Tytuł oryginału

AMY SNOW

Redakcja

Beata Kołodziejska

Projekt okładki

Magdalena Zawadzka/Aureusart

Zdjęcie na okładce

© CollaborationJS /Arcangel

Korekta

Beata Wójcik

Redaktor prowadzący

Anna Brzezińska

Copyright © 2015 Tracy Rees. All rights reserved.

First published in Great Britain in 2015 by Quercus Publishing Ltd

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2016

Copyright © for the Polish translation by Tomasz Wyżyński, 2016

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-266-3

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Moim rodzicom, z wyrazami miłości

Prolog

Prolog

Styczeń 1831

Aurelia Vennaway wstrzymała oddech, wyszła na palcach z dusznego salonu i przekradła się korytarzem. Przez ostatnią godzinę matka i ciotki nie zwracały na nią uwagi, co nie znaczyło, że pozwolą jej wyjść z domu. Matka sądziła, że zimno zmusi Aurelię do pozostania w środku i że córka przynajmniej raz będzie siedzieć cicho w kącie jak grzeczna dziewczynka.

Aurelia wcisnęła futrzaną czapkę na elegancko ufryzowane loki i włożyła solidne zimowe buty. Szybko narzuciła na ramiona błękitną pelerynę – gdyby mogła, równie szybko zmieniłaby swoje przeznaczenie – po czym otworzyła drzwi.

Był pogodny, mroźny, piękny dzień, który wyglądał niczym przedsionek raju. Śnieg przestał padać, lecz ziemię pokrywała gruba warstwa roziskrzonego białego puchu. Świeciło oślepiające słońce, a niebo miało głęboką lazurową barwę. W takim dniu wszystko wydaje się możliwe.

Aurelia uklękła, pochyliła głowę i przyjrzała się swojej absurdalnie szerokiej krynolinie. Uniosła fałdy sukni i ruszyła po śniegu niczym sarna wędrująca po lesie, wdychając mroźne zimowe powietrze.

W zeszłym tygodniu nie widziała matki pięć dni. Metaliczny zapach krwi i krzyki dobiegające z sypialni stały się tylko wspomnieniem, a lady Vennaway znów pojawiła się wśród domowników – lecz coraz trudniej było ją zadowolić. Aurelia nie była pewna, czy w ogóle ma ochotę rozmawiać z matką. We dworze czuło się napiętą, nerwową atmosferę.

W lesie za domem panował półmrok. Aurelia mijała ciężkie od śniegu konary cisów i cienkie, przypominające palce gałązki dębów. Muskała je dłońmi, jakby witała starych, dobrych przyjaciół. Spod czapki wysunęły jej się jasne loki i kołysały po obu stronach twarzy. Słychać było tylko skrzeczenie sójek. Usiadła na niskiej gałęzi, by posłuchać ptaków i marzyć o chwili, gdy na zawsze opuści Hatville Court.

Nagle usłyszała dziwny dźwięk i o mało nie wpadła w zaspę. Było to przerywane kwilenie, cichy płacz. Zeskoczyła na ziemię i ruszyła w tamtą stronę. Miała wrażenie, że jakaś istota z innego świata bawi się z nią w chowanego. Znów usłyszała niesamowity śpiew goblina, wyszła spomiędzy drzew i znalazła się na słońcu.

Wreszcie stanęła na szczycie wzgórza. W śnieżnej zaspie leżało coś sinego, lekko się poruszając. Przez chwilę stary las wydawał się zaczarowaną krainą z baśni. Z początku bała się zbliżyć, lecz ciekawość okazała się silniejsza od lęku i Aurelia zrobiła krok do przodu. Było to dziecko, niemowlę. Zdjęła pelerynę i podniosła je ze śniegu. Skórę miało zimną jak lód. Owinęła je i przytuliła.

Pomyślała, że jeśli na skraju pustego lasu leży nagie dziecko, na pewno stało się coś złego.

– Hej! Jest tam kto?! – zawołała, rozglądając się. – Hej! Znalazłam dziecko…!

Odpowiedziała jej cisza i trzepot lśniących jak aksamit skrzydeł wrony wzbijającej się w powietrze. Dziecko było bardzo zimne i prawie nic nie ważyło. Aurelia odwróciła się i pobiegła jak najszybciej w stronę dworu, walcząc z krępującą ruchy krynoliną.

CZĘŚĆ PIERWSZA

Styczeń 1848

Rozdział pierwszy

Wiem, że patrzą, jak odchodzę. Droga prowadząca do Hatville Court jest długa i prosta. Najbliższy zakręt znajduje się w odległości kilku kilometrów i dopiero po jego pokonaniu przestanę być widoczna z górnych pięter majestatycznego dworu. Wiem, co widzą: osobę, która nic nie znaczy. Drobną, upartą dziewczynę, samotną, w czarnym żałobnym stroju. Wokół moich butów szeleści sztywna suknia, ciasno okręcam się peleryną z powodu zimna. Niewielki czarny kapelusik wciśnięty na głowę, wstążki rozwiewane przez wiatr. Samotna dziewczyna wędrująca w styczniowym krajobrazie.

Pola i gościniec pokrywa szron, wioska jest pusta i posępna, moje buty pozostawiają rząd śladów niknących w nieskończoności. Właśnie na to liczą – że zniknę niczym ślad w topniejącym śniegu. Spełnię ich życzenie, jeśli będę mogła. Jedyna osoba, którą kiedykolwiek kochałam, przyczyna mojego pobytu tutaj, leży pod półtorametrową warstwą ziemi w cieniu zielonych cisów w cichym kącie cmentarza. Pogrzeb odbył się dzisiaj.

Powietrze jest tak zimne, że łzawią mi oczy, choć myślałam, że już nigdy w życiu się nie rozpłaczę. Przez ostatnie trzy dni wylałam morze łez i sądziłam, że to koniec. A jednak życie, smutek i zima się nie kończą. Zdrętwiały mi palce u nóg, pokonuję kolejne kilometry, oddalając się od grobu Aurelii i od Hatville Court, jedynej namiastki domu, jaki kiedykolwiek miałam.

Wkrótce się ściemnia. Na szarym niebie pojawia się ostry sierp księżyca i widzę przed sobą zarysy Ladywell, najbliższej wioski. Maszeruję od wielu godzin.

Zatrzymuję się we wsi, bo wiem, że nie mam innego wyjścia, choć mojego bólu nie uśmierzy jedzenie, piwo ani ciepło. Chłód, który czuję w kościach, jest niczym w porównaniu z lodowatym zimnem w sercu, a żadna miła kompania nie zastąpi Aurelii. Ale następna miejscowość leży dziesięć kilometrów stąd i zapada zmrok. Dalszy marsz byłby szaleństwem: samotna młoda kobieta może łatwo paść ofiarą napadu. Chociaż nie mam nadziei, że moje życie znów nabierze sensu, nie chcę go tracić. Aurelia umarła, lecz ja mam jeszcze coś do załatwienia. Muszę wypełniać jej rozkazy równie sumiennie jak wtedy, gdy żyła.

Wchodzę do zajazdu Pod Różą i Koroną. Dzięki drugiej, sekretnej darowiźnie Aurelii mogłabym się zatrzymać w hotelu Pod Królewskim Białym Jeleniem, który ma dobrą opinię. Ale w Ladywell i Enderby plotki szybko się rozchodzą. Gdyby wieść o tym, że mieszkam w hotelu Pod Królewskim Białym Jeleniem, dotarła do Hatville Court, jutro rano przyjechaliby po mnie karetą. Ścigaliby mnie jak ogary piekielne, bo natychmiast by się domyślili, że otrzymałam większy spadek, niż mogłoby się wydawać.

Wystarczy Róża i Korona. Kulturalna młoda dama dbająca o reputację nie powinna przysłuchiwać się rozmowom, ale nie jestem przecież damą. Jasno mi to powiedziano.

Waham się, stojąc w holu. Kim jestem? Szacowną młodą kobietą czy ulicznicą? Nie rozumiem swojej roli w historii Aurelii Vennaway, zwłaszcza teraz, gdy mam doprowadzić ją do końca.

– Czym mogę służyć, panienko? – Zbliża się do mnie uprzejmy gospodarz zajazdu. Zaciera nerwowo dłonie, jakby się obawiał, że sama jego obecność może się wydać obraźliwa. Jak dobrze znam to uczucie…

– Dziękuję panu. Chciałabym wynająć pokój na noc, zjeść lekką kolację i może napić się czegoś rozgrzewającego.

– Naturalnie, panienko, naturalnie… BELLA! – Sympatyczny ton nagle zmienia się w ryk i do holu wbiega młoda pokojówka.

– Bello, rozpal ogień na kominku w Barley Room i zanieś tam torbę panienki! – rozkazuje, znów mówiąc normalnym głosem. – Czy wolno mi zaproponować, by spożyła panienka kolację w salonie? Nie ośmieliłbym się tego sugerować, ale jest tam ciepło, a pokój ogrzeje się dopiero po pewnym czasie. W salonie jest spokojnie, większość ludzi siedzi w domach z powodu mrozu, a panienka, proszę wybaczyć, wygląda na przemarzniętą do szpiku kości, panno… panno…

– Snow.

Spogląda na mnie i zaczyna rozumieć. Bella stoi, trzymając moją torbę. Jej koścista ręka sięga prawie do podłogi. Służąca patrzy na mnie z nieskrywaną ciekawością, aż gospodarz każe jej odejść.

– Za przeproszeniem, panno Snow, jeśli zechce pani zjeść kolację w salonie, osobiście wszystkiego dopilnuję. Zadbam, by pani nie przeszkadzano. Kiedy zje pani posiłek, pokój będzie już gotowy.

Jego troskliwość sprawia, że do oczu znów napływają mi łzy. Powstrzymuję się od płaczu tylko ogromnym wysiłkiem woli.

Jem kolację w salonie i chociaż ledwo kosztuję potraw, ciepło i miłe zapachy sprawiają, że czuję się trochę lepiej. Później szybko podążam do małego, prosto umeblowanego pokoju, który zgodnie z obietnicą jest dość ciepły. Myję się pobieżnie, czując narastające oszołomienie.

W czasie marszu z Hatville Court przyszło mi do głowy, że powinnam spisać relację na temat swoich losów i podróży. Leżę samotnie w ciszy, przytłoczona nieobecnością Aurelii, ale nie mogę się poddać, nie na samym początku. Muszę być silna.

Zaczynam pisać. Tak naprawdę nie pozostało mi nic innego.

Rozdział drugi

Muszę rozpocząć od refleksji na temat łóżek. Bez wątpienia nie jest to odpowiedni temat dla młodej damy, lecz właściwie dlaczego? Łóżko to miejsce, w którym rozgrywa się duża część ludzkiego życia – narodziny, śmierć, namiętności, marzenia – najważniejsze momenty kruchej ludzkiej egzystencji.

W tej opowieści występuje kilka ważnych łóżek, między innymi to, w którym przez trzy lata spała śmiertelnie chora Aurelia. A także śnieżna zaspa, czyli moje pierwsze łóżko – nieskazitelnie białe posłanie maleńkiego noworodka, tak zimne, że przemarzłam do szpiku kości, wierzgając nóżkami. Snow – stąd właśnie wzięło się moje nazwisko, idealny symbol mojego pochodzenia. Lodowata, nieprzyjemna zaspa śniegu określa moją pozycję w społeczeństwie i świecie.

Umarłabym w tym mięciutkim, roziskrzonym łóżeczku – nie powinnam przeżyć, nie zaprzeczajmy faktom – gdyby nie uparta dziewczynka, która rzadko robiła to, co jej kazano. Aurelia Vennaway, jedyna córka sir Charlesa i lady Celestiny Vennawayów, najbardziej szanowanej rodziny w hrabstwie.

Ośmioletnia Aurelia, nad wiek rozwinięta, była oczkiem w głowie i przekleństwem rodziców. Jej pozycja społeczna nie robiła na niej wrażenia: wydawała się nie zważać na naturalne różnice statusu dzielące ludzi. Ja jednak zawsze rozumiałam, że niektóre dzieci są znacznie lepsze od innych.

W dniu, gdy Aurelia mnie znalazła, miała na sobie czerwoną sukienkę, solidne brązowe buty z miedzianymi guzikami, jasnobłękitną pelerynę i futrzaną czapkę w kremowym kolorze. Oczywiście nie mogę tego pamiętać, ale tak mówiła. Aurelia długo i dokładnie relacjonowała koleje mojego dzieciństwa, jakby chciała mi wynagrodzić nieznajomość rodziców bogactwem szczegółów.

Tamtego dnia miała już dość przegrzanego salonu, w którym przebywało zbyt wiele osób. Chociaż ziemię pokrywał wyjątkowo głęboki śnieg (tak ogromnych zasp nie pamiętali najstarsi ludzie), na dworze świeciło słońce i Aurelia pragnęła wyjść z domu. Nie chciała siedzieć w czterech ścianach. Wolała przebywać na otwartej przestrzeni i patrzeć na bezkresne niebo. Cook zawsze twierdziła, że Aurelia miała w sobie coś z dzikiego zwierzęcia.

Pobiegła do lasu, gdzie hałasowały zaniepokojone sójki, i dziwne, że w ogóle mnie usłyszała. Jednak zwróciła uwagę na moje kwilenie i zdołała mnie odnaleźć – leżącą w śniegu pod niezmierzonym niebem – choć zgubiła czapkę, przedzierając się przez zaspy. Zastanawiam się, czy Aurelia, ubrana w błękitną pelerynę, wydała mi się nieziemską istotą, która nagle zmaterializowała się przed moimi oczami. Naturalnie nie pamiętam chwili, gdy ją ujrzałam.

Jak dotąd, widywała tylko pulchne, rumiane dzieci kuzynów i znajomych, a ja byłam chuda i sina. Nie okrywały mnie aksamitne stroje i koronki. Nie miałam na sobie absolutnie nic. Mówiła, że wrzeszczałam jak opętana.

Owinęła mnie w pelerynę i pobiegła do dworu. Nie zważając na zasady dobrych manier i nie zdejmując butów, wpadła do salonu, gdzie wciąż siedziały matka i ciotki, rozmawiając i haftując. Z przerażeniem patrzyły na ślady śniegu pozostawione przez Aurelię na dywanie, ona zaś ostrożnie położyła przed kominkiem trzymane w rękach zawiniątko i rozchyliła fałdy materiału.

Nie potrafiła zrozumieć, dlaczego lady Vennaway powitała moje pojawienie się okrzykiem: „Aurelio!”, jakby córka zrobiła coś naprawdę okropnego. Nie rozumiała, dlaczego rodzice mają jej za złe, że uratowała życie niemowlęciu (było jasne, że przyjmują to z dezaprobatą). Nie potrafiła również pojąć, dlaczego ciotkę Evangeline tak zdenerwowało zgubienie czapki, jakby czapka była cenniejsza od istoty ludzkiej.

Po jakimś czasie matka i ciotki wytłumaczyły Aurelii, że nie wszystkie dzieci są równe, gdyż ich wartość zależy od wielu czynników, zwłaszcza okoliczności przyjścia na świat oraz statusu rodziców. Na świecie istnieje ścisła hierarchia. Ja, będąc istotą pozbawioną wszelkiej wartości, znajduję się na samym dole drabiny społecznej i choć nie okryłam hańbą rodu Vennawayów, nie jestem mile widzianym gościem w domu tak szlachetnej rodziny.

Tuż po moim przybyciu do Hatville Court relegowano mnie do kuchni. Ogień buzujący w kominku w salonie i miękki indyjski dywan nie były przeznaczone dla mnie. Musiało mi wystarczyć ciepło piekarnika i wiadro pospiesznie opróżnione z ziemniaków. Ale Aurelia poszła za mną do kuchni i zajęła się mną wraz z Cook, aż odzyskałam normalny różowy kolor i przeżyłam.

Lady Vennaway była głęboko wstrząśnięta. Nie z powodu okrutnego potraktowania niemowlęcia, bo doskonale zdawała sobie sprawę, że życie jest wyjątkowo niesprawiedliwe (aczkolwiek zasada ta nie dotyczy rodzin arystokratycznych). Chodziło o to, że na terenie posiadłości Vennawayów pojawił się owoc grzesznego związku, po czym znalazł się w jej własnym domu – było to wręcz niesłychane. Przede wszystkim pragnęła się mnie pozbyć, a jej mąż całkowicie się z nią zgadzał. Rozwiązaniem problemu dzieci takich jak ja są sierocińce i domy poprawcze. Jednak ich ukochana, uwielbiana Aurelia nawet nie chciała o tym słyszeć.

Hatville Court można sobie wyobrażać jako pole nowej bitwy pod Agincourt trwającej ponad dwadzieścia pięć lat. Pierwsza armia składała się z lorda i lady Vennawayów, potężnych, szanowanych, bogatych i z definicji nieomylnych. Mieli po swojej stronie historię, władzę i konwenanse. Drugą armią była Aurelia. Jako dziecko, zaledwie córka, nie miała absolutnie żadnych szans na zwycięstwo, jednak nie chciała tego uznać, co dało jej ogromną siłę.

Większość bitew Aurelii to drobne potyczki: wybór sukienek, cenzura lektur, to, czy ma obowiązek towarzyszyć matce podczas porannych wizyt w sąsiedztwie. Czasami wygrywała, częściej przegrywała. Ale obrona niemowlęcia znalezionego w śnieżnej zaspie była jedną ze spraw, w której nie zamierzała ustąpić, niezależnie od konsekwencji. Tym razem odniosła zwycięstwo dzięki czystemu uporowi, okazując żelazną siłę charakteru, która zupełnie nie pasowała do młodej damy. Sądzę, że uciekła się do histerii. Nawet najwybitniejszy generał musi wzmocnić oddziały i okazało się, że Aurelia ma nieoczekiwanych sojuszników.

Przede wszystkim były to liczne siostry lady Vennaway, które odwiedziły tego dnia Hatville Court. Chociaż budziłam w nich grozę, wyrażały współczucie dla biednego maleństwa – i ulgę, że wskutek zrządzenia losu znalazło się w domu rodziny dysponującej tak ogromnym majątkiem, iż nie sprawi nikomu kłopotów. (Nie można wykluczyć, że te filantropijne uwagi wypowiadano częściowo ze złośliwości, by dokuczyć lady Vennaway, najdumniejszej i najpiękniejszej z sióstr).

Drugim sojusznikiem okazał się pastor Chorley, który pojawił się dwie godziny później. Obecność tylu dam nieco go skonfundowała, lecz zapomniał o zmieszaniu, gdy dowiedział się, co się stało. Aurelia wyszła z kuchni, nagle pojawiła się w salonie i poinformowała go o znalezieniu dziecka. Barwny opis biednej, sinej dziewczynki uzupełniła Gwendoline, najmłodsza i najmniej rozważna z ciotek. Dobry duchowny uznał, że Bóg zesłał mnie Vennawayom, by ocalić mi życie. Poza tym uważał, że lady Vennaway powinna spełnić chrześcijański obowiązek, by dać przykład całej wiosce.

Dla Vennawayów najważniejsza była reputacja. Chodziło o dobre imię rodziny. Aurelia zwyciężyła.

Rozdział trzeci

Wyjmuję list z kieszeni czarnej sukni i patrzę na niego w mdłym świetle latarni. Ważę go w dłoniach i przypominam sobie ogłoszenie testamentu Aurelii. Mam wrażenie, że czytałam go wiele lat temu, choć było to zaledwie wczoraj.

Pogrzeb – okropna uroczystość – odbył się rano, po czym wszyscy wróciliśmy do dworu i rozeszliśmy się do swoich pokoi. O czwartej zebraliśmy się w gabinecie: lord i lady Vennawayowie, Maude, cioteczna siostra Aurelii, ja, Cook i pan Clay, nauczyciel wiejskiej szkoły. A także, oczywiście, mecenas Wilberforce Ditherington, adwokat zmarłej.

Wystrój gabinetu pasował do posępnej ceremonii. Dwór, chociaż wspaniały, jest ponury i surowy. Osobę, która odwiedza Hatville po raz pierwszy, ta ogromna, otoczona bujną roślinnością posiadłość mogłaby wprowadzić w błąd. Zielone pola, szumiące zagajniki, sady, wielkie przestrzenie porośnięte trawą, otoczony murem ogród pełen ziół i róż. Wszystko to nie zmieniło się od stu lat. Bądź co bądź, pięknie i bogato wygląda tylko otoczenie dworu.

Fasada może budzić podziw, to prawda. Jednak znalazłszy się w środku, przybysz z trudem powstrzymuje dreszcz lęku. Meble w dwóch skrzydłach są przykryte pokrowcami, bo gmach jest zbyt wielki dla trzech członków rodu. Wielkie sale robią imponujące wrażenie, lecz są staroświeckie i surowe. Stoły nadają się do spożywania posiłków, a fotele do siedzenia, ale wszystko ma odstręczający charakter, bo nikt w Hatville nie dba o komfort ani dekorację.

Po śmierci Aurelii poczułam, że gaśnie we mnie wewnętrzne światło. Amy Snow, która stała wczoraj w rogu ponurego gabinetu, najbardziej pogardzana ze wszystkich zgromadzonych, nie zwracała uwagi na krytyczne spojrzenia. Mecenas Ditherington odczytał ostatnią wolę Aurelii, a ja miałam wrażenie, że jego słowa to kłęby piasku niesione przez wiatr. Ogłosił, że różne stowarzyszenia dobroczynne wspierane przez Aurelię mają otrzymać darowizny w gotówce: Towarzystwo Edukacji Klas Niższych, Ruch na rzecz Przeciwdziałania Cholerze w hrabstwie Surrey, Stowarzyszenie Pomocy Bezdomnym i tak dalej. Rodzice Aurelii spoglądali przez okno, bez entuzjazmu słuchając pośmiertnych dyspozycji córki. Później, kiedy mecenas Ditherington przeszedł do bardziej osobistych zapisów, Vennawayowie skupili uwagę na jego słowach.

Pan Clay zadrżał, gdy usłyszał wysokość kwoty przekazanej szkole. Oznaczała ona remont, wyposażenie, rozbudowę, spełnienie wieloletnich marzeń.

Kuzynka Maude była uszczęśliwiona, gdy otrzymała eleganckie suknie, kapelusze i płaszcze Aurelii, która nawet w okresie choroby pasjonowała się najnowszą modą i regularnie zamawiała w Londynie suknie szyte na miarę. Zawsze była dość próżna i miała ku temu powody.

Cook rozpłakała się na wieść, że Aurelia zapisała jej kilka sztuk biżuterii, w tym złoty medalion w kształcie serca wysadzany rubinami. Lord i lady Vennawayowie zrobili zbolałe miny, ale to nie Cook stanowiła największe zagrożenie. Od dawna pracowała w Hatville, więc było do przewidzenia, że Aurelia darzy ją sympatią. I, jak to Aurelia, okazała typową dla siebie przesadną hojność.

To ja byłam naprawdę niebezpieczna, ponieważ łączyła nas przyjaźń. Mimo mojego haniebnego pochodzenia, często podkreślanego przez Vennawayów, traktowała mnie najpierw jako pokojówkę, później towarzyszkę, a w końcu pielęgniarkę. Lord i lady Vennawayowie usiłowali skłonić mnie do wyprowadzki, okrutnie szykanując, lecz Aurelia nie chciała się ze mną rozstać, ja zaś jestem osobą bardzo odporną.

Kiedy padło moje nazwisko, wszyscy zesztywnieli. Nastroszeni rodzice Aurelii czekali, aż mecenas Ditherington odczyta listę ekstrawaganckich podarunków przekazanych mi pośmiertnie przez ich córkę. W rzeczywistości zapis okazał się zaskakująco skromny:

Amy Snow, prawdziwej przyjaciółce i oddanej towarzyszce w ciągu długich lat choroby, pozostawiam kwotę dziesięciu funtów. Wiem, że wykorzysta je w mądry sposób, by rozpocząć nowe życie, gdy uzna to za stosowne. Poza tym mój złoty pierścionek z granatami – proszę, by nosiła go przez pamięć o mnie. A także szkicownik zawierający obrazy minionej jesieni, rozjaśnionej przez naszą przyjaźń, która płonęła niczym jasny ogień, rozpraszając chłód zbliżającego się rozstania.

Zdawałam sobie sprawę, że wokół rozlegają się westchnienia ulgi. Przykra scena wyglądałaby niestosownie tuż po pogrzebie Aurelii. Ofiarowany mi pierścionek nie był tak cenny jak medalion Cook – miał głównie wartość sentymentalną. Pieniądze sprawiły, że państwo Vennawayowie nie musieli natychmiast decydować, co ze mną zrobić. Wiedziałam, że nie dadzą mi ani pensa. Szkicownik, choć bardzo osobisty, miał dla mnie znacznie większą wartość niż dla nich. Mogli się z nim rozstać. Ach, jak dobrze Aurelia znała nas wszystkich…

Dziesięć funtów. Wczoraj po południu mecenas Ditherington z powagą odliczył tę kwotę, po czym przekazał mi ją wraz z pierścionkiem i szkicownikiem. Pierścionek włożyłam na palec, a szkicownik schowałam do torby, wiedząc, że następnego dnia będę musiała opuścić Hatville Court. Odeszłabym zaraz po śmierci Aurelii, gdyby nie to, że wszyscy w okolicy znali jej uczucia do mnie. Gdybym nie przyszła na pogrzeb, pojawiłyby się plotki, które nie spodobałyby się Vennawayom. Poza tym musiałam być obecna w czasie ogłoszenia testamentu, a potem nie wypadało mnie wyrzucić późnym popołudniem. W ten sposób różne przypadkowe wydarzenia wpłynęły na to, co stało się nazajutrz rano. Dziś rano!

Spałam źle i ciągle się budziłam, dręczona samotnością i bojąc się przyszłości, której nie potrafiłam sobie wyobrazić. Ale ufałam Aurelii. Skoro napisała, że mogę zacząć nowe życie z dziesięcioma funtami, powinnam to zrobić. Cały ranek odczuwałam dziwną mieszaninę zaufania i lęku. Wreszcie zwlokłam się z łóżka, stanęłam w półmroku przy oknie i patrzyłam na horyzont w nadziei, że odnajdę źródło inspiracji.

I tak się stało, choć w nieprzewidziany sposób. Zauważyłam pana Claya spacerującego w ogrodzie od strony kuchni.

Byłam zdumiona. Wczoraj wieczorem, po odczytaniu testamentu, poszedł do domu. Dlaczego wrócił tak szybko i krążył wśród grządek warzyw? Z pewnością jako skromny nauczyciel pochodzący z prostej rodziny nie może utrzymywać stosunków towarzyskich z Vennawayami?

Nagle zauważył mnie i uniósł rękę, a jego wargi rozchyliły się, jakby westchnął: „Ach!”, choć oczywiście nie mogłam niczego usłyszeć. Kilkakrotnie skinął dłonią w moją stronę, zapraszając mnie do siebie. Zachowywał się tajemniczo, a jednocześnie z wielką uprzejmością. Nie zdawałam sobie dotąd sprawy, że można się tak umiejętnie porozumiewać na migi. Ubrałam się pośpiesznie, spięłam włosy i pobiegłam cichymi korytarzami do otoczonego murem ogrodu na tyłach dworu.

– Moglibyśmy porozmawiać na osobności? Z dala od dworu? – spytał cichym, napiętym głosem. Wyraźnie chodziło o coś tak ważnego, że nie chciał tracić czasu na uprzejmości.

Wyszłam z nim za bramę i poprowadziłam go drogą, aż dotarliśmy do niewielkiego zagajnika. Otoczeni drzewami i styczniową mgłą, mogliśmy rozmawiać swobodnie. Wiatr szeptał własne sekrety w niezrozumiałym języku. Drzewa stały w tajemniczej ciszy, nieme i czarne jak prawda o śmierci Aurelii.

Rozejrzał się, by się upewnić, że jesteśmy sami, a następnie zdjął kapelusz.

– Proszę mi wybaczyć, panno Snow, że zawracam pani głowę w takim trudnym momencie. Widzi pani, kazano mi się z panią spotkać.

– Kazano? Kto panu kazał, panie Clay?

– Panna Vennaway – odpowiedział. Wydawał się zdziwiony własnymi słowami.

Zamarło mi serce. Jak to możliwe?

Wsunął dłoń pod płaszcz i wyjął paczkę, po czym zawahał się lekko.

– Kiedy wczoraj wieczorem wróciłem do domu, czułem się… czułem się bardzo szczęśliwy z powodu hojnego zapisu panny Aurelii. Usiadłem w swoim gabinecie i napisałem długi list do panny Page o wspaniałomyślności panny Vennaway. Panna Page i ja jesteśmy zaręczeni, rozumie pani.

– Wiem, panie Clay, wiem.

– A później zjadłem zrazy.

– Zrazy, panie Clay?

– Tak, zrazy. Uduszone z ziołami i cebulą, pyszne. Okazało się, że uśmiech fortuny wzmaga apetyt. Po pewnym czasie wróciłem do gabinetu, by otworzyć paczkę przekazaną przez mecenasa Ditheringtona. Była dość duża, jak pani pamięta, i spodziewałem się, że zawiera wiele dokumentów prawniczych.

Nie pamiętałam paczki, bo w czasie odczytywania testamentu byłam wytrącona z równowagi. Ale gdyby miała to być ostatnia wiadomość od Aurelii, dałabym sobie rękę uciąć, by ją dostać.

– W rzeczywistości otrzymałem tylko dwa dokumenty. Czek bankierski na kwotę wymienioną w testamencie oraz list z życzeniami powodzenia w pracy szkolnej i szczęścia w małżeństwie. List zawierał również prośbę. Mam to pani przekazać. – W końcu wręczył mi paczkę.

Na opakowaniu znajdowało się moje nazwisko napisane charakterem pisma Aurelii jej ulubionym fioletowym tuszem. Prawie nie wierzyłam własnym oczom. Popatrzyłam na szczerą twarz pana Claya.

– Panna Vennaway poprosiła mnie, bym dostarczył to pani osobiście przed pani wyjazdem z Hatville Court w taki sposób, by nikt się o tym nie dowiedział. Nie mogłem jej zawieść.

– Pomyślała o wszystkim – rzekłam cicho.

– Dużo pani dla niej znaczyła. Życzę pani szczęścia, panno Snow. Mam nadzieję, że będzie mnie pani zawsze uważać za przyjaciela.

Skłonił się, a ja dygnęłam, po czym się pożegnaliśmy. Wyraził nadzieję, że dopisze mi szczęście, ja zaś życzyłam mu powodzenia w pracy w szkole. Poważnie podejrzewałam, że nigdy więcej nie zobaczę dobrego pana Claya.

Nie zamierzałam dłużej zostawać w Hatville. Byłam ubrana i do połowy spakowana. Gdybym mogła odejść przed obudzeniem się Vennawayów, oszczędziłoby to nam wszystkim ostatniej niemiłej rozmowy. Ale łaknęłam choć słowa wyjaśnienia. Pospiesznie otworzyłam paczkę i wyjęłam kopertę. Zawierała plik banknotów, których nie policzyłam, a także list, który natychmiast przeczytałam. Nie ośmieliłam się zrobić tego w domu, gdyż nie mogłam się zamknąć w swoim pokoju i w każdej chwili ktoś mógł do niego wejść. Dlatego zostałam w ogrodzie. Przeczytałam list w słabym świetle poranka, drżąc z zimna, prawie nie wierząc własnym oczom.

Później pośpieszyłam do dworu. Skończyłam się pakować, zamknęłam torbę podróżną z kolorowego materiału i uczesałam ciemne włosy, przygotowując się do drogi.

Nagle serce podeszło mi do gardła, ponieważ drzwi sypialni otworzyły się gwałtownie i zobaczyłam lorda Vennawaya. Ruszył w moją stronę z twarzą poszarzałą z wściekłości. Jego wąsy drżały.

– Nie powinnaś tu być, nigdy! – rzucił. Przesunął dłonią po włosach, włożył rękę do kieszeni, wyjął ją i zacisnął w pięść. – Nigdy nie powinnaś z nami mieszkać! Kim ty właściwie jesteś?! Wykorzystałaś dobre serce i niewinność mojej córki! Wkradłaś się w jej łaski! Zamieszkałaś w domu, gdzie nikt cię nie chciał! Znajda! Bękart! Włóczęga! To ty powinnaś umrzeć, nie Aurelia! Kochaliśmy ją, ale zwiędła jak róża! Zatruwałaś jej umysł! Nie nadawałaś się na jej towarzystwo. Mogłaby żyć, gdybyś jej pozwoliła, ale nie pozwoliłaś! Nie pozwoliłaś…!

Nigdy nie słyszałam, żeby mówił w taki sposób. W ogóle rzadko go słyszałam, bo zwykle staraliśmy się siebie unikać. Jego żona często mnie dręczyła, powtarzając niezliczoną ilość razy, że Aurelia miała przed sobą wielką przyszłość, że powinnam umrzeć w śniegu. Lord Vennaway zwykle zachowywał się zupełnie inaczej: milczał, spoglądając na mnie z dezaprobatą, ponury jak chmura gradowa. Człowiek, którego ujrzałam nagle w swoim pokoju, był wściekły, zrozpaczony, mówił od rzeczy.

– Co tam masz?! – spytał ostro, po czym przepchnął się koło mnie i chwycił torbę.

Przerażona wzięłam głęboki oddech. Moja cenna paczka! Nie mogę jej stracić, nim zdążyłam przejrzeć jej zawartość. Nie mogę zawieść Aurelii na samym początku!

Przynajmniej koperta była bezpieczna, bo wsunęłam ją do kieszeni spódnicy. Instynktownie dotknęłam jej dłonią i usłyszałam szelest papieru. Lord Vennaway wpatrywał się we mnie i przez okropną chwilę myślałam, że chwyci mnie za rękę, znajdzie list i pieniądze. Ale zamiast tego zaczął przeszukiwać torbę. Było to wyjątkowo upokarzające. Ubrania, książki, bielizna (zacisnęłam oczy ze wstydu), stare listy – wyrzucał wszystko po kolei na łóżko i podłogę. Wreszcie znalazł paczkę.

– Co to takiego?! – rzucił ostro, widząc na opakowaniu pismo Aurelii. Dyszał ciężko z wściekłości.

Musiałam odpowiedzieć.

– Prezent urodzinowy. Od Aurelii.

– Prezent urodzinowy?! Przecież ty nie masz urodzin! Nie warto ich obchodzić. – Spojrzał mi w oczy.

Nie dałam się zbić z tropu. Słyszałam gorsze rzeczy.

– Obchodziłyśmy moje urodziny. W styczniu. W dniu, gdy mnie znaleziono. Było to kilka dni przed jej… jej… – Oczy wypełniły mi się łzami. Nie mogłam powiedzieć, że umarła, na litość boską! – Zachowałam go, by mieć po niej jakąś… jakąś… – ciągnęłam z trudem.

Z przerażeniem patrzyłam, jak obraca w dłoniach paczkę. Wyglądało, jakby miał zamiar ją otworzyć.

– Nie! – Nie mogłam się powstrzymać. Wyciągnęłam rękę, on zaś mocno mnie odepchnął.

Rozerwał papier. Obserwowałam go, nieszczęśliwa i bezradna. Z wnętrza wypadła cienka zielona tkanina, mięciutka i kobieca, może pokryta haftem, nie zdołałam tego zauważyć wskutek szoku. Odłożył ją. Opakowanie wylądowało na łóżku, a zielony muślin ześlizgnął się na podłogę.

– Wyjdź! – syknął. – Opuść ten dom i nigdy nie wracaj! Zbyt długo tolerowaliśmy twoją obecność. Teraz Aurelia nie żyje, po jej śmierci nikt cię tu nie potrzebuje. Pamiętaj, że jeśli znowu pojawisz się w Hatville Court, wezwiemy konstabla, który usunie cię na zawsze!

Zebrałam swoje rzeczy, dygocąc. Tym razem nie pakowałam się starannie. Po prostu wepchnęłam wszystko do torby, poczynając od zielonej tkaniny i podartego papieru. Lord Vennaway bacznie mnie obserwował, gdy nerwowo zbierałam rzeczy, upuszczając je na ziemię. Myślałam tylko o tym, by uciec i ukryć podarunek Aurelii. Spakowałam się tak pośpiesznie, że torba ledwo się zamknęła, i wystawała z niej moja stara szara sukienka.

Nie było pożegnań. Nawet Cook nie przyszła, by powiedzieć mi do widzenia. Przypuszczam, że jej zabroniono. Drzwi zatrzasnęły się za mną. Szłam długą, prostą drogą z włosami wciąż naelektryzowanymi od czesania. Ale nikt nie odkrył pieniędzy ani listu, ciągle miałam paczkę. Tylko to się liczyło.

Rozdział czwarty

Barley Room w hotelu Pod Różą i Koroną jest cztery razy mniejszy od mojego pokoju w Hatville i znajduje się w nim dwa razy więcej mebli. Pachnie politurą i sadzą. Wydaje się smutny i obcy, ale mam całkowity spokój i mogę dokładnie obejrzeć podarunek Aurelii.

Zielona tkanina to muślin haftowany w maleńkie niezapominajki – po łacinie Mysotis. Lekka mantylka noszona latem przez eleganckie damy, osłaniająca ramiona o barwie kości słoniowej. Kiedy dotykam nosem tkaniny, mam wrażenie, że czuję woń jaśminu i światła księżyca. To nie pora na takie ładne rzeczy i nie jestem dziewczyną, która mogłaby je nosić.

Liczę pieniądze. Okazuje się, że to sto funtów. Spoglądam na nie ze zdumieniem, po czym z braku lepszego miejsca chowam w kuferku na przybory toaletowe. Nie jestem jeszcze na tyle bezpieczna, by je mieć.

Ponownie czytam list przy lampie, wiele godzin po pierwszej lekturze w szarym świetle wczesnego poranku. Teraz na stronicę pada głęboki, złocisty blask.

Moja Najdroższa Amy!

Jeśli czytasz ten list, oznacza to, że pan Clay spełnił moją prośbę, jak się spodziewałam. Jestem już martwa. Wiedziałam, że to się stanie. Moja droga, wiem, że na pewno odczuwasz teraz wielki ból. Miałyśmy szczęście, że mogłyśmy być tak długo razem, prawda? Rzadko zdarza się taka głęboka sympatia i przyjaźń, jakie nas łączyły. Urodziłam się jedynaczką, lecz mimo to mam siostrę.

Dość tego roztkliwiania się nad sobą, bo dobrze znasz moje uczucia i muszę Ci powiedzieć wiele rzeczy. Byłyśmy sobie bardzo bliskie, najdroższa, ale nie zdradziłam Ci wszystkich swoich sekretów. Nie z powodu braku zaufania, powinnaś o tym wiedzieć. Zrozumiesz wszystko, kiedy je poznasz, bo zawsze chciałam Cię w nie wtajemniczyć. Ale nie są to sekrety, które mogę po prostu opisać w liście – a przynajmniej nie w tym. Bardzo chciałabym powiedzieć Ci wszystko osobiście. Siedziałybyśmy razem przy kominku z nachylonymi ku sobie głowami, jak to często się zdarzało. Przygotuj się, kochana Amy, bo dowiesz się wielu rzeczy, o których nie masz pojęcia.

Pamiętasz, moja droga, że gdy byłyśmy małe, lubiłam wymyślać dla Ciebie zagadki polegające na poszukiwaniu ukrytych niespodzianek! Szłaś spać, a ja przygotowywałam wskazówki i kryjówki, a potem cieszyłam się, patrząc, jak biegasz po okolicy i szukasz skarbów! (Zwykle była to zaledwie stara lalka albo koronkowa chusteczka do nosa, lecz obie wiemy dlaczego, prawda? Raz trochę czekoladek przywiezionych przeze mnie z Londynu – przynajmniej mogłaś je zjeść, nim Ci je zabrano! Och, bardzo dobrze, ja też je jadłam).

Pewnie się zastanawiasz, jaki związek z teraźniejszością mają te dawne wspomnienia. Są początkiem ostatniej zabawy w poszukiwanie skarbu, jaką dla Ciebie przygotowałam. Traktuj moje listy (otrzymasz ich kilka) jako wskazówki – każda będzie prowadziła do następnej. Zaplanowałam, by moja historia odsłaniała się stopniowo, każdy list będzie Cię prowadzić coraz dalej od Hatville, coraz dalej od upokorzeń, które spotykały Cię w tym domu, i będziesz coraz bezpieczniejsza, coraz silniejsza, coraz bardziej wolna. Po czwartym lub piątym liście staniesz się jedyną osobą mogącą podążać wytyczoną ścieżką. Nikt nie zna mnie tak dobrze jak Ty, moja droga.

A zatem wybacz, że niczego Ci jeszcze nie wyjaśniam. Wybacz, jeśli ton listu jest niewłaściwy. Może nie są to najlepsze słowa, jakie można wysłać komuś zza grobu. Ale postaraj się zrozumieć, że gdy piszę te słowa, jestem ciągle tutaj i siedzę przy biurku w swoim pokoju, który tak dobrze znasz. Pięć minut temu życzyłam Ci dobrej nocy i jutro zobaczę Twój słodki uśmiech. Po śniadaniu planujemy posiedzieć w ogrodzie różanym. Trudno pisać jako martwa kobieta, gdy życie jest ciągle tak przyjemne.

Mimo to zbliża się moja śmierć. Kiedy nadejdzie, nie będziesz miała przyjaciół, bo obie wiemy, jak nieprzyjemnie – nie, okrutnie – traktują Cię moi rodzice. Nasza przyjaźń jest cenna i mam nadzieję, że nigdy nie będziesz jej żałować, choć uczyniła Cię więźniem przywiązanym do tego domu i zależnym ode mnie. Teraz możesz szybować swobodnie, ptaszku! A ja Ci pomogę, bo Ty mi pomogłaś bardziej, niż zdajesz sobie z tego sprawę.

Czujesz żal, jesteś sama. Ale nie zabraknie Ci pieniędzy. Przekazuję Ci pewną kwotę. Otrzymasz więcej, lecz to na razie wystarczy. Dziesięć funtów! Jakbym mogła Ci zapisać taką drobną sumkę! Jestem wściekła, że mogli w ogóle w to uwierzyć, ale to bardzo wygodne. Zielona mantylka to prezent. Będzie Ci w niej do twarzy, Amy, choć wątpię, czy mi uwierzysz.

Pierwsza wskazówka w czasie poszukiwania skarbu? Jedź do Londynu, moja droga. To pierwszy cel Twojej podróży. Masz pieniądze, możesz podróżować w komfortowych warunkach, ciesz się tym, jeśli potrafisz. Zobacz Anglię, która całkowicie różni się od Enderby! Kiedy dotrzesz do Londynu, odszukaj księgarnię Entwhistle’a. Idź do działu historii naturalnej. (Dama przeglądająca dzieła pana Beckwitha… Och, cóż za skandal! Oby tylko Twój delikatny umysł nie eksplodował, moja droga!). Przypomnij sobie książkę, o której długo dyskutowałyśmy w letni wieczór po kolacji z panem Howdenem. Zastanów się nad zmiennymi i znajdź list ode mnie. Jak tego dokonałam? Ach, jestem czarodziejką, ptaszku…

Na koniec, droga Amy, weź się w garść. Nie spodziewam się, że w jeden dzień odzyskasz równowagę po mojej śmierci, że mnie zapomnisz albo kimś zastąpisz (jestem jedyna w swoim rodzaju, prawda?). Spodziewam się, że będziesz żyć, dobrze żyć. Twoje dotychczasowe życie, mimo naszej przyjaźni, nie było tym, czym może i powinno być.

Podążaj za moimi wskazówkami, proszę Cię. Nie tylko dlatego, że zaprowadzą Cię dalej, niż możesz sobie wyobrazić, ale dlatego, że mam niezałatwione sprawy, które jedynie Ty możesz doprowadzić do końca. Nasze gry i przygody jeszcze się nie skończyły. Ha! Potrzeba czegoś więcej niż śmierć, by mnie uciszyć!

Z serdecznymi wyrazami miłości

Aurelia

Rozdział piąty

Nic nie mogło pokonać Aurelii. Nawet kiedy jak żelazna pięść spadła na nią diagnoza i wszystkie nadzieje Hatville Court legły w gruzach, po prostu się roześmiała. Roześmiała, naprawdę! A moje życie na zawsze się zmieniło.

Do tamtej pory prowadziłam dziwną egzystencję, jakby zszytą ze skrawków różnych tkanin, co nie może dziwić, biorąc pod uwagę, jak wszystko się zaczęło. Śnieżną zaspę zastąpiło wiadro po ziemniakach, a później kołyska, gdy lady Vennaway ustąpiła przed wszystkowidzącym okiem opinii publicznej i orzekła, że mogę zostać. Postawiła warunek, że nigdy mnie nie zobaczy, że nie będzie kłopotana jakimikolwiek kwestiami związanymi z moim wychowaniem i że zostanę zatrudniona jako służąca, gdy będę na tyle duża, by do czegoś się przydać.

Kołyskę podarował Marcus, zarządca posiadłości. Żona urodziła mu siedmioro dzieci, które przychodziły na świat jedno po drugim, aż wreszcie poinformowała męża, że jeśli kiedykolwiek znów spróbuje się do niej zbliżyć, zostanie trwale okaleczony i będzie musiał szukać nowej pracy. Kołyskę umieszczono w rogu kuchni i stała tam do dnia, gdy skończyłam rok.

Przede wszystkim zajmowała się mną Cook. Miała dobre serce, była pracowita i prawie zawsze znajdowała się na miejscu. Brakowało jej jednak czasu i w razie potrzeby przekazywała swoje obowiązki jednej ze służących (które nieustannie się zmieniały, ponieważ praca u lady Vennaway była prawdziwym horrorem) albo Robinowi, pomocnikowi ogrodnika, wówczas zaledwie ośmioletniemu, lecz mającemu kilka młodszych sióstr. Był dobrym chłopcem, rozsądnym jak na swój wiek, i działał na wszystkich kojąco.

W pierwszych miesiącach karmiła mnie mamka o imieniu Lucy, a jeśli Cook miała pełne ręce roboty, przewijał mnie każdy, kto akurat znajdował się w kuchni. Wstępowanie na przekąskę było zatem ryzykowne.

W końcu urosłam na tyle, że nie mogłam już spędzać całego czasu w kuchni. Raczkowałam i stałam się zagrożeniem w krainie tasaków, ognia, szklanych słoi i gąsiorów. Opiekę nade mną przejęły osoby mieszkające w różnych miejscach posiadłości.

Kiedy ziemia była mokra, Robin umieszczał mnie w taczce i zawoził do ogrodu, gdzie pielęgnował lawendę, zbierał jabłka lub naprawiał mury.

Cook prosiła o pomoc również Benjamina, najmłodszego ze stajennych. Nie mógł powozić sławnymi końmi lorda Vennawaya, toteż zajmował się pracami porządkowymi – wynosił gnój, czyścił uprząż, naprawiał worki na obrok. Mogłam przebywać cały dzień w jednym miejscu, pilnowana przez zaufaną osobę, poza zasięgiem wzroku lady Vennaway, co było kwestią o kluczowym znaczeniu. Podobno leżałam godzinami w stogu siana i wydawałam się uszczęśliwiona.

W razie potrzeby zajmował się mną nawet Jesketh, siwowłosy i majestatyczny ochmistrz Hatville Court. Kiedy się sprzeciwiał, Cook groziła, że przestanie mu dawać placek z wiśniami. I w ten sposób mieszkańcy dworu utrzymali mnie przy życiu.

Oczywiście była też Aurelia. To ona nadała mi nazwisko Snow – z oczywistych powodów – oraz imię Amy, swojej ulubionej lalki. Był to wielki komplement, bo tamta Amy pochodziła z Paryża i nosiła błękitną, jedwabną suknię wieczorową. Miała niebieskie oczy, czarne włosy i była najładniejszą rzeczą, jaką Aurelia kiedykolwiek widziała. Trudno było dorównać temu ideałowi piękna i moim zdaniem nie mogłoby tego dokonać żadne normalne dziecko.

Moje najwcześniejsze wspomnienie to Aurelia. Chyba miałam wtedy dwa lata, więc ona miała dziesięć. Chodziłam po stajni, gdy nagle wpadła do środka, furkocąc suknią. Zamierzała pojeździć na kucyku. Nie przypominam sobie maści ani imienia kucyka (choć później powiedziano mi, że nazywał się Szczęściarz i był jabłkowity). Nie pamiętam też koloru stroju do konnej jazdy noszonego przez Aurelię (legenda głosi, że był ciemnozielony, z czerwonymi lamówkami), jednak wrył mi się w pamięć zarys jej sylwetki, kiedy wbiegła do stajni. Pamiętam stukot jej butów na wybrukowanej posadzce, wirującą słomę, chwilę, gdy wskoczyła na siodło. Później skierowała Szczęściarza w stronę bramy i wyjechała na słońce.

Urosłam i przestałam być wychudzonym, bladym niemowlęciem, a stałam się wychudzoną, bladą dziewczynką, małą i dziwną, jak mi opowiadano. Miałam bujne czarne włosy i żółtobrązowe oczy, zbyt duże jak na wąską twarz. Kiedy byłam „na tyle duża, by do czegoś się przydać”, jak to określiła lady Vennaway, natychmiast kazano mi pomagać wszystkim domownikom.

Robin nauczył mnie odróżniać chwasty od pożytecznych roślin, a gdy tylko mogłam stać prosto, nauczono mnie czyścić konie zgrzebłem. Cook pokazała mi, jak przebierać jabłka, ziemniaki i inne warzywa, odrzucając zgniłki.

Najczęściej widywałam nogi: nogi stołów (i znajdujące się królestwo między nimi okruchów i cebul), nogi ciężko pracujących parobków w brązowych spodniach, nogi kamerdynerów w czarnych spodniach, nogi koni, nogi krzeseł i nogi ukryte w sukniach, nieustannie biegające po domu.

Słabo pamiętam ten okres, lecz moje wspomnienia są dość przyjemne. Pamięć składa się z pojedynczych obrazów, zapachów, dźwięków, kolorów. Kuchnia kojarzy mi się z cebulami i melasą, brzękiem naczyń i krzykami, czarnym piecem i czerwonym ogniem. Ogrody to ziemia i jabłka, ciche, miarowe dźwięki łopaty wbijanej w ziemię, tęcze i krople deszczu. Stajnie to siano i konie, rżenie, pierdzenie, złoto, brąz, kurz i blask.

Odkąd pamiętam, Aurelia pojawiała się prawie codziennie i bawiła się ze mną lub zabierała mnie na spacery. Chociaż i tak spędzałam dużo czasu w ogrodzie, wydawały się one zupełnie inne, gdy trzymała moją brudną rękę dłonią odzianą w rękawiczkę i wskazywała ulubione kwiaty oraz ptaki. Wiedziała o roślinach i zwierzętach równie wiele jak Robin, lecz był to inny rodzaj wiedzy. Znała łacińskie nazwy roślin i orientowała się, skąd pochodzą, a Robin potrafił je pielęgnować, by ładnie rosły.

Ubóstwiałam ją. Była piękna, dobra, olśniewająca i traktowała mnie jak swoją pupilkę.

Najbardziej lubiłam chwile, gdy czytała mi przed snem. W tym czasie moje łóżko znajdowało się w pomieszczeniu, w którym zmywano naczynia. Nikt inny tam nie spał. Służący mieszkali wysoko na poddaszu. Ale uznano, że jestem za mała, aby bez przerwy wdrapywać się po schodach, a dzień roboczy trwał tak długo, że codziennie spędzałam sama tylko kilka godzin. Czasami przed zaśnięciem przychodziła do mnie Aurelia, przysuwała krzesło i pochylała się nade mną. Leżałam z głową opartą na jej ramieniu i słuchałam jej głosu – melodyjnego, wesołego i innego niż wszystkie inne znane mi głosy. Te chwile wydawały się czarodziejskie i błogosławione, niezależnie od tego, czy za oknem padał deszcz, czy kończył się piękny letni dzień pełen bzyczenia pszczół i śpiewu ptaków, a niebo przybierało barwę kwiatów bzu.

Rozdział szósty

Źle śpię w czasie pierwszej nocy spędzonej poza Hatville Court, w wąskim łóżku w hotelu Pod Różą i Koroną. Wcale mnie to nie dziwi. Po śmierci Aurelii moje serce zachowuje się jak dzikie zwierzę. Śpi czujnie i mam wrażenie, że nigdy nie przestanie być ostrożne. Budzę się wczesnym rankiem.

Zaczynam rozumieć wiele rzeczy, a myśli tłoczą się w mojej głowie jak goście na balu, tak szybkie i zaskakujące, że wstrzymuję dech w piersiach. Emocje, niczym przyzwoitka, towarzyszą myślom. Nie ma już Aurelii – żal przypominający straszliwie ciasny gorset. Nie ma Hatville Court – mieszanina strachu i ulgi. Zdaje się, że powinnam dziś pojechać do Londynu! Gwałtowny niepokój. I list. Listy! Szalona nadzieja i radość. Nadejdzie więcej listów od Aurelii, które pomogą mi przetrwać mroczne dni.

Myję się i ubieram. Nie mam apetytu, ale po raz pierwszy od wielu dni pamiętam, że muszę o siebie dbać, więc jem śniadanie. Mam sprawy do załatwienia, sprawy Aurelii. Jakże była inteligentna! Wiedziała, że jedyna rzecz, która zmusi mnie do działania, to przywiązanie do niej. Może nie żyć od tysiąca lat, lecz ja ciągle będę chciała sprawiać jej przyjemność.

Jeszcze raz czytam list, a potem znów chowam go głęboko w kieszeni spódnicy. Będę go zawsze nosić przy sobie.

Z ulgą zauważam, że gospodarz jest w holu. Nie chcę go wzywać. Byłoby to dla mnie trudne, nawet gdyby nie targały mną silne emocje, które mogą sprawić, że lada moment zemdleję. Chyba jestem z natury samotnikiem. Spędziłam całe życie w Hatville Court i rzadko opuszczałam posiadłość. Aurelia miała rację: rzeczywiście było to więzienie. Ale nigdy tak o tym nie myślałam, nie wtedy, kiedy żyła. Przypominałyśmy dwa ptaki mieszkające razem w złotej klatce.

Teraz zmusza mnie do zobaczenia świata, lecz w tej chwili nie mam ochoty jej za to dziękować. Nie spodziewam się miłego powitania poza Hatville. Jestem przyzwyczajona, że ludzie traktują mnie jak intruza, a jednak wiem, że aby spełnić życzenia Aurelii, muszę uzyskać pomoc i informacje od innych, choć, dzięki Bogu, nie pieniądze. Dlatego jestem bardzo zadowolona, gdy pan Carlton pyta, czy może mi w czymś pomóc.

– Dziękuję, panie Carlton, to bardzo miło z pana strony. Wie pan może, o której dziś odjeżdżają pociągi? Poszłabym na dworzec, a potem… Zastanawiałam się… – Brakuje mi słów. Nigdy wcześniej nie podróżowałam żadnym środkiem lokomocji. Prawie nie wiem, jak sformułować pytania, które chcę zadać. I nie chcę opuszczać tego obskurnego zajazdu, nim stanie się to konieczne, bo jest ostatnim łącznikiem z życiem, które prowadziłam przedtem.

– Naturalnie, panno Snow, naturalnie. Gdyby zechciała pani iść ze mną do mojego biura, odnajdziemy wszystkie informacje, które są pani potrzebne.

Przystaje przy drzwiach i mruga do mnie.

– Proszę się nie obawiać, panno Snow. Bradshaw na pewno udzieli nam odpowiedzi.

Rozglądam się, spodziewając się ujrzeć dobrodusznego dżentelmena z siwymi bokobrodami i mądrą miną, jednak pokój jest zupełnie pusty. Znajduje się w nim tylko mnóstwo półek z książkami i bardzo duże biurko. Widać na nim stosy papierów, gęsie pióra i trzy długie kolce z wbitymi rachunkami. Wokół stoją stołki.

– Właśnie to mam na myśli – mówi rozpromieniony pan Carlton i bierze grubą broszurę podobną do książki. Ślady na zakurzonej półce świadczą, że wolumin jest często używany. – To wyjątkowo cenne dzieło. Słyszała pani o Bradshawie?

– Obawiam się, że nie.

– To autor znakomitego kompendium, zbioru rozkładów jazdy wszystkich pociągów kursujących po Anglii. Wie pani, ile ich jest, panno Snow?

– Nawet się nie domyślam, panie Carlton.

– Ja również! Nikt tego nie wie, chyba z wyjątkiem samego pana Bradshawa! Tak czy inaczej, mnóstwo! Proszę spojrzeć na te wszystkie pociągi, panno Snow! – Wertuje książkę, spoglądając na mnie z bezradnym zdumieniem. Rzeczywiście, wydaje się, że pociągów jest bardzo wiele. – Proszę pomyśleć, że przed kilku laty w naszej części Surrey w dalszym ciągu kursowały dyliżanse – ciągnie. – Postęp, panno Snow, postęp! – Przewraca kartki poślinionym kciukiem. Każda strona jest gęsto zadrukowana, pokryta kolumnami cyfr. Jeśli to pozwala przewidywać działanie kolei żelaznych, nic z tego nie rozumiem.

– Ha! – woła z triumfem, odnalazłszy właściwą stronę. – Czy mogę, panno Snow?

– Ależ proszę.

– W górę czy w dół?

– Słucham?

– Interesują panią pociągi jadące w górę czy w dół, panno Snow?

Waham się. Zawsze sądziłam, że pociągi jeżdżą poziomo, po powierzchni ziemi, lecz dochodzę do wniosku, że w tej chwili nic mnie już nie zdziwi.

– Na północ czy na południe, panno Snow? Do góry, w stronę Londynu, czy w dół, w kierunku Brighton?

– Ach, rozumiem! Dziękuję, panie Carlton. Cóż… – Usiłuję sformułować odpowiedź w taki sposób, jakbym dopiero zaczynała snuć plany wyjazdu i zamierzała pojechać do Londynu, bo to najbardziej oczywiste miejsce, a nie wytyczony cel podróży. Muszę pamiętać, że ludzie wciąż uważają mnie za bezdomną dziewczynę mającą tylko dziesięć funtów. Muszę być bardzo ostrożna we wszystkim, co mówię i robię.

W końcu ustalamy, że powinnam opuścić hotel Pod Różą i Koroną dopiero za godzinę. Pan Carlton proponuje, że przyśle chłopca, by wziął moją torbę i odprowadził mnie do pociągu. Niewiele brakuje, bym odmówiła, gdyż nie mam ochoty sprawiać nikomu kłopotów, ale pan Carlton nie chce słyszeć, by młoda dama udała się na stację samotnie.

– Tak nie można – mówi zmartwionym głosem. – Kolej to wspaniały wynalazek, ale na dworcach pojawiają się różni ludzie, panno Snow. Zdaje się, że nigdy wcześniej nie podróżowała pani pociągiem, prawda? Zna pani zasady?

Nie podróżowałam i nie znam zasad. Pan Carlton informuje mnie, że powinnam kupić bilet w budynku przyległym do dworca, i wyjaśnia, co mam zrobić, jeśli nikogo tam nie zastanę. Podkreśla, że muszę wejść do właściwego wagonu i zająć właściwe miejsce. Doradza, jak powinnam się zwracać do pozostałych pasażerów i gdzie bezpiecznie przechowywać bilet.

– Zawsze zalecam, by damy trzymały bilet w lewej rękawiczce, panno Snow. Lewa rękawiczka to idealne miejsce. Bilety bardzo łatwo się gubią, wie pani, a to bardzo kłopotliwe, bo konduktorzy nie wierzą, że ktoś kupił bilet, a następnie go zgubił. Będą utrzymywać, że pasażer usiłuje oszukać towarzystwo kolejowe, a to bardzo obraźliwy zarzut, panno Snow… Dlatego proszę włożyć bilet do lewej rękawiczki.

– Lewej rękawiczki… – powtarzam cicho. Kręci mi się w głowie. – Bardzo panu dziękuję, panie Carlton. Nie wiem, co bym zrobiła bez pana cennych rad. Kto by pomyślał, że to takie skomplikowane…

– W istocie, w istocie. Dawniej bywało inaczej. Tylu moich klientów źle się czuje z powodu zmian, że staram się udzielać jak najwięcej informacji, by postęp nie sprawiał nikomu trudności. Zastanawiam się nad opracowaniem książki Rady i wskazówki dla niedoświadczonych podróżnych. Sądzi pani, że takie dzieło spotkałoby się z aprobatą opinii publicznej?

– Moim zdaniem byłoby bezcenne, panie Carlton. Musi je pan koniecznie napisać!

– Dziękuję, panno Snow. Chyba tak zrobię. Szerzenie wiedzy to jeden z obowiązków człowieka, powinniśmy się dzielić użytecznymi informacjami dla wspólnego dobra.

– Ach, dokładnie to samo mówiła panna Vennaway! – Uśmiecham się, po czym milknę.

Pan Carlton kiwa głową.

– Słyszałem, że była niezwykłą młodą damą. Proszę przyjąć moje najszczersze kondolencje, panno Snow.

Rozdział siódmy

Kiedy miałam sześć lat, a Aurelia czternaście, na tron wstąpiła królowa Wiktoria. Pamiętam rozpromienioną Aurelię z rozwianymi włosami, gdy wirowała wraz ze mną w ogrodzie na tyłach dworu. Jej suknia przypominała tęczę. Było lato i przysięgam, że w powietrzu roiło się od motyli.

– Kiedy się urodziłaś, naszym władcą był król – powiedziała bez tchu, gdy upadłyśmy na trawę. – Ale teraz na czele narodu stoi kobieta, młoda kobieta, zaledwie cztery lata starsza ode mnie! Och, Amy, mam dzięki temu poczucie, że wszystko jest możliwe! Mówią, że podjęła ciężar odpowiedzialności tak spokojnie, jakby wchodziła do salonu, by zjeść kilka ciastek drożdżowych. Jeśli jest za młoda, za głupia i za bardzo kobieca, by panować, z pewnością nie zdaje sobie z tego sprawy!

Pamiętam nastrój optymizmu, który opanował świat, lecz byłam za mała, by rozumieć konsekwencje tego, co się stało. Królowa Wiktoria wydawała mi się postacią z baśni, jak księżniczka całująca żabę lub młoda kobieta zrzucająca z wieży pukiel włosów. Aurelia jednak wyobrażała sobie, że mają ze sobą coś wspólnego. Obie były jedynaczkami. Obie miały więcej inteligencji, niż wymagano od kobiet. Obie przysięgły, że wyjdą za mąż tylko z miłości. Wiktoria, o której zawzięcie dyskutowałam z Aurelią, stała się kimś w rodzaju naszej nieobecnej towarzyszki. Często się zastanawiałyśmy, o co byśmy ją spytały, gdyby wpadła do nas na herbatę.

Kiedy trochę podrosłam, pojawiły się kłopoty, a przynajmniej wyszły na jaw, co musiało prędzej czy później nastąpić. Jako siedmiolatka byłam już na tyle duża, że w normalnych okolicznościach zwolniono by mnie z sierocińca i oddano na służbę. Przeznaczono by mnie do konkretnych prac domowych i uczono ich wykonywania.

Znalazłam się w Hatville przez przypadek, nikt mnie tam nie zapraszał. Wybór pracy, którą powinnam się zająć, miał charakter arbitralny. Nikogo nie interesowało, co wolałabym robić – dziewczynki nie mogły pracować w stajniach ani ogrodach. Ponieważ lady Vennaway nie chciała mnie oglądać, oczywistym rozwiązaniem wydawała się kuchnia, lecz pracowały tam już Cook, Rosy i Dora, a ja plątałam im się jedynie pod nogami. Pokojówki mnie nie znosiły, bo uważały, że mam bardzo mało pracy. Chętnie wzięłabym na siebie więcej obowiązków, ale Cook wolała nie ryzykować, że przypadkiem natknę się na lady Vennaway – obawiała się tego nie tylko ze względu na mnie, lecz również na siebie. Często się zastanawiałam, co właściwie mam robić, i między moimi brwiami ciągle pojawiała się pionowa zmarszczka.

Kiedy do kuchni wchodziła Aurelia, jak zwykle znudzona i osamotniona, Cook była szczęśliwa, że ktoś wreszcie się mną zajmie. Na początku rozwiązywało to problem, ale wszyscy coraz lepiej rozumieli, że mój status jest dość dziwny.

Problem polegał na tym, że Hatville było moim domem. Aurelia uważała za oczywiste, że jest dziedziczką posiadłości z wielkim dworem w stylu regencji i że raz w tygodniu odwiedza parobków, zapewnia jedzenie i daje kilka monet, gdy rodzi się nowe dziecko, a ja uważałam za oczywiste, że śpię w pomieszczeniu, gdzie zmywa się naczynia, spędzam czas w zatłoczonej, ciepłej kuchni, mam prawo chodzić po terenie majątku. Dowiedziawszy się, że w Hatville są miejsca, których jeszcze nie znam, naturalnie zapragnęłam je poznać. Robiłyśmy placek z wiśniami, gdy nagle Cook spróbowała wytłumaczyć mi, że nie mogę ich poznać, że Hatville nie jest moim domem.

Byłam zdumiona.

– Oczywiście, że to mój dom! Mieszkam tu od urodzenia i wszyscy o tym wiedzą!

– Ale Hatville należy do kogoś innego. To dom państwa, a ty jesteś służącą.

– Państwa?

– Lorda i lady Vennawayów. Są właścicielami Hatville. Musisz dla nich pracować, tak samo jak ja i cała służba.

Zapytałam, dlaczego nigdy nie widziałam państwa.

– Są bardzo ważni i bardzo zajęci. Hatville jest tak wielkie, że się nie spotykacie.

– Ale ty ich widziałaś, Cookie?

– Tak.

– I Robina?

– Tak, Robina też.

– A Marcusa, Benjamina i Jesketha?

– Ależ oczywiście, Amy. Uważaj, co robisz.

Cook sapała, ugniatając olbrzymią górę ciasta. Z wielkim skupieniem drylowałam wiśnie, odrzucając grzywkę opadającą na oczy. Nie bardzo wierzyłam kucharce. Dwoje ludzi, których istnienie oznaczało dla mnie dom, ale to nie był mój dom… I wszyscy ich widzieli oprócz mnie? Wydawało się to mało prawdopodobne.

– Cookie, jak to jest, że wszyscy ich widzieli, skoro dom jest taki wielki, a oni są bardzo zajęci?

– Państwo muszą się widywać ze służącymi, wydawać im polecenia i tak dalej.

– To dlaczego mnie nigdy nie wydają poleceń?

– Amy! Przestań zadawać pytania i podjadać wiśnie!

Biedna Cook. Mój dziwny status trudno byłoby wytłumaczyć każdemu, nie tylko ciekawemu dziecku.

Później, gdy ciasto nabrało złocistego koloru i w kuchni rozszedł się piękny zapach, a my sprzątałyśmy, okazało się, że Aurelia jest córką państwa. Hatville Court to jej dom, choć nie mój.

Roześmiałam się z niedowierzaniem. Widywałam się z Aurelią codziennie. Opowiadała mi bajki i jeździła ze mną na Szczęściarzu. Nauczyła mnie grać w karty i robić wyścigi gałązek w strumieniu. Nigdy mi nie rozkazywała!

– Jak rodzice Aurelii mogą być moim państwem, skoro to moja przyjaciółka? – spytałam cicho.

– Nie jest twoją przyjaciółką, tylko młodą dziedziczką – wyjaśniła Cook. – Nie wolno ci o tym zapominać.

– Ale… – zaczęłam, lecz umilkłam, widząc wyraz twarzy Cook.

Rozumiem teraz lepiej trudną sytuację Cook. Aurelia traktowała mnie w uprzywilejowany sposób, co sugerowało status, którego nie mogłam mieć i który pozostawał w sprzeczności z zaleceniami lady Vennaway. Ale co miała począć biedna Cook? Kucharka nie ma prawa pouczać młodej dziedziczki. Próbowała tłumaczyć, lecz Aurelia nie chciała słuchać. Lubiła się ze mną bawić, bo nie miała żadnej innej przyjaciółki, a poza tym to ona mnie znalazła.

W tym czasie wszystko to wydawało mi się nonsensem. Pamiętam, że zastanawiałam się nad tym przez trzy lub cztery dni w lecie, po czym postanowiłam więcej się tym nie martwić.

Aż wreszcie, po raz pierwszy w życiu, lady Vennaway pojawiła się w kuchni. Zwykle wzywała dzwonkiem Cook lub Dorę. Natychmiast zrywały się z miejsca, rozwiązywały fartuchy, otrzepywały się z mąki i wybiegały na korytarz, nawet jeśli akurat gotował się rosół lub z pieca należało wyjąć pieczeń. Kiedy pani wkroczyła do kuchni, siedziałam pod stołem i jadłam truskawki. Zdałam sobie sprawę, że coś się stało, ponieważ paplanina natychmiast ustała i nawet bulgocące garnki nieco się uciszyły. Zobaczyłam pofałdowane sukienki Cook i Dory, które poruszyły się, kiedy kucharki dygnęły.

– Gdzie dziecko? – spytał krystalicznie czysty głos, inny niż głos Aurelii.

– Tutaj, jaśnie pani.

Cook wydawała się zalękniona. Poruszyła czerwoną ręką przed moją twarzą, każąc mi wyjść spod stołu. Wygramoliłam się z ciasnego miejsca, bardzo ciekawa, jak wygląda legendarna dziedziczka, właścicielka Hatville, decydująca o wszystkim, która jak dotychczas wydawała mi się kimś w rodzaju istoty z baśni (podobnie jak Pan Bóg i Samuel Pickwick).

Stałam przed lady Vennaway i patrzyłam. Przypominała Królową Śniegu z obrazka w jednej z książek Aurelii, nieznośnie wyniosłą i boleśnie piękną, w powłóczystej szacie, z długimi kasztanowymi włosami. Wydawała się tak groźna i olśniewająca, że miałam ochotę zasłonić twarz.

Pamiętam, że instynktownie chciałam jej się podobać, co może się wydawać dziwne. To właśnie jest najbardziej bolesne, bo natychmiast zrozumiałam, że wcale się jej nie podobam. Spoglądała na mnie z dużej wysokości i spostrzegłam, że mój widok budzi w niej wstręt.

W dalszym ciągu ściskałam w jednej ręce nóż, a w drugiej truskawkę. Upuściłam je na podłogę, by jej nie urazić. Żachnęła się.

– Co się z nią dzieje?

– Przepraszam, jaśnie pani, chyba jest zdenerwowana – odparła cicho Cook, odsunęła mnie i podniosła truskawkę i nóż. Nigdy nie traktowała mnie tak szorstko i zebrało mi się na płacz. – Dygnij, dziecko – rozkazała, a ja spełniłam polecenie, nieco zdziwiona.

– Porozmawiam z nią sam na sam. Każ jej iść za mną. – Lady Vennaway odwróciła się i wyszła z kuchni.

Usłyszałam, że wszystkim wyrwało się z piersi westchnienie ulgi, ale Cook chwyciła mnie za ramiona i popatrzyła mi w oczy.

– O Boże… – westchnęła. – O Boże, Boże, Boże…

Obejrzała moje dłonie i nie wydawała się zadowolona z tego, co zobaczyła. Były poplamione różowym sokiem i jak zwykle brudne. Splunęła na swoją rękę i zaczęła je szorować.

– Nie ma czasu, Cookie, nie ma czasu! – szepnęła Dora.

I rzeczywiście, z korytarza dobiegł rozgniewany głos:

– Więc w końcu idzie czy nie?!

– Biegnij! – Cook szarpnęła troczki mojego fartucha i jednocześnie wypchnęła mnie na korytarz. – Zachowuj się z szacunkiem! Bądź grzeczna!

Pobiegłam za lady Vennaway, goniąc ją długim korytarzem o wysokim suficie. Po drodze rozglądałam się z ciekawością, bo jeszcze nigdy nie byłam w tej części dworu. Na ścianach pokrytych boazerią wisiały ciemne portrety bladolicych mężczyzn z koronkowymi krezami wokół szyi. Niektórym towarzyszyły konie, innym dzieci i żony, a jeszcze innym brązowe i białe psy różnej wielkości, z krótką lub długą sierścią.

Biegłam i jednocześnie się rozglądałam, a tymczasem troczki mojego fartucha poluzowane przez Cook całkiem się rozwiązały. Fartuch ześlizgnął się na podłogę, zaplątał między moimi nogami i – bęc! – upadłam na twarz.

Piekł mnie policzek i szumiało w uszach. Lady Vennaway odwróciła się i spojrzała na mnie z pogardą.

– Głupia smarkula…

Ruszyła do przodu, a ja podążyłam za nią, tym razem patrząc, dokąd idę, i podtrzymując obiema rękami fartuch.

Znalazłyśmy się w chłodnym gabinecie z pustą półką nad kominkiem i uprzątniętym biurkiem. Lady Vennaway zamknęła drzwi, usiadła na fotelu o toczonych nogach, kazała mi stanąć naprzeciwko siebie i mi się przyglądała.

Z pozoru wydawałoby się, że dziecko może spotkać coś znacznie gorszego. Ale ponieważ obserwatorem była lady Vennaway, a obiektem obserwacji byłam ja, przeżycie okazało się koszmarem.

Miała bardzo ekspresyjną twarz, podobnie jak Aurelia, a duże oczy i delikatne rysy wyrażały każdą myśl i uczucie. Jednak Aurelia była zawsze szczera i sympatyczna, natomiast lady Vennaway przypominała wcielenie zła.

Jej wzrok sprawił, że moja niewinność legła w gruzach. Wpatrywała się we mnie błękitnymi oczyma, a ja widziałam w nich niemożliwe do nazwania cienie podobne do płynących obłoków. Wydęła górną wargę, lecz reszta prześlicznej twarzy była spokojna, pozbawiona emocji. Można by pomyśleć, że jestem jej obojętna, lecz zaprzeczały temu oczy i usta.

Później splunęła mi w twarz.

Było to tak nagłe, tak szokujące, że odruchowo się cofnęłam. Ślina lady Vennaway trafiła mnie w oko i ściekła po policzku. Natychmiast ją wytarłam, a później przeciągnęłam dłonią po sukience. Nie rozumiałam, o co chodzi, ale jeszcze nigdy nie czułam się w ten sposób upokorzona. Chciałam umyć sobie oko, nie tylko dlatego, że piekło – nie byłam w stanie znieść myśli, że jadowita ślina tej kobiety znajduje się w moim oku i sączy się do mojej duszy.

Po chwili uniosła się z fotela, wypchnęła mnie za drzwi i zatrzasnęła je za mną.

Stałam na korytarzu, dygocąc na całym ciele, pewna, że mnie wyrzucono. Miałam zamęt w głowie i nie wiedziałam, czy mam odejść, czy zostać. Nikt nigdy tak mnie nie potraktował. Jednak lady Vennaway została w gabinecie, więc po pewnym czasie odeszłam.

Nie bardzo wiedziałam, gdzie jestem. Po moim upadku skręciłyśmy kilka razy i nie potrafiłam wrócić do kuchni tą samą drogą. Wszystkie korytarze i drzwi wyglądały tak samo. Wkrótce znalazłam się u stóp wielkich schodów, których wcześniej nie mijałyśmy, szerokiej spirali przypominającej zwoje muszli gigantycznego ślimaka. W górze znajdowały się galerie i wysokie ściany – niema powierzchnia o kremowej barwie. Nie miałam odwagi wejść po schodach, lecz bałam się również wrócić poprzednią drogą, bo mogłam spotkać lady Vennaway.

Na początku myślałam, że jaśnie pani zamierza mnie poinformować, iż odtąd będę prawdziwą służącą, która nie musi się już ukrywać po kątach. Mimo niewielkiego doświadczenia nie sądziłam jednak, że podczas takich rozmów pluje się służącym w twarz.

Gniew i ciekawość sprawiły, że ruszyłam w inną stronę. Przez otwarte drzwi zauważyłam ogromną salę i natychmiast ogarnęło mnie zdumienie. Ściany były jasnobłękitne, a na suficie wisiał wielki żyrandol, kołysząc się i migocąc. Okna zasłaniały długie kotary w kolorze szałwii, drewniana posadzka lśniła w świetle. Przypadkiem znalazłam się w dziwnym, zimowym świecie.

– Amy Snow! – rozległ się grzmiący głos i mimo woli się wzdrygnęłam. – Co tu robisz, do licha?!

Był to Jesketh, wściekły, lecz znajomy. Jeszcze nigdy tak się nie cieszyłam na jego widok.

Rozdział ósmy

Spędzam ostatnią godzinę w hotelu Pod Różą i Koroną na starannym przepakowywaniu torby, wciąż nieuporządkowanej po pośpiesznej ucieczce z Hatville. Moje rzeczy są coraz bardziej pogniecione. Nie mam nic naprawdę ładnego, ale postaram się nie wyglądać gorzej, niż to konieczne.

Wyjmuję wszystkie ubrania i pakuję po kolei. Najpierw najcięższe rzeczy: jedyne zapasowe buty, para szarych, płaskich pantofli na lato oraz książki. Wzięłam pięć. Z wielkim żalem wybrałam tak niewiele, ale wiedziałam, że czeka mnie długa piesza wędrówka, a bagaże musiałam nieść sama. Wzięłam swoją Biblię, ilustrowane bajki, które Aurelia czytała mi w dzieciństwie, Ivanhoe sir Waltera Scotta i oczywiście dwie powieści Dickensa. Sam ich widok przywołuje wspomnienia Aurelii, która trzymała mnie za rękę i skręcała się ze śmiechu.

Następny jest szkicownik podarowany mi przez Aurelię. Na niego również nie mogę patrzeć.

Później mój niewielki zestaw toaletowy: szczotka do włosów, lusterko, lniana ściereczka i mały pojemnik z płynem do mycia zębów z dodatkiem kamfory przygotowany przez Cook. A także sto funtów.

Są również cięższe stroje: wełniana sukienka, taka sama jak ta, którą mam na sobie, lecz szara, a nie czarna. Zapasowa wełniana chusta. Ciemne kolory, które nie rzucają się w oczy. Brązowa letnia sukienka. Zielona mantylka Aurelii, teraz ciasno zwinięta. I w końcu paczka starych listów związanych złotą wstążką i zaadresowanych do Amy Snow.

To listy od Aurelii, z czasu jej wyjazdu z Hatville. Nie lubię wspominać tego okresu. Listy budzą we mnie mieszane uczucia, lecz wzięłam je ze sobą, bo nie miałam serca ich zostawiać.

Nie dysponuję wielkim dobytkiem jak na siedemnastolatkę, myślę, zapinając klamrę torby. Wyobrażam sobie, że gdzieś w środku, między butami i starymi sukienkami, znajdują się również moje marzenia, ciasno zwinięte, zaniedbane, zakurzone.

Aurelia zawsze miała mnóstwo marzeń i często o nich opowiadała. Każde z nich wiązało się ze mną. Pragnęła odziedziczyć fortunę i na zawsze opuścić Hatville, podróżować, zakochać się wiele razy – zmieniać świat. Mój los był związany z jej losem – w końcu uratowała mi życie – toteż zawsze zakładała, że będę jej towarzyszyć. W początkowych latach swojego życia ja również tak myślałam, lecz w głębi serca moje pragnienia były zupełnie inne.

Nie chciałam przez całe życie podróżować jak Aurelia, krążyć po całej Anglii, jak to robiła królowa Wiktoria. Pragnęłam mieć dom, ale nie taki jak Hatville – srogi, dumny, odziedziczony po przodkach. W spokojnych chwilach, z dala od ludzi, gdy leżałam w łóżku w zmywalni naczyń lub śniłam na jawie w stajni, widziałam w wyobraźni niewielki, kwadratowy wiejski domek otoczony trawnikiem, na którym pasie się kucyk. Był tam roześmiany mąż broniący mnie przed zniewagami. Były dzieci baraszkujące ze sobą, klejące dla mnie z zapałem prezenty z papieru. Dzieci, którym ofiaruję miłość i bezpieczeństwo – wszystko, czego nigdy nie miałam. Ale nie opowiadałam o tym Aurelii, bo moje marzenia wydawały się skromne w porównaniu z planami zmieniania świata. Poza tym, czy ktoś by mnie chciał? Marzenia, o których nigdy nie mówiłam, więdły.

Teraz wydają mi się bardzo banalne: prymitywne sny melancholijnego dziecka. Ale piękno nieziszczalnych marzeń polega na tym, że są nieziszczalne. Tak naprawdę nie liczy się, kiedy i gdzie się spełnią. Przypuszczam, że w rzeczywistości nie tęskniłam za tym, co sobie wyobrażałam, tylko za uczuciami kryjącymi się gdzieś w głębi. Potrzebowałam spokoju, poczucia przynależności, miłości.

Z zamyślenia wyrywa mnie Tom, chłopiec przysłany przez pana Carltona. Ma odprowadzić mnie na stację. Od wielu lat nie wyobrażam sobie domu, męża, dzieci. A spokój i bezpieczeństwo wydają się odleglejsze niż kiedykolwiek.

Podobno stacja kolejowa w Ladywell jest maleńka, lecz na mnie robi ogromne wrażenie. W końcu widzę tory kolei żelaznej, o których tyle słyszałam, lecz jak dotychczas widziałam je tylko na ilustracjach! Czarne, zaborcze ramiona oplatają cały kraj niczym wąż, dzieląc go na części. Dziennikarze piszą, że tory prowadzące z punktu A do punktu B sprawiają, że odległość nie jest już ważna i każdy w każdej chwili może jechać, gdzie chce!

Nie ma żadnego budynku, tylko niczym nieosłonięty peron. Wszystkich przeszywa lodowaty wiatr.

Tom bierze ode mnie monetę i kupuje bilet. Druga klasa. Nie mogę jechać w pierwszej klasie tak blisko Enderby, bo ktoś mógłby mnie zauważyć, lecz nie mam odwagi podróżować w trzeciej. Oczywiście chowam bilet w lewej rękawiczce.

Tom prowadzi mnie na peron i każe mi stanąć w konkretnym miejscu.

– Będzie panienka blisko drzwi wagonu. Proszę natychmiast wsiąść. Oczywiście wniosę pani torbę do przedziału. Rozejrzała się pani wśród pasażerów, by się zorientować, z kim można nawiązać rozmowę?

Nie mogę przyznać, że to zrobiłam. Dla przykładu Tom wskazuje pełną energii rodzinę, z którą na pewno mogę porozmawiać, a później dwóch mężczyzn w ciemnych marynarkach; jego zdaniem nie powinnam się do nich zwracać.

Jestem zbyt przerażona, by lekceważyć jego rady, lecz trudno mi się skoncentrować. Opuszczam Ladywell. Wcześniej byłam tu tylko dwa lub trzy razy, lecz miejscowość wydaje się znajoma w porównaniu z tym, co może przynieść przyszłość.

Nadjeżdżający pociąg jest wielkim, czarnym, sapiącym potworem. Na jego widok czuję dreszcz emocji, a zarazem trwogę. Drzwi otwierają się z trzaskiem, jakby diabły potrząsały żelaznymi bramami piekła, a w powietrze unoszą się wielkie słupy pary.

Jestem podróżniczką w epoce kolei żelaznej, światową młodą kobietą. Mam do załatwienia ważne sprawy. Ale dlaczego, ach, dlaczego, nie towarzyszy mi Aurelia, by dzielić ze mną tę przygodę…?

Rozdział dziewiąty

Przed moim pojawieniem się Aurelia była wyjątkowo samotna. Kiedy byłyśmy jeszcze bardzo małe, powiedziała mi, że wszystkie dzieci jej matki umierały, więc nie miała się z kim bawić. Wierzyła, że właśnie dlatego Bóg pozwolił jej mnie odnaleźć: wiedział, że nie będzie tak nieostrożna jak matka. Byłam bardzo zadowolona z decyzji Boga.

Chociaż Aurelia miała mnóstwo kuzynów, nie znalazła wśród nich bratniej duszy. Na początku byłam jej zabawką, podobnie jak ptaki ze złamanymi skrzydłami lub zwierzęta uwolnione z pułapek, hodowane później w nieprawdopodobnych miejscach – mysz polna w domku dla lalek, wąż w wannie. Robin zawsze wspierał Aurelię w tych miłosiernych przedsięwzięciach. Pokazał jej, jak nastawiać złamane skrzydła, jak przygotować prosty balsam z liści szczawiu. Ale był małomównym chłopcem, a zwierzęta miały jeszcze mniej do powiedzenia, toteż w głowie Aurelii kłębiły się niezliczone myśli.

Zawsze pragnęła mieć kogoś, z kim mogłaby się nimi dzielić, kto pomógłby jej zrozumieć wszystko, co ją rozśmieszało albo przerażało. W wieku sześciu, siedmiu, ośmiu lat wciąż nie byłam dla niej równą partnerką, lecz stałam się kimś prawie równie dobrym: gorliwą uczennicą.

Okazało się, że nie jestem głupia i nie brak mi ciekawości. Nauczyła mnie czytać, pisać, liczyć, rysować i jeździć konno. Nie byłam jedyną służącą w Hatville, która to wszystko potrafiła, lecz nie przysporzyło mi to popularności.

Aurelia miała dorosłą przyjaciółkę i czasem byłam o nią zazdrosna. Pani Bolton, szczupła kobieta w wieku około trzydziestu lat, wydawała się nieco znużona życiem, nosiła ekscentryczne kapelusze, a jej kwadratowa szczęka świadczyła o wyjątkowo silnym charakterze. Ubierała się w pawie kolory: na granatowo lub ciemnozielono z dodatkiem złota lub bursztynu. Aurelia zawsze mówiła z podziwem, że pani Bolton nie znosi głupców, a ja się martwiłam, że uważa mnie za głupią, bo prawie nie zwracała na mnie uwagi. Prowadziła z Aurelią poważne dyskusje na temat sytuacji świata oraz losu kobiet, co sprawiało, że czułam się mała i niemądra. Jednak nigdy nie wątpiłam w to, że Aurelia szczerze mnie lubi, a poza tym pocieszało mnie to, że lord i lady Vennawayowie również nie aprobowali odważnej pani Bolton.

Minęło dużo czasu od mojego pierwszego spotkania z lady Vennaway (tak mi się przynajmniej zdawało). Wspomnienie tamtego dnia rzadko do mnie wracało, ale ciągle tkwiło we mnie niczym niewidzialna przeszkoda. Aurelia i ja biegałyśmy razem po posiadłości, lecz unikałyśmy terenu, na którym grano w krokieta, tarasu, ogrodu różanego – wszystkich miejsc, gdzie mogłyśmy spotkać kulturalne towarzystwo. Jeśli podchodziłyśmy zbyt blisko, Robin zawsze zwracał nam uwagę, po czym uciekałyśmy jak spłoszone elfy do najodleglejszych zakamarków. Cook nie pozwalała mi chodzić z Aurelią do Enderby, gdzie moja przyjaciółka była nazywana Hojną Panią. Opowieści o ciasnych chatach wieśniaków sugerowały, że powinnam być wdzięczna, lecz inteligentne, ciekawskie dzieci często nie myślą o takich rzeczach.

W nieunikniony sposób musiał nadejść dzień, gdy Aurelia zechce mnie zaprosić do swojego pokoju. I równie nieuniknione było to, że w końcu zostaniemy przyłapane. Pewnego dnia, kiedy uczyłam się grać na pianinie, z pokoju Aurelii wyrzuciła mnie pani Last, ówczesna gospodyni. Zaciągnęła mnie do kuchni i brutalnie wepchnęła do środka.

Innym razem Aurelia pozwoliła mi przymierzyć jedną ze swoich sukienek. Zawsze ubierałyśmy się inaczej: Aurelia w połyskliwe tkaniny, z szarfami i wstążkami oraz długie białe pantalony z koronkami wystające spod spódnic, ja zaś w najprostsze sukienki do pracy, płaskie buty i prosty biały czepek. Jakże mi zazdrościła…

Tym razem zauważyła nas Peggy, jedna z pokojówek.

Szara sukienka z serży leżała na podłodze wokół moich stóp, a ja wkładałam przez głowę satynową sukienkę Aurelii. Dygotałam w białej bawełnianej halce, gdy nagle z trzaskiem otworzyły się drzwi.

Peggy natychmiast doniosła lady Vennaway, co robię, i po chwili dziedziczka pojawiła się w pokoju. Do dziś dźwięczy mi w uszach jej wrzask. Ktoś mógłby pomyśleć, że zobaczyła nie dziewczynkę, tylko szczura biegającego po stole.

Miałam oczy zasłonięte halką, a ona wyrwała mi sukienkę z taką siłą, że usłyszałam odgłos rozdzieranej satyny. Tym razem lady Vennaway osobiście zaprowadziła mnie do kuchni, wbijając paznokcie w moją dłoń, nim zdążyłam dobrze zapiąć swoją sukienkę.

Wepchnęła mnie brutalnie do środka. Upadłam na piec i lekko oparzyłam się w rękę. Ale miałam dwa znacznie poważniejsze zmartwienia.

Mimo zamieszania wyraźnie usłyszałam, że lady Vennaway bezwzględnie zabroniła Aurelii się ze mną widywać. Stwierdziła to w bardzo jasny sposób i poparła kilkoma groźbami. Później patrzyłam, jak rumiana twarz Cook pokrywa się śmiertelną bladością, gdy lady Vennaway zrobiła jej straszliwą awanturę.

Tego wieczoru zasnęłam, płacząc – zdarzyło się to trzeci raz w moim życiu. Za pierwszym razem zjadłam zbyt wiele placka z truskawkami i bardzo bolał mnie brzuch. Za drugim razem płakałam nad losem Olivera Twista.

Teraz sytuacja wyglądała znacznie poważniej. Moja jedyna przyjaźń znalazła się w niebezpieczeństwie – jak sądziłam, kończyła się. I bezwiednie sprawiłam, że Cook wpadła w tarapaty.

Zawsze była dla mnie bardzo dobra, a teraz upokorzono ją w obecności pomocy kuchennych, które gapiły się na całą scenę z otwartymi ustami. Rozwścieczona lady Vennaway oznajmiła, że jeśli to się powtórzy, Cook będzie musiała uciekać, gdzie pieprz rośnie. Nie miałam pojęcia, gdzie rośnie pieprz, lecz rozumiałam, że jest to wyjątkowo nieprzyjemne miejsce, w którym Cook byłaby głęboko nieszczęśliwa. Nie chciałam, by się tam znalazła z mojego powodu.

Tego wieczoru długo rozmyślałam przed zaśnięciem. Jeszcze nigdy tak bardzo nie łamałam sobie nad niczym głowy. Żyłam z dnia na dzień, bez oporu godziłam się na wszystko, co mnie spotyka. To, że nie mogę się pojawiać w pewnych miejscach, wydawało mi się twardą zasadą narzuconą przez dorosłych. Wiedziałam, że dorośli lubią reguły, i nie chciałam im odbierać tej głupiej przyjemności. Moje pierwsze spotkanie z dziedziczką było wstrząsające i koszmarne, dlatego po prostu o nim nie myślałam i problem przestał istnieć.

Ale teraz zrozumiałam, że Cook zawsze mówiła prawdę, że ja i Aurelia nie możemy być przyjaciółkami, bo takie są zasady obowiązujące na świecie. Jeśli nie będziemy ich przestrzegały, narazimy ludzi na przykrości.

Późnym wieczorem Cook przyszła do mojego pokoju. Usiadła na skraju wąskiego łóżka, które lekko się przechyliło.

– Wszystko już posprzątane? – spytałam, bo tego dnia państwo Vennaway jedli kolację złożoną z wielu dań, z kilkoma rodzajami win.

– Tak, wszystko zrobione.

– Przygotowałaś ciasto? – zagadnęłam, bo Cook szykowała na następny dzień świeże desery.

– Jest gotowe do upieczenia. Po południu przychodzi pastor, więc rano zrobię ciasto cytrynowe i ciasto z figami i rodzynkami.

Nazajutrz kuchnia będzie ładnie pachnieć.

– Teraz rozumiesz? – spytała i wiedziałam, że nie mówi o cieście.

– Tak. – Pociągnęłam nosem. – Przepraszam, Cookie. Nie chciałam cię wpakować w kabałę. Ostrzegałaś nas, a myśmy nie słuchały.

Skinęła głową i pogładziła mnie po włosach szorstką dłonią.

– Lady Vennaway to straszna, straszna kobieta, prawda, Cookie? – ciągnęłam ośmielona.

Cook się zawahała.

– Każdy ma własne kłopoty, nawet ludzie, których uważamy za najtwardszych. Najlepiej o wszystkim zapomnieć i cieszyć się z tego, co dał nam los. I tak masz więcej szczęścia od innych, Amy, choć jesteś taka malutka.

Wśród moich rówieśników często żartowano z mojego niskiego wzrostu. Kiwnęłam głową i uśmiechnęłam się, ale wiedziałam, że nie będzie mi łatwo iść za radą Cook. Tego wieczoru poczułam również gniew, niczym maleńkie nasiono, które może za chwilę wykiełkować.

– Nie chcę, żebyś poszła do tego okropnego miejsca – oznajmiłam Cook, gdy wstała, a moje łóżko przestało się kołysać.

Milczała krótko, zdziwiona.

– Jakiego miejsca?

– Gdzie pieprz rośnie. Pani powiedziała, że będziesz musiała tam uciekać, ale powinnaś zostać z nami!

Cook była zbyt zmęczona, by tłumaczyć znaczenie zwrotu użytego przez lady Vennaway, lecz powiedziała to, co powinnam usłyszeć.

– Trudno znaleźć dobrą kucharkę, a jeszcze trudniej taką, która potrafi sobie poradzić we dworze takim jak Hatville. Przypuszczam, że jest tylko jedna osoba w Anglii zdolna znosić kaprysy pani. Zatem się nie martw, nigdzie nie pójdę, chyba że na poddasze do swojego pokoju. Lady Vennaway dobrze wie, gdzie stoją konfitury.

Nie byłam pewna, dlaczego pani miałaby się przejmować konfiturami, skoro na jej życzenie pieczono świeże ciasta, ale przyrzekłam sobie w duchu, że odtąd postaram się nie narażać Cook na kłopoty. Teraz miałam tylko ją. Lady Vennaway nakrzyczała na córkę i wiedziałam, że nigdy więcej nie zobaczę Aurelii. Prawie nie mogłam znieść tej strasznej myśli.

Nadszedł poranek, a wraz z nim ciepła, słodka woń pieczonego ciasta. W drzwiach pojawiła się rozpromieniona Aurelia.

– Chodź, Amy! Jest piękna pogoda! Pajęczyny pokryły się rosą, która lśni jak tęcza! Świat jest naprawdę cudowny! Wyjdźmy na dwór!

Rozdział dziesiąty

Jak cudownie podziwiać krajobrazy Surrey z okna pociągu! Jak wspaniale jechać w rozkołysanym, turkocącym wagonie, mijając pola, strumienie, lasy i wiejskie domy! To zdumiewające patrzeć, jak szybko umykają do tyłu!

Czyż pociągi nie mają w sobie czegoś niezwykłego? Pojawiły się w krótkim czasie i osiągają oszałamiające prędkości, w niektórych miejscach podobno pięćdziesiąt kilometrów na godzinę! Łoskot, słupy pary, lśniące żelazo – wszystko wydaje się fantastyczne. Jednak moim zdaniem to, co jest najbardziej niezwykłe w kolei żelaznej, to sami pasażerowie.

Moi towarzysze podróży to państwo Begleyowie, małżeństwo w średnim wieku. Wciskają się do przedziału z kilkoma walizami, przedstawiają się i siadają naprzeciwko mnie. Wydaje mi się, że Tom uznałby ich za odpowiednich partnerów do konwersacji, ale tak naprawdę nie mam wyboru: pani Begley nie zamykają się usta od wyjazdu z Ladywell.

– O mój Boże! – woła, wachlując się wiotką dłonią. – Ten kolejowy absurd jest strasznie męczący! Trudno to wszystko wytrzymać. Proszę popatrzeć, cała się trzęsę! – Wyciąga rękę i podstawia mi ją pod nos, a ja patrzę na nią z zaciekawieniem. Rzeczywiście, dygoce.

– Przepraszam, panno Snow – wtrąca mąż. – Charlotte, kolej żelazna to wspaniały wynalazek! Spójrz, jak wygodnie siedzimy! Oczywiście, jeśli weźmiemy ze sobą poduszki podróżne. Popatrz, jak równo leżą nasze bagaże! Mam nadzieję, że się nie zsuną… Spójrz tylko, ile jest stacji, tras, kierunków! Cóż, jeśli w tym skomplikowanym systemie zdarzają się jakieś pomyłki, jest to tylko przyjemne urozmaicenie!

– Bynajmniej, Williamie! A wypadki, wybuchy, katastrofy?! Kiedy czyta się o tym w gazetach, można się przerazić, panno Snow, naprawdę przerazić…!

Moi towarzysze podróży debatują z ożywieniem przez całą drogę aż do przedmieść Londynu. Jest oczywiste, że darzą się głębokim uczuciem, a ja jestem zadowolona, że coś rozprasza moje myśli. Przez cały czas towarzyszą mi miłe wspomnienia o Aurelii, lecz nie tylko – zdaję sobie ze zdumieniem sprawę, że pamiętam również dawne urazy.

Przypomniałam sobie o nich dziś rano, gdy spojrzałam na paczkę starych listów. Puściłam w niepamięć nasze wcześniejsze, czasowe rozstanie, na długo przed śmiercią Aurelii, kiedy sądziłam, że o mnie zapomniała. Później obwiniałam panią Bolton, że mi ją odebrała. Myliłam się, bo to Aurelia koniecznie chciała wyjechać. Wtedy, podobnie jak teraz, prosiła, bym jej zaufała, lecz trudno mi było wytrzymać bez niej w Hatville przez tak długi czas. Moim zdaniem wymagała ode mnie zbyt wiele jak na mój wiek. Tego rodzaju rozważania o przeszłości nie są przyjemne, kiedy towarzyszy im lęk przed samotnym przybyciem do wielkiego miasta Londynu. Może obecna sytuacja również mnie przerasta?

Przejeżdżamy przez miłą wioskę o nazwie Dulwich, a pani Begley opowiada o swoich planach. Zamierzają się zatrzymać u żonatego syna w Pentonville. Jego żona spodziewa się pierwszego dziecka. Syn jest wyższym urzędnikiem w dużym banku i tak lubi swoją pracę, że nie rozumie, dlaczego wszyscy nie są urzędnikami bankowymi.

Przypominam sobie artykuły prasowe o morderstwach, kieszonkowcach i naciągaczach. Pamiętam, że Seven Dials to niebezpieczny rejon, podobnie jak Old Kent Road. Zapomniałam nazw pozostałych dzielnic, których powinnam unikać, i czuję, że nie jestem odpowiednio przygotowana do pobytu w Londynie.

Kiedy wreszcie pojawia się miasto, podobne do szarego oceanu kamiennych domów, pani Begley milknie na moment. Korzystam z okazji i proszę o radę.

– Czy dobrze panią rozumiem, panno Snow?! Proszę sprostować, jeśli się mylę! Chce pani powiedzieć, że nie ma pani gdzie się zatrzymać?! Że nikt po panią nie wyjdzie?! Ach, panno Snow! To bardzo niedobrze! Och, co powinniśmy zrobić?!

– Spokojnie, spokojnie, Charlotte, nie wpadajmy w panikę, skupmy się na praktycznych sprawach. Proszę nie robić takiej przerażonej miny, panno Snow. Wszystko będzie dobrze. Kiedy wysiądziemy, pomożemy pani znaleźć dorożkę. Obawiam się, że Bricklayers’ Arms to niezbyt elegancka okolica.

– Doprawdy, nie! Old Kent Road?! Wielkie nieba, co właściwie ci kolejarze sobie myśleli, budując dworzec w takim niebezpiecznym miejscu?! Niebezpiecznym!

Milczymy chwilę, nim ośmielam się zadać następne pytanie.

– Może mogliby mi państwo coś doradzić? Gdzie mogłabym się zatrzymać? Byłabym bardzo wdzięczna, gdyby pomogli mi państwo znaleźć dorożkę. Tylko… gdzie powinnam pojechać? Do dobrej dzielnicy, do przyzwoitego hotelu?

– Dysponuje pani odpowiednimi funduszami, by zapłacić za dobry hotel, moja droga? Londyn jest szokująco drogi.

– Charlotte! – Pan Begley wydaje się wstrząśnięty.

– Cóż, Williamie! Po prostu troszczę się o naszą towarzyszkę podróży. Nie chcę, żeby się zrujnowała.

– Ale przecież… przecież nie można tak bezceremonialnie… pytać!

– Bardzo chętnie zapłacę za dobry pokój – przerywam, bojąc się, że stanę się przyczyną kolejnego sporu. – To tylko dwie noce, a potem spotkam się z przyjaciółmi… – Wypowiadam to kłamstwo, by złagodzić ich niepokój, poza tym chciałabym, żeby to była prawda.

Pani Begley spogląda wyniośle na małżonka.

– W takim razie bez wahania polecam pensjonat prowadzony przez panią Woodrow, mieszczący się w pobliżu St James’s Park, na Jessop Walk. Jest przeznaczony specjalnie dla dam. Zapamięta pani nazwę ulicy, moja droga? Jessop Walk. Numer siedem. Nie! Numer sześć! Nie! Numer jedenaście, prawda, Williamie? Tak czy inaczej, po prawej stronie dzwonnicy. Po prawej albo lewej…

Rozdział jedenasty

Gdyby Aurelia była mężczyzną, uznawano by ją za humanitarystę, wizjonera. Gdyby nosiła surdut i miała bokobrody, kandydowałaby do parlamentu i uchwalała nowe prawa. Rodzice uważaliby ją za energiczną. Zamiast tego miała bujne kasztanowe loki, ciemnoniebieskie oczy, wąską kibić oraz skłonność do śmiechu – a jej kontrowersyjne opinie doprowadzały rodziców do rozpaczy.

Kiedy w salonie plotkowano, Aurelia oznajmiała, że nie wolno mówić w ten sposób o ludziach, bo świadczy to o braku wrażliwości. Pamiętam jeden z miejscowych skandali, którym matka, ciotki i kuzynki Aurelii ekscytowały się przez wiele tygodni. Nasz sąsiad, pan Templeton, szanowany ojciec zamożnej rodziny z klasy średniej, został ojcem dziecka pokojówki. Naturalnie nie był to rzadki wypadek, ale gdy wybuchał podobny skandal, wszyscy zachowywali się tak, jakby na naszej wspaniałej planecie nigdy nie wydarzyło się nic bardziej okropnego.

Przekazywano sobie pikantne szczegóły sprawy (pokojówka była wyjątkowo ładna i miała jasne loczki o piaskowym odcieniu, panią Pagett z wioski zawsze niepokoił sposób, w jaki pan Templeton na nią patrzył) albo wygłaszano różnego rodzaju opinie (pan Templeton przyniósł wstyd całej okolicy, był rozpustnikiem, dziewczyna nieustannie go prowokowała, a gospodyni traktowała ją zbyt pobłażliwie). Jednak Aurelia zachowywała się inaczej – zadawała pytania.

Co się teraz stanie z pokojówką, która nie ma pracy i okryła się hańbą? Czy nie jest za młoda, by cierpieć przez całe życie? A pani Templeton? Czy jest wytrącona z równowagi lub wściekła? A może przygnębiona? Czy myśli o zemście? Co sprawiło, że pan Templeton dopuścił się tego występku (rzecz jasna poza oczywistymi przyczynami)? Zawsze był przyzwoitym i rozsądnym człowiekiem, prawda? Musiał już spotykać inne ładne dziewczęta, więc dlaczego stało się to dopiero teraz? Czy można jakoś pomóc?

Takie pytania sprawiały, że Aurelia, choć uwielbiana, była również uważana przez rodzinę za mało inteligentną. W konsekwencji lord i lady Vennawayowie zaangażowali dla niej guwernera, pana Henleya.

Odznaczał się surowością i miał opinię człowieka potrafiącego osiągać pożądane rezultaty. Zgaduję, że pan Henley jako osoba wykształcona nie mógł uważać Aurelii za głupią pannę, ale wynajęto go, by ukształtował jej charakter w określony sposób. Okazało się to wyjątkowo trudne. Usiłował za wszelką cenę odnieść sukces, choć wcześniej kilka kolejnych guwernantek poniosło fiasko. Tematy interesujące młodą Aurelię – filozofia, literatura, ekonomia i polityka – z pewnością nie były mu obce, jednak pewnego dnia powinna wyjść za mąż i to było najważniejsze. Uczył ją łaciny i muzyki, podstaw geografii i historii, a przede wszystkim zasad dobrego wychowania. To ostatnie nie przychodziło Aurelii łatwo, ale determinacja pana Henleya stała się przyczyną kolejnej niespodziewanej zmiany w naszych relacjach.

Kiedy nowy guwerner objął posadę i nie znał jeszcze reguł dotyczących mojej osoby, natknął się na mnie w sali szkolnej i pozwolił mi uczestniczyć w lekcji. Zachowywał się trochę protekcjonalnie, lecz, cóż, miałam dopiero osiem lat.

Zauważył coś, o czym w ciągu lat wspominali czasem inni ludzie: działałam na Aurelię uspokajająco. W mojej obecności stawała się grzeczniejsza, bardziej uważna i, jak to określił pan Hanley, bardziej podatna na naukę. Jeśli po prostu miała nadzieję, że lekcje wcześniej się skończą, byśmy mogły się zająć własnymi przyjemnościami, nigdy tego nie okazywała. W końcu, ku ogólnemu zaskoczeniu, pan Henley stał się kolejną osobą, która zasugerowała, że powinnyśmy spędzać czas razem.

Szczerze wyjaśnił swoim pracodawcom, że niespokojny duch taki jak Aurelia potrzebuje towarzyszki o zrównoważonym usposobieniu i przyziemnych zainteresowaniach. Panna Vennaway nie ma braci ani sióstr, toteż obecność drugiej dziewczynki pozwala jej łatwiej znosić konieczność nauki. Pan Henley zdecydowanie doradzał, żebym uczestniczyła w lekcjach.

Lorda Vennawaya w ogóle to nie obchodziło: był zbyt dumny, by się zajmować takimi głupstwami. „Dlaczego nie mielibyśmy się zgodzić?” – zwrócił się ze znudzeniem do żony. Emocje lady Vennaway nie miały żadnego znaczenia w świecie męskiego racjonalizmu. Jej kobiece uczucia musiały ustąpić wobec rozsądnych argumentów. W końcu właśnie tego miała się nauczyć Aurelia.

W ten sposób zaczęłam spędzać z Aurelią więcej czasu, niż życzyłaby sobie jej matka, a moja rola we dworze uległa subtelnej zmianie. Kilka razy słyszałam, jak mnie nazywano towarzyszką Aurelii – choć nigdy w obecności lady Vennaway. Mogłam teraz obserwować Aurelię w jej własnym świecie, a nie tylko w czasie naszych radosnych zabaw na terenie posiadłości. I zobaczyłam ją w nowym świetle. Zrozumiałam, że chociaż uważam ją za przyjaciółkę z dzieciństwa (oczywiście starszą, lecz mimo to beztroską i cieszącą się dużą swobodą), to jednak inni ludzie traktują ją jako młodą damę mającą konkretne obowiązki.

Kiedy pojawił się pan Henley, Aurelia miała szesnaście lat, a jej rodzice już od roku zastanawiali się nad tym, za kogo ją wydać. Aurelia nie chciała przyjąć do wiadomości tych planów, jakby ignorowanie ich mogło sprawić, że przestaną istnieć. Nie mam ochoty przypisywać jej naiwności. Byłam od niej zależna i chciałam wierzyć, że jest wszechpotężna. A jednak jako dziewczynka obdarzona zdolnością obserwacji powoli rozumiałam, że Aurelia czasem postrzega rzeczywistość inaczej niż pozostali ludzie.

Wkrótce po przyjeździe pana Henleya jej rodzice zaczęli zapraszać do Hatville potencjalnych konkurentów i wysyłać Aurelię na bale w towarzystwie ciotek i kuzynek (lady Vennaway nie chciała w nich uczestniczyć, gdyż nie lubiła rozrywek). Aurelii z początku sprawiało to przyjemność: mogła się ładnie ubierać i tańczyć, wszyscy ją podziwiali. Śmiała się z mężczyzn przychodzących na kolacje. Uważałam ją za autorytet i naśladowałam, ona zaś naśladowała panią Bolton. Zachowywała się, jakby nic nie robiło na niej wrażenia. Z początku dałam się nabrać.

Mijał czas, a lord i lady Vennawayowie próbowali realizować swoje plany w coraz bardziej natarczywy sposób. Zmusili Aurelię do rozmów o małżeństwie i zabronili wychodzić z salonu, gdy pojawiał się ten temat. Coraz częściej dochodziło do kłótni. Aurelia czuła lęk. Nie chciała się do tego przyznać, lecz często widziałam, że rozgląda się dokoła szalonym wzrokiem niczym koń ze zbyt ciasno założonym wędzidłem.

Nie wątpię, że mężczyźni odwiedzający Hatville ją uwielbiali – nikt, kto na nią spojrzał, nie mógł jej nie uwielbiać. Ale byli to ludzie, dla których miłość jest skomplikowanym uczuciem, bardzo silnie związanym z posiadaniem, obowiązkiem i władzą. Jako osoby publiczne, pochodzące z arystokratycznych rodów… cóż, mieli swoje oczekiwania. Spodziewali się, że Aurelia okaże się dobrze wychowaną panną, skromną, taktowną, oblewającą się rumieńcem, idealną nagrodą dla bogatego kawalera, którego majątek co najmniej dorównuje zamożności i prestiżowi Vennawayów.

Rodzice wyobrażali sobie, że Aurelia stanie się czcigodną matroną – urodzi dzieci, będzie się pokazywać w towarzystwie wsparta na ramieniu męża. Jednak Aurelia za dużo czytała i miała zbyt mało doświadczenia życiowego. Czerpała inspirację z ogromnej biblioteki Hatville Court i nie miała żadnego mądrego przewodnika, który mógłby jej coś doradzić, dlatego każde najdziksze marzenie wydawało jej się realne. Pragnęła życia pełnego podróży, intryg i romansów (licznych romansów, koniecznie!). Zamierzała wykorzystywać swoją fortunę do działalności filantropijnej. Chciała się stać nowym wzorem do naśladowania dla bogatych młodych dam („Skandaliczne! Wbrew naturze!” – skomentował z wściekłością ojciec). Pragnęła, by jej nazwisko znalazło się w podręcznikach historii, choć żaden z posiadanych przez nas podręczników historii nie przywiązywał wagi do poglądów kobiet.

– W takim razie będę pierwsza – oznajmiała, kręcąc śliczną główką. – Wszystko musi się kiedyś zdarzyć po raz pierwszy, bo inaczej nic by się nigdy nie zmieniło i ciągle mieszkalibyśmy w jaskiniach.

– Niektóre rzeczy nie mogą się zmienić! – zagrzmiał lord Vennaway.

– Niektóre rzeczy już dawno powinny się zmienić! – odparowała Aurelia.

Niemal współczułam jej ojcu. Najdumniejsza, najbardziej konserwatywna rodzina w hrabstwie – i żadnego dziedzica, tylko córka jedynaczka. Prześliczna, wdzięczna i mająca dobre serce. Marząca… o reformowaniu społeczeństwa! Zadająca się z niewłaściwymi ludźmi (mną, panem Clayem i panią Bolton, kimś w rodzaju niezależnej intelektualistki). Była to przykra sytuacja.

W ciągu kilku lat w Hatville pojawiło się wielu potencjalnych kandydatów na męża Aurelii i w tej chwili liczyło się tylko dwóch, którzy powoli tracili cierpliwość. Lord Kenworthy i lord Dunthorne bardzo się od siebie różnili, lecz obaj byli równie nieprzyjemni. Giles Kenworthy, starszy od Aurelii o jakieś dwadzieścia lat, chłodny i sztywny, miał wysuszoną skórę i posępną minę. Po raz pierwszy widziałam go, gdy energicznie kroczył holem, jakby wybierał się na polowanie na lisy. Wyglądałam ukradkiem z biblioteki, do której nie wolno mi było wchodzić. Dziękowałam Bogu, że mnie nie zauważył. Jego oczy wzbudziły we mnie paniczny lęk.

Bailor Dunthorne, młody i rozpustny, odznaczał się zwodniczym urokiem. Był przystojny, elegancki i energiczny, dostatecznie energiczny, by zbić konia do krwi – widziałyśmy to na własne oczy. Dostatecznie przystojny, by jego urokowi uległa niewiarygodna liczba młodych kobiet, które nie otrzymały za to prawie żadnej nagrody, o czym powiedziała nam pani Bolton (a przynajmniej powiedziała Aurelii, a ja byłam przy tym obecna). Miał zwyczaj składania niezapowiedzianych wizyt. Był zupełnym przeciwieństwem lorda Kenworthy’ego. Kiedy mnie widział, pochylał się nade mną, gładził mnie po głowie i przyglądał mi się uważnie. Przenikał mnie wtedy lodowaty dreszcz.

Obaj dżentelmeni pochodzili ze starych rodów i mieli ogromne fortuny. Państwo Vennawayowie uznali, że każdy z nich idealnie nadaje się na męża Aurelii. Powinna była dokonać wyboru, ukończywszy osiemnaście lat. Czekali już zbyt długo. Ale Aurelia nie chciała słuchać rodziców. Za trzy lata, w wieku dwudziestu jeden lat, miała osiągnąć pełnoletność. Twierdziła, że nie potrzebuje męża. Często wspominała, że bierze przykład z młodej królowej Wiktorii.

– Wiktoria chciała wyjść za mąż z miłości. Poważnie się zastanawiała, czy nie zostać panną jak królowa Elżbieta. Poślubiła Alberta tylko dlatego, że naprawdę się rozumieją.

– Jej Królewska Wysokość jest w zupełnie innej sytuacji! – ryknął ojciec Aurelii. – Rządzi krajem i ponosi odpowiedzialność wobec narodu, a ty, Aurelio, masz zobowiązania wobec rodziny. Powinnaś wyjść za mąż i zapewnić ciągłość rodu Vennawayów. Nie mam męskiego potomka i nie pozwolę, by zawiodła mnie własna córka. Jej Królewska Wysokość w ogóle mnie nie obchodzi. Jeśli myślisz, że masz wybór, Aurelio, zapewniam cię, że to nieprawda!

Doszło do pojedynku ludzi obdarzonych równie silną wolą, lecz oczywiście rodzice Aurelii dysponowali przygniatającą przewagą. Musieli postawić na swoim, a mężczyźni nie zwracali uwagi na niezwykłe poglądy Aurelii, gdyż przede wszystkim pragnęli ją posiąść.

Lord i lady Vennawayowie mimo wszystko optymistycznie patrzyli w przyszłość. Owszem, Aurelia była krnąbrna, niegrzeczna i nierozsądna, lecz jej piękno, wychowanie i trzydzieści tysięcy funtów rocznie rekompensowały te cechy.

Jeśli chodzi o mnie, miałam dziesięć lat i nie widziałam możliwości wyjścia z impasu. Jaki mężczyzna byłby w stanie tolerować i wspierać kobietę o tak nowoczesnych poglądach i gorącym sercu? Najprawdopodobniej padłaby ofiarą brutalnych szykan, aż zmieniłaby się w bezduszną lalkę. Na przykład lord Kenworthy chętnie ożeniłby się z kobietą taką jak Aurelia, po czym pozbawiłby ją wszystkich cech, które nie spotkałyby się z jego aprobatą (a, doprawdy, niewiele z nich wydawało się na nią zasługiwać w jego oczach), jakby przycinał wybujałą roślinę. Aurelia zwierzała mi się ze swoich obaw, bo nie miała nikogo innego. Spodziewała się, że rodziłaby co roku kolejne dzieci aż do kompletnego wyczerpania sił żywotnych, po czym stałaby się zupełnie inną osobą.

Byłam jeszcze mała i bardzo się martwiłam o Aurelię. Przyznaję się, że również o siebie. Lord Kenworthy spoglądał na mnie w taki sposób, że bałam się tego, co mogłoby mnie czekać w jego domu – oczywiście pod warunkiem, że w ogóle pozwolono by mi tam zamieszkać. Niewątpliwie powitano by mnie niezbyt przyjemnie. Mogło mnie czekać coś bardzo niedobrego. Nie widziałam drogi wyjścia.

A potem wszystkim zajęła się natura.

Pewnego dnia Aurelia zemdlała w sadzie podczas pikniku, gdy dwór odwiedzili krewni Vennawayów. Zapędzono mnie do pracy, jak zwykle, kiedy działo się coś przyjemnego. Pomagałam Robinowi zrywać śliwki i słyszałam wybuchy śmiechu dobiegające zza drzew – najgłośniej śmiała się Aurelia. Nie zwróciłam uwagi na ciszę, która nagle zapadła. Przykucnęłam na trawie i robiłam z fartucha węzełek, bo koszyk już był pełny.

Mocowałam się ze śliską tkaniną, gdy nagle zauważyłam, że Robin wypuszcza z rąk garść śliwek. Upadły na ziemię, odbijając się od niej. Rzadko się zdarzało, by postępował tak nieostrożnie z cennymi owocami. Spojrzałam w górę i zobaczyłam, że ma twarz bladą jak popiół. Zeskoczył bez słowa z drabiny i pobiegł w stronę miejsca, gdzie odbywał się piknik. Wstałam wolno, po plecach przebiegły mi ciarki – miałam wrażenie, że idzie po nich pająk. Nie będąc w stanie się poruszyć, patrzyłam, jak Robin niesie nieprzytomną Aurelię do domu. Wokół zgromadziły się zdenerwowane kuzynki. Na zawsze zapamiętałam widok zwisającej ręki, która powoli się kołysała – była to mrożąca krew w żyłach zapowiedź przyszłości.

Wezwano doktora Jacobsa. Po długim, dokładnym badaniu orzekł, że olśniewające piękno Aurelii i jej znakomity humor to tylko okrutny żart losu. Jej serce, pełne dobroci i odwagi, okazało się słabe i chore. Miała umrzeć przed ukończeniem trzydziestego roku życia.

Aurelia przyjęła wiadomość w taki sposób, jakby była to przemyślna intryga mająca pokrzyżować plany matrymonialne rodziców. Cóż za zdumiewający obrót spraw! Nikt jej teraz nie zdobędzie. Nikt nie zechce żony, która umrze za kilka lat, po czym trzeba będzie rozpocząć męczące poszukiwania następnej. Oczywiście ktoś mógłby się zdecydować na to nieprzyjemne przeżycie, by odziedziczyć fortunę, ale doktor Jacobs ostrzegł, że urodzenie dziecka może doprowadzić do jeszcze wcześniejszego zgonu. Stanowczo odradzał małżeństwo i wszystkie związane z nim wysiłki. Nie mając nadziei na dziedzica, Vennawayowie nie byli zainteresowani wydawaniem Aurelii za mąż. Lepiej zatrzymać fortunę w rodzinie. Aurelia z zadowoleniem kiwała głową. Lepiej, by odziedziczyła ją kuzynka Maude niż ktoś obcy.

Aurelia postawiła na swoim – i zapłaciła wysoką cenę. Nie będzie wspaniałego wesela. Nie pojawi się dziedzic fortuny Vennawayów. Ale nie będzie również podróży, namiętności i reform społecznych.

Tak przynajmniej sądziłam.

Rozdział dwunasty

Myślę ponuro o tamtych czasach, gdy pociąg zwalnia i się zatrzymuje. Dni, które nastąpiły po ogłoszeniu diagnozy, zlewają się w mojej wyobraźni z mrocznymi chwilami po śmierci Aurelii. Mój umysł od czasu do czasu się buntuje – śmierć i Aurelia zupełnie do siebie nie pasują. Nieświadomie przelatuje mi przez głowę myśl, że czeka na mnie na dworcu.

Londyn to ciąg wyrazistych, ulotnych żywych obrazów, nieustannie tasowana talia kart. Tłumy w Bricklayers’ Arms jeszcze raz dowodzą, jaką senną prowincją jest Ladywell. Widzę przekupniów, straganiarzy hałaśliwie zachwalających swoje towary, skąpo odziane kobiety i bose dzieci. Mam wrażenie, że spoglądam na siebie z boku: siedemnastoletnia dziewczyna, która czuje się sto lat starsza, ubrana na czarno i stroniąca od zgiełku.

Kiedy państwo Begleyowie zauważają w tłumie syna, ich twarze natychmiast się rozpromieniają. Mężczyzna wita serdecznie rodziców i mówi, że młoda pani Begley jest w domu w Pentonville, gdzie przygotowuje obiad powitalny. Przychodzi mi do głowy, że chętnie oddałabym swoje sto funtów, by móc z nimi pojechać.

Czuję się jak intruz. Obawiam się, że o mnie zapomniano, po czym doświadczam mdlącej ulgi, gdy nagle sobie o mnie przypominają i wsadzają do dorożki, pośpiesznie wykrzykując życzenia i pożegnania, jak nakazuje etykieta.

Kryta dorożka szybko rusza przez morze pojazdów wypełniających ulice. Kiwam się do przodu, do tyłu, na boki. Moja torba skacze po wnętrzu jak konik polny. W naszą stronę pędzi omnibus, mija nas w odległości kilku centymetrów. Konie rżą z przerażenia. Potok przekleństw wykrzykiwanych przez woźnicę. Świat zupełnie inny niż Hatville, gdzie wszystko było spokojne, majestatyczne, uporządkowane.

Wreszcie dorożkarz krzyczy: „Jessop!”. Pojazd zatrzymuje się na cichej uliczce z rzędami białych domów widocznych na tle szarego nieba. Wysiadam, powątpiewając, czy moje kości są w nienaruszonym stanie.

Pukam do domu numer sześć – pani Begley była pewna, że chodzi o numer sześć – gdzie wskazują mi dom numer osiemnaście. Na Jessop Walk jezdnię oddziela od domów głęboki rów przypominający fosę. Przed każdym domem znajduje się niewielka kładka i wysoka brama zwieńczona żelaznymi szpikulcami. Domy są niewielkie i ich mieszkańcy mogą zaglądać przez mur do ogrodów sąsiadów. W Hatville, jeśli ktoś chciał zobaczyć sąsiada, musiał przejść kilka kilometrów.

Z ulgą spostrzegam, że pani Woodrow to dama o wyglądzie nauczycielki, w okularach i szarych wełnianych mitenkach. Nie jest gruba, niechlujna, pijana ani wścibska (nie zdawałam sobie dotąd sprawy, jak bardzo powieści Dickensa mogą wpłynąć na moje postrzeganie gospodyń domów). Płacę z góry za dwudniowy pobyt, a pani Woodrow zgadza się, bym go przedłużyła w razie potrzeby.

– Oczywiście pod warunkiem, że nie pojawi się tłum bogatych, ważnych gości – dodaje sucho. – Jest styczeń – ciągnie, widząc, że traktuję jej słowa poważnie. – Nikt nigdy nie odwiedza Londynu w styczniu.

Wyglądam ze swojego pokoju przez małe okienko i rozumiem, dlaczego Londyn nie jest popularny o tej porze roku. Zaczął padać lekki deszcz, ulice lśnią od wody. Pod ołowianoszarym niebem widać maleńkie ogrody, sznury do suszenia bielizny, ogródki warzywne, przybudówki, dachy, okna i mury – wszystko przez jedną niewielką szybkę. Dom… jeśli go kiedykolwiek miałam… jest bardzo daleko…

Mój pokój ma podłogę z desek. Stoi w nim wąskie łóżko z prostym posłaniem. Ściany są pomalowane na brązowo, na jednej z nich wisi obraz w brzydkiej ramie, sentymentalny kicz przedstawiający pasterkę uśmiechającą się do pasterza o różowych policzkach. W pokoju są też umywalka, krzesło i mały stolik ze szklanym słojem ze śnieżyczkami.

Ich widok przywołuje dawne wspomnienia: droga między Hatville a Enderby, niezliczone zakątki posiadłości Vennawayów, ciemnozielone liście i pąki białych kwiatów, świeże powietrze i obietnica wiosny z Aurelią.

Zastanawiam się, czy przypuszczała, że zobaczę taki Londyn.

Rozdział trzynasty

Wszyscy byliśmy zdruzgotani rozpoznaniem choroby Aurelii. Zauważyłam, że lord Vennaway płacze, i odwróciłam głowę, by nie patrzeć. Lady Vennaway położyła się do łóżka, po czym prawie natychmiast wstała, zdawszy sobie sprawę, że choroba uniemożliwi jej spędzenie ostatnich cennych chwil z córką. Lord Kenworthy zniknął jak kamfora i wkrótce zaręczył się z bogatą młodą panną z hrabstwa Kent. Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.

Przeżyłam szok, zaparło mi dech w piersiach. Aurelia! Była zbyt jasnym płomieniem, by przedwcześnie zgasnąć. Gdyby ten smutny los miał spotkać kogokolwiek innego, byłabym w stanie to zrozumieć – lady Vennaway wydawała się niezwykle krucha, Cook wiecznie narzekała na zmęczenie, Rosy bez przerwy kasłała i drapała się po całym ciele. Marcus nieustannie spadał z drabin, upuszczał młotki, które kaleczyły mu stopy, przygniatały go kłody. Ale Aurelia?! Boginie nie mają słabych serc.

W dalszym ciągu miała dobry nastrój. W gruncie rzeczy w pierwszym roku prawie się nie zmieniła, toteż można było podejrzewać, że doktor Jacobs się pomylił.

– Pora skończyć z tymi bzdurami – oznajmiła rzeczowo rodzicom któregoś dnia. – Wiem, że nie aprobujecie Amy. Przestanę was namawiać do zmiany waszego zachowania, jeśli zaakceptujecie moją decyzję i pozwolicie jej spokojnie wykonywać swoje obowiązki. Nie wiem, co mnie czeka, jak długo będę żyć. Amy działa na mnie uspokajająco i całkowicie jej ufam. Chcę ją mieć przy sobie, cokolwiek mnie czeka.

Oczywiście powiedziała to w obecności pastora Chorleya i doktora Jacobsa. Nigdy nie wahała się rozmawiać o swoich prywatnych sprawach przy wpływowych członkach miejscowej społeczności, jeśli służyło to jej interesom. Doktor Jacobs wyraził opinię, że z medycznego punktu widzenia mam dobroczynny wpływ na zdrowie Aurelii. Pastor Chorley mówił o potrzebie miłosierdzia i zasugerował, że jestem darem Boga. Chętnie bym go za to ucałowała.

Nie spałam już w zmywalni naczyń kuchennych, przeniosłam się do pokoju sąsiadującego z sypialnią Aurelii. W dalszym ciągu uczyłyśmy się razem, choć w tej chwili lekcje odbywały się niesystematycznie. Pan Henley nie przygotowywał już Aurelii do zamążpójścia, a lord Vennaway popadł w takie przygnębienie, że zapomniał go zwolnić.

Aurelia co tydzień pokonywała na piechotę trzy kilometry, odwiedzała wieśniaków w Enderby i rozmawiała o ich nieszczęściach z pastorem Chorleyem, panem Clayem i panią Bolton. Towarzyszyłam jej w tych wycieczkach. Wszyscy, bez względu na majątek i status społeczny, byli przerażeni nieszczęściem Aurelii. Zabroniła o tym wspominać, lecz i tak o niczym innym nie rozmawiano.

Lady Vennaway nieco mniej mnie prześladowała, choć nalegała, bym ubierała się jak guwernantka. Doprowadziło to do kolejnej awantury. Aurelia była zirytowana. Twierdziła, że oglądanie mnie w brzydkim stroju przyśpieszy jej śmierć. Lady Vennaway nie chciała się zgodzić, by nisko urodzona towarzyszka córki nosiła piękne ubrania. Aurelia przekonywała, że oglądanie pięknych strojów podnosi ją na duchu. Lady Vennaway odparowała, że Aurelia i tak jest w nienaturalnie dobrym nastroju – jeśli nie podoba jej się mój ubiór, można mnie odesłać do kuchni. Nie przejmowałam się swoim wyglądem, więc poprosiłam Aurelię, by skapitulowała. Miałyśmy ważniejsze sprawy na głowie.

W drugim roku stan zdrowia Aurelii zaczął się stopniowo pogarszać. Pierwsze oznaki były równie nieprzyjemne i nieuniknione jak coraz krótsze dni i żółknące jesienne liście. Skarżyła się na znużenie, o czym nigdy wcześniej nie wspominała.

– Nie chodzi o to, że jestem zmęczona – mówiła. – To coś innego niż normalne zmęczenie po dniu pełnym zajęć albo zwykła senność. Mam wrażenie, że dźwigam jakiś ciężar i nie potrafię się od niego uwolnić.

W dalszym ciągu chodziłyśmy do Enderby, ale tylko w ładną pogodę. Czasem jeździłyśmy powozem, niekiedy zostawałyśmy w domu. Aurelia się niepokoiła. Co ją czeka w te dni, które jej jeszcze pozostały? Nie bała się śmierci, lecz nie chciała się zmienić przed jej nadejściem.

W grudniu 1843 roku obchodziliśmy dwudzieste pierwsze urodziny Aurelii. Jej rodzice nie chcieli organizować żadnej uroczystości z okazji jej pełnoletności, uważając to za zbędne. Aurelia marzyła o balu. W końcu osiągnięto kompromis, którym był obiad dla wybranych członków rodziny, przygotowany przez Cook i mnie. Aurelia przejęła należący do niej majątek.

Rozdział czternasty

Zjadam zimną kolację przyniesioną przez panią Woodrow. Trochę szynki, chleb, masło, pomarańcza i kufel piwa. Nie przepadam za piwem, ale wypijam łyk i zostawiam resztę na później. Idę na dół i pytam panią Woodrow, czy wie, gdzie znajduje się księgarnia Entwhistle’a. Nie wie.

Wychodzę na chłodną, wilgotną ulicę i wędruję po mieście. Wkrótce uświadamiam sobie, jak ogromny jest Londyn. Mijam kolejne ulice, lecz nie napotykam ani jednego sklepu, a szczególnie księgarni.

Nieobecność przyzwoitki sprawia, że czuję się tak, jakby wszyscy się na mnie patrzyli. Gdyby Aurelia kiedykolwiek wybrała się na samotny spacer po Londynie, lady Vennaway umarłaby ze wstydu. Na domiar złego zdaję sobie sprawę ze swojego brzydkiego wyglądu. W Hatville wszyscy wiedzieli, że jestem osobą niskiego stanu, ale tutaj, wyrwana z naturalnego środowiska, wyglądam jak ktoś pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia. I tak jest w istocie.

Snując takie refleksje, wracam na Jessop Walk. Pierwsza wyprawa na miasto okazała się nieudana, ale cieszę się, że zachowałam ostrożność – okazuje się, że noc zapada tu wcześniej i szybciej niż na prowincji. Latarnie gazowe, których nigdy wcześniej nie widziałam, wypełniają ciemność niesamowitym światłem.

Samotna w chłodnym, odstręczającym pokoju, który przez dwa następne dni będzie moim domem, zjadam resztkę kolacji i wpatruję się w ścianę. Nie wiem, co robić. Dlatego biorę kartki zapisane poprzedniego wieczoru w hotelu Pod Różą i Koroną. Chciałabym przestać cofać się w czasie za każdym razem, gdy dotykam piórem papieru. Wolałabym, by teraźniejszość była ciekawsza. Jednak mimo woli myślę o swoim pochodzeniu, czego nie robiłam od wielu lat. To pewna droga do zapełnienia jeszcze jednej pustej stronicy. Kim jestem?

Kiedyś bardzo często się zastanawiałam, kim są moi rodzice. Podobnie jak Aurelia. Spekulowanie na temat mojego pochodzenia fascynowało nas od najwcześniejszego dzieciństwa. Była to zbyt wielka tajemnica, by nie próbować jej odkryć! Nagi noworodek pozostawiony w śniegu bez żadnej wskazówki… Żywa jak iskra Aurelia i poważna dziewczynka taka jak ja, która pragnęła stać się kimś, musiały się tym interesować.

Na początku przypuszczałyśmy, że jestem księżniczką porwaną przez nikczemnych buntowników planujących przewrót w królestwie. Teoria ta miała jednak dwie wady. Pierwsza polegała na tym, że w rubryce wiadomości zagranicznych żadnego z czasopism pochłanianych przez Aurelię nie wspomniano o zaginięciu malutkiej księżniczki. Drugi problem sprowadzał się do tego, że gdyby mnie kiedykolwiek odnaleziono, musiałabym wrócić do swojego kraju, by nim rządzić. Aurelia znów zostałaby sama i nie wydawało się to przyjemne.

Według drugiej hipotezy byłam Cyganką. Było to bardziej prawdopodobne, gdyż w poprzednim roku przejeżdżali przez Enderby wędrowni Cyganie. Wiedziałyśmy, że Cyganie są wyjątkowo głupi i bałaganiarscy. Mogli po prostu zgubić dziecko. Ale Cyganie nie mogli przejechać przez posiadłość Vennawayów, ogrodzoną ze wszystkich stron, więc jak się tam znalazłam? Nie miałam długich czarnych włosów, moja skóra i oczy były zbyt jasne. Odrzuciłyśmy również tę teorię.

Aurelia wysunęła przypuszczenie, że jestem owocem miłości (tak to nazywała) lorda Vennawaya, i bez skrępowania posługiwała się tym terminem w salonie dworu w Hatville. Byłam zbyt mała, by w pełni rozumieć, co to znaczy. Moim zdaniem to samo mogło się odnosić do Aurelii. Podobało nam się to, bo w takim przypadku byłabym przyrodnią siostrą Aurelii i tłumaczyłoby to niechęć lady Vennaway.

Teraz, gdy jestem starsza, uznaję, że mimo postawy lady Vennaway raczej nie mogę być nieślubną córką lorda Vennawaya. Jestem jeszcze mniej podobna do Aurelii niż do Cyganki albo księżniczki. Poza tym uważam, że gdyby lord Vennaway miał obdarzyć uczuciem kogoś innego niż żonę, nie zadawałby się z kobietą, która mogłaby podrzucić dziecko na terenie jego posiadłości. Nie, zachowałby się dyskretnie i taktownie. Zresztą nie wydawało się to prawdopodobne. Kiedy lord Vennaway mnie zauważał, na jego twarzy malowała się obojętność, pogarda i lekka irytacja. Nigdy nie dostrzegłam w niej miłości, ciekawości ani poczucia winy.

Trudno mi było przyznać, jak wielką przykrość sprawia mi nieznajomość własnego pochodzenia. Oddałabym wszystko za najdrobniejszy strzęp informacji na temat swoich rodziców. Imię, kształt nosa, ulubiona piosenka… cokolwiek. Marzyłam o poznaniu takich szczegółów i przechowałabym je w głębi serca, lecz nie mogłam ich zdobyć.

Kiedy Aurelia dorosła, zrozumiała, że moje pochodzenie to nie romantyczna baśń. W pewnym momencie, ku przerażeniu matki, przeprowadziła dokładne śledztwo. Odniosła w tym sporze zwycięstwo, bo lady Vennaway nie mogła jej zabronić rozmawiania z ludźmi. Aurelia przepytała wszystkie rodziny z Enderby. Prosiła mieszkańców, by spróbowali coś sobie przypomnieć, dostarczyli jakichkolwiek wskazówek.

Wszystko na nic. Jeśli urodziła mnie któraś z kobiet z Enderby, milczała i nikt jej nie zdradził.

Moja matka była prawdopodobnie jakąś nieszczęśnicą, która przywędrowała do Hatville i pragnęła zacząć nowe życie. Mogła mnie obwiniać o swój los, a może po prostu zabrakło jej sił, by dalej mnie nieść. Może nigdy nie poznam prawdy…

Czy chciałabym ją poznać? Teraz? Gdyby Bóg pragnął, by ludzie wszystko wiedzieli, na świecie na pewno byłoby mniej tajemnic. Przyzwyczaiłam się do życia w niewiedzy.

Rozdział piętnasty

Mój los zaczął się gwałtownie zmieniać jednego z szarych styczniowych dni. Wydaje się, że wszystkie punkty zwrotne mojego życia zawsze przypadały w styczniu – narodziny (i późniejsze pojawienie się w Hatville), śmierć Aurelii (i moje odejście), a teraz to. Myślę, że w przyszłości powinnam unikać stycznia. Czy istnieje jakiś czarodziejski sposób, bym mogła przespać każdy następny styczeń i budziła się w lutym, cała i zdrowa? Odbiegam od tematu. Kiedy Aurelia żyła, nigdy nie byłam taka roztargniona. Jej kaprysy były na tyle szalone, że wystarczały dla nas obu, a ja działałam na nią kojąco.

Teraz nie jestem spokojna.

Aurelia miała dwadzieścia jeden lat, ja trzynaście. Właśnie w ten sposób zawsze pamiętam życie, mierzone latami, zbyt nielicznymi, gdy jej towarzyszyłam – osiem lat młodsza, mniejsza, mniej wyrazista – posłusznie podążałam za nią jak ogon komety. Tego dnia chmury pokryły niebo grubą warstwą i wydawało się, że już nigdy nie pojawi się słońce.

Aurelia poprosiła rodziców do salonu. Zebraliśmy się we czwórkę, co zdarzało się niezwykle rzadko. Francuski zegar stojący na półce nad kominkiem, ozdobiony skaczącymi rybami z niebieskiej emalii i złoconego brązu, wskazywał późne popołudnie. Pogoda nie pozwalała określić pory dnia, bo przez cały dzień było ciemno. Lord Vennaway niechętnie zapalił świece w lichtarzach.

– Mamo, ojcze, najdroższa Amy, mam pewne ekscytujące wiadomości – zaczęła Aurelia miłym, łagodnym głosem, który nigdy nie zwiastował niczego dobrego. – Otrzymałam zaproszenie. To wspaniała okazja, choć oznacza, że na pewien czas wyjadę.

Zapadła cisza, ciężka i gęsta jak obłok mgły.

– Nie bądź śmieszna, Aurelio.

– To nie żarty, ojcze. W marcu pani Bolton jedzie do Londynu na otwarcie nowej wspaniałej biblioteki. Czy to nie cudowne, ojcze? Później wybiera się do Twickenham, gdzie spędzi kilka tygodni z kuzynką, która niedawno urodziła córeczkę. Wyobraź sobie tylko, ojcze! Zobaczę miejsca, których nigdy nie widziałam, zbiorę ciekawe doświadczenia i poznam najlepsze umysły współczesnej Anglii. Pani Bolton planuje rozrywki, wykłady i przyjęcia. Ma znakomite kontakty w kręgach postępowych intelektualistów. To dla mnie bardzo ważne. Ojcze, mamo, muszę brać pod uwagę swoją sytuację i to, że pozostało mi niewiele czasu, by skorzystać z takiej okazji.

Poprawiłam sukienkę na kolanach. To, że Aurelia prawie od razu wspomniała o swojej chorobie – jeszcze zanim dyskusja w ogóle się rozpoczęła – świadczyło, że bardzo jej zależy na wyjeździe. Oznaczało również, że nie ma pewności, czy zdoła przekonać rodziców.

– Niesłychany pomysł! – Lord Vennaway pociągnął łyk porteru, zakasłał donośnie i odstawił szklankę na stół. Lady Vennaway poszarzała jak niebo. – Pani Bolton to okropna kobieta! – rzucił lord Vennaway, odzyskawszy oddech. – Nie powinniśmy pozwolić, byś się z nią przyjaźniła. Oto skutki ulegania twoim kaprysom i uporowi. Co ty sobie właściwie wyobrażasz, Aurelio? Że pozwolimy ci jeździć po kraju w twoim stanie w towarzystwie osoby o tak złej reputacji?! Absolutnie wykluczone. Nie.

– Ojcze, tak! – zawołała Aurelia.

– W żadnym wypadku! Posłuchaj. O ósmej przyjeżdżają na kolację lord i lady Drummondowie, więc nie chcę, by ta nieprzyjemna sprawa popsuła nam wieczór. To koniec, Aurelio, nie dam się przekonać. Spełniamy wiele twoich zachcianek, doprawdy, ale jeśli uważasz, że zdołasz nas przekonać do tego szaleństwa, oszukujesz samą siebie. Powiedz pani Bolton, że nie będziesz jej towarzyszyć, i rzadziej się z nią spotykaj. Jak w ogóle mogła to zaproponować tak delikatnej dziewczynie jak ty?! Nie!

Wydawało mi się, że to zamyka sprawę. Lord Vennaway był bezwzględnym człowiekiem. Muszę to stwierdzić jasno, by nie wydawał się bezradnym ojcem sterroryzowanym przez uroczą, ukochaną córkę. Obawiano się go jako polityka. W elitarnym kręgu miejscowej arystokracji jego opinie miały wielką wagę. Jako młoda dziewczyna, która nie zyskała jego aprobaty, byłam pewna, że nie zmieni zdania. Aurelia nie miała szans go przekonać i przynajmniej raz żywiłam nadzieję, że jej się to nie uda.

Tykał zegar, niebo poszarzało jeszcze bardziej. Odetchnęłam z ulgą.

– Ojcze, bardzo mi przykro, ale nie mogę zaakceptować twojej decyzji – odparła cicho Aurelia. – Wkrótce umrę i muszę wyjechać. Nie istnieją już obawy, że zniszczę swoje szanse na znalezienie męża, a podróże i zdobywanie wiedzy nie są hańbiącymi rozrywkami. Pod koniec roku pani Bolton zamierza pojechać do Europy, lecz nie będę jej towarzyszyć, choć z całego serca pragnęłabym zobaczyć Włochy i Szwajcarię. Nie uważam, że spędzenie trzech miesięcy na południu Anglii to nierozsądny pomysł. Zdaję sobie sprawę, że wytrąci was to z równowagi i być może doprowadzi do konfliktu między nami. Chciałabym tego uniknąć, lecz moja decyzja jest nieodwołalna.

– Aurelio! – W głosie lady Vennaway zabrzmiał ból.

– Wyjdź. – Lord Vennaway nie spojrzał na mnie i nie wypowiedział mojego imienia, lecz wiedziałam, że mówi do mnie. Chętnie spełniłam polecenie. Nie mogłam słuchać toczącej się rozmowy.

Aurelii zabroniono uczestniczyć w kolacji z Drummondami. Udawała, że w ogóle jej to nie obchodzi, ale wiedziałam, że jest inaczej. Lord Drummond był przystojny i sympatyczny, a jego żona energiczna i elegancka. Przyjaźnili się z ludźmi z otoczenia młodej królowej Wiktorii i księcia Alberta. Kiedy Aurelia popędziła na górę do salonu, by ze mną porozmawiać, nie była jak zwykle wściekła; wydawała się wstrząśnięta i przerażona. Wypowiedziano słowa, których nie da się cofnąć.

Przynajmniej raz państwo Vennawayowie i ja byliśmy zgodni. Nie wiedzieliśmy, ile czasu pozostało Aurelii, i chcieliśmy ją mieć tylko dla siebie.

Rozdział szesnasty

Pierwszy cały dzień w Londynie. Ubieram się wczesnym rankiem i jestem gotowa do wyjścia, gdy rozlega się pukanie do drzwi. Poruszam się niespokojnie. Nie jestem przyzwyczajona, że ludzie szanują moją prywatność.

Okazuje się, że to tylko pani Woodrow, która informuje, że na dole czeka śniadanie, gdybym miała na nie ochotę.

Podążam za nią do niewielkiej jadalni z gigantycznym stołem, przy którym mam siedzieć zupełnie sama. Śniadanie składa się z wędzonych śledzi, owsianki, zrazów oraz sałatki z ryżu i wędzonego wątłusza, a ja mam apetyt po raz pierwszy od tygodnia.

– Znalazła pani księgarza, którego pani wczoraj szukała, panno Snow? – pyta pani Woodrow, gdy jest pewna, że mam wszystko, czego mi potrzeba. Odpowiadam, że poniosłam fiasko, lecz wierzę, że dzisiejszy dzień przyniesie lepsze rezultaty.

– Czy to bardzo ważne, by go pani znalazła?

Odpowiadam, że ma to ogromne znaczenie, i cieszę się, że nie porusza więcej tego tematu. Zdaję sobie sprawę, że to brzmi bardzo dziwnie.

– Proszę iść na Regent Street – odzywa się. – Jestem pewna, że można tam znaleźć każdego znanego księgarza w Londynie.

Jaką różnicę może sprawić nastrój! Dziś rano Londyn wygląda zupełnie inaczej niż wczoraj: jest w dalszym ciągu szary, ogromny i lodowato zimny, ale mam teraz cel i plan. Wierzę, że dziś wieczorem wrócę na Jessop Walk z drugim listem w rękach – i dowiem się, co mnie czeka na drodze do skarbu Aurelii.

Jestem w optymistycznym nastroju i postanawiam iść piechotą zamiast wziąć kolejną dorożkę. Mimo trosk z przyjemnością oglądam St James’s Park, pałac i słynną bibliotekę – widzę na własne oczy miejsca, o których czytałam i słyszałam! Mam wrażenie, że w każdej chwili z obłoku mgły może wyjść królowa Wiktoria. Dziś rano nawet mgła wydaje się inna, bo nie jest już niemiła i złowieszcza, lecz budzi zaufanie i ma w sobie coś konspiracyjnego.

Pani Woodrow dokładnie wyjaśniła, jak mam iść: „Proszę nie skręcać na południe w stronę Devil’s Acre, panno Snow, ani na wschód, w kierunku Strandu. Powinna pani unikać tych slumsów”.

W trakcie spaceru czuję się dość pewnie. Na jakiś czas zapominam o pilnym zadaniu, które mam wykonać, i spełniam jeszcze jedną prośbę Aurelii: „Zobacz Anglię, która całkowicie różni się od Enderby!”.

Jestem oczarowana straganami z pieczonymi ziemniakami i gorącymi kasztanami. W powietrzu unoszą się kuszące zapachy, a ja mam pieniądze w kieszeni. Po raz pierwszy w życiu pozwalam sobie na smaczną, ciepłą przekąskę, a później na jeszcze jedną. Spacer sprawił, że zgłodniałam, i czuję zimno przenikające przez ubranie. Nigdy nie lubiłam zimna.

Zjadam ostatniego ziemniaka i chowam kasztany do kieszeni, a później oblizuję palce i zastanawiam się, jak ogromna swoboda panuje w Londynie w porównaniu z Hatville. Nie potrzebuję przyzwoitki i nie czuję się źle w tym miejscu w swoim brzydkim ubraniu. Nagle ściska mnie w żołądku. Jeśli nie czuję się źle w tym miejscu, to znaczy, że zabłądziłam.

Rozglądam się i widzę dzieci skulone w bramach. Wyciągają ku mnie chude dłonie. Jest ich niewiele, lecz nikt ich nie przegania. Są u siebie. Małe dziewczynki sprzedają przebiśniegi z wiklinowych koszyków i słychać krzyki straganiarzy zachwalających swoje towary i niskie ceny. Nie czuję się zagrożona, bo te sceny nie mają nic wspólnego z tym, przed czym przestrzegała mnie pani Woodrow. Wracam pospiesznie do sprzedawcy kasztanów.

– Znowu tu jesteś, kochanie? – Sprzedawca, przystojny młody człowiek, puszcza do mnie oko. Oblewam się rumieńcem. – Zdążyłaś już wszystko zjeść, taka chudzinka jak ty? Pracuję do siódmej, ale jeśli wtedy przyjdziesz, zabiorę cię na spacer.

Nie wiem, co odpowiedzieć. Niezliczone zasady dobrych manier, których z wielką powagą uczono Aurelię i, jak na ironię, nie ominęły również mnie, nie przygotowywały do sytuacji, gdy na rogu ulicy tak przyjacielsko odzywa się ktoś zupełnie nieznajomy. Chociaż z całych sił staram się odwrócić wzrok, patrzę w roziskrzone oczy sprzedawcy i zastanawiam się, czy to nie lepszy sposób. Czy ceremonialne, starannie przemyślane umizgi lorda Kenworthy’ego do Aurelii były czymś bardziej pożądanym?

Młody człowiek nie budzi we mnie lęku, słusznie czy niesłusznie, więc pytam, gdzie jestem i jak dotrzeć do Regent Street. Udziela tak dokładnych wskazówek, że ogarnia mnie podejrzenie, iż próbuje zatrzymać mnie przy straganie. Staram się słuchać uważnie, gdy nagle wydaje z siebie straszliwy ryk, którym jestem przerażona.

– Zjeżdżaj, wstrętny mały złodziejaszku! – wrzeszczy i wyskakuje zza straganu. Cofam się przestraszona i widzę niewielką uciekającą postać, która znika w tłumie.

– Cholerny mały kieszonkowiec, przepraszam za język, panienko. Niczego pani nie zwędził?

Sprawdzam kieszenie, wytrącona z równowagi. Znikło kilka monet i kasztany. Niczego nie poczułam. Reszta pieniędzy, które miałam przy sobie, znajduje się w innym miejscu, a list jest bezpieczny w kieszeni sukni, więc natychmiast rozumiem, że miałam szczęście. Co by się stało, gdyby list zniknął?! Robi mi się słabo ze zgrozy.

– Dziękuję panu – mówię z przejęciem. Sprzedawca wybucha śmiechem.

– Nie jestem żadnym panem, panienko! Jeśli znudzi się pani elegantami z Regent Street, proszę wrócić tu później i znowu ze mną porozmawiać. Nazywam się Tommy.

– Dziękuję, Tommy. – Kupuję drugą torebkę kasztanów (rozstaję się z pieniędzmi znacznie szybciej, niż przewidywałam) i ruszam w dalszą drogę.

Po chwili rozpoznaję dwa punkty orientacyjne – kościół anglikański i niewielki prywatny ogród – i rozumiem, gdzie źle skręciłam. Tak łatwo zabłądzić w Londynie! Grzeczna Amy Snow, jak zawsze posłusznie wykonująca rozkazy, nagle zmieniła się w urwisa chodzącego samotnie po mieście i zapraszanego na spacery przez sprzedawcę pieczonych kasztanów! Kim jestem? Trudno się zorientować w krainie niekończących się ulic i mgły. Drżą mi nogi.

Pamiętam, że byłam upartym dzieckiem – melancholijnym i cichym, owszem, ale obdarzonym silną wolą i temperamentem. Kobieta, którą teraz jestem, nie jest już tamtą upartą dziewczynką. Wydaje się, że gdzieś po drodze uwierzyłam we wszystko, co mówiła o mnie lady Vennaway. Skoro gardzili mną arystokraci, uznałam, że jestem godna pogardy. Nagle ze straszliwą jasnością pojmuję, że uwierzyłam, iż nikt nigdy nie zechce się ze mną ożenić. Małżeństwo Aurelii, uroda Aurelii, adoratorzy Aurelii – wszystko to budziło wielkie zainteresowanie i w konsekwencji uznałam, że jestem skazana na samotność. Teraz rozumiem, że w głębi serca uważałam inaczej, i do moich oczu napływają gorące łzy – po raz pierwszy od dawna nie płaczę z powodu Aurelii.

W mojej głowie znów pojawia się obraz: domek i ogród, kucyk, uśmiechnięty mąż. Widzę tę scenę w wyobraźni po raz drugi w ciągu ostatnich dwóch dni. Wcześniej długo starałam się o niej zapomnieć. Wielkie plany Aurelii nie były jedyną przyczyną rezygnacji z moich marzeń. Uświadamiam sobie, że porzuciłam je, nawet nie zdając sobie z tego sprawy.

Dochodzę do wniosku, że po prostu flirtowałam z Tommym, i uśmiecham się blado. Zaproszenie na spacer po Haymarket to nie propozycja małżeństwa. Może wszystkie dziewczęta mają takie doświadczenia? Ta myśl dodaje mi sił i ponownie ruszam w drogę. Pałaszuję kasztany przed dotarciem do Picadilly, parząc sobie usta, i dostaję nauczkę. Londyn przypomina wielką rzekę, trzeba go brać poważnie.

Nigdy nie wyobrażałam sobie czegoś takiego jak Regent Street. W lśniących witrynach sklepów widzę biżuterię, ptaki, pióra, posążki i inne rzeczy, których nie znam i nie potrafię nazwać. Picadilly wygląda jak miejsce z jednej z opowieści Aurelii: wielkie szklane łuki, fontanny, posągi i galerie, gdzie przechadzają się wystrojone damy i pięknie ubrani dżentelmeni.

Natychmiast zaczynam poszukiwania, wypytuję sprzedawców sklepów, które mogą mieć jakikolwiek związek z książkami. Jestem dość skromnie ubrana, więc czasem traktują mnie lekko protekcjonalnie, a kiedy indziej w ogóle nie chcą ze mną rozmawiać. Cieszę się z ich pogardy, traktując to jako dowód, że znalazłam się we właściwym miejscu, a zatem jestem względnie bezpieczna. Poza tym przyzwyczaiłam się do pogardy.

Chodzę od sklepu do sklepu, lecz moje poszukiwania kończą się fiaskiem. Nikt nie słyszał o księgarzu noszącym nazwisko Entwhistle. Po obejściu Regent Street i Oxford Street myślę, jak ogromny jest Londyn – koszmar polega na tym, że antykwariat Entwhistle’a może być wszędzie. Szukam igły w stogu siana, ziarnka grochu pod tysiącem materacy. Coraz bardziej przypomina to jedną ze skomplikowanych zagadek Aurelii w Hatville.

Pamiętasz, moja droga, że gdy byłyśmy małe, lubiłam wymyślać dla Ciebie zagadki polegające na poszukiwaniu ukrytych skarbów…

Jak mogłabym zapomnieć? To jedno z moich najszczęśliwszych wspomnień. Kiedy dziecko uważa, że wszędzie kryją się sekrety, jest w tym niezwykła magia! (Zmęczony dorosły o niepewnej przyszłości uważa to za mniej ciekawe).

Wskazówkami mogły być zagadki lub wiersze, a nawet rysunki właściwych miejsc. Taka przygoda mogła nam zająć cały dzień – marszczyłam czoło, sapałam, odrzucałam do tyłu ciężką czarną grzywkę i starałam się rozwiązać zagadkę. Aurelia powstrzymywała śmiech, gdy dochodziłam do błędnych wniosków i znajdowałam się w ślepej uliczce. Czasami przygotowywała zbyt mądre szarady i kapitulowałam, ale zawsze wyjaśniała, o co chodziło. Nie może mi teraz pomóc i modlę się, by nie przeceniła moich zdolności.

O trzeciej po południu tłum jest dwa razy większy. Przechodnie zerkają na mnie z ukosa, mijają i potrącają. Idę coraz dalej, tym razem bacznie obserwując otoczenie. Odpowiedzi na moje pytania są zawsze takie same.

Zamierzam zakończyć dzisiejsze poszukiwania, lecz przedtem w desperacji zwracam się do szewca.

– Nie mam zielonego pojęcia, panienko – mówi – ale niech pani spyta starego Manninga. Zna go pani? Proszę iść Parsley Street i skręcić w drugą przecznicę w lewo, koło gospody z szyldem z wesołą świnią. Sprzedaje artykuły piśmienne i wie absolutnie wszystko. Naprawdę! – Szewc unosi but trzymany w ręku i macha nim.

To ostatnia osoba, którą dziś spytam, obiecuję sobie w duchu. Jestem zmęczona i bardzo bolą mnie nogi. Niebawem zapadnie zmierzch.

– Entwhistle? Nigdy o nim nie słyszałem – odpowiada pan Manning, drapiąc się po głowie porośniętej kępkami włosów. – Entwhistle, mówi pani? Nie, nie mam pojęcia.

– W każdym razie dziękuję. – Nie jestem w stanie się uśmiechnąć.

– Proszę zaczekać. Mam tu gdzieś księgę adresową. Są tam wszyscy księgarze w Londynie. Sprawdzę, jeśli może pani chwilę zaczekać.

Ulica jest pogrążona w mroku, a tu, w środku, istnieje tylko jedna możliwa odpowiedź. Księga adresowa! Oszczędzi mi to tygodni poszukiwań! Zaraz zdobędę adres, a przynajmniej jeden z długich, barwnych opisów, które, jak się dziś dowiedziałam, uchodzą w Londynie za adresy. Mogę odnaleźć list nawet dzisiaj!

– Nie, przykro mi, panienko, nie ma takiego nazwiska. – Pan Manning zamyka księgę.

– Słucham? – Zdumienie odbiera mi mowę. Spodziewałam się różnych rzeczy, ale nie tego.

– Nie ma nazwiska Entwhistle. Zresztą wcale mnie to nie dziwi, bo znam większość księgarzy w Londynie.

– Musiał się pan pomylić. Proszę spojrzeć jeszcze raz.

Na twarzy pana Manninga pojawia się irytacja, lecz spełnia moją prośbę i pokazuje mi odpowiednią stronę, a nawet pracowicie odczytuje ją na głos, jakby podejrzewał mnie o analfabetyzm.

Rzeczywiście po nazwisku „Durrant” pojawia się „Everley”. Nie ma między nimi nikogo. Przeglądam księgę, szukając przypisu lub suplementu. Nic. Biorę ją do ręki i odczytuję kolejne wpisy, na wypadek gdyby nazwisko umieszczono w złym miejscu. Pan Manning obserwuje mnie z ciekawością. Nie znajduję nazwiska Entwhistle.

– Czy poszukuje pani czegoś szczególnego? Jakiejś specjalnej książki? Mógłbym ją dla pani zamówić.

– Nie, nie może mi pan pomóc. Dziękuję, że pan sprawdził.

Nastrój może tyle zmienić… Wracam do pensjonatu z ciężkim sercem, mając kompletny zamęt w głowie. Prawie nie zauważam wstrząsów dorożki, brudnych ulic. Czuję tylko trwogę. Bo jeśli nie ma Entwhistle’a, nie dostanę listu. A jeśli nie znajdę listu, trop się urwie.

Rozdział siedemnasty

Dyskusje ciągnęły się tygodniami. Dumna pani Bolton przychodziła do domu w krzykliwym, barwnym stroju, z prośbami, referencjami, zaświadczeniami. Trwała korespondencja między Hatville a pozostałymi zainteresowanymi stronami, czyli krewnymi pani Bolton, których zamierzano odwiedzić. Poproszono o konsultację doktora Jacobsa. Udzielił pomysłowi swojego błogosławieństwa. Wezwano lekarza z Londynu. Wyraził sprzeciw. Aurelia niemająca do niego zaufania tylko się zastanawiała, ile to kosztowało jej ojca.

Losy ostatniego, najbardziej szalonego pomysłu Aurelii wisiały na włosku, a ona sama krążyła po dworze, blada i napięta. Dni stały się męczącym ciągiem dramatów: prywatnych rozmów Aurelii z rodzicami w zamkniętym salonie, trzaskania drzwiami, tupotu stóp, ataków gniewnego płaczu. Byłam bezradna i przyglądałam się wszystkiemu ze zdumieniem. Kiedy pytałam Aurelię, o czym mówiono, spoglądała na mnie z desperacją, zaciskała wargi i kręciła głową. Była to ta sama Aurelia, która opowiadała mi najświeższe plotki o lordzie Kenworthym i lordzie Dunthornie, nie ukrywała informacji o żadnym skandalu. Nigdy wcześniej nie oszczędzała mojej dziewczęcej wrażliwości. W ciągu osiemnastu miesięcy od diagnozy doktora Jacobsa przyzwyczaiłam się, że jesteśmy bliskimi przyjaciółkami, i teraz czułam się straszliwie odtrącona.

Złościłam się wówczas na Aurelię, o tak. Oczywiście rozumiałam, że chce koniecznie postawić na swoim, ale przecież chodziło tylko o wakacje! W sekretnych, mrocznych chwilach, do których nigdy bym się przed nikim nie przyznała, powtarzałam sobie, że Aurelia zachowuje się histerycznie. Ale pewnego dnia wślizgnęłam się do biblioteki i zastałam ją siedzącą przy oknie w fotelu uszaku. Nie słyszała mnie – opanowałam do perfekcji sztukę cichego poruszania się, by nie zwracać na siebie uwagi. Upuściła książkę na ziemię i zatopiła twarz w dłoniach. Zrozumiałam, że jej rozpacz jest prawdziwa, i nie wiedziałam, co powiedzieć, więc zostawiłam ją samą.

Niczego nie pojmowałam. Miałam zaledwie trzynaście lat. Towarzystwo Aurelii było największą radością mojego życia i traktowałam każdą pozostałą nam chwilę jak najcenniejszy skarb. Dlaczego nie czuła tego samego?

Byłam z siebie niezadowolona, że zostawiłam ją wtedy w bibliotece. Po raz pierwszy czułam się bezużyteczna. Nie wiedziałam już, jak z nią rozmawiać. Tęskniłam za nią, choć widywałam ją codziennie w Hatville. Na początku płakałam wieczorami w swoim pokoju, aż w końcu zapadałam w sen, lecz wydawało się to przesadą, tragizowaniem – jakby Aurelia już odeszła, jakby umarła. Nie ośmielałam się myśleć o tej chwili.

Nie mogłam towarzyszyć jej w podróży. Byłam zbyt młoda, by podołać trudom wyprawy. Okazałaby się dla mnie zbyt męcząca. Aurelia oznajmiła, że jeśli pojedzie sama, wróci w świetnym nastroju i wszystko mi opowie – będzie mnie rozweselać godzinami.

Nie chciałam spędzać samotnie trzech miesięcy w Hatville, nawet mając w perspektywie dobrą zabawę.

Mimo to wyjechała. Wiedziałam, że to zrobi. Kiedy coś sobie postanowiła, nigdy nie rezygnowała.

Wieczorem w przeddzień wyjazdu rozmawiałyśmy przy kominku. Siedziałam w dużym fotelu z kolanami pod brodą, obejmując nogi rękami. Nie mogłam uwierzyć, że nazajutrz rano wyjedzie na całe trzy miesiące. Wydawało mi się, że to wieczność.

– Będę za tobą bardzo tęsknić… – szepnęła. Poczułam nieskończoną ulgę. – Wiesz o tym, prawda, ptaszku?

Ach, chciałam jej powiedzieć tyle rzeczy! Czy naprawdę będzie za mną tęsknić? Czy dalej będzie mnie kochać najmocniej na świecie? Pragnęłam, by mnie o tym zapewniła, lecz w ostatnich tygodniach straciłam zdolność łatwego wyrażania myśli. Z początku nie odpowiedziałam, ale kiedy wreszcie przemówiłam, czułam się niepewnie.

– Przecież nie musisz wyjeżdżać – rzekłam, zdając sobie sprawę, że jest już za późno. Nazajutrz wczesnym rankiem do Hatville miała przyjechać pani Bolton. Kufry Aurelii były spakowane, a moje rzeczy nie. – I nie musisz mnie zostawiać. A jeśli…

– A jeśli co? – powtórzyła cicho, domyślając się, co mam zamiar powiedzieć.

– A jeśli umrzesz?! Wyjedziesz i nigdy więcej cię nie zobaczę?! Czy ta podróż jest dla ciebie naprawdę taka ważna?! Tak ważna, że możemy się nigdy więcej nie zobaczyć?! – Podniosłam głos bliska płaczu i mocniej objęłam kolana.

– Och, nie myśl o tym, ptaszku! Nie warto, naprawdę. Nie ma takiego ryzyka. Nie twierdzę, że wiem, kiedy umrę, ale obiecuję, że jeszcze nieprędko. Czułabym, że zbliża się śmierć, i zrezygnowałabym z tej podróży. Muszę wyjechać.

– Ale… ale dlaczego?

Westchnęła i obie spojrzałyśmy w ogień. Myślałam, że nie odpowie. W końcu popatrzyła na mnie z bardzo smutnym wyrazem twarzy. Jeszcze nigdy jej takiej nie widziałam. Byłam przyzwyczajona do współczucia, uporu, waleczności, lecz nie do żalu i poczucia klęski.

– Amy, nigdy nie miałam władzy nad swoim życiem. Mieszkam w tym zakątku świata, udając, że tak jest, ale to nieprawda. Mam przywileje, wiele przywilejów, lecz nie władzę, nie. Nie mogę o sobie decydować.

Oparłam podbródek na kolanach, patrzyłam na Aurelię i słuchałam. Znów się zawahała. W jej ciemnobłękitnych oczach pojawiła się zaduma. Wyglądała, jakby porządkowała myśli, które chce wypowiedzieć, i wybierała to, co chce lub może ujawnić.

Ale kiedy się odezwała cichym, rozważnym tonem, powtórzyła to, co słyszałam już wiele razy:

– Jesteśmy otoczeni murami, które krępują nasze ruchy. W każdej chwili okoliczności dyktują dalszy bieg wydarzeń. Przyczyny wywołują skutki. Odwiedza nas sąsiad, a my grzecznie go witamy lub grzecznie udajemy, że nie ma nas w domu. Ktoś postanawia zaprosić gości na kolację, a ktoś inny ją gotuje. Kogoś nie stać na jedzenie, więc umiera. Nikt tego wszystkiego nie kwestionuje, przynajmniej nie w mojej rodzinie. Zawsze zdawałam sobie z tego sprawę, Amy, zawsze, lecz mimo to potrafiłam prowadzić normalne życie. Ale ostatnio, może od czasu, gdy dowiedziałyśmy się o moim chorym sercu, nie mogę przestać o tym myśleć, stale o tym pamiętam. Powoli staje się to nie do zniesienia. Głupota tego wszystkiego, Amy: konwenanse, rzeczy, które musimy robić i których nie wolno robić. Korzystne małżeństwo budzi szacunek i aprobatę, lecz tak naprawdę wszystko polega przecież na tym, że kobieta jest sprzedawana jak klacz! Ludzie krytykują dobre, wartościowe rzeczy… to takie bezsensowne. Żyję w tym świecie i co wynika z tego, że wszystko rozumiem? Mogę wygrywać niewielkie potyczki. Mogę zanosić jedzenie parobkom, wspierać kwesty pastora, mogę być miła dla kogoś, kto ma kłopoty, choć to oburza moją matkę. Ale to nie zmieni niczyjego życia, nie na zawsze.

Skinęłam głową, lecz nie czułam się na tyle pewnie, by odpowiedzieć. Nie rozumiałam, dlaczego Aurelia mówi do mnie, jakbym była kimś obcym, kto nie zna każdej jej myśli. Nie ciekawiły mnie jej uwagi na temat reguł rządzących społeczeństwem. Chciałam, by Aurelia powiedziała, że mnie kocha i nie może się ze mną rozstać.

– W tej chwili to ty jesteś moim największym zwycięstwem! Zapewniłam ci bezpieczeństwo i edukację, a także dałam szansę na przyzwoite życie po mojej śmierci. Stałaś się moją najlepszą przyjaciółką. Nie ma większego szczęścia. Ale nawet to jest zatrutym owocem, Amy, bo ile cię to kosztowało? Ostatnio kwestionuję całe swoje życie. Jestem wdzięczna za każdy dzień, który z tobą spędzam. Lecz wcale nie jestem pewna, że wyświadczyłam ci przysługę. Sprawiłam, że… że nie pasujesz do świata! Powinnam zwrócić ci wolność, ale gdybym wróciła i zobaczyła, że odeszłaś z Hatville, złamałoby mi to serce.

Byłam przerażona. Nigdy się nad tym wszystkim nie zastanawiałam. Teraz martwiłam się nie tylko tym, że Aurelia mogłaby o mnie zapomnieć. Pojawiła się również myśl, że mogłaby mnie porzucić, bo uwierzyłaby w jakąś wydumaną ideę, że przyniesie mi to korzyść.

– Aurelio, jak możesz tak mówić? Zrobiłaś dla mnie wszystko. Nigdy cię nie opuszczę. Nigdy!

Drapała się w głowę, mierzwiąc włosy. Jej policzki płonęły, a w oczach lśniły łzy.

– Przez całe życie rozpaczliwie walczyłam, żeby nie nosić kapelusza. Uparłam się, że będę nosić pióra, i postawiłam na swoim. Wszyscy wiedzą, jaki jest mój stosunek do wstążek. Problemy rozpieszczonego dziecka.

– Aurelio! Nie! Walczyłaś o coś znacznie ważniejszego. Wiesz, że to prawda!

– Tylko po co?! Z kim?! Ze swoimi rodzicami?! Nienawidziłam ich za to, jak cię traktują, Amy, nienawidziłam! Nie powinno się nienawidzić własnych rodziców. A teraz… – Westchnęła głęboko. – Czasami ludzie, których kochamy, są źli!

Doskonale wiedziałam, że rodzice Aurelii nie odznaczają się dobrocią, lecz nie rozumiałam głębi jej cierpienia. Dlaczego jest takie straszne, dlaczego pojawia się właśnie teraz? Tak czy inaczej, wstałam z miejsca i objęłam ją, gdy się rozpłakała.

W końcu znów się uspokoiła i oparła głowę na moim ramieniu.

– Chcę dokonać przed śmiercią czegoś naprawdę niezwykłego. Podróż nie jest może najszlachetniejszą misją, może znów postępuję egoistycznie. Ale w tej chwili nie mam wyboru. Pewnego dnia umrę, Amy, znacznie szybciej, niżbym sobie tego życzyła. Miałam tyle marzeń… Nie będzie to nawet mała część moich planów, ale lepsze coś niż nic. Trzy miesiące to nie wieczność. Czas biegnie szybko i obiecuję pisać do ciebie codziennie. Później wrócę, by przeżyć z tobą resztę swoich dni, choć nie wiem, ile mi ich zostało. Ale najpierw wybiorę się w podróż, dopóki mam jeszcze dość sił. Jestem dorosłą kobietą i posiadam olbrzymią fortunę. Nie zniosę kolejnych zakazów.

Przełknęłam ślinę i uścisnęłam dłoń Aurelii. Nie zadałam pytań, które rozpaczliwie chciałam zadać. Jaki jest pożytek z towarzyszki w Hatville Court, skoro nie ma komu towarzyszyć? Co miałabym robić w czasie jej nieobecności? Kim się stanę?

W końcu spędzałam czas zupełnie sama. Vennawayowie, ku mojej uldze i zaskoczeniu, nie traktowali mnie okrutnie. Jak dowiedziałam się później, Aurelia zagroziła, że nigdy nie wróci, jeśli nie będę na nią czekać cała i zdrowa. Jej rodzice ignorowali mnie.

Wyjazd Aurelii sprawił, że jej ojciec ocknął się z odrętwienia, w które zapadł po odkryciu choroby córki, i znów zaczął zarządzać swoim majątkiem. Zwolniono pana Henleya, guwernera Aurelii. Znalazł pracę w szkole w Edynburgu.

Reszta domowników była jak zwykle całkowicie zaabsorbowana codziennymi zajęciami. Nikt nie sprawdzał, czy się ubieram, uczę, jem… Przez kilka tygodni nie byłam pewna, czy w ogóle istnieję. Przez całe dnie do nikogo się nie odzywałam. Czułam się taka nieszczęśliwa, bezużyteczna i samotna, że chciało mi się wyć. W rzeczywistości prawie bez przerwy milczałam.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki