trzecia Czarownica

Bębny! Bębny zagrzmiały!

Nadchodzi Macbeth śmiały.

Wszystkie

My, Siostry Losem Rządzące,

Nad lądem i morzem mknące,

Za ręce się pochwycimy

I trzy koła zatoczymy,

Trzy w twą stronę, trzy w mą stronę,

Dziewięć kół już zatoczone.

Stójcie! Działa czar.

Wchodzą MACBETH i BANQUO.

Macbeth

Cóż za dzień, brzydki i piękny zarazem.

Banquo

Jak stąd daleko do Forres? – A cóż to

Za stwory nędzne i dziko odziane?

Nie są podobne do mieszkańców ziemi,

Lecz stoją na niej. Czy jesteście żywe?

Czy człowiek może zadać wam pytanie?

Tak, pojmujecie, bowiem przykładacie

Kościste palce do warg wychudzonych.

Mógłbym was nazwać kobietami, jednak

Te brody wasze wzbraniają tak sądzić.

Macbeth

Jeśli możecie – mówcie, kim jesteście?

Pierwsza Czarownica

Cześć Macbethowi! Cześć ci, tanie Glamis!

Druga Czarownica

Cześć Macbethowi! Cześć ci, tanie Cawdor!

Trzecia Czarownica

Cześć Macbethowi, który będzie królem!

Banquo

Mój dobry panie, czemu dreszcz cię przebiegł

I zdajesz lękać się tych słów, tak pięknych? –

Zaklinam w imię prawdy: czy jesteście

Złudzeniem, czy też was tu rzeczywiście

Widzimy? Mego szlachetnego druha

Łaską obdarza wasze powitanie

I wielką wróżbą wspaniałego losu,

Połączonego z królewską nadzieją,

Która go wprawia w osłupienie; do mnie

Nie przemawiacie. Lecz jeśli umiecie

Zajrzeć w głąb nasion czasu, by powiedzieć,

Które z nich wzrośnie, a które uwiędnie,

Przemówcie do mnie, który was nie błagam

O łaski; nie dbam też wcale o waszą

Nienawiść.

Pierwsza Czarownica

Cześć ci!

Druga Czarownica

Cześć ci!

Trzecia Czarownica

Cześć ci!

Pierwsza Czarownica

Mniejszy niż Macbeth, lecz większy.

Druga Czarownica

Nie tak szczęśliwy, lecz szczęśliwszy.

Trzecia Czarownica

Spłodzisz królów, choć królem nie będziesz.

Więc cześć Macbethowi i Banquo!

Pierwsza Czarownica

Banquo i Macbethowi cześć!

Macbeth

Czekajcie, mówcy pokrętni, cóż więcej?

Wiem, że Sinela śmierć czyni mnie tanem

Glamis. Lecz skądże pojawił się Cawdor?

Ów tan Cawdoru żyje, to pan możny;

A zostać królem, nie, to się nie mieści

W granicach wiary bardziej niż nadzieja,

Że mogę zostać Cawdorem. Skąd macie

Wieści przedziwne tak? Mówcie, dlaczego

Na tym smaganym wichrem wrzosowisku

Zaszłyście drogę nam z tym powitaniem

Prorokującym? – Mówcie, rozkazuję.

Czarownice znikają.

Banquo

Z ziemi powstają bańki tak jak z wody;

To właśnie one. – Ale gdzie zniknęły?

Macbeth

W powietrzu. To, co zdało się cielesne,

Rozwiało się na wietrze niby tchnienie.

Gdyby zostały!

Banquo

Czy te, o których mówimy, tu były,

Czy też zjedliśmy to ziele szaleństwa,

Czyniące rozum więźniem?

Macbeth

Masz ojcem królów być.

Banquo

Ty masz być królem.

Macbeth

Tanem Cawdoru także. Tak to brzmiało?

Banquo

Te same słowa i piosenka. Któż to?

Wchodzą ROSSE i ANGUS.

Rosse

Nowiny o twym zwycięstwie, Macbecie,

Szczęśliwie doszły do króla; a kiedy

Słuchał, jak mężnie walczyłeś z rebelią,

Podziw z pochwałą zaczęły bój toczyć

O to, co jego tu ma być, co twoje.

Bój ustał na wieść, że jeszcze dnia tego

Wdarłeś się w krzepkie szeregi Norwegów,

Niezatrwożony nawet własnym dziełem:

Obrazem śmierci pomnożonym. Gońcy,

Jeden za drugim, spadali tam gradem;

Każdy wysławiał cię za tak niezłomną

Obronę jego królestwa i tryskał

Ulewą pochwał.

Angus

Jesteśmy wysłani,

Aby przekazać ci wdzięczność monarchy;

Potwierdzić mamy tylko, że przybędziesz,

A nie nagradzać cię.

Rosse

Lecz śle ci większych zaszczytów zadatek:

Kazał, bym nazwał cię tanem Cawdoru.

Więc tym tytułem, mój czcigodny tanie,

Zwę cię, bo twój jest.

Banquo

Co! Diabeł rzekł prawdę?

Macbeth

Żyje Cawdoru tan, więc czemu pragniesz

Stroić mnie w szaty pożyczone?

Angus

Jeszcze

Żyje ten, który był tanem, lecz groźny

Wyrok przygwoździł jego życie; pewnie

Straci je wkrótce, gdyż zasłużył na to.

Czy z Norwegami wszedł w zmowę, czy trzymał

Z buntownikami dla skrytej korzyści,

Czy też z oboma chciał zgubić ojczyznę,

Nie wiem; lecz przyznał się do zdrady głównej,

Której dowiedli mu, i to się stało

Jego ruiną.

Macbeth

na stronie

Glamis, tan Cawdoru.

Największe czeka.

do Rosse’a i Angusa

Dzięki wam za trudy.

do Banqua

Wierzysz, że dzieci twe będą królami,

Gdy obiecały im to owe, które

Tanem Cawdoru mnie nazwały?

Banquo

Jeśli

Uwierzysz temu w pełni, myśl ta może

Kazać ci pragnąć nie tylko godności

Tana Cawdoru, lecz także korony.

Dziwna to sprawa. Narzędzia Ciemności

Często, chcąc przywieść nas do zguby, mówią

Prawdę. A będąc uczciwe w drobnostkach,

Zdradę gotują w sprawach najważniejszych. –

Kuzyni, proszę na słowo.

Macbeth

na stronie

Dwie prawdy

Wypowiedziane w szczęśliwym prologu

Sztuki królewskiej, która ma nastąpić. –

Dzięki wam.

na stronie

Rada ta nadprzyrodzona

Nie może zła być; nie może być dobra: –

Jeśli zła, czemu przyniosła prawdziwą

Zapowiedź? Jestem już tanem Cawdoru.

A jeśli dobra, dlaczego uległem

Podszeptom, których straszliwe obrazy

Włosy mi jeżą i każą łomotać

Sercu o żebra, niezgodnie z naturą?

Lęk ten jest mniejszy niż owe straszliwe

Wyobrażenia. Myśl moja, dla której

Morderstwo nadal jest tylko złudzeniem,

Tak jednak wstrząsa całą mą istotą,

Że dusza moja gubi się w domysłach

I to dostrzega tylko, czego nie ma.

Banquo

Spójrzcie, jak zamyślony jest nasz towarzysz.

Macbeth

na stronie

Jeśli Traf pragnie, abym został królem,

Cóż, niechaj da mi koronę, nie każąc

Starać się o nią.

Banquo

Te nowe godności,

Które nań spadły, są jak nowe szaty:

Wygodne, kiedy nieco się zużyją.

Macbeth

na stronie

Co ma przyjść, przyjdzie, co ma minąć, minie;

W dni najburzliwsze czas jednako płynie.

Banquo

Godny Macbecie, czekamy.

Macbeth

Wybaczcie;

Mój otępiały umysł był zajęty

Sprawami, które uciekły z pamięci.

Mili panowie, wasz trud jest spisany

Tam, gdzie każdego dnia odwrócę kartę,

By o nim czytać. – Ruszajmy do króla. –

do Banqua

Pomyśl znów o tym, co się wydarzyło,

A kiedy będzie nieco więcej czasu

I rozważymy to, musimy szczerze,

Serca odkrywszy, pomówić.

Banquo

Najchętniej.

Macbeth

Więc dość, na razie. Pójdźmy, przyjaciele.

Wychodzą.

Scena IV

Scena IV

Forres. Komnata w pałacu. Głos trąb.

Wchodzą DUNCAN, MALCOLM, DONALBAIN, LENOX i Orszak.

Duncan

Czy już zgładzono Cawdora? Wrócili

Ci, którym rzecz tę zlecono?

Malcolm

Mój władco,

Nie powrócili jeszcze, lecz mówiłem

Z człowiekiem, który na śmierć jego patrzył;

Jak opowiedział, ów z całą szczerością

Wyznał swe zdrady i ze skruchą prosił

O wybaczenie waszej wysokości.

Nic w życiu jego nie było tak piękne

Jak pożegnanie życia: zmarł, jak gdyby

Uczył się śmierci, odrzucając z wzgardą

To, co najdroższe dlań było.

Duncan

Nie można

Wyczytać myśli ludzkich z rysów twarzy;

W szlachcicu owym zawsze pokładałem

Największą ufność.

Wchodzą MACBETH, BANQUO, ROSSE i ANGUS.

O, godny kuzynie!

Grzech niewdzięczności ciężko mnie przytłacza.

Pędzisz tak szybko, że żadna nagroda

Skrzydeł tak lotnych nie ma, by cię dognać.

Obyś zasłużył na mniej; gdybym pragnął

Nagrodzić ciebie tak, aby ma wdzięczność

Spłaciła dług mój, nic by nie zostało,

Gdyż dając wszystko, dałbym ci zbyt mało.

Macbeth

Wierność i służba, które ci winienem,

Same spłacają się przy wypełnianiu.

Wasza wysokość ma przyjąć jedynie

Naszą powinność; powinności nasze

Są dla twojego tronu i twych włości

Jak dzieci albo słudzy, którzy czynią

To, co powinni, jeśli czynią wszystko

Dla twej miłości i czci.

Duncan

Witam cię tu;

W sercu posiałem cię i będę czuwał,

Byś wyrósł pięknie. – Mój szlachetny Banquo,

Który zasługi oddałeś nie mniejsze

I nie mniej znane będą, niech do serca

Przycisnę ciebie.

Banquo

Lecz jeśli tam wzejdę,

Twym będzie żniwo.

Duncan

Moja wielka radość,

Przepełniająca mnie po brzegi, pragnie

Skryć się w maleńkich kroplach smutku. – Moi

Synowie, krewni, tanowie i wszyscy,

Którzy swe miejsca macie blisko tronu,

Wiedzcie, że oto składamy dziedzictwo

Na najstarszego naszego, Malcolma,

Któremu tytuł księcia Cumberlandu

Odtąd dajemy; godność ta nie może

Bez towarzystwa żadnego go zdobić,

Więc szlachetności oznaki jak gwiazdy

Zalśnią na wszystkich, którzy zasłużyli. –

Stąd do Inverness wyruszamy, aby

Dług wobec ciebie zwiększyć.

Macbeth

Pracą spoczynek jest, gdy nie w twej służbie.

Sam będę gońcem, który wieść szczęśliwą

O twym przybyciu przekaże mej żonie.

Żegnam z pokorą.

Duncan

Czcigodny Cawdorze!

Macbeth

na stronie

Książę Cumberland! – Stopień ów przeskoczę,

Lub runę z niego i na dno się stoczę.

Gwiazdy, zagaście swe ognie promienne!

Skryjcie pragnienie mroczne i bezdenne.

Niech oko na dłoń nie zerka, lecz widzi,

Co dłoń uczyni, choć się czynu wstydzi.

Wychodzi.

Duncan

Wierny mój, godny Banquo; jego męstwo

Wychwalać ucztą jest dla mnie prawdziwą.

Ruszajmy za tym, którego gna troska,

By nam wyprawić powitanie. Jest to

Nasz niezrównany krewniak.

Głos trąb.

Wychodzą.

Scena V

Scena V

Inverness. Komnata w zamku Macbetha.

Wchodzi LADY MACBETH, czytając list.

Lady Macbeth

Napotkałem je w dniu zwycięstwa i mam najpewniejsze doniesienia, że wiedzą górują nad śmiertelnikami. Gdy płonąłem pragnieniem wypytania ich o więcej, przemieniły się w powietrze i rozpłynęły w nim. Gdy stałem oniemiały ze zdumienia, przybyli wysłannicy królewscy, którzy pozdrowili mnie „tanie Cawdoru”; a tak właśnie powitały mnie te Rządzące Losem Siostry i wskazując czas, który ma nadejść, rzekły: „Cześć temu, który będzie królem!”. Pomyślałem, że dobrze będzie, jeśli ci to przekażę (moja najdroższa współtowarzyszko w wielkości), abyś nie straciła sposobności weselenia się, nie wiedząc o wielkości, którą ci przyrzeczono. Złóż to w sercu i bądź zdrowa.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki