Tytuł oryginału:

THE BOY MADE OF SNOW

Redakcja językowa: Mirosław Grabowski

Projekt okładki: Katarzyna Bućko

Zdjęcia na okładce: © andreiuc88 / Shutterstock, © Mark Owen / Trevillion Images

Korekta: Beata Wójcik

Redaktor prowadzący: Małgorzata Głodowska

Copyright © 2017 by Chloë Mayer

Copyright for the Polish edition © by Wydawnictwo Czarna Owca, 2017

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.

Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-545-9

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Z Królowej Śniegu Hansa Christiana Andersena:

„…To był zły czarownik! Jeden z najgorszych, sam diabeł. Pewnego dnia wpadł w świetny humor, zrobił bowiem lustro, które posiadało tę właściwość, że wszystko dobre i ładne, co się w nim odbijało, rozpływało się na nic, a to, co nie miało żadnej wartości i było brzydkie, występowało wyraźnie i stawało się jeszcze brzydsze. Najpiękniejsze krajobrazy wyglądały w tym lustrze jak gotowany szpinak, najlepsi ludzie byli szkaradni albo stali na głowach bez tułowia. Twarze w tym lustrze były tak wykrzywione, że nie można ich było rozpoznać; ten, kto miał piegi, mógł być pewien, że pokryją mu cały nos i policzki. Diabeł zaś uważał, że to było ogromnie zabawne. Skoro tylko przez głowę człowieka przeleciała jakaś zacna, dobra myśl, już twarz w lustrze wykrzywiała się, a diabeł-czarownik śmiał się ze swego sprytnego wynalazku. Wszyscy, którzy chodzili do szkoły diabła, gdyż założył czarcią szkołę, opowiadali na prawo i lewo, że stał się cud; uważali, że dopiero teraz będzie można dowiedzieć się, jak naprawdę wygląda świat i ludzie. Biegali wszędzie z lustrem i w końcu nie było ani jednego człowieka, ani jednego kraju, który by nie został w nim opacznie odbity. Przyszło im do głowy, by polecieć do nieba i zabawić się kosztem aniołów i Pana Boga. Im wyżej lecieli z lustrem, tym bardziej wszystko się wykrzywiało, zaledwie mogli je utrzymać, lecieli wyżej i wyżej, coraz bliżej aniołów i Boga; wtedy lustro zadrżało tak strasznie, że wypadło im z rąk na ziemię, gdzie rozprysło się na tysiące milionów, bilionów i jeszcze więcej okruchów. Teraz dopiero wyrządzili o wiele większą krzywdę niż przedtem, gdyż niektóre kawałki były mniejsze od ziarnka piasku i pofrunęły daleko w świat; gdy wpadły komuś do oka, tkwiły w nim, i wtedy człowiek ten widział wszystko na odwrót albo spostrzegał tylko to, co było w danym przedmiocie złe, gdyż każdy odłamek lustra miał tę właściwość co całe lustro; byli ludzie, którym taki odłamek wpadł do serca, i wtedy działo się coś okropnego: serce stawało się jak kawałek lodu”¹.

Kent, 1944

Rozdział pierwszy

„Posłuchajcie! Zaczynamy. Kiedy bajka się skończy, będziemy wiedzieli więcej, niż wiemy teraz…
Pośród wielkiego miasta, gdzie jest tyle domów i tyle ludzi, że nie ma dość miejsca, aby każdy miał swój mały ogródek, i dlatego większości ludzi musi wystarczyć doniczka
z kwiatami, mieszkało dwoje biednych dzieci”.

– z Królowej Śniegu

„Kiedy miała dwanaście lat, czarownica zamknęła ją w wysokiej wieży znajdującej się w głębi lasu.
Do wieży tej nie było ani drzwi, ani schodów,
miała ona tylko maleńkie okienko…”

– z Roszpunki

Annabel zbierała płatki magnolii z trawnika od frontu, kiedy dostrzegła na ulicy dziwną procesję.

Nie mogła znieść widoku przekwitłych kwiatów; leżały na trawie w wilgotnym blasku wiosennego słońca jak wyrzucone na brzeg morza martwe białe ryby. Wyszła więc z domu – jak codziennie podczas krótkiego kwitnienia drzewa w maju – żeby je pozbierać.

I właśnie wtedy, stojąc przed swoim domkiem, z garściami płatków mięsistych niczym z materiału, uniosła głowę, by ujrzeć grupę idącą ulicą w jej kierunku.

Patrzyła na nią przez chwilę, ale szybko odzyskała panowanie nad sobą i pospieszyła do domu, żeby – sama będąc niewidoczna – przyjrzeć się jej lepiej przez okno wykuszowe.

Przecinając trawnik, wciąż spoglądała na zbliżających się mężczyzn. Było ich siedmiu i mieli na sobie mundury. Niemieccy żołnierze, i tak po prostu szli ulicą.

Eskortowało ich dwóch brytyjskich oficerów, więc nie musiała się obawiać, że to jakaś inwazja. Wiedziała z radia, że w większości miast, na obrzeżach, znajdują się obozy jenieckie, i słyszała, że we wsi, a konkretnie na farmie starego pana Dawsona, też taki powstał. Dziwiło ją jednak, dlaczego pierwsza partia Niemców przybywa na piechotę.

Wpadła przez otwarte drzwi frontowe do środka, a potem do salonu, gdzie stanęła przy oknie, oparta płasko o ścianę. Potem wychyliła się lekko, częściowo zasłonięta przez mur, a częściowo przez firanki, i wyjrzała na ulicę.

Żołnierze znajdowali się jeszcze trochę za daleko, żeby można było zobaczyć ich twarze, ale Annabel zmrużyła oczy przed słońcem, licząc, że coś dojrzy. Ze strachu i podniecenia, które stanowiły odurzające połączenie, serce boleśnie zabiło jej w piersi. Czuła się nie w porządku, jakby robiła coś złego, ale pragnęła choćby zerknąć na jeńców, gdy będą przechodzić.

Można by odnieść wrażenie, że urzędnicy państwowi dowiedzieli się o istnieniu wsi dzięki wojnie. Najpierw do Bambury nieprzerwanym strumieniem wysyłano ewakuowane dzieci, a teraz ekspediowano tu szkopów. Czy powinna się ich bać? Teraz, gdy Reggie walczył na froncie, była w domu sama z dziewięcioletnim synem. A farma Dawsona leżała nie tak daleko. Zastanawiała się, czy staruszek się nie martwi, że ma tylu fryców w pobliżu domu na farmie, w którym mieszkał, odkąd jego żona zmarła na raka.

Po wsi oczywiście krążyły plotki. Ludzie się bali, że Niemcy będą uciekać, a potem zaszyją się gdzieś, aby ciemną nocą, gdy miejscowi zasną, podrzynać im gardła. Kiedy jednak przed paroma tygodniami zaczęto wznosić pierwsze baraki z blachy falistej, sprzeciw był słaby. Może ludzie byli patriotami i widzieli w tym jeszcze jedną ofiarę, którą trzeba ponieść.

Annabel nie zwracała wielkiej uwagi na tę gadaninę, ale teraz patrzyła jak urzeczona.

Zbliżali się… tak… jeszcze moment…

Uświadomiła sobie, że wstrzymuje oddech; mieli przejść tuż przed jej oknem od frontu!

Wytężała wzrok, aż ze smugi, jaką stanowiły twarze, powoli wyłoniły się ich rysy.

Właśnie mijali jej dom, w odległości zaledwie kilku stóp od miejsca, w którym się kryła. Dwaj Brytyjczycy sprawiali wrażenie odprężonych; idąc, machali rękami przy bokach. Annabel nie była pewna, co spodziewała się wyczytać z twarzy Niemców, ale ich twarze nie zdradzały emocji, a kilku nawet nonszalancko ze sobą gawędziło. Żaden nie miał skutych rąk.

Wyobraziła sobie, że nawet gdyby nie byli w mundurach, określiłaby ich jako mieszkańców kontynentu. Coś w zarysie ich szczęk, oczach, zachowaniu wydawało się obce, w jakiś sposób egzotyczne. Ludzie o dziwnych nazwiskach, z odległych miejsc. Gdyby nie butelkowozielone epolety, ich szare bluzy mogłyby niemal uchodzić za zwykle blezery; nosili je rozpięte, jakby wybrali się na przyjemny spacer.

Kiedy jeden z jeńców – wyższy od pozostałych, o ciemnoblond włosach – przypadkiem spojrzał w jej stronę, Annabel gwałtownie cofnęła się za ścianę i odwróciła twarz w stronę pokoju. Odczekała chwilę, zanim wznowiła obserwację. Czy inne kobiety też patrzyły, ukryte za firankami?

Wciąż mocno biło jej serce. Czuła się dziwnie niezakotwiczona i próbowała się odnaleźć, patrząc na swoje zwykłe otoczenie, jak gdyby ten ładny salon – kanapy, biurko, barek – stanowił bezpieczny port.

Nie mogąc dłużej się powstrzymywać, ponownie odwróciła się do okna. Niemcy już przeszli. Patrzyła z rodzajem niechętnej fascynacji, jak idą dalej drogą, skręcają i znikają z pola widzenia.

W pewnej chwili do pokoju musiał wejść Daniel i kiedy się odezwał, aż podskoczyła.

– Co robisz?

Zerknęła na niego, a potem znowu wyjrzała na ulicę. Ten chłopak wciąż się do niej podkradał.

– Nic. Przyjechali jacyś jeńcy i właśnie przechodzili. Już ich nie ma.

Z okrzykiem podbiegł do okna i odsłonił firankę. Ale widział tyle co ona; ulica była pusta, nic nie świadczyło, że w Bambury dzieje się coś niezwykłego. Tylko niewinne domki w wiejskiej scenerii, ładne i nijakie, jak rysunek na pudełku krówek.

– Nikogo nie ma – odparł zawiedziony, puszczając firankę.

Annabel spojrzała na dziecko, jego bladą buzię pod ciemną czupryną i duże niebieskie oczy patrzące na nią z wyrzutem.

Oparła się o ścianę – tak roztrzęsiona, jakby biegła. Zdała sobie sprawę, że nadal ściska w dłoniach płatki magnolii, zmięte już i zawilgocone od potu.

Rozdział drugi

„Była piękna… cała z lodu… oczy patrzyły jak dwie jasne gwiazdy, ale nie było w nich spokoju ani wytchnienia”.

– z Królowej Śniegu

Ruszyłem za nią, kiedy wyszła z salonu, żeby wyrzucić śmieci do kubła za domem. W głowie, niczym gumowe piłki w pudełku, tłukły mi się pytania:

Co to znaczy „jeniec”? Czy to naprawdę byli Niemcy? Jak ich złapano? Czy kogoś zabili? Jak długo zostaną? Czy znają Hitlera? Czy mówią po angielsku? Co będą tu robić? Czy są niebezpieczni? Gdzie będą mieszkać? Kiedy zostaną odesłani?

– Mamo…?

Ale ona, zeskrobując do kubła białą maź z palców, burknęła tylko:

– Nie teraz, Danielu!

Potem poszła do kuchni, żeby opłukać ręce w zlewie. Stałem więc i patrzyłem na jej plecy w ładnej kwiecistej sukience i brązowe loki na ramionach, gdy powiedziała, że albo pójdę do ogrodu, albo na górę, żeby poczytać, bylebym tylko nie pętał jej się pod nogami.

W normalnych okolicznościach poszedłbym poczytać, ale tego dnia powędrowałem na tyły ogrodu i wspiąłem się na wielkie drzewo, licząc, że jeszcze zobaczę z niego tych jeńców idących Bóg wie dokąd. Ale nie zobaczyłem. Prawdę mówiąc, nie było aż takie wysokie.

Po chwili wyszła, spojrzała na mnie i powiedziała:

– Nie musisz bać się tych ludzi. Bo nie ma czego. W porządku? Więc nie mówmy o tym więcej.

Już miałem się odciąć, że mam dziewięć lat, więc na pewno się nie boję, gdy odwróciła się na pięcie i zniknęła z powrotem w domu, zamykając za sobą drzwi.

Przez dłuższy czas tkwiłem więc na dworze i próbowałem wymyślić jakiś plan, aż w końcu wstąpiłem do domu, aby ją zawiadomić, że idę się pobawić. Siedziała na kanapie ze szklistym wzrokiem. Słuchała lecącej z radia piosenki Tommy’ego Dorseya, a na kolanach miała rozłożone czasopismo. W dłoni trzymała papierosa. Na bocznym stoliku stała szklanka z wodą sodową, która robiła się oleista od jednego ze specjalnych drinków mamy. Musiało upłynąć wystarczająco dużo czasu – albo zupełnie zapomniała o tych jeńcach – bo nawet nie odpowiedziała.

To dobrze, bo chociaż było już po szkole, do wieczora i do zmroku pozostało jeszcze kilka godzin. A u nas nie przestrzegało się już pór posiłków.

Poszedłem w kierunku, w który wcześniej patrzyła; tam musieli pójść. Ale ponieważ na ulicy nie było żywej duszy, zatoczyłem kółko i wspiąłem się na wzgórze, skąd mogłem zobaczyć więcej.

Po drodze nie zauważyłem nic ciekawego z wyjątkiem żołnierza, który naprawiał zepsutego wojskowego dżipa. To pewnie nim przywieziono do wsi tych jeńców. Myślałem, żeby się zatrzymać i zapytać, gdzie są, ale uznałem, że będzie większa zabawa, jeśli sam ich wytropię.

Zachmurzyło się, przeszedł krótki deszcz i trochę mnie zmoczył, ale nie było zimno. Na niebieskiej bluzie od szkolnego mundurka miałem tylko kilka kropli wielkości główki od szpilki, które zostawiły granatowe ślady.

Kiedy dotarłem na szczyt wzgórza, pomyślałem, że tropiąc jeńców, mógłbym zapolować na smoki. Znalazłem w trawie gałąź, która świetnie nadawała się na miecz. Wziąłem ją i patrzyłem, jak drewno zamienia się w ostrą srebrną głownię i złotą, wysadzaną rubinami rękojeść. Tego dnia jednak nie było w pobliżu żadnych smoków i niedługo potem mój miecz znowu zamienił się w patyk. Chłosnąłem nim wysoką trawę rosnącą po obu stronach ścieżki, która prowadziła na pagórek nad torami kolejowymi.

To naprawdę był pech, że przeoczyłem tych jeńców.

Zszedłem po stoku w stronę torów, bo uznałem, że fajnie będzie położyć patyk na szynach i zobaczyć, co się z nim stanie, kiedy przejedzie pociąg. Koła go zmiażdżą, czy tylko złamią na pół? A może powloką za sobą, tak że wkręci się w jakieś tryby i spowoduje awarię?

Pociągi nie kursowały już normalnie, słyszałem jednak, jak nasz wychowawca, pan Finlay, mówił, że obowiązuje szkieletowy rozkład jazdy. Miałem nadzieję, że gdy taki pociąg będzie przejeżdżał, dojrzę przez okna szkieletowego maszynistę i szkieletowego konduktora.

To naprawdę będzie zabawa patrzeć, jak mój patyk pęka pod kołami. Mógłbym prowadzić eksperymenty, umieszczając na szynach także inne przedmioty. Pensa, kamyk, robaka. Robaka! Tak, robaka!

Te pomysły poprawiły mi humor.

Trawiasty stok był tu i tam stromy, więc musiałem po nim zjechać. Wetknąłem patyk w zęby i próbowałem trochę unieść się na rękach, żeby chronić szorty na tyłku. Chociaż posiłki o ustalonych porach się skończyły, podobnie jak regularne sprzątanie, mama wciąż robiła pranie – inni by zauważyli, gdybyśmy chodzili w brudnych ubraniach – i na pewno natarłaby mi uszu, jeśliby zobaczyła na materiale zielone smugi.

Mój patyk posłużył teraz do wykrywania robaków; obracałem nim kamienie i liście, rozchylałem trawę. Liczyłem, że znajdę dziesiątki rozmaitych żyjątek – deszcz równa się dżdżownice – a tymczasem nie mogłem znaleźć ani jednego. Przeskoczyłem nad szyną i poszedłem środkiem torów, szukając dalej.

Przed sobą widziałem tunel z czerwonej cegły, wcinający się we wzgórze. Pełniło ono jednocześnie funkcję wiaduktu, bo przebiegała po nim droga. Ale była to jedna ze spokojniejszych dróg, jakie wychodziły ze wsi, i nie prowadziła do Londynu ani żadnego innego ekscytującego miejsca. Czasami lubiłem patrzeć z niej w dół jak król spoglądający na swoje królestwo.

Może znajdę robaki po drugiej stronie? Musiałbym przebiec przez tunel; nigdy wcześniej tego nie robiłem.

Ziemia pod moimi stopami była wysypana żwirem z niewielkimi jasnymi kamieniami, więc patrzyłem pod nogi, bo byłoby niedobrze, gdybym zamiast na podkład stąpnął na kamień. Jeden podkład, jeden krok, taka była zasada.

Krok, podkład.

Krok, podkład.

Kiedy podniosłem głowę, nagle wyrósł przede mną wlot tunelu i zobaczyłem, że w środku jest bardzo ciemno. Może żeby nie iść przez tunel, powinienem wdrapać się na wzgórze, przeciąć drogę na wiadukcie i zejść po drugiej stronie? W stok wbudowano drewniane stopnie, żeby pracownicy kolei mogli dostać się na drogę, więc bez trudu wszedłbym na górę.

Byłem już jednak u wlotu do tunelu i nie chciałem wyjść na tchórza.

– Nie jestem maminsynkiem! – (Jednak powiedziałem to szeptem, żeby moich słów nie porwało echo i nie rzuciło mi ich z powrotem w twarz, jakby przedrzeźniał mnie duch).

Kolejny krok, kolejny podkład.

I znalazłem się w środku.

Myślałem, że w tunelu nagle zrobi się ciemno choć oko wykol. Ale nie, nie od razu. Słońce za moimi plecami wciąż świeciło pełnym blaskiem. Przed sobą, po drugiej stronie, u wylotu tunelu, też widziałem światło słoneczne.

Stawiając jednak pierwszy krok, wiedziałem, że wkraczam do zupełnie innego świata. W miarę jak zagłębiałem się w tunel, robiło się coraz chłodniej i nawet dźwięk jakoś się zmieniał.

Ale powiedziałem na głos, że nie jestem maminsynkiem, więc czy miałem wybór? Szedłem dalej; zapomniałem, żeby stąpać tylko na podkłady, zapomniałem o pechu.

Nie podobał mi się odgłos moich kroków i mroczna wilgoć na skórze. Przyspieszyłem, żeby prędzej dotrzeć do wyjścia. Dziwne, ale byłem za bardzo zdenerwowany, żeby biec. Czułem, że przyznanie się do strachu byłoby dużym błędem. Gdybym rzucił się do biegu, coś zaczęłoby mnie gonić. Był to też powód, dla którego nie mogłem zawrócić, bo gdybym się obrócił, zobaczyłbym, co czeka na mnie w ciemności. Tymczasem zbliżałem się już do połowy tunelu; byłem najdalej, jak można, od obu wyjść.

I wtedy ujrzałem to legowisko.

Tak mnie to zaskoczyło, że przystanąłem. Znajdowało się obok torów, pod półkolistą ceglaną ścianą. Panował mrok, ale widziałem je całkiem wyraźnie.

To legowisko było jak najstraszniejszy koszmar z najstraszniejszych koszmarów. Częściowo zostało zrobione z ludzkich rzeczy – brudnej zniszczonej kołdry, koców i kawałków drewna, pustych butelek, strzępów ubrań, zatłuszczonych gazet cuchnących przegniłym jedzeniem. Ale reszta była całkiem zwierzęca. Brud, smród. Fetor z toalety. Odór rzygów, zgnilizny.

Legowisko. Na wpół ludzkie, na wpół zwierzęce. Pod wiaduktem.

Och! Domyśliłem się, kto tu mieszka.

Znalazłem kryjówkę trolla.

Jesienią, niedługo przed tym, jak skończyłem dziewięć lat, natknąłem się na martwego ptaszka. Pod daszkiem sali parafialnej, na tyłach budynku, leżało różowe łyse pisklę. Musiało wypaść z gniazda pod krokwiami. Jego żółty dzióbek był otwarty, otwarty, otwarty. Miało wielkie czarne wyłupiaste oczy i skórę tak cienką, że niemal można było przeniknąć ją wzrokiem na wylot; widziałem ciemniejsze z jego drobnych czerwonych żył i trzewia. Przez dłuższy czas patrzyłem na tego ptaszka. Nawet przykucnąłem, żeby lepiej mu się przyjrzeć. Brzydził mnie jego widok, to, że nie żył, ale nie mogłem się od niego oderwać.

Tak samo się czułem, gdy odkryłem kryjówkę trolla. Kiedy zrozumiałem, kto tu mieszka, strach, który mi towarzyszył, odkąd wszedłem do tunelu, nagle stał się czymś twardym w moim brzuchu. Ale przystanąłem, żeby się jej przyjrzeć, tak jak przyjrzałem się martwemu ptaszkowi z całą jego obrzydliwością.

Moje serce zaczęło bić szybciej, a oddech stał się urywany i nierówny. Próbowałem go wstrzymać; bałem się, że złamię jakieś zaklęcie, i wolałem nie wdychać tego smrodu z obawy przed zatruciem. Chciałem tylko popatrzeć.

Cieszyłem się już na myśl, że opowiem o tym swojemu przyjacielowi Harry’emu – mimo że mieszkał daleko i nie wiedziałem, czy jeszcze się z nim zobaczę. Byłem pewny, że wyjdę na strasznie odważnego, nawet na bohatera.

Ta perspektywa dodała mi odwagi; czując się jeszcze większym bohaterem, oddaliłem się od torów i zbliżyłem do legowiska. Zatkałem nos palcami. Gdybym nie był tak pochłonięty rozważaniem, jak daleko do wyjścia, pewnie wyczułbym to legowisko, zanim je zobaczyłem.

Byłem ciekaw, czy ktokolwiek z pasażerów pociągu wygląda w tym miejscu przez okno. Czy też, gdy wjeżdża on w ciemność, zawsze odwracają się od szyby, myśląc, że nie ma nic do oglądania. Gdyby pociąg jechał szybko, czy ktoś w ogóle zauważyłby tę kupę śmieci pod murem? A gdyby nawet zauważył, czy wiedziałby, co to jest? Większość dorosłych nie myśli w ogóle o trollach.

Pewnie mają dostatecznie dużo zmartwień, zwłaszcza gdy ryzykują jazdę szkieletowym składem; nie mówiąc już o tym, że jest wojna. Wzdrygnąłem się i przypomniałem sobie, żeby nasłuchiwać sapania nawiedzonego pociągu.

Jedną ręką wciąż zatykając nos przed smrodem, drugą zacząłem dźgać patykiem legowisko, z odrazą i podnieceniem jednocześnie.

Wsunąłem koniec patyka pod zatłuszczoną kołdrę, która leżała rozłożona na ziemi, odwróciłem jej róg i zobaczyłem wyblakły kwiatowy deseń, bardzo już ubrudzony. Nadziałem na patyk jakieś ubrania i odrzuciłem na bok, a wtedy owionął mnie smród potu i zapach whisky jak z karafki u dziadka.

Zacząłem dźgać stos koców, początkowo lekko, potem coraz mocniej. Obrzydliwe brudy! W końcu podniosłem patyk i z odrazą smagnąłem koce.

Patyk jednak złamał się na pół i w tej samej chwili ze stosu dobiegł okrzyk bólu, zaskoczenia czy wściekłości. To wycie odbiło się od oślizgłych ścian tunelu i okropnie mnie przeraziło – obudziłem potwora! Cały czas krył się pod tymi kocami.

Troll usiadł i potoczył wokół przerażającymi czarnymi oczami, żeby zobaczyć, co się dzieje. Stałem na wprost niego, ale początkowo chyba mnie nie widział. Cofnąłem się ze strachu, wciąż dzierżąc kawałek patyka, którym go zdzieliłem.

Próbował się pozbierać i wstać. Czy nie widziałem go już kiedyś? Tak – pewnego razu we wsi: żebrał o pieniądze. Jak to się stało, że nie dostrzegłem w nim trolla? Gdy zaczął się podnosić, przybierając postać potwora, gwałtownie wciągnąłem powietrze. Na pewno zaraz mnie złapie i zje – pomyślałem.

– Auuuuuu!

Wrzask nie ustawał. Pochlipując, próbowałem się wycofać. Mogłem się poruszać, ale uświadomiłem sobie, że nie robię tego dość szybko, jak w snach, w których nie mogłem uciec przed niebezpieczeństwem. To jednak działo się naprawdę i posuwałem się do tyłu tak powoli, jakbym brnął przez ruchome piaski.

Wtedy się przewróciłem i bezradnie machając rękami w powietrzu, upuściłem patyk. Początkowo sądziłem, że to troll podstawił mi nogę albo użył jakichś czarów, ale potem dotarło do mnie, że potknąłem się o szynę. Upadłem płasko na plecy i patrzyłem na trolla, który trzymając się za głowę, rzucał się z boku na bok.

Kiedy próbowałem się odsunąć, odjął ręce od swojej włochatej twarzy i spojrzał na mnie po raz pierwszy. Zrobił krok w moją stronę, a ja się obróciłem, próbowałem wstać i uciec. Zacząłem biec, pędziłem przed siebie, nie oglądając się, bo ruszył za mną, gonił mnie, chciał złapać i zabić…

– Przeklęte gówniarze, przeklęte gówniarze, przeklęte gówniarze…!

Zacząłem rozróżniać słowa ginące we wrzasku, który stał się jeszcze głośniejszy, odkąd troll mnie zobaczył. Do wściekłego ryku dołączył nowy, wyższy krzyk – mój własny, jak sobie uświadomiłem.

Ale światło przede mną było już blisko; poza tunelem wciąż panował dzień. Wiedziałem, że jeśli tylko zdołam się wydostać z ciemności, nic mi nie będzie.

Przede mną spadł kamień i tak mnie to przestraszyło, że niemal się zatrzymałem, ale po chwili zrozumiałem, co się stało. Troll podniósł go z torów i próbował mnie trafić.

Obok ucha świsnął mi drugi, trzeci i czwarty kamień. Jeden trafił w moje ramię i znowu krzyknąłem – już myślałem, że troll mnie złapał. Nie słyszałem jego kroków za plecami, a z powodu echa nie mogłem się zorientować, czy jest blisko, czy daleko. Przyszło mi do głowy, że przestał mnie gonić, że się zatrzymał, aby pozbierać kamienie, którymi mógłby dalej we mnie rzucać. Nie zwolniłem jednak ani się nie odwróciłem, żeby zobaczyć, co robi.

Wydostać się na światło, wydostać się na światło! Tylko to mogłem uczynić, żeby ujść z życiem.

Wypadłszy wreszcie na słońce, nadal biegłem przed siebie.

Gdy w końcu palący ból w piersi stał się nie do wytrzymania, zatrzymałem się na torach i odwróciłem. Pochylony, opierając dłonie na kolanach, dyszałem ciężko. Troll był za mną, ale nie wyszedł poza wylot tunelu. Stał oparty o półkolistą ceglaną ścianę. Pomyślałem, że boi się słońca, jak książę Drakula. Ale może po prostu także łapał oddech, bo przypomniałem sobie, że przecież widziałem go we wsi w blasku dnia.

Patrzyliśmy na siebie, oceniając nawzajem swoje siły.

Po chwili mogłem się znowu wyprostować; oparłem dłonie na biodrach, podczas gdy bicie mojego serca i oddech nieco zwolniły. Uszedłem przed śmiercią z rąk trolla! Zacząłem się śmiać, bo go przechytrzyłem; stłukłem patykiem, a teraz byłem bezpieczny poza jego zasięgiem.

Zobaczył, że się śmieję, i znowu ryknął:

– Przeklęte gówniarze…!

To wystarczyło, żeby uśmiech zniknął mi z twarzy; pospiesznie zszedłem z torów i wdrapałem się po stoku na ścieżkę prowadzącą do domu. Wiedziałem, że na mnie patrzy, bo czułem na plecach jego okropny wzrok, ale biegłem dalej i stopniowo krzyki ucichły.

Rozdział trzeci

„Niech to nie będzie śmierć, lecz stuletni głęboki sen,
w jaki królewna zapadnie”.

– ze Śpiącej Królewny

„– Czy Królowa Śniegu może tutaj przyjść? –
zapytała mała dziewczynka.

– Niech tylko spróbuje! – powiedział chłopiec. –
Wtedy posadzę ją na gorącym piecu i roztopi się”.

– z Królowej Śniegu

Annabel patrzyła niewidzącym wzrokiem przez okno, na niebo, które powoli stawało się granatowe, tak że w pokoju zrobiło się smutno. Gin się skończył i czuła spokój.

Myślała o jeńcach w barakach z blachy falistej. Czym się zajmowali? To musi być dziwne spać w obcym kraju w niewoli. Czy się bali? Czy planowali ucieczkę i zemstę?

Drgnęła na dźwięk otwieranych drzwi frontowych. Nie zdawała sobie sprawy, jak jest późno, nie zauważyła, że zaszło słońce, i teraz siedziała na krześle w ciemności. W drodze do kuchni, gdzie zastała chłopca jedzącego łyżeczką sardynki z puszki, wyłączyła radio. Zaciągnęła zasłony, bo obowiązywało zaciemnienie, i oboje zamrugali, kiedy zapaliła światło. Wciąż nie wiedziała, która jest godzina. Zegar w kuchni dawno przestał chodzić.

– Pora spać… – powiedziała. Zabrzmiało to trochę bełkotliwie.

– Dobrze.

Usłyszała szuranie krzesła na wykładzinie i łoskot wrzucanej do kosza puszki.

Gdy ruszyła schodami na piętro do jego pokoju, poszedł za nią. Tam zasłona była zaciągnięta na stałe, więc Annabel włączyła żółtą lampę z frędzelkami, stojącą w kącie, i powiodła wzrokiem po grzbietach książek na regale. Tyle bajek.

Daniel położył się do łóżka – tak, w ubraniu, ale później, po jej wyjściu, mógł przebrać się w piżamę; albo nie, jeśli chciał zaoszczędzić sobie wysiłku i obudziwszy się rano, zamiast znowu się ubierać, od razu pójść do szkoły.

Annabel przesunęła palcem po książkach i wyjęła Śpiącą Królewnę. Usiadła w swoim białym wiklinowym fotelu, w kącie.

– „Dawno, dawno temu…”

– Czy najpierw… – nieśmiało przerwał jej chłopiec.

Podniosła głowę.

– Czy najpierw mogłabyś opowiedzieć mi o Pupilkach?

Westchnęła.

Zamknęła książkę, złożyła na niej dłonie i pochyliła się do przodu. Prosił, żeby mu opowiedziała którąś historię ze swojego dzieciństwa – ale tak naprawdę chciał usłyszeć bajkę.

– Kiedy byłam małą dziewczynką – zaczęła – miałam piękną kolekcję lalek. Och, szmacianych, porcelanowych i gumowych. Brałam je na ręce i nosiłam ze sobą. Nazywałam je wszystkie Pupilkami.

Chłopiec wydał przeciągłe westchnienie, opadając z powrotem na poduszki.

– Tak – powiedział.

– Nigdy nie zobaczyłbyś mnie bez co najmniej jednej z Pupilek przy piersi! – Uśmiechnęła się na to wspomnienie. – Tak bardzo je kochałam.

Naciągnął brzeg kołdry niemal na oczy i słuchając, ułożył się w jej fałdach. Patrzył na nią, czuła to, chociaż pogrążona we wspomnieniach zapatrzyła się w dal.

– Moja niania, pani Joan, czytywała mi bajki, więc większość z nich znałam na pamięć… dlatego, zanim jeszcze sama nauczyłam się czytać, w łóżku przed zaśnięciem opowiadałam je swoim Pupilkom szeptem do porcelanowych uszek. Pupilki były dla mnie jak własne ukochane dzieci.

Odłożywszy Śpiącą Królewnę na poduszkę, wstała i podeszła do regału, żeby znowu popatrzeć na grzbiety książek.

– To nie te same bajki, które miałam, ale opowiadają te same historie.

Zdjęła z półki zbiór i przerzuciła kartki, żeby obejrzeć ilustracje. Lasy, zamki i ptaki, oddane w kojących pastelowych kolorach.

– Marzyłam, żeby mieć dziecko, kiedy sama nim jeszcze byłam. A kiedy zaszłam w ciążę…

– Ze mną!

– Byłam taka szczęśliwa. Zawsze chciałam być matką.

Pokręciła głową. Ponownie spojrzała na ilustracje.

– Gdy uświadomiłam sobie, że będę miała dziecko, pierwsze, o czym pomyślałam… zanim jeszcze oczami wyobraźni ujrzałam czapeczki, grzechotki i dziecięce łóżeczko… więc pierwsze, o czym pomyślałam, to o bajkach, które będę mu czytała. Zamierzałam być prawdziwą matką i wiedziałam, jak się do tego zabrać. Zaczęłam więc zachodzić do księgarni.

– I kupować wszystkie książki, jakie tam mieli! – Usłyszała szelest, kiedy lekko podniósł głowę, tylko na chwilę, zanim znowu przyłożył policzek do kołdry.

Wstawiła książkę z powrotem na miejsce, ale nie odwróciła się od regału. Oparła czoło o drewno.

Pamiętała, jak liczyła, że inny klient zauważy ją buszującą w dziale książek dla dzieci, i będzie mogła mu się zwierzyć, że jest przy nadziei. Teraz nie rozumiała, dlaczego sądziła, że kogoś to w ogóle zainteresuje. Wzdrygała się na myśl, że tak się puszyła i czuła taka ważna.

– Chciałam, żeby ludzie w księgarni zagadywali mnie o dziecko, nie wiem dlaczego. Wciąż jednak kupowałam bajki i ich stos rósł, dopóki tata nie kupił na nie regału.

Znowu zamilkła, wspominając.

Chłopiec jednak zaczął się niecierpliwić i próbował ją ponaglić.

– Ale kiedy się urodziłem, nie mogłaś mi czytać… ze względu na nerwy…

Annabel mocniej przycisnęła czoło do półki i zamknęła oczy.

W szpitalu podczas porodu wyła jak zwierzę. Coś się z niej wydobywało, przedzierało przez jej ciało, żeby wydostać się na zewnątrz.

Była ledwie przytomna, kiedy podali jej noworodka. Zanim zemdlała, zdążyła jeszcze zauważyć, że jest czerwony, pomarszczony i pokryty obrzydliwym śluzem.

Następnego dnia tylko na niego patrzyła, jak leżał w łóżeczku przy jej szpitalnym łóżku. Nie czuła pragnienia, żeby przytulić go do piersi ani szeptać mu bajki do uszek w kolorze porcelany. Czy to było jej dziecko? Szaleńczo płakało, ze złości machając grubymi piąstkami.

Gdy Reggie zabrał ją do domu, wyczerpanie było jeszcze gorsze. Nie mogła wstać z łóżka. Nie myła włosów ani zębów i czuła, jak śmierdzi pod kołdrą – był to wilgotny, trochę mleczny odór – ale nie miała siły, żeby powlec się do łazienki. A pod tym wszystkim kryło się bolesne poczucie winy i wstydu, bo coś było z nią nie tak i nie czuła nic z tego, czego się spodziewała.

Rodzice i teściowie mówili jej na różne sposoby, żeby wzięła się w garść, a Reggie robił wszystko, by pomóc – brał dziecko, kiedy płakało, i przytykał jej do piersi. Ono ssało wariacko jak zwierzątko, raniąc sutki tak, że aż płakała, i zawsze później, żeby dojść do siebie, musiała przewrócić się na drugi bok i przespać.

Tamten pierwszy rok był tak straszny, że większość czasu spędziła w łóżku – dopóki jakieś osiem miesięcy po urodzeniu dziecka nie usłyszała wściekłych szeptów za drzwiami sypialni. Reggie opierał się próbom wysłania jej do sanatorium, które podejmowali jego rodzice.

Wtedy zdała sobie sprawę, że musi udawać. Oczywiście ona sama i Reggie – i prawie na pewno dziecko – wiedzieli, jak jest naprawdę. Że jej nie ma. Nie ma już prawdziwej Annabel. Zmuszała się jednak, żeby się ubierać, chodzić i mówić, co wszyscy zainteresowani uznali za znaczną poprawę. Widząc, że żona zachowuje pozory, Reggie poczuł taką ulgę, iż nie wnikał za bardzo w jej emocje; nie chciał budzić złego. Annabel udawała coraz lepiej i po jakimś czasie przypomniała sobie o książeczkach w pokoju dziecięcym.

– Kiedy się urodziłem, nie mogłaś mi czytać z powodu nerwów – ponaglił ją znowu chłopiec. – Ale gdy skończyłem rok…

– Tak – podjęła Annabel, otwierając oczy i podnosząc głowę. – Po raz drugi w życiu nauczyłam się tych wszystkich bajek na pamięć.

Chłopiec zaśmiał się z zachwytem.

– Tak jak ja się uczę!

To była prawda. Gdy synek dorastał, słowa, które przenikały do jego głowy, zanim jeszcze nauczył się formułować własne, już tam zostały, gotowe, aby któregoś dnia zostać wypowiedziane.

Annabel czasami czuła, że czytając te historie, ożywia je, sprowadza do pokoju, i że ich bohaterowie, magia, zapadają w nich dwoje: w matkę i dziecko.

Mijały miesiące, te zamieniały się w lata, a Annabel nadal czytała synkowi co wieczór. Okazało się, że nie tyle wie, jak być prawdziwą matką, ile – jak ją odgrywać. W końcu w dzieciństwie wychodziło jej to doskonale.

I sama uwielbiała te opowieści.

Identyfikowała się z zagubionymi młodymi kobietami, które wędrowały samotnie przez las albo tkwiły uwięzione w swoich skromnych chatach, zamkach albo wieżach.

Annabel nie szeptała bajek Danielowi do uszka. To byłoby krępująco intymne. Zamiast tego siadała na fotelu w kącie pokoju, podczas gdy on leżał w łóżku albo przykucał u jej stóp, i rozkładała książkę, a łamany grzbiet trzeszczał jak dawniej.

Niedługo przed tym, jak chłopiec zaczął chodzić do miejscowej podstawówki, zasugerowała Reggiemu, natknąwszy się na niego w salonie, że ich syn chyba wyrósł już z bajek.

– Wiesz, Danielu – zwróciła się do chłopca – wkrótce będziesz mógł sam czytać książki, jak duży chłopiec.

On jednak tylko popatrzył na ojca poprzez szeregi ołowianych żołnierzyków, które ich dzieliły, ustawione na dywanie.

Przeszła przez pokój do barku i żeby odzyskać spokój, zabrała się do przyrządzania ginu z tonikiem. Poczuła na plecach czyjś wzrok, a odwróciwszy się, zobaczyła, że Reggie i chłopiec patrzą na nią z niemą prośbą na twarzach.

Szybko wróciła do swojego zajęcia.

Reggie najwyraźniej postanowił przemówić Danielowi do rozumu.

– Czy to nie brzmi fajnie, co? Jak myślisz?

Chłopiec nie odpowiedział.

– Nie? Będziesz mógł czytać w czasopiśmie tylko dla chłopców ekscytujące historie o takich samych urwisach jak ty.

Ale milczenie Daniela – a także, jak się domyślała, wyraz rozpaczy w oczach – musiało poruszyć serce Reggiego, bo z jego ust czym prędzej wyszło zapewnienie, że synek będzie mógł słuchać bajek, jak długo zechce.

Tak więc ich czytanie się nie skończyło.

Może Reggie miał rację. Były to zabawne, przewrotne historie. Niektóre naprawdę mroczne. Gdzieś czytała – pamiętała to – że w pierwotnych opowieściach ludowych postaci złych opiekunek były wzorowane na prawdziwych matkach. Jednak z upływem lat – zapewne przed publikacją bajek w czasach wiktoriańskich – fabuły ulegały zmianie i powołano do życia „złą macochę”. Uznano za zbyt przerażające i nienaturalne, żeby matka nie kochała własnego dziecka.

Początkowo Annabel utożsamiała się ze smutnymi młodymi kobietami, które pędziły samotny żywot w wieżach. Teraz identyfikowała się z matkami i uważała, że te opowieści nie są wobec nich sprawiedliwe; z pewnością nie uwzględniają ich punktu widzenia. Potrafiła zrozumieć, dlaczego chora matka oddaje swoją córeczkę sąsiadce (Roszpunka), zdesperowana jest gotowa sprzedać nienarodzone dziecko (Rumpelsztyk), a głodująca postanawia porzucić potomstwo w lesie (Jaś i Małgosia).

Mężowie z tych opowieści zawsze wspierali żony w tych zamiarach, ale jakoś nie byli relegowani do kategorii „złych” ani nawet „ojczymów”. Jeśli matki przedstawiano jako wcielenie zła, najgorsi ojcowie byli tylko słabego charakteru. Zastanawiała się dlaczego.

Podniósłszy głowę wyżej, zobaczyła różne rzeczy, umieszczone wysoko na regale, żeby nie zawadzały. Stare, wysłużone ubrania trzymane na łaty, choć nigdy niczego nie cerowała ani nie łatała, nieładne bibeloty otrzymane w prezencie i inne bezużyteczne starocie, które zbierały się latami. Było tam też kilka sfatygowanych Pupilek. Czasami jej odpowiadało, że słuchają co wieczór, jak czyta bajki, ale tego dnia nagle odniosła wrażenie, że z niej szydzą tam, na półce. Powinna je wszystkie zebrać i wyrzucić. To tylko rupiecie.

– A teraz bajka – poprosił chłopiec, przywołując ją do rzeczywistości.

Annabel wróciła i wzięła książkę z poduszki. Usiadła na fotelu i zaczęła czytać Śpiącą Królewnę od miejsca, w którym przerwała. I opowieść się rozwinęła.

Rozdział czwarty

„Biedny Kaj! Do jego serca wpadł także taki odłamek.
Za chwilę to serce przemieni się w grudkę lodu”.

– z Królowej Śniegu

Kiedy mama skończyła czytać bajkę i wyszła, przez długi czas leżałem w łóżku bezsennie. W końcu jednak wstałem, żeby przebrać się w piżamę.

Raz po raz dochodził z dołu brzęk butelek. Nie mogłem zasnąć. Chyba dlatego, że wciąż byłem przejęty znalezieniem kryjówki trolla w Bambury. Trochę uspokoiła mnie opowieść mamy o Pupilkach, o których zawsze lubiłem słuchać. Najbardziej podobało mi się to, że tak bardzo je kochała, bo chciała mieć dziecko. Chciała mnie.

Miło było to wiedzieć. W szufladzie biurka w salonie leżały sekretne listy, które czasami czytywałem. Chociaż w jednym było coś tak strasznego, że aż zapierało mi dech, i za pierwszym razem myślałem, że od tego umrę. Pewnie głupio z mojej strony, że się bałem – jestem pewny, że to, co napisano w liście, to tylko pomyłka. Ale jeśli te słowa stanowiły dla mnie truciznę, to historia Pupilek była odtrutką. W bajkach zawsze występuje odtrutka – należy tylko ją znaleźć; książę na przykład musiał znaleźć wodę życia dla swojego ojca króla albo pocałować Śnieżkę po tym, jak zjadła zatrute jabłko. Opowieść o wytęsknionym dziecku była jak taki pocałunek; pocałunek mamy złożony na moim policzku.

Nadal jednak nie mogłem zasnąć, nie mogłem zasnąć, nie mogłem zasnąć. Miałem w ciemności otwarte oczy, mimo że musiało być już po północy. Wciąż czułem w nozdrzach smród trolla. I tamten kamień! Dostałem nim w ramię! Mógł mi rozbić głowę i mnie zabić.

Wstałem i cicho przemknąłem do łazienki, aby mama nie wiedziała, że jeszcze nie śpię. Powoli, bardzo powoli zamknąłem za sobą drzwi i zapaliłem światło. Chciałem w małym lustrze nad umywalką obejrzeć sobie ramię. Rozpiąłem bluzę od piżamy i wdrapałem się na jasnoróżową krawędź, żeby zobaczyć ślad po uderzeniu kamieniem.

Z zadowoleniem ujrzałem siniaka; wiedziałem, że następnego dnia zrobi się fioletowy, a może nawet czarny. Moja rana wojenna. Odznaka honorowa za walkę z potworem. Nie wiadomo który raz pożałowałem, że nie mam w Bambury przyjaciela, któremu mógłbym to pokazać – byłby pod wrażeniem mojej odwagi! Oczywiście przyjaźniłem się z Harrym, który mieszkał obok moich dziadków w Great Yarmouth, ale nie wiedziałem, kiedy następnym razem do nich pojedziemy. Nawet nie przyszło mi do głowy, żeby opowiedzieć tę historię mamie; tylko przestraszyłaby się trolla albo zezłościła na mnie, że szedłem po torach. Nie, nie musiała o niczym wiedzieć, dopóki nie wymyśliłbym sposobu, jak uratować ją i całą wieś. Wtedy byłaby zadowolona. I na pewno bardzo ze mnie dumna.

Właściwie, gdy tak się nad tym zastanowiłem, uratowanie mamy przed trollem byłoby jak wybawienie damy z opałów. W bajkach to najlepszy sposób, żeby zdobyć czyjąś miłość – wypełnienie jakiegoś niebezpiecznego zadania, jak, powiedzmy, zabicie smoka czy coś w tym rodzaju. To zawsze wzmacniało uczucia. Na miłość trzeba sobie zasłużyć. Każdy to wie.

Biedna mama. Nie podejrzewała nawet, co jej grozi, ale mając mnie za obrońcę, nie musiała się niczego bać. Trolle najbardziej lubią dzieci, ale porywają i pożerają każdego, kto im się trafi. Wzdrygnąłem się na myśl, co by było, gdyby troll odebrał mi mamę. Zostałbym całkiem sam.

Rozważałem, czy nie napisać do taty i nie powiadomić go, co się dzieje. Ale uznałem, że lepiej utrzymać to w tajemnicy nawet przed nim; ma własne potwory, z którymi musi walczyć.

Kolejny raz pomyślałem o kryjówce w ciemnym tunelu i przypomniałem sobie, jak troll przystąpił do natarcia. Odtwarzałem w głowie tamte chwile. Jak ryknął, a mnie ogarnął mdlący strach, gdy rzuciłem się do ucieczki, umykając przed ostrymi pazurami i zębiskami; te jego przerażające groźby! Jak taki potwór śmiał mnie zaatakować!

Trudno było pogodzić ze sobą wspomnienie tego przyczajonego w ciemności stwora z obrazem żebraka wyciągającego przed budynkiem poczty puszkę na pieniądze. Ale to jeszcze bardziej mnie zezłościło. Jak śmiał udawać kogoś, kim nie był? Zapałałem żądzą zemsty. Wykręcając szyję, żeby obejrzeć gołe plecy w lustrze, postanowiłem zapolować na bestię jak łowca na zwierzynę. Po wyjściu z łazienki znalazłem mamę leżącą na półpiętrze. Pomogłem jej wstać i pójść do toalety, a potem zamknąłem za nią drzwi. Po jakimś czasie wyszła i gdy wsparła się na mnie, zaprowadziłem ją, potykającą się, do łóżka.

Następnego dnia, czyli w sobotę, wróciłem na tory, żeby oficjalnie rozpocząć obserwację trolla. Po drodze wyrwałem z ziemi kilka marchewek na śniadanie i przez cały dzień, ukryty na szczycie wzgórza, patrzyłem, jak potwór wychodzi z tunelu i do niego wchodzi. Wiele się dowiedziałem.

Troll rzeczywiście trochę przypominał człowieka. Przypominał go pod tym względem, że miał dwoje oczu, dwie ręce i dwie nogi. Ale poza tym był obrzydliwy i na pewno, na pewno nie należał do istot ludzkich. Twarz miał porośniętą szczeciną, a na głowie sterczały mu kępkami grube zmierzwione włosy z szarymi pasmami tu i tam. Gdy przechodziłem obok niego wtedy we wsi, zauważyłem, że od nosa w kształcie rzepy rozchodzą mu się po policzkach popękane cienkie żyłki, zupełnie jak robaki. Zastanowiłem się przelotnie, po co mu pieniądze, ale pewnie trolle są równie chciwe jak ogry.

Gdy szedł wzdłuż torów w stronę stopni po drugiej stronie wzgórza, wytężyłem wzrok, żeby zobaczyć jego twarz. Miał przerażające, zaczerwienione oczy, czarne, bez dna – nie widziałem ich za dobrze z takiej odległości, więc częściowo to moje domysły, co nie znaczy, że nieprawdziwe. Nie wiem, jak to się stało, że nie zwróciłem na nie uwagi wtedy, gdy żebrał. Nosił brązowozielone łachmany. Miał wielkie brudne łapy o poczerniałych długich pazurach.

I był wielki. Wielki jak niedźwiedź.

Przez następne dwa tygodnie codziennie po szkole kontynuowałem obserwację. Troll opuszczał swoją kryjówkę i do niej wracał.

Często wkładał wełnianą czapkę, którą naciągał na swoje olbrzymie ślepia, mimo że w miarę jak wiosna przechodziła w lato, robiło się coraz cieplej. Kiedyś zauważyłem, że miał na sobie zniszczoną tweedową marynarkę ze skórzanymi łatami na łokciach. Musiał ją komuś ukraść. Wyglądał śmiesznie, jak zwierzę udające cywilizowanego, kulturalnego człowieka.

Przyglądałem mu się zza drzewa wysoko na wzgórzu nad torami. Od czasu do czasu przebiegałem przez drogę na wiadukcie i sprawdzałem, czy nie wychodzi z tunelu drugą stroną. Nosiłem przy sobie notes, trzymałem go w kieszeni szortów. Miałem także ogryzek ołówka i szczegółowo notowałem nim swoje obserwacje.

Pewnego dnia troll zniknął i już napawałem się słodkim poczuciem zwycięstwa; musiałem samą swoją obecnością wypędzić go ze wsi. Jednak po kilku dniach znowu go zobaczyłem; wrócił. Nie wiedziałem, gdzie się podziewał, ale ogarnęły mnie złość i rozczarowanie. Przyszedłem na wzgórze akurat w chwili, gdy wchodził do tunelu.

Oparłem się o swoje drzewo i spojrzałem w dół, żeby mieć na oku jego kryjówkę. Musiałem lepiej się postarać.

Pomyślałem, że notatki, które trzymałem w kieszeni, zawierają jakąś wskazówkę, więc wyjąłem je i przekartkowałem; może coś przeoczyłem. Kiedy troll próbował mnie złapać, uznałem, że nie wyjdzie z tunelu na światło dzienne, ale to oczywiście było błędne założenie. Zanotowałem też, że rzucił za mną kamieniem, bo nie chciał mnie gonić, co mogło świadczyć, że nie potrafi zbyt szybko biegać. Być może co do tego również się myliłem.

Chociaż wtedy dał za wygraną, gdy znalazłem się poza tunelem, i w końcu udało mi się przed nim uciec, przypuszczałem, że – mimo nieporadnych, ślamazarnych ruchów – mógł, gdy chciał, biec szybciej niż pantera. Już sobie wyobrażałem jego wielką, zwalistą, włochatą postać mknącą przez las niczym zwierzę i wypatrującą martwym wzrokiem małych dzieci do zjedzenia. Mając przed oczami tę jego nadnaturalną szybkość, wiedziałem, że się nie mylę.

Zadrżałem. Więc umiał szybko biegać. Pomyślałem, że będę musiał go przechytrzyć.

Zapisałem w notesie, co właśnie odkryłem:

7 maja 1944, 15.45 (mniej więcej, brak zegarka): biega szybciej od pantery. Uważać!

Postukałem ołówkiem w zęby. Ciekawe. Musiałem pamiętać, żeby zawsze trzymać się w pewnej odległości od niego. Nie mogłem więc wejść ponownie do tunelu, nie mając absolutnej pewności, że przez długi czas nie wróci. Schowałem notes i ołówek do kieszeni i pochyliłem się do przodu, żeby dosięgnąć ręką miejsca, gdzie uderzył mnie kamieniem. Nic już tam nie było – siniak dawno zniknął – ale obaj wiedzieliśmy, że mnie zranił. I zostałby mi po tym ślad w sercu, gdybym nie zemścił się za krzywdę.

Znowu oparłem się o swoje drzewo. Poznawałem zwyczaje trolla. I wiedziałem, że obmyślę jego zgubę. Był potężnym przeciwnikiem, ale Jaś ściął pęd fasoli i pokonał olbrzyma, a mała Gerda wystąpiła przeciwko Królowej Śniegu i sprowadziła Kaja z powrotem.

Więc tak, wyzwanie nie należało do łatwych, ale teraz, gdy taty i innych mężczyzn nie było, tylko ja mogłem je podjąć; postanowiłem, że zostanę bohaterem, który wypędził trolla ze wsi.

Pomyśleć tylko, jak poczuje się mama, gdy ją uratuję! Oczywiście, zamierzałem uratować także pozostałych, ale przede wszystkim ją. Jak to przyjmie? Zrozumie, że jestem dzielny i silny. Weźmie mnie za rękę jak Gerda Kaja. Nazwie mnie swoim Pupilkiem i będzie to wciąż powtarzać.

Rozdział piąty

„Złożyła swoją rączkę w jego dłoni, ale rzekła: – Chętnie
poszłabym z tobą, ale nie wiem, jak się wydostać z wieży”.

– z Roszpunki

Pana Dawsona nie było w domu, kiedy Annabel zapukała do drzwi, więc oboje z Danielem krążyli kilka minut po gospodarstwie, aż zobaczyli go na betonowym placyku pośrodku zabudowań i magazynów. Tego ranka padał deszcz i na betonie powstały błotniste kałuże z pasmami siana.

Annabel pomachała ręką na przywitanie i ciągnąc za sobą wózek, pospieszyła przez małe podwórko w kierunku farmera, a chłopiec podreptał, żeby za nią nadążyć.

Pan Dawson, rumiany mężczyzna ze złamanym przed laty nosem, był albo bardzo staro wyglądającym sześćdziesięcioparolatkiem, albo czerstwym osiemdziesięcioparolatkiem. Żywioły nie służyły jego cerze, a życiowe zajęcie – ciału. Różne wypadki na farmie, zarówno ze zwierzętami, jak i z maszynerią, okaleczały go na przestrzeni czasu, a jeden pozbawił palca wskazującego u prawej dłoni. Dawson wydawał się tak sterany latami pracy i obrażeniami, że w końcu zwolnił tempo; nic dziwnego – pomyślała.

– Dzień dobry! – zawołał, gdy podeszła bliżej.

– Dzień dobry. – Posłała mu lekki, uprzejmy uśmiech i przystanęła. – Widziałam pańskie ogłoszenie w sprawie drewna. Na ulicy.

Obejrzała się, licząc, że zobaczy jakichś jeńców. Ale zapuszczone podwórko było opustoszałe.

Całe to miejsce sprawiało wrażenie zaniedbanego i opuszczonego. Gospodarstwo, które Dawson kiedyś prowadził, jakby go zmogło; tak jest już od kilku lat – uświadomiła sobie Annabel – od śmierci jego żony.

Bez pomocy pani Dawson nie mógł dłużej pozwolić sobie na zatrudnianie młodych ze wsi – którzy tak czy owak poszli na wojnę – i farma podupadła jeszcze bardziej. Większość pól leżała odłogiem, a krowy zostały sprzedane na aukcji.

Jednak Annabel zauważyła, że gospodarz wygląda jakoś zdrowiej niż kilka tygodni wcześniej, kiedy przyszła kupić od niego jajka. Wydawało się, że napływ młodych jeńców z obozu przy drodze przywrócił mu energię. Annabel miała nadzieję, że usłyszy kilka plotek o jego nowych „pracownikach”.

– A tak, drewno! – Farmer wyraźnie się ucieszył. – Całkiem dobry pomysł, zwłaszcza przy braku węgla. Uznałem za nieszczęście, kiedy wszystkie jabłonie opanowała zaraza i uschły. Ale teraz możemy je ściąć i porąbać na drewno do pieca, a na ich miejsce zasadzić coś nowego. To pokazuje, że nic nie dzieje się bez powodu.

– Tak, pewnie tak – potwierdziła, patrząc na jego wymizerowaną starą twarz.

– Proszę się nie martwić, moja droga… Postaram się, żeby dostała pani dobrą cenę.

Spojrzał na stojącego przy niej chłopca.

– Zwłaszcza że nie ma pana Pattersona i tak dalej. Niełatwo wychowywać syna samej.

Annabel mu podziękowała, ale wiedziała, że kłamał w sprawie ceny. Prawie wszyscy mężczyźni przebywali na froncie. Pozostali tylko starcy, kobiety i dzieci. Niczym się od nich nie różniła, więc dlaczego cena za drewno miałaby być dla niej inna? Ale nadchodziło lato i wieczory nie były już takie chłodne jak jeszcze niedawno, toteż liczyła, że do jesieni nie będzie potrzebowała wiele opału.

– Pomagasz mamie w domu, chłopcze? – zagadnął małego farmer.

– Tak, proszę pana.

– Zuch!

O łydki farmera otarł się tłusty pręgowany kot; chłopiec pisnął i schylił się, żeby pogłaskać zwierzę.

– A co do drewna… – podjęła Annabel.

– Przepraszam, moja droga! Niech pani okrąży dom, potem pójdzie w stronę dużej stodoły po prawej. Jest tam ścieżka, która zaprowadzi panią do starego sadu. Będzie w nim szkop… przynajmniej powinien być. Da pani wiązkę. Nie mówi zbyt dobrze po angielsku, ale zapisze, ile pani wzięła. Będziemy się rozliczać pod koniec każdego tygodnia.

Annabel się zawahała.

– Dobrze.

Zerknęła w kierunku sadu.

– Ale będziemy tam tylko ja i ten Niemiec?

Dawson parsknął śmiechem.

– Rozumiem, co ma pani na myśli! Niech się pani nie boi. Nie jest żadnym hitlerowcem. Większość z nich to zwyczajni młodzi mężczyźni. Nie sprawiają kłopotów.

Annabel ściągnęła brwi. Nastąpiła chwila milczenia.

– Wie pani co? Pójdę z wami.

– Och, dziękuję, panie Dawson. Tak chyba będzie najlepiej.

Udawała, że nie widzi, jak farmer, wskazując ścieżkę, tłumi westchnienie. Oddychał ciężko, więc znowu próbowała ocenić jego wiek.

– Chodź – rzuciła do synka.

Zastanawiała się, czy gdyby zapłaciła dodatkowo, Dawson nie mógłby podrzucić jej drewna do domu. Zabrała ze sobą wózek, ale nie bardzo jej się uśmiechało, żeby ciągnąć wiązki, a chłopiec był za mały i za chudy, by pomóc. Zazdrościła swoim rodzicom niezawodnego ogrzewania elektrycznego. To właśnie oni zainstalowali je pierwsi, co sporo ich kosztowało. Żałowała, że nie ma kaloryferów z szeregiem gorących żeberek, które nie wymagały nawet czyszczenia, tylko odkurzania co jakiś czas. Niespodziewanie myśli o rodzicach wywołały w niej irytację; tego dnia znowu zadzwoniła matka. Posiadanie własnej linii uchodziło za luksus – niewielu ludzi ze wsi miało telefon, ale szczerze mówiąc, Annabel mogłaby się bez niego obyć. Co tydzień czy dwa Elizabeth dzwoniła do niej pod pretekstem pogawędki. Ale w gruncie rzeczy te rozmowy stanowiły serię upokarzających pytań: czy chodzisz po zakupy, co masz dla Daniela na kolację, nie nazbierało ci się rzeczy do prania? Wiedziała, że chodzi o co innego; prawdziwe, niewypowiedziane pytania brzmiały: wszystko dobrze, radzisz sobie, nie powinnaś pójść do zakładu?

Ciężki oddech farmera przeszedł w napad kaszlu i Annabel chciała uderzyć go w plecy, ale machnął ręką na znak, żeby dała spokój.

– Muszę po prostu sobie zapalić!

Zaczął robić skręta i chciał poczęstować Annabel. Ona jednak odparła, że woli swojego papierosa, i wyjęła jednego z paczki w torebce na wózku. Dawson podał jej ogień, a potem zapalił skręta.

Puścił oko do chłopca.

– Nie jestem już taki młody jak ty, co?

Daniel uśmiechnął się nieśmiało, Annabel jednak zauważyła, że rozszerzyły mu się oczy, gdy spojrzał w miejsce, gdzie mężczyzna powinien mieć palec. Musiał zauważyć jego brak już wcześniej. Patrzyła, jak mały się gapi, podczas gdy starszy pan palił papierosa, trzymając go między palcem środkowym a serdecznym. Próbowała pochwycić spojrzenie chłopca, aby nakazać mu uprzejmość, ale nie zwracał na nią uwagi.

– Wie pani co – odezwał się Dawson do Annabel po długim, satysfakcjonującym zaciągnięciu się dymem – ma pani bliżej do starego sadu niż do mnie. Więc… gdy już pozna pani tego szwaba i przestanie się go obawiać… będzie pani mogła chodzić na skróty i załatwiać sprawy bezpośrednio z nim. Nazywa się Johannes. Nie musi pani wcześniej rozmawiać ze mną.

Annabel zacisnęła usta, ale milczała.

Dawson wypalił papierosa i najwyraźniej wzmocniony poprowadził ich dalej. Annabel omijała kałuże na ścieżce, chociaż farmer szedł przez nie śmiało w swoich wysokich butach. Rzuciła chłopcu ostrzegawcze spojrzenie, na wypadek gdyby także miał ochotę przemaszerować przez brudną deszczówkę. Została nieco z tyłu, puściwszy Dawsona przodem, bo nie chciała, żeby błoto ochlapało jej gołe łydki. Ciągnąc wózek za sobą, spojrzała w niebo, ale słońce przebijało się już przez chmury i nic nie wskazywało, żeby znowu rozpadał się deszcz.

– Jesteśmy na miejscu – oznajmił Dawson, kiedy zbliżyli się do drewnianego ogrodzenia.

Odsunął zasuwę przy furtce i dał znak Annabel oraz chłopcu, żeby weszli do starego sadu.

– Mój człowiek powinien w głębi rąbać drewno.

– Prawdziwy drwal! – zawołał Daniel. – Nigdy dotąd nie widziałem na własne oczy prawdziwego drwala!

– No, widzisz! – odparł Dawson. – Dobrze się składa. Ten pochodzi z Niemiec.

– Jak oni wszyscy – odpowiedział chłopiec. – Na przykład ojciec Jasia i Małgosi. Był niemieckim drwalem… dlatego wiedział, w której części lasu ich zostawić.

– Aha – skwitował farmer. – Naprawdę?

– Tak. Prawda, mamo?

Annabel zmarszczyła czoło. Może Reggie miał rację i Daniel był już trochę za duży na bajki.

Słońce w końcu zatriumfowało nad gęstymi chmurami i oświetliło ciepłym blaskiem martwe jabłonie. Przyjemnie się szło pod ich koronami, wśród padających na ramiona cętek popołudniowego światła.

Daniel pobiegł w głąb sadu, gdzie jak widziała, przesuwał dłońmi po pniach drzew, które mijał. Chyba mamrotał coś do siebie, ale była zbyt daleko, żeby słyszeć jego słowa.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Wykaz tytułów wszystkich cytowanych baśni wraz z nazwiskami tłumaczy zamieszczono w nocie na końcu książki. [wróć]