Szanowni Państwo,

książka ta ma charakter wyłącznie poradnikowy. Jest prostą i szybką podpowiedzią, jak zrozumieć wyniki badań lekarskich – krwi i moczu – słupki tajemniczych łacińskich skrótów, liczb, wskaźników i norm.

Pozwoli również poznać objawy i skutki związane z niedoborem lub nadmiarem danego elementu morfologicznego krwi, hormonu czy organicznego związku chemicznego. Odnajdą w niej Państwo również informację, jakiego rodzaju choroba może toczyć organizm.

Wierzymy, że książka ta pomoże zmobilizować Państwa do lektury własnych wyników badań lekarskich i koniecznego udania się z nimi do lekarza. Może pozwoli Państwu dzięki temu poradnikowi skojarzyć objawy współistniejące z danym niewłaściwym wynikiem badania, wpłynie na zmianę trybu życia lub diety.

Życząc owocnej lektury, odsyłamy z wynikami do lekarza, przypominając, że tylko doświadczony diagnosta jest najwłaściwszą osobą do oceny stanu naszego zdrowia.

Osobiście zachęcam do systematycznych badań krwi, tego cennego źródła informacji o kondycji zdrowotnej naszego organizmu, przywołując w tym miejscu znane w środowisku medycznym dowcipne porzekadło, że ludzie dzielą się wyłącznie na chorych i… niebadanych.

dr Zofia Ciecierska

Badanie krwi – profilaktycznie – należy wykonać co najmniej raz w roku

MORFOLOGIA KRWI OBWODOWEJ

Próbka krwi pobrana do analizy jest cennym źródłem informacji. Pozwala szybko i skutecznie ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta i jest pomocna we wczesnym wykryciu wielu chorób.

Badanie morfologii krwi obwodowej polega na ilościowej i jakościowej ocenie występujących w niej elementów morfotycznych. Zestawienie badanych parametrów i ich zbiorowa analiza umożliwiają rozpoznanie stanu zapalnego w organizmie, infekcji, niedokrwistości czy wielu innych procesów chorobowych. Badanie morfolofii krwi wykonuje się w celach profilaktycznych, jak i w diagnostyce różnorodnych schorzeń.

Krew to płynna tkanka łączna, krążąca wewnątrz naczyń krwionośnych lub jamie ciała. Ilość krwi zależy od masy (około 70–80 ml krwi na kilogram masy ciała). Dorosły człowiek o przeciętnej masie ciała ma ok. 5-6 litrów krwi (mężczyźni przeciętnie około litr więcej niż kobiety).

Krew w ok. 55% składa się z płynnego osocza. Pozostałe 44% zajmują: erytrocyty (krwinki czerwone), leukocyty (krwinki białe) oraz trombocyty (płytki krwi). Dalsze składniki krwi to hormony oraz substancje odżywcze (cukier, tłuszcze i witaminy), transportowane do komórek, a także produkty przemiany materii (np. mocznik i kwas moczowy), transportowane z komórek do miejsc, gdzie mają być wydalone.

Trójwymiarowy mikroskopowy obraz czerwonej krwinki (od lewej), płytki krwi (trombocyt – w środku) i limfocytu. Obraz uzyskany przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego Hitachi S-570. Od góry oryginał, niżej obraz pokolorowany (źródło: wikimedia.org)

Rola krwi w organizmie człowieka

Dzięki pracy mięśnia sercowego krew jest pompowana poprzez tętnice we wszystkie rejony ciała i wraca do serca za pośrednictwem żył wyposażonych w zastawki.

Krew pełni w organizmie różnorodne funkcje:

transportuje gazy (rozprowadza tlen po organizmie i odprowadza dwutlenek węgla z tkanek do płuc), substancje odżywcze, hormony i witaminy;

odprowadza do narządów wydalniczych (nerki, płuca, gruczoły potowe) substancje zbędne bądź szkodliwe (toksyczne);

uczestniczy w procesach obronnych organizmu – chroni go przed bakteriami, wirusami oraz innymi patogenami;

reguluje temperaturę ciała – utrzymuje stałą temperaturę;

podtrzymuje równowagę wewnątrzustrojową, czyli stałych warunków środowiska wewnętrznego organizmu wewnątrz ustroju, pomimo zmienności środowiska zewnętrznego, np. temperatury ciała, pH płynów ustrojowych, ciśnienia;

bierze udział w procesach krzepnięcia.

Model krwi – czerwone i białe krwinki

Cechy krwi ludzkiej

Bardzo ważną cechą krwi ludzkiej jest jej zróżnicowanie serologiczne. Każdy człowiek może posiadać jedną z czterech grup krwi: A, B, AB lub 0. Oprócz grupy krwi układu AB0 człowiek może posiadać antygen Rh obecny w krwinkach czerwonych u 85% ludzi, których grupa krwi, w związku z tym jest Rh dodatnia: Rh(+). Antygen ten jest dziedziczony jako cecha dominująca. Pozostałe 15% ludzi nie posiada antygenu Rh. Taką krew określa się jako Rh(-) ujemną. Antygeny Rh występują tylko na krwinkach czerwonych. Pojawiają się około 6. tygodnia życia płodowego i od samego początku wykazują dużą immunogenność.

Przygotowanie do badania

W PRZEDDZIEŃ

w przeddzień badania należy unikać obfitych posiłków i tłustych potraw;

najlepiej 48 godzin przed badaniem powstrzymać się od napojów alkoholowych (mogą powodować wzrost objętości erytrocytów, co z kolei może sugerować niedokrwistość wynikającą z niedoboru kwasu foliowego);

ograniczyć spożywanie używek (np. kawy), najlepiej dwa dni przed badaniem;

wyspać się, by być po całonocnym wypoczynku;

dzień przed badaniem krwi należy zrezygnować z zajęć sportowych (najlepiej 12 godz. przed pobraniem krwi), ponieważ intensywny trening może zafałszować wyniki. Po wysiłku ekstremalnym – np. udział w maratonie z pobraniem próbki zaczekać nawet kilka dni;

zrezygnować z pobrania krwi, jeśli zaczęła się lub trwa menstruacja.

Na wynik badania morfologii krwi może mieć wpływ wiele czynników. Warto więc przestrzegać pewnych wskazówek, by uzyskać wynik wiarygodny. Nawet niektóre codzienne czynności mogą w wyjątkowych sytuacjach fałszować wynik badania próbki krwi, a także pokarmy spożyte dzień wcześniej wieczorem.

W DNIU BADANIA

badanie wykonać w godzinach porannych – najlepiej od godziny 7 do 9.30;

trzeba być na czczo, tzn. ostatni posiłek należy spożyć min. 8 godzin przed pobraniem krwi (najlepiej do godz. 18 poprzedniego dnia);

przed badaniem dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody (np. pół szklanki wody niegazowanej lub niesłodzonej słabej herbaty) – płyny spożyte bezpośrednio przed pobraniem krwi do badań mogą obniżyć wartości oznaczanych parametrów czerwonokrwinkowych poprzez zwiększenie objętości osocza;

co najmniej na godzinę przed pobraniem przestać palić;

bezpośrednio przed badaniem wskazany jest 15-minutowy odpoczynek, np. w pozycji siedzącej;

po pobraniu próbki przez kilka-kilkanaście minut pozostać na terenie placówki medycznej, uciskając miejsce wkucia opatrunkiem;

stosowane stale leki czy suplementy najlepiej spożyć po wykonaniu badania.

Wykonanie badania

Dalsza część dostępna w wersji pełnej

Spis treści:

Okładka

Karta tytułowa

MORFOLOGIA KRWI OBWODOWEJ

Rola krwi w organizmie człowieka

Cechy krwi ludzkiej

Przygotowanie do badania

Wykonanie badania

System pobierania krwi

WSKAŹNIKI MORFOLOGII KRWI

RBC (erytrocyty)

WBC (leukocyty)

NEUT (neutrocyty)

LIMPH (limfocyty)

MONO (monocyty)

EOS (eozynocyty)

BASO (bazocyty)

PLT – płytki krwi (trombocyty)

MPV

HGB (Hb) – hemoglobina

HCT (HT) – hematokryt

WSKAŹNIKI ERYTROCYTARNE (CZERWONOKRWIONKOWE)

MCV

MCH

MCHC

RDW-CW

OB – odczyn Biernackiego

BIOCHEMIA KRWI

Profile w badaniach biochemicznych krwi

1. PROFIL OGÓLNY

Sód

Potas

Wapń

Magnez

Chlor (chlorki)

Fosfor (fosforany)

Żelazo

Ferrytyna

TRF – transferyna

Glukoza

CRP

2. PROFIL LIPIDOWY

Cholesterol całkowity

HDL

LDL

Trójglicerydy

3. PROFIL NERKOWY

Mocznik

Kreatynina

Kwas moczowy

Białko całkowite

4. PROFIL WĄTROBOWY

ALAT

AST (AspAT)

GGTP

Bilirubina całkowita

Albumina

5. PROFIL TARCZYCOWY

TSH – hormon tyreotropowy

T3 – trójjodotyronina

T4 – tyroksyna

6. PROFIL KRZEPLIWOŚCI KRWI

Fibrynogen

Czas krzepnięcia

PT

INR

APTT

7. PROFIL SERCOWY

Homocysteina

Lipoproteina A

CKP

OZNACZANIE POZIOMU HORMONÓW

ACTH

Kortyzol

Insulina

E2 – Estradiol

Progesteron

Beta-HCG

FSH

LH

Prolaktyna

Testosteron

DHEA

BADANIE OGÓLNE MOCZU

Pobieranie próbki moczu

Barwa moczu

Przejrzystość

Ciężar właściwy

Odczyn moczu – pH

Białko

Glukoza

Ciała ketonowe

Bilirubina

Urobilinogen

Kreatynina

Mocznik

Kwas moczowy

Bakterie

Krwinki czerwone

Krwinki białe

Nabłonki

Wałeczki

Kryształki

Karta redakcyjna

Opracowanie graficzne makiety i korekta

Oficyna Wydawnicza Edytor.org

Lidia Ciecierska

Zdjęcia

depositphotos.com

© by Zofia Ciecierska

© by Wydawnictwo „Bernardinum” Sp. z o.o., Pelplin 2018

ISBN 978-83-941259-4-3

Wydawnictwo „Bernardinum” Sp. z o.o.

ul. Biskupa Dominika 11, 83–130 Pelplin

tel. 58 536 17 57, fax 58 536 17 26

bernardinum@bernardinum.com.pl

www.bernardinum.com.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Rek