Tytuł oryginału:

Bella Poldark

Redakcja: Beata Kołodziejska

Korekta: Jacek Ring

Opieka redakcyjna: Ewelina Węgrzyn

Adaptacja okładki: Magdalena Zawadzka

Zdjęcie na okładce: © Magdalena Russocka / Trevillion Images

Copyright © Winston Graham 1990. All rights reserved.

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2019

Copyright © for Polish translation by Tomasz Wyżyński, 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.

Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-753-8

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Maxowi i Joan Reinhardtom

z wdzięcznością za wieloletnią serdeczną przyjaźń

Nota autora: saga rodu Poldarków

Niniejsza książka to dwunasta, ostatnia część cyklu powieściowego o rodzinie Poldarków. Krótki opis bohaterów i wcześniejszych wydarzeń może ułatwić lekturę nowym czytelnikom, a ponieważ od publikacji jedenastego tomu minęło kilka lat, mam nadzieję, że rekapitulacja okaże się użyteczna również dla osób znających poprzednie części cyklu.

W. G.

SIR ROSS POLDARK. Drobny ziemianin kornwalijski, który za sprawą lorda Liverpoola otrzymał tytuł baroneta przed wyjazdem do Paryża z misją zleconą przez rząd brytyjski w okresie wygnania Napoleona na Elbę. Właściciel Nampary, niewielkiego majątku, w którym działają dwie kopalnie i jest trochę ziemi uprawnej.

DEMELZA (z domu Carne). Córka kornwalijskiego górnika. Ross poślubił ją, gdy miała siedemnaście lat. Ich pięcioro dzieci to: JULIA, zmarła w dzieciństwie na krup; JEREMY, poległy pod Waterloo; CLOWANCE, obecnie wdowa po Stephenie Carringtonie, który zmarł po upadku z konia; ISABELLA-ROSE, obdarzona pięknym głosem, oraz HENRY (późne dziecko), w tej chwili jedyny syn i przyszły dziedzic tytułu baroneta.

CUBY POLDARK (z rodziny Trevanionów z zamku Caerhays) to wdowa po JEREMYM POLDARKU. Ma córkę NOELLE, urodzoną po śmierci ojca.

CLOWANCE CARRINGTON prowadzi niewielkie przedsiębiorstwo żeglugowe w Penryn założone przez Stephena przed śmiercią. Nie mieli dzieci.

SIR GEORGE WARLEGGAN otrzymał tytuł szlachecki od Pitta w zamian za poparcie polityczne. Syn właściciela odlewni, a obecnie szef banku Warleggana i Willyamsa. Jego pierwszą żoną była ELIZABETH POLDARK (z domu Chynoweth), wdowa po Francisie Poldarku, bracie stryjecznym Rossa, wcześniej narzeczona Rossa.

Elizabeth ma z Francisem syna GEOFFREYA CHARLESA, weterana wojny na Półwyspie Iberyjskim mieszkającego w dworze w Trenwith, gnieździe rodowym Poldarków położonym sześć kilometrów od Nampary. Geoffrey Charles i jego hiszpańska żona AMADORA (z domu de Bertendona) mają jedną córkę JUANĘ.

Po zawarciu małżeństwa z George’em Warlegganem Elizabeth urodziła dwoje dzieci. Syn, VALENTINE, poślubił SELINĘ POPE (wdowę po Clemencie Popie) i mieszka z nią na wybrzeżu w dworze Place House w Trevaunance w pobliżu wioski St Ann’s, około pięciu kilometrów od Trenwith. Kwestia ojcostwa Valentine’a wywołuje niesnaski i podejrzenia. Trzecie dziecko Elizabeth – drugie ze związku z George’em – to URSULA. Po jej urodzeniu Elizabeth zmarła w połogu.

Druga żona George’a – poślubiona dziesięć lat po śmierci Elizabeth – to LADY HARRIET CARTER, siostra księcia Leeds. Ma z George’em bliźniaczki. Mieszkają w Cardew, wielkiej rezydencji, którą Warlegganowie kupili przed trzydziestu laty od rodziny Lemonów, położonej w środkowej części Kornwalii w mniej niegościnnej części hrabstwa, z widokiem na dolinę Restronguet Creek.

Najbliżsi ziemianie sąsiadujący z Poldarkami z Nampary to rodzina TRENEGLOSÓW z dworu w Mingoose.

W Killewarren, półtora kilometra w głąb lądu za kościołem w Sawle, mieszka rodzina ENYSÓW. Przed trzydziestu laty w okolicach Nampary osiedlił się młody lekarz DWIGHT ENYS i serdecznie zaprzyjaźnił z Rossem. Równie głęboka przyjaźń połączyła Demelzę z żoną Dwighta, CAROLINE (z domu Penvenen). Enysowie mają dwie córki.

JINNY CARTER, należąca do licznej rodziny Martinów mieszkającej w przysiółku Mellin, straciła pierwszego męża Jima, który trafił do więzienia za kłusownictwo i zmarł wskutek gangreny ręki. Później poślubiła Scoble’a, wieśniaka o przezwisku Biała Głowa, i od tamtej pory prowadzi jedyny sklepik w Sawle. Jej syn – z pierwszego małżeństwa – to BEN CARTER, kierownik robót podziemnych kopalni Wheal Leisure, jedynej kopalni Poldarków przynoszącej zyski.

Demelza ma pięciu braci, z których dwóch ma ścisły związek z sagą: SAMUEL, przywódca miejscowych metodystów, oraz DRAKE, który wyprowadził się do Looe, gdzie mieszka z żoną MORWENNĄ (z domu Chynoweth) i córką LOVEDAY.

VERITY BLAMEY (z domu Poldark, siostra Francisa Poldarka i siostra stryjeczna Rossa) mieszka we Flushing wraz z mężem, emerytowanym kapitanem statków pocztowych.

BELLA POLDARK

KSIĘGA PIERWSZA

VALENTINE

Rozdział pierwszy

Wieczorem zerwał się porywisty wiatr, którego szum wypełniał okolicę. Z północy nadpływały ciemne nieforemne chmury podświetlone na krawędziach przez sierp księżyca. W miejscach, gdzie niebo było czyste, lśniły nieliczne gwiazdy. Nawet gdy obłoki zasłaniały księżyc, niespokojne morze nie pogrążało się w zupełnej ciemności, ponieważ noc była jasna: upłynął zaledwie miesiąc od najdłuższego dnia w roku. Mimo to nie odnosiło się wrażenia, że jest środek lata. Od strony morza płynął zimny prąd powietrza, wiał chłodny wiatr, a fale miały w sobie coś melancholijnego, jakby czekały na nadejście jesieni.

Osiemset metrów na wschód od kopalni Wheal Leisure schodził z klifów długonogi mężczyzna, stąpając pewnie jak kot. Marsz wymagał zręczności: granitowe skały nie mogły się osunąć, jednak miejscami były śliskie po porannej ulewie. Mężczyzna, idący z gołą głową, miał na sobie obcisły czarny kaftan, szorstkie barchanowe spodnie i lekkie płócienne trzewiki. Niósł na plecach tobołek.

Ostatnia część drogi okazała się najtrudniejsza. Gdyby zeskoczył ze skały z wysokości trzech metrów, wpadłby do rozlewiska wypełnionego morską wodą. Na pewno złagodziłaby upadek, ale przemókłby do suchej nitki, a później wracałby konno do domu w zimnym wietrze. Czy rozlewisko jest dostatecznie głębokie? Nie miał ochoty skręcić kostki. Postanowił przepełznąć w dół wokół występu skalnego; gdyby upadł do wody na plecy, jej głębokość nie miałaby znaczenia.

Posuwał się ostrożnie wzdłuż klifu, poślizgnął się, odzyskał równowagę, z trudem okrążył wystającą skałę, zjechał pół metra w dół, skoczył i wylądował w miękkim piasku.

Wstał, zadowolony, po czym przeszedł na miejsce, gdzie piasek był twardszy, zdjął z pleców tobołek i go rozwinął. Znajdowała się w nim peleryna do konnej jazdy i zrolowany kapelusz z czarnego filcu. Włożył pelerynę, gdy nagle rozległ się czyjś głos:

– Dobry wieczór!

Wysoki, starszy mężczyzna, jeszcze wyższy od niego. Młody człowiek wypuścił kapelusz z dłoni, zaklął, podniósł go i otrzepał z piasku.

– Boże, przestraszyłeś mnie, kuzynie! Co tu robisz?

– To ja powinienem zadać to pytanie, nie sądzisz? – odparł starszy mężczyzna. – Co tu robisz? Jesteś znacznie dalej od domu niż ja.

– Wiedziałeś, że mnie tu spotkasz?

– Nie, po prostu spacerowałem nad morzem.

– W środku nocy? Nie jesteś przypadkiem lunatykiem, kuzynie?

– Spacerowałem. Potem zauważyłem twojego konia.

– Do licha, myślałem, że dobrze go ukryłem. Nie mogłeś go poznać, bo kupiłem Nestora zaledwie tydzień temu.

– Cóż… dość dobry wierzchowiec, ale niewielu ludzi zostawia konie bez opieki w środku nocy.

– Więc doszedłeś do wniosku, że należy do mnie?

– Uznałem, że nie mogę tego wykluczyć.

– Co właściwie cię sprowadziło w to miejsce plaży, kuzynie? Moje ślady zmyło morze.

– Wiem, że jest stąd ścieżka do dworu w Mingoose. Zabłądziłeś w drodze powrotnej.

– Chyba tak. Na Judasza… Nie mów Demelzie.

– Mógłbym się na to zgodzić, gdybyś przestał używać jej ulubionego przekleństwa.

– Słucham? Naprawdę ulubionego? Dlaczego?

– Jeśli się nie mylę, nikt inny go nie używa.

– Dość mi się podoba.

– Może.

– Nie pasuje do damy.

– Zgadzam się. Wracasz do swojego konia?

– Tak.

– W takim razie pójdę z tobą.

Niebo nieco się rozchmurzyło i dwaj mężczyźni widzieli się lepiej, idąc w podmuchach wiatru. Łączyły ich pewne podobieństwa – wysoki wzrost, barwa włosów, a niekiedy ton głosu – jednak różnice były większe. Starszy mężczyzna miał szersze ramiona, bardziej kościstą twarz, ciężkie powieki i niespokojne oczy patrzące prosto na rozmówcę. W oczach młodego człowieka błyskały psotne ogniki, lecz oczy te były osadzone bliżej siebie i błękitne, podobnie jak oczy jego matki.

Rozmawiali przez chwilę o niedawno zakupionym koniu, po czym Ross powiedział:

– Wybrałeś dość niezwykłą drogę, by odwiedzić Treneglosów. Mogę przypuszczać, że zamierzałeś coś zbroić?

Zapadła chwila milczenia, gdy obchodzili następne rozlewisko.

– Dlaczego miałbyś tak uważać, kuzynie?

– Czy nie jest to najbardziej prawdopodobne? Dobrze wiesz, że bezpośrednia droga do Mingoose biegnie szczytem klifu i dociera do frontowych drzwi.

– Tak. Masz całkowitą rację.

– W ciągu ostatnich dwóch lat nie okazałeś chęci poprawy.

– Chęci poprawy… Szczególne wyrażenie. Nie pochodzi przypadkiem z kościoła Samuela?

– Nie ma nic wspólnego z Samem. Wyraża po prostu troskę o sąsiadów. Treneglosowie to moi sąsiedzi.

– Tak, istotnie.

W dalszym ciągu uderzały w nich podmuchy wiatru i zataczali się jak pijani. Dotychczas rozmawiali w żartobliwym tonie, ale w głosie Rossa można było wyczuć twarde tony.

– Dochodzi trzecia – powiedział Valentine. – Dziwne, że zauważyłeś mojego wierzchowca.

– Zarżał… Poszedłeś do Mingoose, żeby coś ukraść?

– Nie lubię, gdy ktoś mnie oskarża o kradzież, drogi kuzynie.

– W zeszłym roku pomogłem ci się wydostać z tarapatów, więc myślę, że mam szczególne przywileje.

– Może zawsze miałeś szczególne przywileje. Kiedyś wyzwałem kogoś na pojedynek za mniejszą zniewagę.

Zatrzymali się.

– Twój koń czeka – rzekł Ross. – Słyszę go. Dobranoc.

– Chyba powinienem się przyznać, żebyś mnie nie podejrzewał o coś gorszego – odezwał się Valentine. – Rzeczywiście, był to rodzaj kradzieży, choć tylko w przenośni. Znasz Carlę May, którą Ruth niedawno zatrudniła w kuchni?

– Dlaczego miałbym znać?

– Rzeczywiście, dlaczego. Może jestem młodszy i bardziej podatny na kobiece wdzięki, ale kiedy w zeszłym tygodniu odwiedziłem rankiem Fredericka i wybraliśmy się na polowanie na ptaki, zauważyłem słodką, ładną, uśmiechniętą buzię wyglądającą spod muślinowego czepka. Musiałem się czegoś więcej dowiedzieć o tej dzierlatce. Nazywa się Carla May. To prawda, ukradłem jej coś, czego nie chciała oddać.

Ross zastanawiał się nad słowami młodego człowieka.

– Jak się miewa Selina?

– Jest w szóstym miesiącu ciąży.

– I jak się czuje?

– Znakomicie.

– Nie byłaby w tak dobrej formie, gdyby wiedziała, że zakradasz się do sypialni kucharek w Mingoose.

– Właśnie dlatego tak się starałem, by mnie nie zauważono! Ale, mówiąc poważnie, kuzynie…

– Dotychczas nie mówiliśmy poważnie?

– Kiedy poślubiłem Selinę, uważała mnie za świętego. Miałem z nią romans za życia jej męża, jednak najwyraźniej sądziła, że będę jej wierny do grobowej deski. Już dawno straciła tę nadzieję. Poinformowałem ją, że w chwili składania przysięgi małżeńskiej skrzyżowałem palce, gdy wypowiadałem słowa o „wyrzekaniu się wszystkich innych”¹. Uważam, że nasze życie układa się teraz całkiem nieźle. Dopóki postępuję dyskretnie, dopóty Selina nie zna moich sekretów.

– Mieszkamy w okolicy, gdzie wszyscy wiedzą wszystko o sąsiadach. Myślisz, że będę jedyną wścibską osobą?

Valentine nie dokończył tego, co zamierzał powiedzieć.

– Drogi kuzynie, tak naprawdę myślę, że kobiety nie zaprzątają sobie umysłu zdradami mężów, dopóki trwają w błogiej nieświadomości i sprawa nie staje się publicznie znana. To nie kwestia miłości, tylko dumy. Szacunku do siebie, próżności. Oburzenie kobiet ma niewielki związek z miłością.

– Może to samo odnosi się do mężczyzn. Części mężczyzn. W końcu wszystko zależy od charakterów konkretnych osób, prawda?

– Słusznie! Szybko się uczysz, kuzynie.

– Bezczelny szczeniak.

Valentine się roześmiał.

– Teraz wiem, że mi wybaczyłeś.

– Nie ma niczego, co mógłbym ci wybaczyć oprócz twojej impertynencji. Jednak inni mogą się okazać mniej wyrozumiali.

– Podsadź mnie, dobrze, kuzynie? Trudno wsiąść na konia na miękkim piasku.

Kiedy Ross wrócił do Nampary, Demelza leżała w łóżku, ale nie spała. Czytała książkę przy świetle trzech świec. Uśmiechnęli się do siebie.

– Przemokłeś?

– Nie, odpływ był szybki.

– Myślałam, że spadła ulewa.

– Przeszła bokiem.

W świetle świec Demelza wydawała się niezmieniona. Za dnia na jej twarzy można było dostrzec drobne zmarszczki wokół oczy i ust, lecz nie psuły one jej urody. Jednak po śmierci Jeremy’ego oczy straciły część blasku.

Jej włosy, w których pojawiły się wyraźne pasma siwizny, miały teraz dawną czarną barwę. Przez kilka lat, wiedząc, że Ross nie lubi farbowania włosów, w tajemnicy smarowała jakąś miksturą siwe pasma wokół uszu i na skroniach w nadziei, że mąż tego nie zauważy. Ale w zeszłym roku wrócił z Londynu z butelką farby w idealnie dobranym kolorze, ponieważ obciął Demelzie kosmyk podczas snu. Wręczył jej butelkę i oświadczył po prostu:

– Nie chcę, żebyś posiwiała.

– Spotkałeś kogoś? – spytała Demelza.

– Valentine’a.

– Mój Boże. Co tu robił?

– Jak rozumiem, odwiedził alkowę jakiejś służącej w dworze Treneglosów. Nazywa się Carla May.

– Jest… jest niemożliwy.

– Tak.

Ross żałował, że powiedział żonie prawdę. Valentine stał się kością niezgody w ich relacjach. Nie czuł, że łamie obietnicę złożoną młodemu człowiekowi, bo Demelza nigdy nie rozpuszczała plotek.

– Był na plaży?

– Tak.

– Boże, zajmuje się amorami, a Selina jest w szóstym miesiącu ciąży.

Ross usiadł na łóżku i zaczął rozwiązywać halsztuk.

– Bella bezpiecznie trafiła do łóżka?

– Poszła na górę zaraz po twoim wyjściu. Uznała, że uciekłeś z domu, bo ćwiczyła wysokie nuty, Ross.

– Przypuszczałem, że może coś takiego pomyśleć. Muszę jej powiedzieć, że to nieprawda. Wiesz, że czasami mam nagłą ochotę na długi spacer.

– Więc naprawdę nie wyszedłeś, żeby nie słuchać jej śpiewu?

Zaśmiał się.

– Bella rozumie, że za nim nie przepadam. Szczerze mówiąc, niezbyt lubię kobiecy śpiew. Z wyjątkiem twojego, bo masz niski głos i miło się go słucha. Ludzie mówią, że Bella ma piękny głos…

– Znacznie, znacznie lepszy od mojego.

– Na pewno głośniejszy!

– Wszyscy go podziwiają, Ross. W Truro bardzo się podobał.

– Wiem. Christopher zawsze mówi jej komplementy, gdy nas odwiedza.

– Nie jestem pewna, czy przypadkiem zauważyłeś, że są zakochani.

Pogładził żonę po dłoni.

– Ironia do ciebie nie pasuje. W takim stanie umysłu często wyolbrzymia się talenty ukochanej osoby.

– Myślę, że nigdy nie wyolbrzymiałam twoich talentów, Ross.

Znowu się zaśmiał.

– Zdarzały się takie chwile, ale dajmy temu spokój. W gruncie rzeczy można to rozumieć dwojako… Jednak muszę powiedzieć…

– Powiedz.

– Uważam, że Bella nie powinna zaczynać śpiewać o dziewiątej wieczorem. Przeszkadza Harry’emu.

– Harry’ego nie obudziłaby nawet burza z piorunami. Poza tym podziwia siostrę.

– Podziwia? Ja także ją podziwiam! Bardzo. Jest najbardziej czarująca spośród naszych dzieci. Najbardziej podobna do ciebie, choć brakuje jej twojej łagodności.

Podszedł do stołu, otworzył blaszane pudełko i zaczął szorować zęby ulubionym korzeniem prusznika. Później nalał do kubka wody z dzbana i przepłukał usta.

– Skoro już mówimy o córkach, tym razem nie dostaliśmy listu od Clowance – powiedział po umyciu zębów. – Mam nadzieję, że wszystko w porządku.

– Jeśli się nie odezwie do końca tygodnia, pojadę do niej. Ostatnio czuła się dobrze, choć miała dużo zajęć związanych ze statkami. A może dla odmiany ty byś ją odwiedził, Ross?

– Pojechałbym, gdybym mógł ją przekonać, by sprzedała linię żeglugową i wróciła do Nampary.

– Wygląda na to, że się uparła.

– W zeszłym roku poniosła straty.

– Głównie z powodu pogody.

– Hm. – Włożył krótką koszulę nocną uszytą przez Demelzę i wszedł do łóżka. Demelza zdmuchnęła dwie świece i położyła książkę na podłodze.

– Słyszałam dziś pierwszego świerszcza – powiedziała.

– Naprawdę? Tak, chyba już czas.

– Chcesz porozmawiać? – spytała.

– Decyzja należy do ciebie.

Pocałował żonę i zgasił ostatnią świecę. Z wyjątkiem krótkich okresów, gdy toczyli ze sobą wojnę – ostatnia wydarzyła się wiele lat wcześniej – ich pocałunki na dobranoc nigdy nie były niedbałe: ponownie przypieczętowywały ich związek, stanowiły deklarację pożądania.

Położył głowę na poduszce i odetchnął głęboko. Był prawie zadowolony. Mimo przykrości i tragedii – największą była śmierć starszego syna pod Waterloo – czuł, że powinien dziękować Bogu za wiele rzeczy. Z natury był niespokojnym duchem, a kiedy zbliżał się atak melancholii – Demelza nazywała takie napady „smutnymi dniami” – pomagał mu długi, szybki spacer, najlepiej po plaży w czasie odpływu, najlepiej w samotności. Właśnie tak było tej nocy i przynajmniej na jakiś czas uwolnił się od przygnębienia.

Trzymał dłonie pod głową i próbował myśleć o swoich kopalniach, gospodarstwie, udziałach w zakładzie szkutniczym, walcowni i banku. Był dość zamożny, choć w gruncie rzeczy zawdzięczał to głównie Wheal Leisure. Utrzymywał Wheal Grace w ruchu z obowiązku wobec miejscowej społeczności, by pomóc okolicznym wieśniakom, a pozostałe interesy przynosiły marginalne dochody.

Zasłony były zaciągnięte, ale kiedy oczy Rossa przyzwyczaiły się do ciemności, jak zwykle okazało się, że w sypialni nie panuje zupełny mrok. Zasłonami poruszały podmuchy świeżego powietrza wpadające przez okno uchylone na kilka centymetrów i do pokoju sączyło się blade światło. Jedno z okien przesuwanych w pionie stukało lekko pod naporem wiatru. Prawdę mówiąc, stukało od lat i Ross zawsze zamierzał je naprawić. Jednak gdyby teraz stukot ustał, zaczęłoby im go brakować. Monotonne dźwięki stały się częścią ich snów.

– Carla May… – szepnęła Demelza.

– Słucham?

– Carla May.

– O co ci chodzi? Myślałem, że śpisz.

– Nie znam w okolicy żadnej rodziny o nazwisku May. A ty, Ross?

– Chyba nie. W Ameryce znałem kapitana Maya. Pochodził z południowo-zachodniej Anglii, ale raczej z hrabstwa Devon.

Zapadło milczenie. Ross doszedł do wniosku, że okno wymaga jednak naprawy. Powie rano Gimlettowi.

Dotknął ramienia Demelzy.

– Dlaczego nagle mnie o to pytasz, gdy prawie zasnęliśmy? O co chodzi?

– Po prostu się zastanawiam, Ross. Dlaczego Valentine wymienił nazwisko dziewczyny, którą odwiedził w Mingoose?

– Chyba uznał, że jego opowieść nabierze dzięki temu realizmu.

– Bardzo mądre słowo. Ale przecież…

– Co?

– Naprawdę sądzisz, że gdyby Valentine odwiedził jedną ze służących Treneglosów, zawracałby sobie głowę wymienianiem nazwiska dziewczyny? Mógłby go nawet nie znać! Moim zdaniem nie ma w tym… jak to nazwałeś? Nie ma w tym realizmu. Nie wydaje ci się bardziej prawdopodobne, że wymyślił to nazwisko na poczekaniu, by cię przekonać, że odwiedzał służącą?

– Nie jestem, pewien, czy… O tak, rozumiem, co masz na myśli, ale czy potrafisz podać inny powód, by Valentine zakradał się nocą do domu Treneglosów? Przecież dobrze go znamy. Raczej nie kradł sreber!

– Zastanawiam się, czy nie odwiedził kogoś innego, a potem podał byle jakie nazwisko, żeby zatrzeć ślady.

– Odwiedził w tym samym celu?

– Możliwe.

Ross szybko przypomniał sobie wszystkie znajome kobiety mieszkające w Mingoose, zastanawiając się, która z nich mogłaby stać się obiektem pożądania Valentine’a.

– Uważam, że w rodzinie Treneglosów nie ma nikogo…

– A Agneta?

– Co takiego?! Agneta?! Nigdy! Dlaczego Valentine miałby… Jak mógłby zrobić coś takiego?! Przecież Agneta jest… jest szczególna, delikatnie mówiąc!

– Wcale nie taka szczególna. Widziałam, jak się na nią gapił w czasie wyścigów konnych w lecie.

– Ma konwulsje!

– Dwight mówi, że ustąpiły.

– Tak czy inaczej, nie jest taka jak reszta z nas. Kiedyś Ruth bardzo się o nią martwiła. Gdyby chodziło o Davidę…

– Wiem. Wszyscy byliśmy na ślubie Davidy. Mieszka bezpiecznie w Okehampton. A Emmeline niedawno została metodystką.

Ross zmagał się z myślami. Przypominał sobie z niezadowoleniem, że w przeszłości Demelza czasami potrafiła zasiać w nim ziarno niepokoju właśnie wtedy, gdy zamierzał zasnąć. To, że tym razem sam ponosił za to winę, ponieważ złamał słowo dane Valentine’owi, nie zmniejszało jego irytacji.

– Zawsze musisz podejrzewać Valentine’a o najgorsze rzeczy?

– Nie podejrzewam go o najgorsze rzeczy, Ross. Raczej się ich obawiam.

– Boże, gdyby zrobił Agnecie bękarta, wybuchłaby straszliwa awantura!

– Myślę, że to mało prawdopodobne. Ruth coś mi kiedyś powiedziała… Nie wykluczam, że się mylę co do Valentine’a i Agnety. Może powinnam zachować te domysły dla siebie.

– Może powinnaś.

Ross rzadko widywał Agnetę Treneglos, ale pamiętał, że ma ciemne włosy, w odróżnieniu od pozostałych członków rodziny. Była wysoka, blada, obdarzona ładną figurą. Jednak jej rozbiegane oczy i szeroki uśmiech ukazujący zbyt wiele zębów…

Jego irytacja przeniosła się teraz z Demelzy na Valentine’a, sprawcę całego zamieszania. Niech diabli porwą tego chłopca! (Rzeczywiście, chłopca: miał dwadzieścia cztery lata). Valentine to niespokojny duch, a jeśli dalej będzie się zachowywał w ten sposób, potępią go wszyscy sąsiedzi. Ross z niepokojem przypomniał sobie, że jego własny ojciec miał dość podobne cechy.

Nie dostrzegał takich oznak ekscentryczności w rodzinie Warlegganów, do której oficjalnie należał Valentine. A Selina jest w szóstym miesiącu ciąży i po trzech latach małżeństwa urodzi dziecko… Krążyły plotki, że po jednym z romansów męża podcięła sobie żyły, lecz Dwight nie chciał potwierdzić tych informacji.

Ross zauważył, że Demelza zasnęła. Słyszał jej miarowy oddech.

Poczuł złośliwą pokusę, by trącić ją łokciem w żebra i zmusić do dalszej rozmowy.

Jednak w końcu postanowił tego nie robić.

Rozdział drugi

Clowance nie miała powodu, by nie pisać do rodziców, ale przez cały tydzień była zajęta, a w sobotę, gdy zwykle wysyłała list, Harriet Warleggan namówiła ją do przyjazdu do Cardew, gdzie urządzano „niewielkie przyjęcie”.

Po śmierci Stephena i gorzkiej utracie złudzeń, która splotła się z żałobą, Clowance skupiła całą swoją energię na prowadzeniu niewielkiego przedsiębiorstwa żeglugowego męża. Pomagał jej Tim Hodge, gruby, śniady marynarz w średnim wieku. W czasie ostatniej wyprawy korsarskiej stał się prawą ręką Stephena, a w tej chwili zajmował się sprawami, których nie wypadało załatwiać kobiecie. Poza tym dowodził Adolphusem. Kapitanem Lady Clowance był w dalszym ciągu Sid Bunt, doskonale dający sobie radę w handlu przybrzeżnym.

W maju tego roku Jason, syn Stephena, wrócił do Bristolu. Otrzymał swój udział w zyskach z udanej wyprawy korsarskiej i część większego udziału Clowance, toteż dysponował sporym kapitałem i zamierzał założyć spółkę z przyjaciółmi z Bristolu. Clowance trochę go brakowało, lecz w głębi serca była zadowolona, że wyjechał. Niektóre zachowania Jasona za bardzo kojarzyły się ze Stephenem, a obecność młodego człowieka boleśnie przypominała o tym, że w gruncie rzeczy nigdy nie zawarła legalnego związku małżeńskiego, ponieważ w chwili ślubu żyła pierwsza żona Stephena. Gorzka pamięć o bigamii męża i jego nieuczciwości złagodniała z upływem czasu, jednak Clowance nie potrafiła zupełnie o niej zapomnieć. Oczywiście najbardziej tęskniła za samym Stephenem. Mimo swoich wad odznaczał się silną, dominującą osobowością. Bywał urzekająco szczery, niekiedy szaleńczo namiętny. Kiedy Jason opuścił Penryn, Clowance łatwiej było zapomnieć o wadach męża. Wspominała go z miłością i ze smutkiem.

W dalszym ciągu mieszkała w chacie, gdzie wprowadzili się po zawarciu małżeństwa. W chwili upadku Stephena z konia duży dom, który zamierzał zbudować, wzniesiono tylko do połowy. Pozostawał niewykończony, czekając na kogoś, kto go kupi, symbol kaprysów losu i niepewności życia.

Po śmierci Stephena Clowance widywała się tylko z członkami własnej rodziny i nielicznymi przyjaciółmi, ostatnio najczęściej z żoną George’a Warleggana. Była pewna, że to pod naciskiem Harriet sir George zawarł z Hodge’em umowę na regularne przewozy wapienia z kamieniołomów Warleggana w Penryn; miał się tym zajmować Adolphus. Było to jedno ze zleceń, które pragnął uzyskać Stephen, lecz nigdy mu się nie udało. Regularne frachty bardzo pomagały niewielkiej linii żeglugowej.

Pewnego deszczowego popołudnia we wrześniu Clowance pojechała na „niewielkie przyjęcie” w Cardew. Okazało się, że w przypadku Harriet niewielkie przyjęcie to eufemizm, ponieważ przybyło około trzydziestu gości.

Harriet organizowała przyjęcia poza sezonem łowieckim i Clowance ze zdziwieniem spostrzegła, że tym razem nie było typowej grupy miłośników hazardu. Co prawda, przy jednym stole grano w tryktraka, a przy drugim w ruletkę, jednak przy trzech mniejszych stolikach zasiedli gracze w wista. Clowance nie spotkała wcześniej przynajmniej połowy gości.

Najbardziej wrył jej się w pamięć niejaki Philip Prideaux, jasnowłosy mężczyzna zbliżający się do trzydziestki, nienagannie ubrany, wysoki i chudy, noszący niewielkie okulary, które nieustannie wkładał i zdejmował w trakcie gry w karty. W czasie swobodnej rozmowy na początku przyjęcia dowiedziała się, że służył w wojsku w Indiach Zachodnich, zachorował i został odesłany do Anglii.

Złośliwy kaprys losu sprawił, że Clowance została partnerką Philipa Prideaux w grze w wista. Ich przeciwnikami byli Michael Smith i Polly Codrington, z którą miał kiedyś romans Valentine.

Przez jakiś czas wszystko szło dość dobrze, ale po zakończeniu jednego z rozdań Prideaux spojrzał na Clowance znad okularów i powiedział:

– Gdyby odwróciła pani w mój kolor, partnerko…

– Nie miałam więcej dzwonków – odparła Clowance.

– Ale wyszła pani… – Urwał.

– Tylko raz. Potem wyszłam w żołędzie w nadziei, że trzyma pan asa.

– Miałem króla, którego pan Smith zabił asem.

– Co wyrobiło mi damę.

– Niestety, nie wzięła lewy.

– Tak potoczyła się rozgrywka. Nasi przeciwnicy mieli zbyt silne atuty, a ja mnóstwo bezużytecznych żołędzi.

– Szkoda, że w pobliżu nie było żadnych dzików, kochanie – wtrąciła Polly Codrington. – Mogłabyś je nakarmić swoimi żołędziami. – Spojrzała na Clowance i parsknęła śmiechem.

Philip Prideaux popatrzył na Polly z lekkim niesmakiem. Żart wyraźnie mu się nie spodobał. Później zwrócił się do Clowance:

– Nie miała pani dwóch dzwonków?

– Nie.

Grano dalej. Po jakimś czasie nastąpiła zmiana partnerów. Było parne popołudnie i kiedy deszcz ustał, otwarto okna, by wpuścić trochę świeżego powietrza. Clowance podeszła do jednego z okien, spojrzała na żywopłoty, ozdobnie przystrzyżone krzewy i rozległe murawy. Straciła cztery gwinee. Miała nadzieję, że niemiły pan Prideaux przegrał co najmniej tyle samo.

Zapadał zmierzch. Stadko jeleni było ledwo widoczne na tle ciemnego lasu.

– Pani Carrington.

Odwróciła się.

– Pan Prideaux. – Tym razem był bez okularów.

– Uważam, że powinienem panią przeprosić, pani Carrington.

Popatrzyła na niego ze zdziwieniem, ale się nie odezwała. Miał dość duże, brązowe oczy, niezwykle ciemne jak na osobę o tak jasnych włosach.

– Udzielenie pani reprymendy z powodu sposobu rozgrywki było niewybaczalną arogancją z mojej strony.

– Reprymendy? Nie odebrałam pana słów w ten sposób. – Nie było to całkowicie zgodne z prawdą, lecz w tej chwili Clowance wolała grać na zwłokę.

– Czy miała pani dwa dzwonki, czy jeden…

– Jeden.

– Właśnie. Postąpiłem niegrzecznie, zwracając uwagę na pani błąd.

– To nie był błąd.

Zakasłał.

– Źle się wyraziłem. Może powinienem zacząć od początku. Pragnę wyjaśnić, że na Jamajce grałem w wista wyłącznie w męskim towarzystwie. Wypowiedziałem swoją uwagę mimochodem. Nie jestem przyzwyczajony do gry z damami. To urocza odmiana. Mam nadzieję, że przyjmie pani moje przeprosiny.

– Ufam, że lepiej panu poszło z drugą partnerką.

– Nie była taka młoda i czarująca. Ale owszem, dziś po południu wygrałem.

Jaka szkoda, pomyślała Clowance. Jaka wielka szkoda.

– Czy mogę uznać, że przyjmuje pani moje przeprosiny? – spytał.

– Przeprosiny za to, że udzielił mi pan reprymendy? Czy za to, że reprymenda była niesłuszna?

Przełknął ślinę.

– Za to, że powiedziałem coś nieprzyjemnego, pani Carrington. Tak czy inaczej, nie zachowałem się jak dżentelmen.

– Jeśli uważa pan, że powinien złożyć przeprosiny, z radością je przyjmuję.

– Dziękuję. – Nie odszedł. – Lady Harriet mówi, że jest pani wdową, pani Carrington.

– Tak.

– Mieszka pani niedaleko?

– W Penryn. A pan, panie Prideaux?

– Spędzam tydzień u Warlegganów. Najstarszy brat lady Harriet przyjaźni się z moim ojcem.

W salonie właśnie pojawił się George. Jako pięćdziesięciodziewięcioletni mężczyzna stracił trochę na wadze, choć wcześniej, w średnim wieku, znacznie przytył. W ostatnich latach twarz Warleggana zeszczuplała i upodobniła się do twarzy ojca, choć nie była rumiana i miała barwę jasnego granitu. Odnosił się uprzejmie do gości, choć budził mimowolny lęk. Dwa ogromne dogi lady Harriet uniosły łby, spojrzały na George’a, doszły do wniosku, że – niestety – jest jednym z domowników, po czym znowu zapadły w drzemkę. Kiedy dwa lata temu Harriet urodziła bliźniaczki, pewien cynik zauważył, że gdyby byli to chłopcy, Warleggan mógłby im nadać imiona Kastor i Polluks.

– Pani Carrington – odezwał się Prideaux.

– Tak?

– Zdaje się, że wkrótce podadzą kolację. Czy mógłbym zaprowadzić panią do jadalni? Byłby to dla mnie ogromny zaszczyt.

Kiedy przechodzili przez drzwi, Harriet rozmawiała z George’em, ale mrugnęła porozumiewawczo do Clowance, wspartej na ramieniu Philipa Prideaux.

W głowie Clowance Carrington pojawiło się potworne podejrzenie. Harriet nieustannie namawiała młodszą przyjaciółkę, by częściej bywała w towarzystwie, poznawała nowych ludzi, obracała się wśród znajomych Warlegganów, nie spędzała całego życia na zarządzaniu linią żeglugową złożoną z kilku stateczków. Czy to jakaś piekielna intryga, by znaleźć Clowance nowego męża? Jeśli tak, Prideaux nie ma żadnych szans.

W tej samej chwili do Clowance podszedł Paul Kellow.

– Clowance! – Uścisnął dłoń dawnej sąsiadce. – Straciłem z oczu żonę. Widziałaś ją?

– Tak. Chyba przed chwilą poszła na górę.

– Jak się miewasz? Jesteś jak zawsze piękna.

Paul się nie zmienił, choć po ślubie z Mary Temple zmieniła się jego sytuacja materialna. Temple’owie byli właścicielami majątku w pobliżu Probus, a Paul zamieszkał z żoną w domu na terenie majątku teściów i zarządzał ich posiadłością, gdzie znajdowały się dochodowe kamieniołomy łupku. Paul, zawsze elegancki, wymuskany, szczupły, pełen rezerwy, miał proste, starannie przystrzyżone czarne włosy. Nikt by się nie domyślił – z pewnością nie George – że Paul to ostatni żyjący członek trzyosobowej grupy przestępców, którzy przed sześcioma laty obrabowali dyliżans wiozący gotówkę, papiery wartościowe i biżuterię należące do banku Warleggana. Tylko Paulowi udało się odnieść sukces. Jednak zamożność, choć rzucająca się w oczy, prawie nie wpłynęła na jego charakter. Trudno go było zrozumieć.

Clowance spytała o siostrę Paula.

– Daisy? Czuje się nieźle, choć trochę gorączkuje. Kaszle, umiera.

– Nie mów tak!

– To prawda, moja droga. Najpierw Dorrie, potem Violet, w końcu Daisy. Przekleństwo rodziny Kellowów.

– Żartujesz.

– Mam nadzieję, że to tylko żarty. Kilka lat temu miałem trzy ładne siostry, a teraz tylko jedną, którą próbowałem wydać za Jeremy’ego, ale nic z tego nie wyszło. Zmieniła się po jego śmierci. I kaszle.

– Nie widziałam jej od lata.

– Odwiedzam ją raz w tygodniu. Wiesz, że mój ojciec sprzedał przedsiębiorstwo dyliżansowe?

– Słyszałam, ale…

– Nie mógł prowadzić interesu beze mnie. Dostaliśmy bardzo dobrą cenę, sprzedaliśmy firmę we właściwym momencie.

Clowance spojrzała nad ramieniem Kellowa i zobaczyła jego żonę schodzącą po schodach. W migotliwym blasku świec wydawała się uderzająco podobna do nieżyjącej siostry Paula, Violet. Później, gdy świece przygasły i Mary podeszła bliżej, Clowance zrozumiała, jak bardzo się pomyliła.

Pomyliła? Owszem, ale istniało pewne podobieństwo figury, cery. Czy mężczyźni żenią się czasem z kobietami podobnymi do matek? Sióstr?

Clowance wiedziała, że w opinii Harriet zbyt długo przeżywa żałobę po Stephenie. Było to zrozumiałe, ponieważ Harriet nie znała całej prawdy – nie zdawała sobie sprawy, że tuż przed śmiercią Stephena Clowance wyzbyła się złudzeń dotyczących męża.

Niewiele osób wiedziało również o niechęci Clowance do Cuby, wdowy po Jeremym, choć niektórzy podejrzewali, że między dwiema kobietami istnieje ukryta animozja. Jeremy i Clowance byli ze sobą blisko związani – znacznie bardziej niż zazwyczaj rodzeństwo. Darzyli się głęboką sympatią, czuli, że są do siebie podobni, stale się przekomarzali. Jeremy usiłował chronić siostrę przed zalotami Stephena, dopóki nie przekonał się o jego całkowitej szczerości. Później poznał Cuby i Clowance uważała, że tylko ona zna głębię jego uczuć: panna Trevanion stała się dla niego najważniejszą osobą na świecie. Cóż, nie było w tym nic złego.

Jednak widziała straszliwą rozpacz brata, który wydawał się całkowicie załamany, gdy Cuby z zimną krwią zaakceptowała plan rodziny, by poślubiła Valentine’a Warleggana. Zmieniło to w jakiejś mierze charakter Jeremy’ego i w końcu skłoniło go do wstąpienia do wojska. Postanowił opuścić Kornwalię, chciał zapomnieć o Cuby Trevanion. Clowance nie mogła przeboleć faktu, że gdyby nie Cuby, Jeremy mógłby ciągle żyć. Często się zastanawiała, jak w tej sytuacji mogą ją akceptować jej rodzice. Czy z powodu Noelle, ich wnuczki?

Kiedy usiedli przy stole w jadalni, Philip Prideaux wypowiedział kilka słów.

– Przepraszam, nie dosłyszałam.

– Pytałem, czy często grywa pani w karty.

– Bardzo rzadko. W dzieciństwie ja i brat czasem grywaliśmy w wista. Później siadałam przy stoliku, by sprawić przyjemność mężowi, który to uwielbiał.

– Służył w regimencie piechoty z Oxfordshire i poległ pod Waterloo, tak?

– Nie, mówi pan o moim bracie. Mąż zginął w mniej chwalebnych okolicznościach, spadł z konia.

– Och, bardzo przepraszam. Chyba nie słuchałem uważnie lady Harriet.

Rzeczywiście, nie słuchał uważnie.

– Dlaczego to pana interesuje?

– Wtedy mnie nie interesowało, ale teraz tak. Więc straciła pani dwie najbliższe osoby. Bardzo mi przykro.

– Dziękuję.

Clowance zjadła kawałek sufletu cytrynowego na zimno.

– Lubiłam grać z mężem w wista, bo dzięki temu nie chodził w miejsca, gdzie grano o większe stawki – powiedziała lżejszym tonem.

– Miał skłonność do hazardu?

– Podobnie jak wszyscy mężczyźni, prawda?

Uśmiechnął się. Było to bardziej naturalne niż uprzejme skrzywienie warg, które Clowance widziała wcześniej.

– Znam wiele kobiet, które uprawiają hazard równie nierozważnie jak mężczyźni.

– Z pewnością jest pan znacznie bardziej doświadczony ode mnie, panie Prideaux.

Lekko zakasłał.

– Raczej wątpię, madame. Spędziłem większą część życia w koszarach. Po ukończeniu szkoły natychmiast wstąpiłem do Królewskiej Szkoły Wojskowej w Marlow, a następnie do regimentu dragonów gwardii. Po Waterloo wysłano mnie na Jamajkę jako oficera pułku liniowego, po czym zostałem zwolniony ze służby w niesławie i wróciłem do Anglii.

– W niesławie?

– Zachorowałem na nieuleczalną febrę. Stało się to przyczyną niesławy.

– Walczył pan pod Waterloo?

– Tak. Wspaniała zabawa, którą można wspominać przez całe życie, chociaż poległo zbyt wielu dobrych żołnierzy.

– Tak – odpowiedziała żarliwie Clowance. Był to zupełnie nowy punkt widzenia na Waterloo: wspaniała zabawa! Boże miłosierny! – Zamierza pan wrócić do armii, gdy odzyska pan zdrowie?

– Nie. Jak wspomniałem, spędzałem wiele czasu w koszarach. To ogranicza horyzonty.

– Jak zamierza je pan poszerzyć?

– Mam nadzieję… – Urwał, bo podano pasztet z dziczyzny. Clowance wypiła łyk francuskiego wina.

– Ma pan nadzieję…

– Ach… – westchnął, wkładając swoje groteskowe okulary. – Za dużo mówię o sobie. A pani życie, pani Carrington? Ma pani dzieci?

– Nie. Mój mąż założył niewielkie przedsiębiorstwo żeglugowe. Głównie handel przybrzeżny. Po jego śmierci próbuję je prowadzić sama.

– Jestem pewien, że z powodzeniem.

– To dość trudne. Po zakończeniu wojny handel stał się loterią. A pan, panie Prideaux? Jakie ma pan plany? A może nie tylko „pan”?

– Byłem kapitanem, ale już nie jestem.

– Nie chciałby pan pozostać oficerem?

– Ranga nie ma znaczenia. Wspomniałem Harriet, że wolałbym zapomnieć o randze.

– Trochę mnie to dziwi. Nie jest to powód do dumy?

– Stopień kapitana? Możliwe. Nie wykluczam, że walczę ze swoimi naturalnymi skłonnościami.

– Zanim mój ojciec otrzymał tytuł baroneta, zawsze był nazywany kapitanem Poldarkiem – rzekła Clowance. – Nie tylko dlatego, że był kapitanem w wojsku, ale również jako właściciel kopalni. W Kornwalii to coś znacznie ważniejszego.

Młody człowiek się uśmiechnął.

– Jestem częściowo Kornwalijczykiem. Moi krewni mieszkają w Padstow. Myślę, że chciałbym spędzić w hrabstwie rok albo dwa lata.

– Jako niezależny dżentelmen?

– Moi rodzice i dwie siostry mieszkają w hrabstwie Devon, ale wolałbym sam pokierować swoim życiem.

Smukłe, długie palce Prideaux pasowały do jego kościstej sylwetki. Od czasu do czasu lekko drżały.

– Ale nie w wojsku?

– Nie w wojsku. Istnieją ciekawsze sposoby na życie.

Clowance nawiązała rozmowę z mężczyzną siedzącym po drugiej stronie i przez jakiś czas nie odzywała się do Prideaux.

– Pani ojciec jest posłem do Izby Gmin, pani Carrington? – spytał po chwili.

– Był. W zeszłym roku zrezygnował z mandatu.

– Ale w dalszym ciągu jest osobą publiczną, prawda?

– Nie wiem, co dokładnie pan przez to rozumie. Z pewnością prowadził dość awanturnicze życie.

– Chciałbym go kiedyś poznać.

– Wspominał pan o ciekawszych sposobach na życie – rzekła Clowance.

– E… To znaczy dla mnie? Bardzo się interesuję archeologią. W Kornwalii jest mnóstwo pozostałości z czasów prehistorycznych. Mój ojciec ma niewielki dom koło Penzance. Stoi w tej chwili pusty i pomyślałem, że przekonam ojca, by mi go wynajął na rok albo dwa lata.

Kiedy Clowance wychodziła, Harriet poklepała ją po ramieniu.

– Widzę, że miałaś wiele wspólnych tematów do rozmowy z młodym panem Prideaux.

– Jesteś potworem, Harriet – odparła Clowance.

– Dlaczego? Najwyższy czas, żebyś znalazła nowego męża.

– Na pewno nie spojrzę łaskawym okiem na pana Prideaux. Niech Bóg broni!

– Nie jest wcale niemiły. Z czasem budzi większą sympatię.

– Myślę, że we mnie nie wzbudzi, droga Harriet.

– To kawaler. Wygląda na to, że dobrze się prowadzi. Potrafi się zachować. Jest spokrewniony z wpływową rodziną Prideaux-Brune’ów. Mój brat, który zna jego ojca, dobrze się o nim wyraża. Moim zdaniem nie jest nieatrakcyjny.

Clowance pocałowała gospodynię.

– Chacun à son goût.

– Nie podobają ci się jego długie ręce i nogi?

– Nie podoba mi się arogancja pana Prideaux. Nie podoba mi się jego protekcjonalność. I te okulary… Przykro mi, moja droga. Jestem pewna, że miałaś dobre intencje.

– Nie wątpię, że byłby tobą zainteresowany, gdybyś dała mu choć cień nadziei. Przyjedziesz w przyszłym tygodniu?

– Będzie obecny?

– Nie mogę zagwarantować, że nie będzie.

– Zastanowię się. Ale dziękuję za zaproszenie. To bardzo miło z twojej strony.

– Jesteś straszną dziewczyną, Clowance. Nie wiem, dlaczego zawracam sobie głowę… Mówiąc poważnie, uważam, że warto poznawać nowych ludzi. To zawsze coś w rodzaju przygody, czasem okazuje się przykra, czasem miła. Na pewno będziesz myślała o panu Prideaux po powrocie do domu.

– Możliwe.

– Dobrze jest mieć kogoś, o kim można myśleć. Jeśli nie z sympatią, to z irytacją.

Nazajutrz rano Clowance odwiedził Valentine Warleggan. Była to wielka niespodzianka. Wybierała się do małego kantorku na Strandzie w Falmouth, gdzie prowadziła większość interesów, a Valentine, prawie tak samo chudy i kościsty jak Philip Prideaux, uniósł ze zdziwieniem brwi na widok niesionej przez nią torby z dokumentami.

Pocałował Clowance.

– Wychodzisz, kuzynko? Przyszedłem w niewłaściwym momencie?

Weszli do domu i Clowance wyjaśniła, że tego ranka zamierza się spotkać z Sidem Buntem, ponieważ Lady Clowance zawinęła do portu poprzedniego wieczoru. Valentine odpowiedział na kilka pytań na temat Seliny. Clowance pomyślała, że zbyt blisko osadzone oczy odbierają młodemu Warlegganowi część urody. Jednak nie potrafiło mu się oprzeć wiele kobiet.

– Jesteś pewna, że Bunt nie może poczekać godzinę? – spytał. – W pewnym sensie odwiedzam cię w interesach, kuzynko. Moglibyśmy dobić targu. Chodzi o statek, który nosi nazwę Lady Carrington. Albo będzie nosił.

– Ciągle jest w stoczni – odparła Clowance.

– Tak mi się zdaje.

– I sporo brakuje do zakończenia budowy, przynajmniej zgodnie z planami Stephena. Kadłub, kajuta i burty są gotowe, choć kajuta to tylko pusta skorupa. Stephen zamówił na maszty i reje kanadyjską sosnę czerwoną: mówił, że jej drewno jest najlepsze. Dostarczono je przed jego śmiercią, ale chyba jeszcze nie zamontowano masztów i rei. Nie wiem, czy Bennett ciągle ma to drewno, czy wykorzystał je do budowy innego statku.

– Zapłaciłaś za nie?

– Chyba tak. Nie miałam ochoty chodzić do stoczni. Poproszę Bunta, żeby sprawdził, jeśli chcesz wiedzieć.

– Jeśli zapłaciłaś za drewno, jestem pewien, że leży w stoczni. Bennettowie to kwakrzy.

Clowance spojrzała na słoneczne niebo, po czym popatrzyła na młodego Warleggana rozwalonego w jej najlepszym fotelu.

– Dlaczego cię to interesuje, Valentine?

– Pomyślałem, że jeśli nie chcesz kończyć budowy statku, mógłbym go kupić.

– Naprawdę?

– Jesteś zaskoczona moim nagłym zainteresowaniem żeglugą? No cóż, nie jest zupełnie nagłe. Jakiś czas temu nabyłem udział w statku. Nazywa się – a raczej nazywał – Adelaide. Dwumasztowy lugier o poszyciu zakładkowym, mniejszy od statku budowanego przez Stephena, ale wystarczająco solidny, by pływać przy złej pogodzie. Niewielkie zanurzenie pozwalało prowadzić handel przybrzeżny.

Clowance mimo wszystko uważała, że to nowa sfera zainteresowań Valentine’a. Wyciągnął przed siebie długie nogi w obcisłych spodniach z diagonalu; lewa miała lekko łukowaty kształt wskutek krzywicy przebytej we wczesnym dzieciństwie.

– Co się z nią stało?

– Z kim?

– Z Adelaide. Mówiłeś o niej w czasie przeszłym.

Skrzywił się.

– Wpadła na mieliznę koło półwyspu Godrevy i zmieniła się w kompletny wrak.

– A załoga?

Valentine ziewnął.

– Dopłynęli do brzegu.

– Byłeś na pokładzie?

– Wielki Boże, nie! Nie pływam na statkach.

Clowance się uśmiechnęła.

– Więc… potrzebujesz nowego?

– Tak.

– Lady Carrington nie jest jeszcze gotowa. Nie wiedziałabym, ile za nią zażądać.

– Można to załatwić. Jeśli nie znajdziesz rachunków wśród rzeczy Stephena, ma je stocznia. Zsumuj poszczególne kwoty i dodaj dwadzieścia procent jako zysk…

Clowance stopniowo wydawała pieniądze pryzowe pozostawione przez męża, ale przekazała dużą ich część Jasonowi, co zmniejszyło jej kapitały. Dom nie był wykończony i nikt się nim nie interesował, podobnie jak statkiem, zbudowanym w połowie.

– Chcesz ze mną konkurować?

– Nie, kuzynko. Nie mam takiego zamiaru. – Clowance się nie odezwała, więc Valentine ciągnął: – Mieszkam obecnie na północnym wybrzeżu, gdzie trudno znaleźć dobre przystanie wśród klifów. Między St Ives a Padstow nie ma prawie żadnego portu. Nie znoszę zatoki Trevaunance, bo to śmiertelna pułapka, a morze co drugi rok przerywa falochron w St Ann’s… Zatoka Basset, trochę dalej na zachód, jest lepsza, niż uważa większość ludzi. Od lat bez kłopotów przywożą tam węgiel z Walii.

– Zamierzasz się zająć handlem węglem?

– Nie. – Valentine skrzywił się na myśl, że mógłby handlować węglem. – Chcę przełamać monopol Padstow na handel z Irlandią.

Clowance wstała. Pokój był za mały, by po nim spacerować, ale czuła, że potrzebuje chwili do namysłu.

– Stephen powiedział kiedyś, że w Padstow jest więcej Irlandczyków niż w Rosslare.

Valentine się roześmiał.

– Poproś swojego przyjaciela Hodge’a, by zsumował rachunki, współpracując ze stocznią Bennetta. Mam nadzieję, że cena nie przekroczy trzystu gwinei, bo przypuszczam, że będę musiał wydać jeszcze dwieście, by dokończyć budowę i przygotować statek do wyjścia w morze.

– Tak – odparła w zamyśleniu Clowance.

Valentine spoglądał przez chwilę na kuzynkę.

– Rzadko widuję cię obecnie w Namparze. Wydajesz się zakochana w swoim domku w Penryn.

– Och, czasem odwiedzam rodziców.

– Powiedz mi: czy twoja niechęć do wizyt w Namparze jest w jakiś sposób związana z perspektywą spotkania wdowy po Jeremym?

Clowance oblała się rumieńcem.

– Nie czuję żadnej niechęci do wizyt w Namparze. Po prostu jestem bardzo zajęta dwoma statkami.

Valentine w dalszym ciągu ją obserwował.

– Cuby to sympatyczna młoda kobieta. Kiedyś o mało jej nie poślubiłem.

– Doprawdy? – spytała ironicznie Clowance. – No cóż…

– To dawne czasy, prawda? Cztery, pięć lat temu? Wydaje się, że minęły wieki. Tak czy inaczej, to przeszłość. Trzeba o tym zapomnieć.

– Nie widzę powodu, by nie sprzedawać lugra, jeśli chcesz go kupić, Valentine – powiedziała. – Przydadzą mi się dodatkowe pieniądze.

– Dobrze.

Po chwili Clowance postanowiła dla odmiany przejąć inicjatywę.

– Przyznaję, że jestem zaskoczona.

– Czym?

– No cóż… twoja żona jest bogata. Nie przypuszczałam, że mógłbyś być zainteresowany posiadaniem statku. Niedawno otworzyłeś kopalnię. Rozmawiałeś o tym wszystkim z Seliną?

– Jak dotychczas nic nie wie. – Clowance uniosła brwi. – Jestem z natury aktywny, kuzynko. Chociaż Selina jest bogata, ma dwie pasierbice, które musi wydać za mąż, a jej środki finansowe nie są niewyczerpane. Tak czy inaczej, wolę polegać na sobie.

Godna pochwały deklaracja, która zabrzmiałaby bardziej przekonująco, gdyby wyraz twarzy Valentine’a był mniej ironiczny.

– Doskonale – rzekła Clowance. – Hodge jest na morzu, ale ma wrócić jutro. Kiedy go spotkam, poproszę, żeby porozmawiał ze stocznią Bennetta. Chciałbyś im zlecić dokończenie budowy zgodnie z planem?

– Prawdopodobnie wprowadzę pewne modyfikacje. Będą mogli kontynuować pracę, jeśli zgodzimy się co do ceny.

Clowance wstała. Warleggan zrobił to samo i podszedł do drzwi.

– Jeszcze jedno, Valentine. Jeśli nie masz nic przeciwko temu, wolałabym, żebyś zrezygnował z nazwy Lady Carrington. Dlaczego nie Lady Selina?

– Zastanowię się nad tym – odparł Valentine.

Rozdział trzeci

W następnym tygodniu do Nampary przybył niespodziewany gość. Niespodziewany dla wszystkich z wyjątkiem Isabelli-Rose.

W tym czasie Bella miała szesnaście lat – albo, jak wolała to określać, prawie siedemnaście. W ciągu trzech lat, które upłynęły od bitwy pod Waterloo, urosła i z wyglądu zaczęła nieco przypominać ojca. Miała ostro zarysowany nos i wysoko osadzone kości policzkowe, jednak jej uroda i sposób zachowania były równie dziewczęce jak dawniej. Szczególnie miłe wrażenie robiła szczupła, zgrabna sylwetka Belli. Wyzbyła się części dziecięcych zachowań, ale nie straciła entuzjazmu do życia. Wbrew powszechnym oczekiwaniom nie przestała się interesować Christopherem Havergalem.

Po rozstaniu pod koniec tysiąc osiemset piętnastego roku widywali się dość rzadko, ale w kwietniu tego roku spotkała młodego porucznika, gdy Ross pojechał do Londynu w interesach i zabrał córkę ze sobą. Bella i Christopher pisywali do siebie prawie co tydzień.

Kiedy Havergal ostrożnie wyjął ze strzemienia sztuczną stopę i zsiadł z konia, Bella wybiegła z domu i objęła go. Demelza, rozmawiająca właśnie z Harrym, zauważyła przez okno, że młodzi ludzie nie zachowują się sztywno i oficjalnie.

Havergal w dalszym ciągu miał sumiaste, jasne wąsy, jednak strzygł się krócej niż w czasie służby w wojsku. Znalazł posadę w londyńskim City w banku Nathana Rothschilda, co sugerowało, że dobrze mu się powodzi pod względem finansowym, jednak to, że nie był Żydem, mogło utrudnić mu karierę.

Patrząc na Christophera, Demelza czuła, że powinna trzymać w ryzach swoje macierzyńskie instynkty. Mimo znakomitej prezencji i wyrafinowania Havergal zawsze wydawał się samotnikiem. Wiedziała, że jego matka nie żyje i że młody człowiek pokłócił się z ojcem. Nigdy nie opowiadał o swojej rodzinie, miał sztuczną stopę. Trzeba uważać, by nie traktować go jak zagubionego chłopca.

Kolacja upłynęła zadziwiająco spokojnie. Demelza dzięki doskonałej intuicji wyczuwała pewne napięcie. Gadał przede wszystkim Harry, który miał teraz niespełna sześć lat i któremu wyjątkowo pozwolono iść później spać, ponieważ przyjechał jego przyjaciel Christopher. Ross niedawno wrócił ze spotkania z Valentine’em i wydawał się zamyślony. Bella i Havergal często spoglądali na siebie, lecz najczęściej milczeli. Później, pod koniec posiłku, przypuszczenia Demelzy się sprawdziły. Christopher spytał, czy może poważnie porozmawiać z gospodarzami – gdy dotrzyma obietnicy i odprowadzi Henry’ego do sypialni.

Demelza zerknęła na Rossa, który powiedział:

– Oczywiście. O dziewiątej?

– Dziękuję, sir.

Wkrótce po dziewiątej zgromadzili się w salonie. Ross nalał brandy sobie i Christopherowi. Demelza dostała kieliszek porto, a Bella, która od pół roku nie piła alkoholu, szklankę soku pomarańczowego.

Na początku Christopher powoli sączył brandy, aż nagle wypił wielki łyk. Demelza pomyślała, że szuka odwagi w alkoholu. Kiedy odstawił kieliszek, napotkał spojrzenie gospodyni i uśmiechnął się.

– Sir Rossie, lady Poldark. Nie wiem, od czego zacząć, ale nie mogli państwo nie zauważyć, że od przeszło trzech lat jestem zakochany w państwa córce.

– Owszem, trudno było tego nie spostrzec – odparł Ross.

– Kiedy Bella była jeszcze dziewczynką, zdawałem sobie sprawę… Jednak lady Poldark jasno oświadczyła, że oficjalne zaręczyny nie wchodzą w rachubę. Pogodziłem się z tym. Aż do tej chwili. Jednak teraz chciałbym prosić o rękę państwa córki. Byłbym bardzo wdzięczny, gdyby rozważyli państwo moją prośbę. Zanim państwo odpowiedzą, chciałbym jeszcze coś dodać – dorzucił pośpiesznie. – Zawsze… zawsze podziwiałem głos Belli. Wiem, że dwa razy w tygodniu bierze w Truro lekcje śpiewu. U pani… pani Hudson, jak sądzę…

– Hodgson – poprawiła Isabella-Rose.

– Hodgson. Dwa razy w tygodniu. To prawdopodobnie najlepsza nauczycielka śpiewu w Kornwalii. Jednak Bella wkrótce skończy siedemnaście lat, więc uważam, że przydałaby się jej intensywna nauka u osoby o lepszych kwalifikacjach. Muszę teraz państwu opowiedzieć – z przeprosinami – o naszym niewielkim fortelu. Kiedy Bella przyjechała do Londynu…

– Teraz moja kolej, Christopherze – przerwała Bella. Zwróciła się w stronę ojca. – Papo, nie powinieneś winić panny Armitage, którą zaangażowałeś jako moją towarzyszkę. Powiedziałam pannie Armitage, że chciałabym zobaczyć Oxford Road, więc się tam udałyśmy i zgodnie z planem spotkałyśmy Christophera. Początkowo panna Armitage była oburzona, ale kiedy się dowiedziała, że zamierzamy iść tylko na Marlborough Street, by oceniono mój śpiew, z ociąganiem poszła z nami…

– Zaprowadziłem Bellę do akademii doktora Fredericksa – powiedział Christopher. – Słyszeli państwo o nim? Jego szkołę ukończyło wiele z najwybitniejszych śpiewaczek. Przyjmuje tylko kandydatki, które jego zdaniem mogą zrobić wielką karierę muzyczną. Pobiera wysokie opłaty i bardzo starannie wybiera uczennice.

– Postąpiliście dość podstępnie – zauważyła Demelza, choć opowieść porucznika Havergala mimo woli ją zainteresowała.

– Wiem, lady Poldark. Jeszcze raz proszę o wybaczenie. Jeśli… jeśli istnieje jakieś usprawiedliwienie naszego fortelu, jest nim może opinia doktora Fredericksa, który twierdzi, że Bella ma wyjątkowy głos.

– Doprawdy?

– Tak, sir. W każdej chwili przyjąłby ją jako uczennicę.

– W Londynie?

– Tak, sir, w Londynie. Akademia doktora Fredericksa znajduje się w Londynie.

Ross dopił brandy, nalał sobie kolejny kieliszek, wyciągnął karafkę w stronę Christophera, który się zawahał, po czym pokręcił głową. Szybko się upijał, a w tej chwili powinien być absolutnie trzeźwy.

– Co pan sugeruje?

Christopher odkaszlnął, zasłaniając dłonią usta.

– W lutym Bella skończy siedemnaście lat. Gdyby została moją narzeczoną, byłbym zaszczycony, mogąc się nią opiekować w Londynie. Z radością pokryłbym opłaty za naukę w akademii doktora Fredericksa. Oczywiście to państwo powinni zdecydować, gdzie zamieszka. Ale znam dwie bardzo szacowne damy, które wynajmują pokoje gościnne na St Martin’s Lane, i może…

Urwał i spojrzał na słuchaczy.

– Proszę mówić dalej – powiedział Ross.

– Cóż, sir, do tego sprowadza się moja propozycja. Chętnie opowiedziałbym o niej szczegółowo, jednak nie chciałem tworzyć wrażenia, że uważam sprawę za z góry przesądzoną. Pragnąłem najpierw przedstawić ogólny zarys.

Demelza zerknęła na córkę i natychmiast zrozumiała, że Bella w głębi duszy uważa sprawę za całkowicie przesądzoną.

Ross wypił drugi kieliszek brandy. Czy ten mężczyzna, Fredericks, doktor, naprawdę ma takie wysokie mniemanie o głosie Belli? Można śpiewać na przyjęciach i prosić gości, by się przyłączyli – nie ma w tym nic złego. Nawet jako mała dziewczynka Isabella-Rose miała dość mocny głos (czasem Ross prywatnie wyrażał opinię, że krzyczy, a nie śpiewa). Jej występy podobały się wielu znajomym, donośny, czysty głos dziewczynki robił na nich wrażenie, ale byli przyjaciółmi Poldarków, z natury rzeczy chwalili przedwcześnie dojrzałą, uzdolnioną córkę Rossa i Demelzy. Droga Bello, jakie to ładne…. Jak pięknie śpiewasz! Dojrzałe szparagi i Jęczmień na polu. Niezwykłe.

Ale śpiewać zawodowo, konkurując z największymi diwami operowymi? Czy doktor Fredericks to rzeczywiście wybitny nauczyciel, jak twierdzi Havergal? Jeśli nie, z pewnością potrzebuje uczniów, a najłatwiej zdobyć nowego podopiecznego, wyolbrzymiając jego talenty.

Isabella-Rose, miła, lecz uparta dziewczyna – i naiwna. Havergal na pewno mówi szczerze, ale nie można dopuścić, by córka podjęła tak ważną decyzję wyłącznie na podstawie jego zapewnień. Gdyby Bella połknęła haczyk, mogłaby odnieść niewielki sukces jako śpiewaczka i za kilka lat wstąpić do drugorzędnej trupy aktorskiej, występującej przez tydzień w Glasgow, przez tydzień w Newcastle. Nawet gdyby miała tak wielki talent, jak uważa Fredericks, musiałaby rozpocząć karierę w taki sposób. Ross nie chciał, by jego córka miała coś wspólnego z drugorzędnymi trupami aktorskimi i zatrudnionymi w nich ludźmi. Może była to zbyt pesymistyczna ocena. Christopher ma trochę pieniędzy i jeśli naprawdę kocha Bellę, nie pozwoliłby jej prowadzić życia drugorzędnej aktorki. (Ale czy Isabella-Rose zniesie straszliwe rozczarowanie, jeśli spodziewa się zostać gwiazdą i poniesie klęskę?).

A jeżeli zdoła osiągnąć sukces?

– Mówi pan o zaręczynach – rzekł Ross. – Zaręczyny prowadzą do małżeństwa.

– To prawda, sir. Ale to może poczekać. Czekałem trzy lata. Wszystko zależy od postępów kariery Belli jako śpiewaczki. Naturalnie zależy nam na małżeństwie, jednak uważam, że należy je odłożyć na jakiś czas.

Ross się zawahał. Po chwili spojrzał na Demelzę. Ach, co powie teraz najmądrzejsza z kobiet?

– Wypiłabym jeszcze jeden kieliszek porto – odezwała się Demelza.

Rankiem Ross odwiedził Dwighta i Caroline. Zabrał jeden z serów zrobionych niedawno przez Demelzę; był to pretekst, ale wystarczył. Gawędzili przyjaźnie przez jakąś godzinę. Ross nie przyjął zaproszenia na obiad i odjechał w południe. W drodze powrotnej do domu spotkał Valentine’a.

Młody Warleggan, w dobrych butach, na dobrym koniu, dobrze ubrany, uniósł szpicrutę na powitanie.

– Cieszę się, że się spotykamy, kuzynie. Zastanawiałem się, czy cię dziś nie odwiedzić. Mogę ci towarzyszyć w drodze do domu?

Ruszyli obok siebie.

– W zeszłym tygodniu odwiedziłem Clowance – powiedział Valentine.

– Jak się miewa?

– Jest tak samo ładna jak zawsze. Myślę, że prawie otrząsnęła się z żałoby.

– Straciła nie tylko męża, ale i brata.

– Istotnie. Zauważyłem, że Demelza ciągle się smuci.

– Tak, to prawda. Myślę, że Clowance również pamięta o śmierci Jeremy’ego, ale masz rację: czuje się lepiej.

– Odwiedziłem ją, kuzynie, by zaproponować kupno statku zamówionego przez Stephena na miesiąc przed śmiercią, którego budowy nie zdążył doprowadzić do końca.

– Doprawdy? – Ross popatrzył na błękitnookiego młodzieńca. – Zaskakujesz mnie.

– Myślę, że Clowance także była zaskoczona, jednak zgodziła się na sprzedaż. Budowa rozpocznie się w przyszłym tygodniu i statek powinien być gotowy tuż po Bożym Narodzeniu.

– Podobno Adelaide to wrak – zauważył Ross.

– Ach, więc wiesz, dlaczego chcę kupić nowy statek. W tym okręgu plotki błyskawicznie się rozchodzą.

– Słyszałem, że Adelaide przewoziła kontrabandę.

– Częściowo, tylko częściowo. Od czasu do czasu kilka baryłek brandy, bela lub dwie jedwabiu, skrzynie z herbatą.

– A cynę?

– Słucham?

– Cynę.

– Cóż, tak, rzeczywiście. Statek potrzebował balastu, by wyjść w morze.

– Adelaide pływała do Irlandii?

– Tak. Było to wygodne dla obu stron.

– Dla Francuzów?

– Owszem. Irlandczycy wytwarzają produkty, których potrzebujemy.

– Whisky?

Valentine się roześmiał.

– Dość przyzwoitą. Ma dymny aromat. Francuzi nie mają nic przeciwko długim rejsom, jeśli przynosi to odpowiednie zyski. Na północnym wybrzeżu Kornwalii jest trochę celników, ale większość działa na południu.

– Nie zawsze – rzekł Ross, dobrze pamiętający dawne czasy.

– A zatem, skoro straciliśmy Adelaide, doszedłem do wniosku, że najprościej ją zastąpić Lady Seliną – odparł Valentine.

– Wszyscy od razu się zorientują, że należy do ciebie.

– To tylko luźny pomysł. Jeśli przychodzi ci do głowy lepsza nazwa, podaj mi ją, proszę.

– Dlaczego mi o tym opowiadasz, Valentine?

– Masz doświadczenie w szmuglu, kuzynie.

Ross uśmiechnął się ponuro.

– Zajmowałem się kontrabandą na długo przed twoim urodzeniem. I głównie z powodu problemów finansowych. Na pewno nie narzekasz na brak pieniędzy.

– Mam bardzo mało własnej gotówki, nie licząc majątku Seliny, który oczywiście teraz należy do mnie. Wykorzystałem już sporą część.

– Więc chcesz zdobyć pieniądze?

– Kto nie chce?

– Działając wbrew prawu?

– Jeśli to konieczne.

Minęli kościół w Sawle. W pobliżu stało przy studni kilka kobiet. Pochylały głowy w czarnych chustkach.

– Nie jestem odpowiednim człowiekiem, by ci udzielać nauk moralnych, Valentine. Ale na podstawie twoich słów podejrzewam, że wywożone przez ciebie towary mogą być cenniejsze od tego, co importujesz. Eksport na pewno jest bardziej ryzykowny.

– Dlaczego?

– Dobrze wiesz, że połowa Kornwalii czeka na twoją brandy, jedwab, tytoń. Jednak jeśli zaczniesz wywozić z hrabstwa cynę, wkroczysz na śliski grunt i staniesz się niepopularny. Nie należy zapominać o Stowarzyszeniu Wydobywców Cyny. Poza tym w hrabstwie jest kilka wpływowych osobistości powiązanych ze stemplowniami cyny w Truro, Heston i Penzance.

Valentine wzruszył ramionami.

– Największe zyski przynosi eksport. Przejmowałeś się ryzykiem, gdy potrzebowałeś gotówki, kuzynie?

– Nie potrzebowałem pieniędzy na kobiety ani spłatę długów karcianych. Jednak… rzeczywiście, warto było ryzykować. Ale nie przemycaliśmy cyny.

– Dziesięć ton metalu to siedemset funtów zysku. Trudno o lepszy interes.

– Nie wątpię.

Konie się zatrzymały. Z tego miejsca widać było Fernmore, gdzie w dalszym ciągu mieszkali pan i pani Kellowowie wraz z córką Daisy. Cierpieli biedę, lecz starali się udawać szacownych ziemian. (Krążyły plotki, że Paul pomaga im finansowo). Ross i Valentine dostrzegali również komin Wheal Grace, a w dali komin Wheal Leisure. Nampara leżała w dolinie i pozostawała niewidoczna.

Valentine zsunął kapelusz do tyłu, by wiatr ochłodził mu czoło.

– Pamiętasz, jak zawiązałeś spółkę z kuzynem Francisem i otworzyłeś Wheal Grace?

– Tak, ale ty nie możesz tego pamiętać. Było to trzydzieści kilka lat temu.

– Kiedyś opowiadała mi o tym matka. Kopalnia przyniosła wielkie zyski.

– W końcu. Ale najpierw zginął w niej Francis.

– Wiem. Przypuszczam, że wasza współpraca dobrze się układała.

– Owszem. – Ross poczuł, że jest zbyt małomówny, i dodał: – Francis i ja byliśmy przyjaciółmi. Często bawiliśmy się razem jako chłopcy. Później poślubił dziewczynę, którą kochałem, twoją matkę, i to popsuło naszą przyjaźń. W końcu się pogodziliśmy. Na pewno o tym wszystkim wiesz. To część dziejów naszej rodziny. Wspomniałeś o Francisie z jakiegoś konkretnego powodu?

– Uważam, że my również jesteśmy przyjaciółmi, kuzynie. Nawet jeśli przyczyny są nieco inne… Przyszło mi do głowy, że mógłbyś zostać moim wspólnikiem. Mam na myśli nową przygodę związaną ze statkiem, który zostanie wkrótce zwodowany.

Ross spojrzał ze zdziwieniem na Valentine’a.

– Nie możesz mówić poważnie.

– Dlaczego nie? Masz barwną przeszłość. Nie uważasz, że twoje obecne szacowne życie jest trochę nudne?

Ross roześmiał się ponuro.

– Skończyłem pięćdziesiąt osiem lat i jestem już prawie starcem. Po raz ostatni miałem związek z kontrabandą, gdy pozwoliłem przemytnikom korzystać z zatoki Nampary. Nawet wtedy nie odgrywałem aktywnej roli. Było to… niech pomyślę… w tysiąc siedemset dziewięćdziesiątym trzecim roku, dwadzieścia pięć lat temu.

Valentine nie dawał się zniechęcić.

– Jednak później twoje życie, drogi kuzynie, było pełne barwnych przygód, działania. Zazdroszczę ci. W wieku pięćdziesięciu ośmiu lat większość mężczyzn sapie jak miechy, ma wielkie brzuchy, choruje na podagrę i od rana do wieczora żłopie brandy. Wylegują się przy kominkach jak mopsy i myślą tylko o następnym posiłku. A ty, kuzynie, jesteś ciągle szczupły, silny i tęsknisz za przygodami, prawda? Powiedz uczciwie. Uznałem, że dobrze by było, gdybyśmy zostali wspólnikami, tak jak kiedyś ty i Francis.

– Wolno spytać, co zamierzasz zyskać, wysuwając tę niezwykłą propozycję?

– Pieniądze, wsparcie finansowe, korzyści z twojego ogromnego doświadczenia. Współpraca z bliskim krewnym, dżentelmenem należącym do tej samej sfery, miałaby wiele zalet.

– Nie powinieneś raczej zaprosić do współpracy brata przyrodniego, syna Francisa? Dzieli was mniejsza różnica wieku.

– Geoffreya Charlesa? Nie, nie zamierzam tego robić.

– Wychowaliście się razem, a przynajmniej w tym samym domu. Opuścił armię, nie ma żadnych zobowiązań.

– Już nie. Rozpoczął studia prawnicze. W dzieciństwie zbyt wiele nas dzieliło. Mówisz o mniejszej różnicy wieku, kuzynie. W okresie dorastania dziesięć lat to przepaść. Po śmierci naszej matki prawie nie pojawiał się w domu.

– Jesteście teraz sąsiadami.

– To prawda. I ma ładną hiszpańską żoneczkę, którą chętnie bym przytulił… Długa służba wojskowa sprawiła, że bardzo się zmienił. W tej chwili zawsze stara się postępować zgodnie z prawem, co jest wyjątkowo nudne.

Dotarli do stoku opadającego w stronę Nampary. Cicho szeleściły kłosy zboża poruszane podmuchami wiatru. Zza ciemnych chmur wyglądało gorące słońce.

– Cóż, nie pojadę dalej – powiedział Valentine.

– Gdzie zamierzasz założyć bazę wypadową?

– Słucham? Mojej działalności przemytniczej?

– Tak.

– Oficjalnie będę pływał z Padstow do Rosslare i z powrotem. Podobnie jak na Adelaide, dopóki nie zatonęła. Proste rejsy, całkowicie legalne.

– A w rzeczywistości?

– Ha! Po drodze zawiniemy tu i tam. Głównie do zatoki Basset. Spokojna, względnie bezpieczna przystań na tym piekielnie niegościnnym wybrzeżu.

– Zastanawiałem się, dlaczego wpadłeś na mieliznę właśnie w pobliżu Godrevy. Powinieneś uważać nie tylko na skały. Zatoka Basset nie jest zupełnie bezludna. Jest tam kilka chat. Plotki czasem docierają do niewłaściwych uszu.

– Trzeba się pogodzić z ryzykiem, kuzynie. W Kornwalii wszyscy plotkują.

Ross się zawahał.

– Skoro już mówimy o plotkach, czy to prawda, że nieco za bardzo się zaprzyjaźniłeś z Agnetą Treneglos?

Valentine pochylił się w siodle i poklepał konia po szyi.

– Gdzie to słyszałeś, kuzynie?

– Tę plotkę? Czy to ważne, jeśli jest kłamliwa?

– Czy za bardzo się zaprzyjaźniłem z Agnetą? Trudno to ocenić. Ostatnio często się z nią spotykam. Jest sympatyczna, tęskni za Horriem, brakuje jej towarzystwa osób w podobnym wieku.

– Ma młodsze siostry.

– Towarzystwa mężczyzn. Wydaje mi się interesująca.

– Tamtego wieczoru, kiedy wracałeś z dworu w Mingoose…

– Och, od jednej z podkuchennych. W tej chwili nie pamiętam, jak się nazywała…

– Carla May?

– Masz znakomitą pamięć, kuzynie.

– Ufam, że nie mylisz Carli z Agnetą?

– To mało prawdopodobne, prawda?

– Sam musisz zdecydować. Ojciec Agnety bywa nieprzyjemny, jeśli coś go zirytuje. Przed wielu laty Francis jako młody człowiek często sprzeczał się o różne rzeczy z Johnem Treneglosem, a ja dawałem się wciągać w ich kłótnie. Nie czuliśmy do siebie niechęci, ale kiedy dochodziło do awantury między Francisem a Johnem i Richardem, skakaliśmy sobie do gardeł.

– Powinienem się tym przejmować?

– Agneta, chociaż niezbyt inteligentna, to oczko w głowie ojca. Teraz, gdy Horrie się ożenił, John bardzo dba o członków rodziny, którzy pozostali w domu. Tak czy inaczej, lepiej z nim nie zadzierać.

Valentine dotknął palcem dolnej wargi.

– Agneta potrzebuje przyjaźni. Czuje się dobrze w mojej obecności. Natura nie wyposażyła jej w przesadną inteligencję, ale to nie znaczy, że nie potrafi cieszyć się życiem. Jeśli z początku nie rozumie żartu i trzeba jej go tłumaczyć, później śmieje się głośniej niż ktokolwiek inny. Ma niewiarygodnie rozwinięte zmysły smaku i węchu. Dlaczego nie miałaby cieszyć się życiem? Przyznaję, że wydaje mi się interesująca.

Ross spojrzał na młodego Warleggana.

– Dziwny z ciebie człowiek, Valentine.

– Poza tym jej wdzięczność nie zna granic – dodał kuzyn.

Christopher wyjechał w czwartek. Nie osiągnął tego, co zamierzał, ale robił postępy.

Zgodzono się wstępnie, że jeśli utrzyma się ładna pogoda, przed świętami Demelza pojedzie z Bellą do Londynu w towarzystwie Caroline Enys, którą szybko wtajemniczono w plan. W stolicy spotkają się z doktorem Fredericksem. Caroline obiecała, że poprosi swoją ciotkę, panią Pelham, która znała całe londyńskie towarzystwo, by ustaliła, jak sławny jest naprawdę doktor Fredericks i do jakich innych osób można by się zwrócić przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Demelzą targały sprzeczne emocje. (Może czuła coś podobnego co John Treneglos?). Instynktownie przerażała ją myśl, że „straci” Isabellę-Rose – zaledwie dwa i pół roku po śmierci Jeremy’ego. Clowance uparła się, by mieszkać w Penryn, więc jedynym stałym towarzyszem Demelzy był mały Harry (nie licząc comiesięcznych wizyt Cuby i Noelle, które urozmaicały monotonię życia w Namparze).

Jednak Demelza zdawała sobie sprawę, że utrata dzieci wskutek chorób, tragicznej śmierci na wojnie albo loterii małżeńskiej to normalny los matki. Z pasją powtarzała sobie w duchu, że nie może pozbawić Belli szansy życiowej, z której córka pragnie skorzystać. Trzeba się zabezpieczyć, starannie zabezpieczyć, by nie była to po prostu romantyczna intryga Christophera mająca na celu poślubienie ukochanej dziewczyny.

Bella powinna móc pokazać, co potrafi.

Jeśli chodzi o kwestię małżeństwa córki, Demelza i Ross uważali, że ich dzieci powinny samodzielnie dokonać wyboru, choć w gruncie rzeczy zawsze jest to los na loterii. Clowance głęboko kochała Stephena – uparcie, namiętnie – i w dalszym ciągu go opłakiwała, ale po jego śmierci czuła dziwną gorycz.

Większość członków rodziny, w tym Jeremy, w końcu doceniła liczne pozytywne cechy Stephena, jednak nikt oprócz Clowance nie czuł do niego prawdziwej sympatii. W przypadku Christophera było inaczej: lubiła go nawet służba zatrudniona w Namparze.

Cuby budziła niechęć tylko w Clowance. Dla Demelzy synowa była oczywiście kiepską namiastką Jeremy’ego – nawet wraz z małą Noelle – i w czasie ciemnych, wietrznych, samotnych nocy (a było ich wiele) Demelza, podobnie jak Clowance, stale przypominała sobie ciąg wydarzeń, które doprowadziły do tego, że Jeremy wstąpił do wojska. Jednak Demelza od początku czuła dziwne duchowe pokrewieństwo z Cuby i tłumaczyła sobie, że nikt nie jest w stanie zrozumieć presji, jaką wywierano na młodą dziewczynę, by poślubiła bogatego mężczyznę.

Jeśli chodzi o Bellę, miała wkrótce skończyć siedemnaście lat! Demelza na długo przed ukończeniem siedemnastego roku życie wiedziała, kogo kocha i zawsze będzie kochać. (Przekonywała samą siebie, że jej sytuacja była zupełnie inna. Mieszkała z Rossem w tym samym domu i nieustannie go widywała, choć on był panem, a ona służącą. Bella zakochała się w przystojnym oficerze zwolnionym z wojska, nie znając drugiej strony medalu, prawda?).

Ross nie powiedział Demelzie o propozycji Valentine’a. Zamierzał żartobliwie o niej wspomnieć, ale rozmowa z Christopherem tego samego wieczoru sprawiła, że poprzednie spotkanie wydawało się nieistotne. W tej chwili głowa i serce Demelzy były zajęte problemami Belli.

Kilkakrotnie zastanawiał się nad ofertą młodego Warleggana. Mógł ją wysunąć człowiek o perwersyjnym, nieco niezrównoważonym charakterze. To prawda, że po śmierci Jeremy’ego Ross prowadził spokojne życie, ale nigdy nie uważał go za nudne. Przede wszystkim pragnął, by Demelza odzyskała zdrowie, i uważał, że w dużym stopniu mu się udało. Długie okresy milczenia należały do przeszłości. Zabierał ją na uroczyste kolacje, organizował wycieczki w soboty i niedziele. Był zadowolony, że sprawia jej przyjemność.

Zastanawiał się, czy znów nie zająć się jakimś rodzajem działalności publicznej, co z pewnością było nie do pogodzenia z łamaniem prawa i przemytem cyny. Obecna bezczynność miała tylko jeden niepokojący aspekt: nie doprowadził do końca wszystkich spraw w Izbie Gmin. Po zakończeniu wojny czuł, że niezależnie od tego, jaką wartość miała jego działalność w okresie poprzednich dziesięciu lat, służyła pokonaniu Francji. Był to jedyny powód, który sprawił, że Ross pozostał reprezentantem lorda Falmouth w parlamencie. Zawarcie pokoju i śmierć Jeremy’ego skłoniły go do rezygnacji z mandatu poselskiego.

Spodziewał się – podobnie jak wielu Anglików – że zakończenie wojny przyniesie Wielkiej Brytanii nie tylko pokój, lecz również dobrobyt. Tak się nie stało. Ograniczenie wydatków na armię i flotę sprawiło, że fabryki nagle straciły część zamówień. Pośpieszna demobilizacja żołnierzy i marynarzy rzuciła na rynek tysiące nowych pracowników. Zamknięto wiele fabryk na północy i w środkowej Anglii; również rolnictwo przeżywało głęboki kryzys. Zamieszki i rozruchy połączone z niszczeniem maszyn sprawiły, że rząd zamiast wprowadzić choć część reform planowanych przez Pitta, zastosował surowe represje. Canning wrócił do Anglii i został posłem do Izby Gmin z Liverpoolu. Często pisał do Rossa, który czasem wyczuwał w listach przyjaciela cień wyrzutu.

Spotkanie z Valentine’em przyniosło tylko jeden ważny wniosek: młody Warleggan prawie się przyznał do uwiedzenia Agnety.

Jeśli Valentine zrazi do siebie Treneglosów, bliskość Nampary sprawi, że sytuacja może się stać nieprzyjemna.

Zwłaszcza że Treneglosowie wierzą w plotki, że Valentine to syn Rossa.

Rozdział czwarty

Clowance nie widziała natrętnego Philipa Prideaux przez blisko trzy tygodnie. Wreszcie w pewną środę, pojechawszy do Truro, by zamówić zapasy dla statków, zauważyła go na Church Lane. Zmierzał w jej stronę.

Dopiero co wyszła zza rogu Boscawen Street i przez chwilę zastanawiała się, czy pośpiesznie się nie wycofać, ale znajdował się zaledwie trzy metry od niej i nie mogła uciec.

– Pani Carrington! Cóż za szczęśliwe spotkanie! Mam nadzieję, że jest pani w dobrym zdrowiu? Choć nie sądzę, że może pani być naprawdę tak zdrowa, jak pani wygląda!

Clowance, nieprzyzwyczajona do dwuznaczności, litościwie uznała to za komplement. Prideaux miał na sobie wcięty granatowy surdut i brązowe spodnie z diagonalu z elastycznymi taśmami pod stopami. Na szczęście nie nosił okularów.

– Odwiedziłbym panią wcześniej, ale lady Harriet nie znała pani dokładnego adresu. Proszę mi go podać, nim się rozstaniemy. Nie przypuszczałem, że mieszka pani w Truro.

– Nie mieszkam w Truro. Od czasu do czasu przyjeżdżam do miasta, by zrobić zakupy.

Wsunął rękę do kieszeni od zegarka i dał szylinga żebrakowi proszącemu o jałmużnę.

– W zeszłym tygodniu poznałem majora Geoffreya Charlesa Poldarka, który mieszka na północnym wybrzeżu. Nosi rzadkie nazwisko, ale z początku się nie zorientowałem, że są państwo spokrewnieni. Czy tak jest w istocie?

– O tak. Jego ojciec to brat stryjeczny mojego ojca.

– Odejdź! – rzucił Prideaux do żebraka, który nadgryzł srebrną monetę i przekonał się, że jest dobra, po czym zaczął się rozpływać w podziękowaniach.

– Nigdy wcześniej nie spotkałem majora Poldarka, bo służyliśmy w innych pułkach, ale oczywiście obaj walczyliśmy pod Waterloo.

– Z pewnością. – Clowance spoglądała na żebraka, który, nie wierząc w swoje szczęście, biegł w podskokach Boscawen Street. Nagle się potknął i upadł na twarz w kałużę. Kilku ludzi pomogło mu wstać. Między jego kciukiem a palcem wskazującym w dalszym ciągu widać było lśniącego szylinga. – Nie powinien pan być taki hojny w rozdawaniu jałmużny – powiedziała z uśmieszkiem.

Prideaux włożył okulary.

– Drobna moneta wręczona takiej nieszczęsnej istocie pozwala mieć lepsze mniemanie o samym sobie. Poza tym przyjemnie jest być od czasu do czasu tytułowanym milordem.

– Nie wystarcza panu tytuł kapitana?

– Nie widzę różnicy. Może mnie tak pani nazywać.

– Ale nie tytułować pana milordem?

– Jeszcze nie. Jestem ciągle młody.

Nie wiedziała, czy żartuje, czy mówi poważnie.

– No cóż, powinnam zrobić jeszcze trochę sprawunków – rzekła, zamierzając się pożegnać.

– Proszę nie odchodzić. Przed chwilą przyszedł mi do głowy świetny pomysł. Umówiłem się z kimś na herbatę w gospodzie Pod Czerwonym Lwem. Jestem pewien, że dobrze pani zna tę osobę. Czy wyświadczyłaby nam pani zaszczyt i wypiła z nami filiżankę herbaty?

Clowance się zawahała. Prideaux po raz pierwszy nie wydawał się zupełnie nieznośny.

– To Geoffrey Charles? – spytała.

– Nie. Ale nie mam wątpliwości, że będzie pani zadowolona. Myślę, że nie zajmie to więcej niż pół godziny, a gospoda jest kilka kroków stąd.

Hodge miał przyjść dopiero o piątej. Prawdopodobnie i tak się spóźni.

– Z przyjemnością – odparła.

W Truro znajdowało się przeszło dwadzieścia oberży, ale największa i najważniejsza była gospoda Pod Czerwonym Lwem. Dysponowała dużą ładną salą na pierwszym piętrze, która w ostatnich latach stała się częstym miejscem spotkań towarzyskich. Kiedy Clowance wchodziła po schodach, zdała sobie sprawę, że trochę chce jej się pić. Na spotkanie z kim zabiera ją ten ekscentryczny mężczyzna?

W sali przebywało wielu gości, bo był akurat dzień targowy, i z początku Clowance nie zauważyła nikogo znajomego. Później spostrzegła młodą damę siedzącą samotnie przy stoliku pod oknem. Wyraźnie na kogoś czekała. Była to Cuby.

– Wiedziałem, że sprawię paniom niespodziankę – rzekł Philip Prideaux, zacierając ręce. – Pani Poldark, pani Carrington! Bratowa i szwagierka, prawda?

Clowance poznała Cuby i jej siostrę Clemency w Trenwith, na wielkim przyjęciu wydanym przez Geoffreya Charlesa i Amadorę. Pamiętała swoje zdziwienie, że bóstwo Jeremy’ego, największa miłość jego życia, nie odznacza się wybitną urodą. Później dość niechętnie przyznała, że Cuby ma piękną cerę i oczy. Prawie ze sobą nie rozmawiały, bo wydawało się, że Jeremy i Cuby i tak nigdy się nie pobiorą. Tamtego wieczoru Clowance od pierwszego wejrzenia poczuła niechęć do Cuby – zupełnie odwrotnie niż Demelza.

Kiedy plany małżeństwa Cuby z Valentine’em spaliły na panewce, Cuby uciekła z Jeremym. Podobno byli „nieziemsko szczęśliwi” w Brukseli. Clowance pogodziła się z ich związkiem, ale w dalszym ciągu czuła, że Cuby ponosi część winy za to, że brat poległ pod Waterloo.

Teraz, dzięki nieprzemyślanemu gestowi dobrej woli absurdalnego kapitana Prideaux, siedziały naprzeciwko siebie przy niewielkim stoliku w gospodzie w Truro.

Cuby oblała się rumieńcem. Clowance nie wiedziała, czy bratowa zdaje sobie sprawę z antypatii siostry męża, jednak nie mogła czegoś się nie domyślać: kiedy Cuby odwiedzała Namparę, Clowance zawsze była nieobecna.

Philip zamówił herbatę dla siebie i Clowance, ale Cuby powiedziała, że woli kawę. Tylko jeden temat wydawał się groźny.

– Jak się miewa Noelle?

– Dość dobrze, dziękuję. Nauczyła się mówić, choć zajęło to sporo czasu.

– Nie zabrałaś jej do Truro?

– Nie. Zajmuje się nią Clemency. Bardzo się zaprzyjaźniły. Dawno nie widziałaś Noelle, Clowance, prawda? Jestem pewna, że wydałaby ci się urocza.

– Ja też – odparła Clowance.

Philip Prideaux zerknął na dwie kobiety i zdjął okulary.

– Wiedzą panie, czym się zajmowałem w tym tygodniu? Odwiedziłem Chysauster.

Clowance i Cuby zrobiły zdziwione miny.

– Gdzie to jest?

– W pobliżu Gulval. Znajdują się tam pozostałości starożytnych chat ulowych. Niezwykle ciekawe stanowisko archeologiczne. Bardzo wczesne budowle, może nawet prehistoryczne. I podziemny tunel, częściowo zawalony, z epoki rzymskiej. Prawdopodobnie trzeci albo czwarty wiek. Zdaje się, że pisał o nim uczony o nazwisku Borlase.

Dwie damy słuchały uprzejmie, gdy Philip opowiadał o swoich podróżach w poprzednim tygodniu. Gdyby darzyły się większą sympatią, mogłyby uśmiechać się do siebie porozumiewawczo, jednak Clowance nie patrzyła Cuby w oczy.

Wypito herbatę i banalne tematy w końcu się wyczerpały. Rozpromieniony Philip spoglądał na dwie kobiety, nie rozumiejąc, że budzi w nich mieszane uczucia. Nagle Cuby rzekła:

– Clowance, wiem, że jesteś bardzo zajęta, ale czy nie znalazłabyś chwili, by przyjechać do Caerhays i spędzić z nami popołudnie? Wiem, że to długa podróż, lecz gdybyś przepłynęła przez rzekę promem króla Henryka, oszczędziłabyś kilka kilometrów.

Clowance się zawahała. Z irytacją poczuła, że się rumieni.

– To bardzo miło, że mnie zapraszasz, kuzynko – odpowiedziała. – Jesteś pewna, że twój brat byłby zadowolony, gdybym was odwiedziła?

– Dlaczego miałby być niezadowolony? – spytała gniewnie Cuby.

Clowance zerknęła na Philipa Prideaux, marząc o tym, by zniknął. Niestety, ciągle siedział obok, a zatem…

– Czy przed waszym ślubem Jeremy’ego kilka razy nie odprawiono spod drzwi Caerhays?

Cuby spojrzała na szwagierkę morderczym wzrokiem.

– Niewykluczone. Prawdopodobnie w czasie, gdy byłam zaręczona z Valentine’em Warlegganem. Nie wiedziałam o tym. Moim zdaniem John uważał, że postępuje słusznie.

– Tak przypuszczam. Jednak Jeremy był głęboko wytrącony z równowagi.

– Mimo to w końcu poślubiłam twojego brata – odparła Cuby. – Pamiętasz o tym? Wcześniej popełniłam błąd. Później przeżyłam z nim szczęśliwe pół roku, którego nigdy nie zapomnę. – W jej oczach pojawiły się łzy.

– Przepraszam – rzekła Clowance. – Nie powinnam tego mówić. Gdybyśmy się nie spotkały tak niespodziewanie, może nie sprawiłabym ci przykrości…

– Lepiej, żebyś szczerze mówiła, co czujesz.

– Nie wiem, czy mam prawo. Nie znam wszystkich szczegółów, na początku odrzuciłaś zaloty Jeremy’ego. Bardzo kochałam brata, moje sądy są subiektywne. Widziałam tylko jego straszliwą rozpacz…

– Drogie panie, nie rozmawiajcie o takich nieprzyjemnych sprawach! – wtrącił Philip Prideaux, który w końcu zdał sobie sprawę z rozgrywającej się przed nim walki. – Nie możemy mówić o czymś weselszym?

Clowance popatrzyła na Philipa oczami pełnymi łez i powiedziała:

– Kapitanie Prideaux, czy mógłby pan odejść?

Trzydziestego listopada tysiąc osiemset osiemnastego roku Selina urodziła dziecko płci męskiej. Trzeciego grudnia Valentine odwiedził George’a Warleggana w jego banku w Truro.

George prawie nie wierzył własnym uszom, gdy zaanonsowano Valentine’a.

– Valentine Warleggan, mówisz? Gdzie jest?

– Na parterze, sir.

Już miał powiedzieć, że jest nieobecny, lecz zwyciężyła ciekawość.

– Wprowadź go na górę.

Kiedy Valentine wszedł do gabinetu, George ze skupieniem pisał. Po kilku minutach odłożył gęsie pióro i mruknął:

– A zatem?

Valentine był jak zwykle dobrze ubrany, lecz nie tak pretensjonalnie jak niegdyś Ossie Whitworth. George z irytacją zauważył, że strój młodego człowieka jest bez zarzutu.

– Dzień dobry, ojcze. Nie widzieliśmy się od kilku lat. Jak się miewasz?

– Dobrze. Czego chcesz?

– Czego chcę? Cóż, mam drobną sprawę. Mogę usiąść?

George nie dał znaku, że się zgadza, ale Valentine zajął miejsce w czarnym skórzanym fotelu nabijanym ćwiekami, w którym zawsze siadał Cary po wejściu do gabinetu. Był to najmniej niewygodny fotel stojący naprzeciwko biurka.

– Przyszedłem ci powiedzieć, ojcze, że w zeszły czwartek moja żona Selina urodziła nasze pierwsze dziecko. Może o tym słyszałeś?

– Nic nie wiem o twojej rodzinie i w ogóle mnie ona nie interesuje.

– Szkoda. Chciałem cię poinformować, że matka i dziecko są zdrowe.

– Rozumiem.

George pamiętał zniewagi, jakimi obrzucili się w czasie ostatniej kłótni. Nie był człowiekiem, który łatwo zapomina o afrontach. Ale po raz ostatni widzieli się przed kilku laty. Młody człowiek niewiele się zmienił. Ta sama szczupła, pociągła twarz, ta sama arogancja, ta sama bezczelna postawa. Do George’a dotarły plotki, że Valentine ma w hrabstwie złą opinię. Ugania się za kobietami, wykorzystuje pieniądze żony na podejrzane interesy. George również wydał mnóstwo pieniędzy na tego smarkacza, jedynego człowieka, który odziedziczy nazwisko Warleggan. Jakie wiadomości przynosi ten szczeniak?

– A zatem?

– Mam syna. A ty wnuka, ojcze. Pomyślałem, że chciałbyś o tym wiedzieć. Jestem pewien, że Harriet będzie zadowolona. Chrzciny odbędą się w przyszłą niedzielę, tuż po porannym nabożeństwie. Bardzo dyskretna uroczystość. Żadnej ostentacji.

– Rozumiem – powtórzył George, spoglądając na syna spod zmarszczonych brwi.

Valentine strzepnął grudkę błota z lśniących butów do konnej jazdy.

– Jak się miewają bliźniaczki?

– Słucham? Och… nieźle.

– Przepraszam, chwilowo uleciały mi z pamięci ich imiona.

– Rachel i Anne.

– Naturalnie… Tak, moja wizyta ma jeszcze jedną przyczynę. Chodzi o imię mojego syna. Selina i ja długo się nad tym zastanawialiśmy. Czy miałbyś coś przeciwko temu, gdybyśmy nazwali go George?

Na ulicy przed domem głośno zachwalał swój towar sprzedawca węgorzy. Rozległo się pukanie do drzwi i ukazała się w nich głowa kancelisty. Kiedy George obrzucił go wzrokiem, urzędnik cofnął się jak przerażony ślimak chowający się w skorupie. Drzwi się zamknęły. Valentine spojrzał w okno. Na szybie widać było zacieki po wczorajszym deszczu, a żelazne kraty sprawiały, że gabinet przypominał celę więzienną.

– Czy to próba pozyskania mojej przychylności? – spytał George.

– Po co? Mam własne pieniądze.

– Należą do Seliny.

– Niezupełnie.

– Twoja kompania nie przynosi zysków – zauważył jadowicie George. – Przypadkiem o tym wiem.

– Jak na pewno się orientujesz, księstwo Kornwalii wydzierżawiło pobór podatków Edwardowi Smithowi. Okazał się bardzo skrupulatny, o czym z pewnością słyszałeś, i w tym miesiącu zamknięto dwie mniejsze kopalnie na terenie hrabstwa. Po nich zbankrutują inne… Ty też zamknąłeś Wheal Spinster. Ale ja mam inne źródła dochodów.

– Chętnie bym się czegoś o nich dowiedział.

– Myślę, że nie są to sprawy, o których należy rozmawiać zbyt otwarcie. Mam nadzieję, że mnie rozumiesz.

– To znaczy źródła twoich dochodów są nielegalne. Namawiam cię do ostrożności.

– Nie powiedziałem, że nielegalne, ojcze. Czasem uprawiam hazard, co przynosi spore zyski.

– Uważaj, by nie nawiązać współpracy z Johnem Permewanem, United Copper and Zinc Company albo Wheal Seton. Ich udziałowcy pochodzą ze środkowej Anglii, nie mają pojęcia o górnictwie, a zwłaszcza o finansach.

– Oczywiście, że nie zamierzam z nimi współpracować – odparł Valentine, który w gruncie rzeczy robił już interesy z dwiema wymienionymi firmami. – Jednak uważam, że zyskowne przedsięwzięcia prawie zawsze mają w sobie jakiś element ryzyka. – Umilkł na chwilę, po czym dodał: – Naturalnie im mniejsze ryzyko, tym lepiej.

George prychnął.

– Jeśli koniecznie chcesz prowadzić działalność górniczą, unikaj cyny. Miedź to lepszy interes. Jeśli zaczniesz wydobywać cynę, wpadniesz w tarapaty jak rodzina Gundrych w Wheal Vor. Po trzech latach zbankrutowali!

– Mam wrażenie, że z powodu złego zarządzania kopalnią, ojcze. Z raportów wynika, że złoża rudy są zasobne.

George uniósł wzrok.

– Jesteś dobrze poinformowany.

– Staram się. Oczywiście wiesz znacznie więcej ode mnie. Wątpię, czy istnieje człowiek dysponujący większą wiedzą o kornwalijskim handlu i jego perspektywach!

Zapadło milczenie.

– Jak się układają twoje stosunki z sąsiadami?

– Którymi?

– Poldarkami, rzecz jasna.

Valentine wyciągnął nogi.

– Bardzo rzadko bywam w Trenwith. Geoffrey Charles często jeździ do Londynu. Podobno studiuje prawo. Jego hiszpańska żoneczka prawie z nikim się nie zadaje. Myślę, że nie czuje się bezpieczna wśród Kornwalijczyków, gdy Geoffreya Charlesa nie ma w domu.

– Miałem na myśli rodzinę Rossa Poldarka.

– Wspomniałeś o sąsiadach, ojcze. Mieszkam co najmniej osiem kilometrów od Nampary. W ogóle się z nimi nie widuję. Bardzo przeżyli śmierć Jeremy’ego. Wolę weselsze towarzystwo.

– Wydasz przyjęcie z okazji chrzcin?

– Już ci mówiłem, ojcze. Będzie to bardzo dyskretna uroczystość. Tylko kilku domowników. Chciałbyś przyjechać?

– Nie, dziękuję.

Valentine odetchnął z ulgą, ale George tego nie zauważył.

– No cóż, nie powinienem zabierać ci więcej czasu. Czy możemy nadać twojemu pierwszemu wnukowi imię George?

– Nie mogę ci tego zabronić.

– Możesz mnie zniechęcić.

George się zawahał.

– Jeśli chcesz, nadaj mu to imię jako drugie.

– Mogę mu nadać drugie imię, by zaczął się nim posługiwać, gdyby chciał zrezygnować z imienia George jako dorosły mężczyzna. Jednak nie rozumiem, dlaczego miałby to robić. George Warleggan to nazwisko, które potrafi czynić cuda.

George wziął gęsie pióro i spojrzał na końcówkę. Jakiś bałwan dziś rano jej nie naostrzył.

– Mam trzy córki, które będą potrzebowały posagów. Nie stać mnie na zapisanie pieniędzy wnukowi.

Valentine wstał.

– Wolałbym, żeby mój syn sam dał sobie radę w życiu.

– Bogato się żeniąc – rzucił z szyderczym uśmiechem George.

– Możliwe, ojcze. Każdy ma swoje sposoby na zdobycie pieniędzy.

– Więc nadaj mu imię George, jeśli sprawi ci to przyjemność – powiedział stary Warleggan. I niech cię diabli porwą, dodał w myśli.

Rozdział piąty

Demelza odwiedziła Londyn przeszło trzy lata wcześniej i w głębi serca miała nadzieję, że nigdy więcej go nie zobaczy. Lubiła to wielkie miasto, ale dwukrotnie była w nim bardzo nieszczęśliwa. W czasie pierwszej wizyty doszło do sporu i pojedynku między Rossem a Monkiem Adderleyem. Nigdy w życiu, ani wcześniej, ani później, nie czuła takiego niepokoju. Potem odwiedziła Londyn po raz drugi, zostawiwszy Rossa we Francji, gdzie bezprawnie umieszczono go w więzieniu jako jeńca wojennego – nie wiedziała, kiedy go znowu zobaczy i czy w ogóle zobaczy. Przed powrotem do Anglii przekazał jej wiadomość o śmierci Jeremy’ego.

Tym razem w czasie męczącej podróży dyliżansem towarzyszyły jej Caroline i Bella. Zamierzały spędzić w Londynie zaledwie kilka dni i zatrzymać się w domu przy Hatton Garden u ciotki Caroline, pani Pelham, która na to nalegała.

Niewielki dom doktora Fredericksa znajdował się niedaleko Chancery Lane. Miał trzy kondygnacje i opierał się o sąsiedni budynek, w którym mieścił się magazyn. Na miejsce przywiózł ich Christopher Havergal, po czym obskurnie wyglądająca pokojówka wprowadziła ich do obskurnego saloniku. W oknach stały doniczki, a na ścianach wisiały dyplomy. W rogu pokoju stało orzechowe pianino. Czworo gości poproszono, by usiedli. Zajęli miejsca w fotelach, ale kiedy zamknęły się drzwi, Isabella-Rose natychmiast wstała i zaczęła czytać dyplomy. Piętro wyżej rozległ się dźwięk innego pianina – zagrano jedną nutę, środkowe C, a później rozległ się kobiecy śpiew. Początkowo cichy, zmienił się w crescendo, a następnie delikatne pianissimo. Po chwili uderzono w sąsiedni klawisz i ćwiczenie zostało powtórzone.

– Popatrz, mamo! – powiedziała Bella.– Tu jest napisane…

– Sza! – szepnęła Demelza, która usłyszała odgłos kroków.

Do pokoju wszedł mężczyzna. Bardzo niski, mający niewiele ponad sto sześćdziesiąt centymetrów wzrostu, z krótko ostrzyżonymi siwymi kręconymi włosami, gładko ogolony. Miał na sobie koszulę z rozpiętym kołnierzykiem, rozwiązany biały halsztuk, poplamioną kamizelkę z fioletowego aksamitu, spodnie w prążki i lakierki na małych stopach.

Christopher przedstawił gości, choć doktor Emanuel Fredericks znał już Bellę. Zwrócił na to uwagę pod koniec prezentacji, mówiąc:

– I moja mała primadonna.

Bella rozpromieniła się, słysząc te słowa. Na jej twarzy pojawiły się niewielkie dołeczki.

– Naturalnie zna pan cel naszej wizyty, doktorze – powiedział Christopher. – Lady Poldark i pani Enys pragną poznać pańską opinię o zdolnościach Belli i jej przyszłej karierze.

Doktor Fredericks skinął głową.

– Lady Poldark, w czasie ostatniej wizyty pani córki poddałem jej głos różnorodnym sprawdzianom i muszę pani pogratulować dziecka obdarzonego wyjątkowym talentem.

– Dziękuję – odparła Demelza i prawie po raz pierwszy w życiu zaczęła żałować, że w większym stopniu nie pozbyła się kornwalijskiego akcentu. – Porucznik Havergal wspomniał, że ma pan wysokie mniemanie o zdolnościach Belli. Nie jestem pewna, co to oznacza dla jej przyszłości.

– Jestem najbardziej cenionym nauczycielem śpiewu w Londynie, mogę to przyznać bez fałszywej skromności – oświadczył Fredericks. – Zapewniam panią, milady, że przyjmuję tylko najbardziej utalentowane uczennice. Ograniczam ich liczbę do dziesięciu. Uczę podstawowych mechanizmów śpiewu. W mojej akademii rzadko używamy terminów takich jak krtań, głośnia albo podobne nazwy anatomiczne. Dążę do wydobycia naturalnej barwy głosu podopiecznych i rozwijam ich muzykalność. Dzielę naukę na trzy główne obszary: rytm, dykcję wraz z wymową oraz ornamentację. Nauka wymaga ciężkiej pracy i całkowitego poświęcenia. Podstawowy kurs trwa około dwóch lat.

– A później? – spytała Caroline.

Fredericks rozłożył drobne, białe dłonie. Miał szerokie, zaokrąglone opuszki palców.

– Nikt nie jest w stanie tego przewidzieć. Uważam, że panna Isabella-Rose ma największy wrodzony talent wśród ostatnich pięćdziesięciu uczennic, które miałem zaszczyt kształcić.

– Niektórzy ludzie, dość nieliczni, uważają, że głos Belli jest trochę… eee… szorstki – zauważyła odważnie Demelza, narażając się na niezadowolone spojrzenie córki.

– Tak, rozumiem, o co pani chodzi, milady – odparł Fredericks. – Struny głosowe panny Isabelli-Rose są wspaniale rozwinięte i zdumiewająco dojrzałe. Czasem może się nawet wydawać, że Bella krzyczy. Ale to ukryty talent, wyraz naturalnej energii wokalnej. Głos można wyszkolić, by najwyższe rejestry brzmiały równie słodko jak niższe.

– Czy to się nazywa… mezzosopran?

– Istotnie.

Caroline popatrzyła na Demelzę, jakby zdawała sobie sprawę, że jej rola jest drugorzędna, ale postanowiła się wtrącić do rozmowy.

– Doktorze Fredericks, wyraził pan opinię, że panna Poldark dysponuje wyjątkowym głosem, a może jedynie zapowiedzią wyjątkowego głosu? Przypuśćmy, że będzie się u pana kształcić przez dwa lata i że nasze oczekiwania się spełnią, co potem? Jaka czeka ją przyszłość?

Fredericks znów rozłożył ręce.

– W zeszłym roku jedna z moich uczennic zaczęła od recitali pod patronatem znanych osobistości, po czym została zaangażowana jako główny sopran przez Bristolskie Towarzystwo Oratoryjne. Inna z moich uczennic, o której mogli państwo słyszeć, Christine Smythe, występowała w operach i w tej chwili przebywa w Paryżu. Jest śpiewaczką i pobiera nauki u wielkiego Bernarda de Vriesa. Trzecia z moich podopiecznych występowała w Mediolanie w nowej operze zatytułowanej Norma. Świat stoi otworem przed młodą damą o wspaniałym głosie.

– Mówi pan o damach – odezwała się Caroline. – Ile z pana obecnych dziesięciu uczennic to prawdziwe damy? – Damelza pomyślała, że tylko Caroline mogła zadać takie pytanie.

– Eee… trzy, nie, cztery. Sześć pochodzi z dość skromnych rodzin.

– A wysokie czesne, które pan pobiera? Czy wszystkie pana podopieczne płacą tyle samo?

– Dwie uczennice kształcą się bezpłatnie, ponieważ ich rodzice nie dysponują środkami finansowymi. Obie mają wielkie zdolności i uważam, że udzielając im darmowych lekcji, spłacam dług wobec społeczeństwa. Jedna to śpiewaczka, druga pianistka. Gdyby panna Poldark rozpoczęła u mnie naukę, niewątpliwie by ją poznała.

– Porucznik Havergal na pewno panu wspomniał, że mieszkamy w Kornwalii – odezwała się Demelza po przerwie pełnej namysłu. – To bardzo daleko od Londynu. Chyba pięćset kilometrów. Podróż dyliżansem zajmuje dwa albo trzy dni, drogą morską niekiedy krócej, czasem dłużej: nie da się tego przewidzieć. Moja córka nie ma jeszcze siedemnastu lat. Uczęszcza do szkoły pani Hemple w Truro i pobiera lekcje śpiewu u miejscowej nauczycielki, pani Hodgson. Wolno spytać, w jakim wieku są pańskie pozostałe uczennice?

– Od siedemnastu do trzydziestu jeden lat.

– Ja i mój mąż nie chcemy stać na drodze kariery Belli. Jeśli naprawdę ma piękny głos, powinna go rozwijać. Jednak naszym zdaniem jest jeszcze bardzo młoda i chociaż w normalne dni tygodnia przebywa na stancji u pani Hemple, zawsze mieszkała tylko w domu…

– Och, mamo! – przerwała Bella. – Mieszkałam też w Paryżu!

– Tak, tak, spędziliśmy tam wakacje. Kiedy… gdybyś miała mieszkać w Londynie, zostałabyś sama albo prawie sama. Czy prowadzi pan również stancję?

– Tak, milady. Mamy pokoje dla czterech osób, ale wszystkie są w tej chwili zajęte. Myślę, że moja żona mogłaby polecić jakąś kwaterę w pobliżu.

– Moim zdaniem to nie będzie konieczne – powiedziała Caroline. – Uważam, że moja ciotka chętnie przyjmie Bellę. Codziennie może ją odprowadzać i przyprowadzać służący.

– Nie przyszło mi to do głowy – odparła Demelza, czując zaskoczenie, zadowolenie i panikę. Miała wrażenie, że zjeżdża ze stoku, który staje się coraz bardziej stromy, tak że coraz trudniej się zatrzymać. Bardzo chciałaby mieć obok siebie Rossa mogącego wygłosić kilka rozsądnych uwag. A może obiekcji?

– Mozart – powiedział Christopher. – Myślę…

Dźwięki pianina na piętrze nagle stały się wyraźniejsze, jakby ktoś otworzył drzwi pokoju.

– Sonata – dodał. – Nie jestem pewien która.

– C-dur – rzekł Fredericks z aprobatą w głosie.

– Gra pan na pianinie, Christopherze? – spytała Caroline.

– Niestety nie.

– Zdaje się, że panna Poldark gra – wtrącił Fredericks.

– Tak, trochę.

– Gdyby panna Isabella-Rose rozpoczęła u nas naukę, musiałaby doskonalić swoje umiejętności pianistyczne. Nie należy śpiewać przez cały czas, by nie przeciążać głosu. Program nauczania od samego początku obejmuje ćwiczenia oddechowe. Poza tym języki. Panna Poldark powinna znać trzy lub cztery języki na tyle dobrze, by je rozumieć i prawidłowo wymawiać. Zachowanie, sztuka aktorska…

Demelza spojrzała na córkę, silną i smukłą, na jej skupiony wyraz twarzy, przejrzyste błękitne oczy, bujne włosy. Należało przezwyciężyć dwie przeszkody, nie jedną. Jeśli Bella rzeczywiście ma wyjątkowy talent, czy posiada siłę psychiczną, determinację, upór, by rozwijać swoje zdolności pod kierunkiem surowego nauczyciela? Czy naprawdę rozumie, na co się decyduje?

Isabella-Rose zauważyła spojrzenie matki, popatrzyła na nią i mrugnęła. Była to ta sama dziewczyna, która w czasie ucieczki z Paryża oczarowała grupę niebezpiecznych polskich szwoleżerów, grając na starym klawesynie i śpiewając Marsyliankę. Wtedy również można było jej nie docenić. W gospodzie w St Quentin Demelza obserwowała Bellę spomiędzy tralek schodów, wściekła z powodu jej nieostrożności i pełna straszliwego niepokoju, w co córka się wpakowała. Po kilku latach furia zmieniła się w dumę, że Isabella-Rose, która nie skończyła jeszcze czternastu lat, odważyła się na występ przed grupą żołnierzy: na myśl o tym nawet teraz serce biło szybciej. Demelza i Ross wychowali córkę o wybitnym talencie, wybitnej odwadze, wybitnej zdolności polegania na sobie. Zasługiwała na to, by zrobić karierę. Czy to właściwa droga?

Tego samego popołudnia pojechali na spotkania z dwoma innymi specjalistami poleconymi przez przyjaciółkę pani Pelham interesującą się muzyką. Pierwszym był Peter Reumann, kierownik muzyczny King’s Theatre w dzielnicy Haymarket. Demelzę, Caroline, Isabellę-Rose i Christophera zaprowadzono na tyły teatru, do sali prób, w której stało kilka krzeseł i fortepian koncertowy. Reumann również był niskim mężczyzną, szczupłym i pewnym siebie.

Kazał Belli zaśpiewać kilka prostych piosenek. Akompaniował jej na fortepianie.

– Bardzo wyrazisty głos i piękny jak na tak młodą osobę – rzekł po kwadransie. – Naturalnie wymaga kształcenia, a my nie mamy odpowiedniego nauczyciela ani warunków. W naszym teatrze mogłaby pani bardzo szybko otrzymać niewielkie role, choć rozumiem, że nie o to chodzi. W lecie przyszłego roku zamierzamy wystawić kilka spektakli, w których panna Poldark mogłaby zadebiutować. Dużo by dzięki temu skorzystała, bo czasem można się uczyć od innych. Znam dwie młode śpiewaczki, którym pomogło to karierze. Oczywiście pobierały także prywatne lekcje. Gdyby była pani zainteresowana i zechciała do mnie napisać za jakieś pół roku, chętnie znowu bym się z panią spotkał. Potrafi pani grać na scenie, panno Poldark?

– Tak sądzę – odparła Isabella-Rose, podekscytowana perspektywą znalezienia się za kulisami jednego z wielkich teatrów. – Bardzo chciałabym spróbować swoich sił.

– Naturalnie, naturalnie. Profesja śpiewaczki wymaga umiejętności gry aktorskiej, czy w prostych piosenkach, czy w wielkich operach. Wszystko powinno się podobać publiczności: i śpiew, i gra. – Zwrócił się do Demelzy: – Pani córka nie dorównuje pani urodą, madame, ale ma ładną figurę i już zwraca na siebie uwagę.

– Uważa pan, że Bella naprawdę może mieć wyjątkowy głos? – spytała Caroline.

Reumann się zawahał, po czym rzekł zdecydowanie:

– Tak.

– Jakie byłoby idealne miejsce, gdzie powinna się kształcić?

– Mówi się o otwarciu Królewskiego Kolegium Muzycznego. W tej chwili najlepsi nauczyciele to Falconer, Fredericks, Alesi, Lotti Schneider. Gdyby panna Poldark chciała występować tylko w operetkach, nie ma lepszego miejsca niż Paryż, gdzie jest kilku znakomitych pedagogów.

– O piątej mamy spotkanie z madame Schneider – powiedziała Caroline.

Madame Lotti Schneider, jasnowłosa, pulchna, urodziwa kobieta mówiąca po angielsku z niemieckim akcentem, zwróciła się do Belli:

– Podejś do mnie, meine liebe. Chcialabym obejszeć twoje galdlo, klusynko. Bęsies się poslugiwać tym instlumentem przez sale szycie, plawda? To ono wydaje świeki, nadaje im piekno, silę. Podejś do pianina. Wizę, że poplawnie oddychas. Telas chcialabym posluchać twojego glosu. Zasznij śpiewac, na poszątku sicho, sichutko, jakbyś kolysala do snu male siecko.

Lotti Schneider mieszkała na spokojnej ulicy, innej niż ta, przy której znajdował się King’s Theatre, gdzie nawet przez zamknięte okna dawało się słyszeć turkot wozów i karet. Demelza słuchała głosu córki, który stopniowo stawał się coraz wyższy i coraz głośniejszy, i pomyślała: Gdyby był tu dziś Ross, zrozumiałby, jaką inteligentną ma córkę. Bella doskonale rozumiała polecenia madame Schneider, choć Niemka sepleniła.

Po zakończeniu ćwiczenia Lotti Schneider poklepała Bellę po dłoni.

– Doskonale. Moses zostaś lirico-spinto. Ma pani niezwykle utalentowaną sólkę, lady Poldu. Szeka ją wspaniala psyszloś. Bylabym scęśliwa, mogąs ją uszyć, ale wklótce wylusam na tournée konceltowe po Eulopie: Szym, Mediolan, Wiedeń, Berlin. W takich oklesach nie mam szasu dla uszniów. Natulalnie zadaję im świszenia, by placowali samosielnie. Znas języki obce? Flancuski, wloski? Wyjeszam z Londynu po Bosym Nalodzeniu i planuję wlóciś na Wielkanos. Pani sólka moglaby duszo skoszystaś na wspólplacy z zawodowym mesosoplanem takim jak ja, ale są lówniesz pewne wady.

– Uważa pani, madame, że moja córka powinna się kształcić? – spytała Demelza.

– Z pewnością. O tak. O tak. O tak. Ale z glosem szeba postępowaś ostlosznie. Nie wolno go męczyś. Stopniowe postępy są najpewniejse. Wielu za sypko biegnie do psodu. Osywiście w moim świecie jest wielka konkulensja, ale zawsze znajsie się miejsce dla utalentowanej osoby. Spiewam Mozarta, jeśli to możliwe. To zbawienie dla wielkiego śpiewaka, potrafi go utsymać na wlaściwej dloze.

– Ma pani wielu uczniów? – zagadnęła Caroline.

– Zaledwie dwóch albo tsech. To nie tylko uczniowie, tylko plawziwi śpiewacy. Lady Poldu, czy moglaby pani wlócić po Wielkanosy? Balzo pomoglabym pani sulce. Lok u mnie jest walt dwóch lat u kogokolwiek innego.

Wieczorem spokojnie zjedli kolację, ponieważ pani Pelham nie zaprosiła innych gości, a później Demelza, Bella, Caroline, Christopher i gospodyni rozważali różne warianty.

– Caroline, jesteś moją przyjaciółką od wielu lat – rzekła Demelza. – Powiedz, co o tym wszystkim sądzisz.

Caroline potarła orli, patrycjuszowski nos.

– Przede wszystkim uważam, że Christopher ma rację. Jego opinię na temat talentu Belli potwierdził nie tylko wybrany przez niego nauczyciel, lecz również dwoje innych profesjonalistów, których wskazała ciocia Sarah. Wydaje się to dowodzić, że Isabella-Rose ma wyjątkowe zdolności wokalne. Nie chwaliliby jej bez przyczyny. Jeśli zatem stać was na czesne – a wiem, że Ross może sobie pozwolić na taki wydatek – uważam, że Bella powinna się kształcić w Londynie przez rok albo dwa. Przekonamy się, jakie postępy zrobi w tym czasie.

– Zaproponowałem, że pokryję czesne – wtrącił Havergal.

– Nie możemy się na to zgodzić – powiedziała Demelza. – Tak czy inaczej, dziękuję panu za tę propozycję. Stać nas na czesne.

– Przyjmijmy, że koszty nie są przeszkodą. Czy zgadzamy się co do pozostałych kwestii?

– Tak sądzę… owszem – odparła po chwili Demelza.

– W takim razie w ciągu roku albo kilku lat, jeśli wszystko pójdzie dobrze, najważniejszą kwestią będzie… – Caroline urwała. – Nie. To miło, że prosisz mnie o radę, moja droga, ale nie powinnam się wypowiadać w sprawach związanych z opieką nad dzieckiem. Bella to twoja córka. Nie mam prawa cię zastępować.

– Nie rozumiesz, Caroline, że nie mogę patrzeć na tę sprawę obiektywnie właśnie dlatego, że jestem matką Belli? – rzekła Demelza. – Proszę, mów dalej.

Zapadło milczenie. Caroline westchnęła.

– Skoro podjęliśmy decyzję, że Bella ma się kształcić w Londynie, należy podjąć inne ważne decyzje. Rozmawialiśmy dziś z trojgiem wybitnych profesjonalistów i wiem, że Bella wybrałaby pana Reumanna…

– Wcale tego nie powiedziałam! – zawołała Isabella-Rose.

– Słyszałam, jak szepczesz do Christophera, i wiem, dlaczego wolisz pana Reumanna, moja droga. Ponieważ pracuje w teatrze, jednym z najlepszych w Londynie. O mało nie zemdlałaś na widok drabin i płyt z dekoracjami. Podobnie podziałał na ciebie zapach kosmetyków.

– Nie powinnaś robić takich grymasów, Bello – rzekła Demelza. – Musisz być grzeczna wobec cioci.

Caroline się roześmiała.

– Cioci tylko z nazwy.

– Pan Reumann powiedział, że nie może w tej chwili zaangażować Belli, prawda? – odezwał się Christopher. – Wyraził się jasno: powinniśmy się zgłosić za pół roku.

– Owszem.

– Nie pojechałam z wami, ale madame Schneider wydaje mi się najbardziej romantyczna – zauważyła pani Pelham. – I może najbardziej praktyczna! Kilka razy słyszałam jej śpiew i uważam, że jej pomoc byłaby bezcenna. Czy w tej chwili występuje? Jeśli nie, mogłabym ją zaprosić na kolację przed waszym wyjazdem do Kornwalii.

– Duke Street w dzielnicy St James’s znajduje się znacznie dalej od Hatton Garden niż Chancery Lane – powiedziała Caroline. – To może mieć znaczenie w zimie.

Demelza pomyślała o innym obliczu Londynu, które dziś zobaczyli. Niezliczone tłumy żebraków, w tym byli żołnierze bez rąk i nóg, świnie ryjące w rynsztokach, zatłoczone ulice, smród szamb, sprzedawcy pierogów, szarlatani, ostrzyciele noży stojący na krawężnikach, wyrostki w łachmanach i bose dzieci.

– Czy to prawda, pani Pelham… Po raz pierwszy usłyszałam o tym dziś rano… Czy to prawda, że pozwoliłaby pani Belli na krótko zamieszkać w pani domu, nim znajdziemy dla córki inne lokum? – spytała Demelza. – Byłaby to niezwykła uprzejmość z pani strony…

– Moja droga, powiedziałam coś zupełnie innego – odparła pani Pelham, spoglądając życzliwie na Isabellę-Rose. – Miałam na myśli to, że byłabym zadowolona, wręcz uszczęśliwiona, gdyby Isabella-Rose zechciała u mnie zamieszkać nie na krótko, ale tak długo, jak jej jest wygodnie.

Pani Pelham poznała młodszą córkę Demelzy dopiero w tym tygodniu i wyraźnie poczuła do niej ogromną sympatię.

Bella uśmiechała się promiennie do starszej damy. W takich chwilach miało się wrażenie, że jej twarz wypełnia się światłem. Ich przyjaźń wydawała się korzystna dla wszystkich zainteresowanych stron. Pani Pelham była bogata, nie miała krewnych, nieustannie zapraszała gości, znała większość śmietanki towarzyskiej Londynu, dysponowała prywatną karetą (z której rzadko korzystała), mieszkała w wielkim, eleganckim domu z liczną służbą, często chodziła do teatru, nie miała dzieci.

Demelza wierciła się niespokojnie w fotelu, próbując się uwolnić od dziwnego ściskania w okolicach piersi albo żołądka. Z początku nie wiedziała, co jej dolega, ale kiedy trochę się uspokoiła i wylewnie podziękowała pani Pelham, musiała przyznać, że dziwne doznanie to objaw zazdrości. Oczywiście nie zazdrościła Belli, dla której wizyta przybrała niezwykle korzystny obrót, tylko Sarah Pelham – gdyby te plany wcielono w życie, starsza pani widywałaby się z Bellą znacznie częściej niż matka.

Gdzieś w głębi duszy Demelzy płakało samotne, nieszczęśliwe dziecko. „Wiele lat temu straciłam pierwszą córkę, Julię, która dopiero co przestała być niemowlęciem. Minęły zaledwie trzy lata od śmierci Jeremy’ego, starszego syna, który poległ pod Waterloo jako młody mężczyzna, dojrzały i pełen uroku. A teraz muszę się rozstać z najmłodszą córką. Znajdzie się pięćset kilometrów od Nampary i zamieszka w pięknym domu eleganckiej starszej damy, marząc o karierze śpiewaczki. Największa tragedia polega na tym, że kiedyś poznała Christophera Havergala. O ileż szczęśliwszym miejscem byłaby Nampara, gdyby Bella uczyła się w szkole w Truro i śpiewała wyłącznie dla zabawy. Jakże szczęśliwsza mogłaby być w końcu sama Bella!”.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Nawiązanie do fragmentu liturgii małżeńskiej w Kościele anglikańskim, por. Modlitewnik powszechny oraz sprawowanie sakramentów świętych i innych obrzędów i ceremonij kościelnych według rytuału kościoła anglikańskiego w Polsce, Zakł. Graf. B. Pardecki i S-ka, Warszawa 1931, s. 160 (wszystkie przypisy pochodzą od tłumacza). [wróć]