Spis treści

Karta redakcyjna

Wstęp

JERZY STELMACH. SYSTEMATYKA GŁUPOTY

1. Głupota jako nieznajomość lub lekceważenie podstawowych zasad komunikacji językowej

2. Głupota jako uporczywe dystansowanie się   od wiedzy opartej na faktach

3. Głupota jako minimalizm poznawczy

4. Głupota jako niezdolność rozumienia i interpretacji przypadków trudnych

5. Głupota jako łatwość ulegania emocjom negatywnym

6. Głupota jako brak poczucia humoru

7. Głupota jako „zamawianie dobra”

8. Głupota jako skłonność do nadmiernego ryzyka

9. Głupota jako poszukiwanie obiektów zainteresowania zastępczego

10. Głupota bytów zbiorowych

MICHAŁ HELLER. GŁUPOTA W DZIAŁANIU

1. Jak głupota jest możliwa?

2. Głupiec fundamentalny

3. Czy można zarazić się głupotą?

4. Sokratesek i aktoreczka

5. Cykuta i nowiczok

BARTOSZ BROŻEK. W OBRONIE GŁUPOTY

1. Głupi jak Homo sapiens

2. René Kowalski

3. Najdłuższa rzeka Afryki

4. Nożyce Simona

5. Głupota i Transcendencja

Przypisy

© Copyright by Bartosz Brożek, Michał Heller, Jerzy Stelmach
& Copernicus Center Press, 2021

Adiustacja i korekta
Mirosław Ruszkiewicz

Projekt okładki, stron tytułowych i rozdziałowych
Michał Duława

Grafika na okładce
Tadeusz Makowski, Kapela, gwasz/papier 1929

Skład
MELES-DESIGN

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „DIALOG” w latach 2016–2019

ISBN 978-83-7886-536-0

Wydanie I

Kraków 2021

Copernicus Center Press Sp. z o.o.
pl. Szczepański 8, 31-011 Kraków
tel. (+48) 12 448 14 12, 500 839 467
e-mail: marketing@ccpress.pl
Księgarnia internetowa: http://ccpress.pl

Konwersja: eLitera s.c.

WSTĘP

Głupota to słowo posiadające w języku polskim 283 synonimy występujące w co najmniej 28 różnych grupach znaczeniowych[1].

Chcielibyśmy podkreślić, że mówiąc o głupocie, będziemy mieć na myśli wyłącznie „przypadki zawinione”, wynikające z gnuśności[2], ewentualnie etycznej niegodziwości określonych osób, a nie przypadki, na które ktoś nie mógł mieć żadnego wpływu – na przykład takie jak demencja spowodowana zaawansowanym wiekiem, choroby psychiczne i powiązane z nimi dysfunkcje, czy znalezienie się w sytuacjach przymusowych, uniemożliwiających lub ograniczających w istotnym stopniu kształcenie własnych kompetencji poznawczych, a w konsekwencji również możliwość przeprowadzania racjonalnych analiz i podejmowania samodzielnych wyborów.

Będziemy pisać o głupocie i głupcach, wiążąc obydwa te terminy przede wszystkim z indywidualnie pojmowanym człowiekiem. Zaledwie jeden ze szkiców jest poświęcony przypadkowi głupoty tak zwanych bytów zbiorowych. Ale nawet wtedy, gdy mówimy o indywidualnie pojmowanym człowieku, nie mamy na myśli tego konkretnego człowieka z własnym imieniem i nazwiskiem. Nie posiadamy wglądu do wnętrza drugiego człowieka, dlatego nigdy nie odważylibyśmy się nazwać go głupcem.

Przynajmniej niektóre z opisanych w tym zbiorze przypadków głupoty są ze sobą powiązane, z czego oczywiście zdajemy sobie sprawę. Zdecydowaliśmy się je jednak odróżnić, aby pewnych istotnych przejawów głupoty po prostu nie pominąć. Ponadto każdy z autorów opisuje przecież swoje własne doświadczenia związane z głupotą, wobec tego niektóre powtórzenia i nawiązania do tych samych wątków wydają się trudne do uniknięcia.

Czy warto pisać o głupocie? Jesteśmy przekonani, że tak. Głupota jest bowiem wszechobecna, przenika wszystkie obszary ludzkiej aktywności, co w konsekwencji powoduje, że jej identyfikacja wcale nie jest taka prosta, jak mogłoby się wydawać. A jeśli mamy problemy ze zdefiniowaniem jej poszczególnych odmian, to przeciwstawienie się głupocie może okazać się zadaniem bardzo trudnym, a w pewnych przypadkach nawet niewykonalnym. Stąd nasze przekonanie, że każda próba mająca na celu „policzenie” i „ponazywanie” głupoty jest warta zachodu. Przy tej okazji na jedną jeszcze okoliczność warto może zwrócić uwagę, a mianowicie, że rozważania na temat głupoty pozwalają lepiej zrozumieć fenomen mądrości. W ten sposób można więc mieć „dwa w jednym”.

Z całą pewnością można wskazać wiele innych jeszcze, niż poniżej omówione, przypadków głupoty. Obserwując chociażby bieżące wydarzenia polityczne w Polsce i zachowania niektórych polityków, można dojść do wniosku, że podjęty tu temat jest niezwykle rozwojowy. W którymś jednak momencie zawsze trzeba postawić kropkę nad „i”, i my ją właśnie przy dwudziestym szkicu stawiamy.

Bartosz Brożek, Michał Heller, Jerzy Stelmach

Kraków, grudzień 2020 r.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

PRZYPISY

[1] Słownik Synonim Net.

[2] Warto przy okazji zauważyć, że słowo „gnuśność” ma w języku polskim 330 synonimów, gdy tymczasem „głupota” tylko (!) 283. Dane podajemy również za Synonim NET.