Tytuł oryginału: San Giuseppe: salvatore del Salvatore, © 2024 Edizioni San Paolo s.r.l., Balsamo (Milano)

Tłumaczenie

Krzysztof Stopa

Korekta

Lidia Ciecierska

Nihil obstat

ks. Józef Pick

Cenzor ksiąg religijnych

Imprimatur

† Ryszard Kasyna

Biskup Pelpliński

L.dz. 498/2024/K.Ord.

Pelplin, dnia 10 maja 2024 r.

Na okładce: Św. Józef (XVIII w.), Bazylika Mniejsza Wszystkich Świętych, Sanktuarium św. Józefa w Sieradzu (diec. włocławska)

© Edizioni San Paolo, Balsamo (Milano) 2024

© Wydawnictwo „Bernardinum”, Pelplin 2024

ISBN 978-83-8333-243-7

Wydawnictwo „Bernardinum” Sp. z o.o.

ul. Biskupa Dominika 11, 83-130 Pelplin

tel. 58 536 17 57, bernardinum@bernardinum.com.pl

www.bernardinum.com.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Błaszczyk

Przedmowa

Święty Józef jest postacią, której w ciągu mojego życia przyglądałem się z wielką uwagą i do której jestem mocno przywiązany.

Zawsze uderzała mnie postać tego mądrego, sprawiedliwego, milczącego człowieka, miłującego dobro, zdolnego pozostawać w cieniu i na ostatnim miejscu, służąc Panu i Jego Najświętszej Matce, ojca w czułości.

Święty Józef potrafił być ubogi we własną wolę, własne plany, własne pragnienia, aby całkowicie służyć planowi Boga. To ubóstwo, nie słabe, lecz silne, zdolne do nadzwyczajnej wiary, zawsze było dla mnie ważnym punktem odniesienia.

Święty Józef jest do głębi synem Izraela, jest wręcz ostatnim wielkim patriarchą narodu wybranego. Żył w typowym dla ludu Izraela posłuszeństwie i oddaniu się Bogu, wyrażając te postawy w formie sprawiedliwości, którą zawsze należy odczytywać jako wierność – wierną odpowiedź człowieka na uprzedzającą wierność Boga.

W tej historii wierności Święty Józef staje się wzorem dla nas wszystkich, ludzi naszych czasów, jakże często słabych, obciążonych i zdezorientowanych przez relatywizm wartości i naznaczonych pewną „słabością decyzyjną”, która czyni życie gorzkim, a niekiedy je paraliżuje.

Świętego Józefa nie powstrzymały trudności ani jego przekonania i wyobrażenia na temat Boga, lecz pozwolił Bogu, aby go „przemienił”, przyjmując Mesjasza i stając się – po Błogosławionej Dziewicy Maryi – pierwszym wierzącym w Jezusa Chrystusa.

Przyjmując niespodziewane macierzyństwo Maryi, swojej Małżonki, i okazując posłuszeństwo wszystkim wskazówkom Boga dotyczącym „Dziecięcia i Jego Matki” (por. Mt 2, 13–14), Święty Józef wyraża swoją wiarę w Jezusa Chrystusa, a przez nią wiarę w działanie Ducha Świętego.

Święty Józef otwarty na plany Boga nie boi się zmiany, nie boi się nowości, a przede wszystkim nie boi się poddać przemianie własnego wnętrza – swoich planów, pragnień, spojrzenia na rzeczywistość, które zawsze są przed ideami. Również pod tym względem ten wielki Opiekun Świętej Rodziny jest dla nas wzorem.

Z przyjemnością przedstawiam książkę księdza prałata¹ Krzysztofa Józefa Nykiela, Regensa Penitencjarii Apostolskiej. Dzieląc się nabożeństwem do Świętego Józefa, przekazanym mu przez mamę Teresę, która wraz z mężem powierzyła ojcowskiej opiece Świętego Józefa trójkę ich dzieci, ofiaruje nam refleksje zarówno na temat samej postaci wielkiego Świętego, jak i jego miejsca w historii zbawienia. Te dwa elementy rzeczywiście są nierozłączne: postać jest oświecona i zdefiniowana przez zadanie, jakie Bóg wyznaczył mu w historii, a rola współpracy w zbawieniu jaśnieje w jego typowym dla świętych pełnym przylgnięciu do woli Bożej.

Szczególnie cenię sobie fakt, że o Świętym Józefie pisze Regens Penitencjarii. Penitencjaria jest trybunałem miłosierdzia i dyskrecji i w pewnym sensie mogłaby w Świętym Józefie widzieć swego niebieskiego patrona, ponieważ on z pewnością był człowiekiem miłosierdzia, a jeszcze bardziej dyskrecji.

Jak powiedziałem podczas audiencji 15 grudnia 2021 roku, „milczenie Józefa nie jest niemotą, jest to milczenie pełne zasłuchania, milczenie działające, milczenie, które ukazuje jego wspaniałe wnętrze”².

Patrzeć na Świętego Józefa oznacza patrzeć wprost na Jego Małżonkę, Błogosławioną Dziewicę Maryję, a wraz z Nią na Dziecię Jezus. Znaczy mieć towarzysza drogi, który nas wspiera w naszych trudach, który dla nas jest wzorem w wypełnianiu naszych obowiązków i w rozumieniu tego, jak ważna w ziemskiej egzystencji jest wiara, realizowanie woli Bożej, całkowite zawierzenie się Jezusowi oraz przygotowanie się na ostateczne spotkanie z Panem.

Jest moim życzeniem, aby niniejsza książka trafiła do jak najszerszego grona czytelników, ponieważ – patrząc z prostotą i ufnością na życie Świętego Józefa – możemy zawsze uciekać się także do jego potężnego wstawiennictwa jako stróża Świętej Rodziny, opiekuna Kościoła, wzoru dla tych, którzy chcą otaczać troską innych; wzoru i stróża każdego powołania, w szczególności powołań do życia konsekrowanego.

Watykan, 19 marca 2024

Uroczystość Świętego Józefa, Oblubieńca Maryi Panny i Patrona Kościoła powszechnego

1 1 maja 2024 roku Ojciec Święty Franciszek mianował księdza prałata Krzysztofa Józefa Nykiela, regensa Penitencjarii Apostolskiej, biskupem tytularnym Velia; Vatican New – przyp. red.

2 Franciszek, Audiencja generalna (15 grudnia 2021).

Wprowadzenie

Listem apostolskim Patris corde („Sercem ojca”) papież Franciszek postanowił upamiętnić 150. rocznicę ogłoszenia Świętego Józefa Patronem Kościoła powszechnego¹. Tytuł ten nadał Świętemu Józefowi bł. Pius IX dekretem Quemadmodum Deus („W ten sam sposób jak Bóg”), podpisanym właśnie 8 grudnia 1870 roku². Z okazji wspomnianej wyżej 150. rocznicy Ojciec Święty ogłosił również specjalny Rok Świętego Józefa w dniach od 8 grudnia 2020 do 8 grudnia 2021 roku.

W liście apostolskim papież nawiązał do pandemii COVID-19, która uświadomiła wszystkim znaczenie zwykłych ludzi. To oni każdego dnia cierpliwie wzbudzają nadzieję, tak jak Święty Józef, „mąż, który przechodzi niezauważony, człowiek codziennej obecności, dyskretnej i ukrytej”. Przy tej okazji papież za pośrednictwem Penitencjarii Apostolskiej udzielił odpustu zupełnego wiernym, którzy „odmówią dowolną, prawnie zatwierdzoną modlitwę lub akt pobożności ku czci Świętego Józefa, (…) szczególnie w dniach 19 marca i 1 maja, w Święto Świętej Rodziny Jezusa, Maryi i Józefa, w Niedzielę Świętego Józefa (w tradycji bizantyjskiej), 19. dnia każdego miesiąca i w każdą środę, będącą według tradycji łacińskiej dniem poświęconym wspomnieniu tego Świętego”³.

Aby odkryć na nowo postać Świętego Józefa i głębiej poznać jego rolę w ekonomii zbawienia, w czasie szczególnego Roku zorganizowano wiele spotkań modlitewnych, kongresów, dyskusji, opublikowano liczne studia krytyczne i artykuły, także na łamach „L’Osservatore Romano”, mające podsunąć pewne tematy do refleksji szerszemu gronu czytelników.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

1 Por. Franciszek, List apostolski Patris corde (8 grudnia 2020).

2 Por. S. Congregatio Ss. Rituum, Decretum Quemadmodum Deus (8 grudnia 1870), w: ASS 6 (1870–71), 194–195.

3 Penitencjaria Apostolska, Dekret o udzieleniu szczególnych odpustów z okazji Roku Świętego Józefa (8 grudnia 2020), Nr prot. 866/20/I, opublikowany w „L’Osservatore Romano”, 9 grudnia 2020 r. [tekst polski: https://www.vatican.va/roman_curia/tribunals/apost_penit/documents/rc_trib_appen_pro_20201208_decreto-indulgenze-sangiuseppe_pl.html].

1

Silny i czuły: paradoks Świętego Józefa*

Dostępne w wersji pełnej

* Rozdział opublikowany wcześniej w formie artykułu w „L’Osservatore Romano”, 18 marca 2021.

2

Józef z Nazaretu
człowiekiem mocnym w posłuszeństwie*

Dostępne w wersji pełnej

* Rozdział opublikowany wcześniej w formie artykułu w „L’Osservatore Romano”, 23 czerwca 2021.

3

Człowiek mocny w cieniu*

Dostępne w wersji pełnej

* Rozdział opublikowany wcześniej w formie artykułu w „L’Osservatore Romano”, 16 grudnia 2021.

4

Święty Józef
człowiekiem sprawiedliwym

Dostępne w wersji pełnej

5

Ostatni z patriarchów

Dostępne w wersji pełnej

6

Stróż Świętej Rodziny

Dostępne w wersji pełnej

7

Przeczysty Oblubieniec Maryi

Dostępne w wersji pełnej

8

Patron Kościoła

Dostępne w wersji pełnej

9

Przybrany ojciec Jezusa

Dostępne w wersji pełnej

10

Ten, który daje Dziecię Jezus światu

Dostępne w wersji pełnej

11

Robotnik, Rzemieślnik i Cieśla

Dostępne w wersji pełnej

12

Wierny opiekun Jezusa i Maryi

Dostępne w wersji pełnej

13

Patron dobrej śmierci

Dostępne w wersji pełnej

14

Ojciec w czułości

Dostępne w wersji pełnej

15

Kilka pytań

Dostępne w wersji pełnej

Podsumowanie

Dostępne w wersji pełnej

Literatura

Dostępne w wersji pełnej

Modlitwa do Świętego Józefa

Dostępne w wersji pełnej

O Autorze

Dostępne w wersji pełnej