Wstęp

„Jezus pochodził z ludu, który potrafił się modlić”1, z narodu, w którym powstała księga modlitwy – Księga Psalmów – i który w księgach biblijnych pozostawił świadectwo różnych form modlitwy i różnych sposobów zwracania się do Boga. Zwoje z Qumran czy Psalmy Salomona świadczą o tym, że także w okresie od zamknięcia Starego Testamentu do redakcji Nowego Testamentu w Izraelu powstawało bardzo wiele modlitw błagalnych, pochwalnych i hymnów. A jednak Jezus zostawił swoim uczniom tylko jedną modlitwę, kilka zdań, modlitwę najkrótszą, nie będącą wielosłowiem (zob. Mt 6,7), „modlitwę najistotniejszą, bez jakiejkolwiek retoryki (w którą tak łatwo popaść na modlitwie!), bez choćby jednego słowa za dużo”2: modlitwę Ojcze nasz3.

Ojcze nasz jest owocem modlitewnego ideału Izraela. Rzeczywiście również Żyd mógłby odmawiać tę modlitwę, gdyż jest ona zgodna z wiarą i oczekiwaniami Izraela. Ta modlitwa mogłaby być odmawiana także przez muzułmanina albo przez wierzącego przedstawiciela jeszcze innej tradycji religijnej, gdyż mamy tu do czynienia z modlitwą pełną ufności do Boga. W jej tekście, odczytywanym pobieżnie, nie wymienia się imienia Jezusa; zaś prośby w niej zawarte są takie, jakie mógłby wypowiedzieć każdy wierzący: o chleb, przebaczenie, uwolnienie od prób, pokus i zła. Koniecznie trzeba podkreślić uniwersalność modlitwy Ojcze nasz4: ta modlitwa ujawnia to, czego człowiek potrzebuje, co jest naprawdę ważne w życiu, a zatem właśnie to, o co może prosić Boga w swojej modlitwie. Tak, każdy człowiek i cała ludzkość może wyrazić siebie przez modlitwę Ojcze nasz. I właśnie dlatego wydaje się być skandalicznym fakt, że w naszych czasach chrześcijanie różnych wyznań odrzucają możliwość odmawiania tej wyjątkowej modlitwy, pozostawionej nam przez Jezusa!

Dla nas, chrześcijan, modlitwa Ojcze nasz rzeczywiście jest, jak powiedział Tertulian, breviarium totius evangelii, „skrótem całej Ewangelii”5. Co więcej, możemy stwierdzić, że mamy tu do czynienia z wzorem modlitwy w całości zawartym w Nowym Testamencie. Modlitwa Pana Jezusa, Kyriosa, jest jedyną modlitwą, którą On nam dał. To w niej wyraża się pełnia Jego życia duchowego, w niej kryją się ślady Jego modlitwy odnotowanej przez ewangelie i Jego wiara przeżywana w szczególnym związku z Ojcem. Są w tej modlitwie też Jego oczekiwanie na przyjście królestwa, Jego codzienne życie, odznaczające się prostotą i dzieleniem się z innymi, Jego znajomość Boga i świata, Jego braterstwo z innymi ludźmi, Jego doświadczenie walki ze złem… Oto dlaczego, choć prawdą jest, że Ojcze nasz mogłaby być modlitwą uniwersalną, ekumeniczną, jest jednocześnie modlitwą uczniów Jezusa, wzorem ich modlitwy.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

1 J. Jeremias, Teologia del Nuovo Testamento, t. 1, Brescia 1972, s. 213.

2 B. Maggioni, Padre nostro, Milano 1995, s. 9.

3 Bibliografia dotycząca modlitwy Ojcze nasz jest obfita. W języku polskim na uwagę zasługują: Dział drugi Katechizmu Kościoła katolickiego (2759-2865), Poznań 1994 [dalej: KKK], oraz komentarze patrystyczne: Modlitwa Pańska. Komentarze greckich Ojców Kościoła IV-V w., red. K. Bielawski, Tyniec 2004; Modlitwa Pańska. Komentarze łacińskich Ojców Kościoła IV-V w., red. K. Bielawski, Tyniec 2004; Modlitwa Pańska. Komentarze średniowieczne, red. K. Bielawski, Tyniec 2004. Poza tym w ostatnim czasie ukazały się m.in. publikacje: J.A. Kłoczowski, Ojcze nasz – źródło modlitwy, Poznań 2009; abp B. Pylak, Modlitwa Pańska. Ojcze nasz jako synteza chrześcijańskiej duchowości, Lublin 2009; A. Rusconi, Ośmielamy się mówić Ojcze nasz, Kielce 2009; A. Grün, Modlitwa Ojcze nasz. Przewodnik po życiu i wierze, Poznań 2010; A. Napiórkowski OSPPE, Ojcze nasz. Medytacje z Jezusem, Kraków 2010 [przyp. red. pol.].

4 Na ten temat pisała siostra Maria di Campello: „Aby być gotowym do odmówienia modlitwy Ojcze nasz trzeba pielęgnować w sobie braterstwo kosmiczne… być w jedności z braćmi jakiejkolwiek religii. Może nie wszyscy będą wierzący, lecz może kiedyś, w jakiejś chwili, wszyscy poczują, że istnieje Ojciec” – „La preghiera”, w: Sorella Maria parla. Raccolta di pensieri (1924-1961), manuskrypt, Eremo di Campello.

5 Tertulian z Kartaginy, O modlitwie, 1, w: Odpowiedź na Słowo. Najstarsi mistrzowie chrześcijańskiej modlitwy, Wstęp i oprac. H. Pietras SJ, Kraków 1993, s. 35. W KKK 2761 zwrot ten został przetłumaczony następująco: „streszczenie całej Ewangelii” – wersję tę wykorzystano w tytule niniejszej książki [przyp. red. pol.].

I.
Kontekst i struktura modlitwy Ojcze nasz

Dostępne w wersji pełnej

II.
Nowość modlitwy Ojcze nasz

Dostępne w wersji pełnej

III.
Komentarz do Modlitwy Pańskiej

Dostępne w wersji pełnej

Zakończenie

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału:
Il Padre nostro. Compendio di tutto il Vangelo
© EDIZIONI SAN PAOLO s.r.l., 2008
Piazza Soncino, 5-20092 Cinisello Balsamo (Milano)

© Copyright by
Wydawnictwo Bernardinum Sp. z o.o., 2011

Tłumaczenie: ks. Dariusz Drążek

Redakcja: Anna Jędrzycka

Nihil obstat:
ks. Zdzisław Benedict
cenzor ksiąg religijnych

Imprimatur:
† Jan Bernard Szlaga
Pelplin, 28 marca 2011 r.
L.dz. 405/11/K.Ord.

Wydawnictwo „Bernardinum” Sp. z o.o.

ul. Biskupa Dominika 11, 83-130 Pelplin

tel. 58 536 17 57, fax 58 536 17 26

bernardinum@bernardinum.com.pl

www.bernardinum.com.pl

ISBN 978-83-8333-149-2

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Ossowska