Dedykuję moim wspaniałym Rodzicom

On niebo okrywa chmurami,
deszcz przygotowuje dla ziemi;
sprawia, że góry wypuszczają trawę
i zioła, by ludziom służyły (Ps 147, 8).

Wstęp

ZDROWIE JEST WAŻNE chyba dla każdego człowieka, pozwala na sprawne funkcjonowanie i podejmowanie życiowych wyzwań. Oczywiście przesadna troska o zdrowie niesie ryzyko, że stanie się ono bożkiem, że całkowicie zaprzątnie naszą uwagę, nie pozostawiając miejsca na nic innego. Istotne jest więc racjonalne i systematyczne dbanie o zachowanie dobrego stanu zdrowia, by służyło nam ono jak najdłużej.

Na stan zdrowia człowieka (równowagę organizmu) wpływ mają geny i czynniki środowiska – między innymi ważne jest to, w jaki sposób reagujemy na stres, jak się odżywiamy, czy podejmujemy aktywność fizyczną. Według encyklopedii PWN* odporność to stan niewrażliwości na działanie drobnoustrojów chorobotwórczych. Zwiększenie odporności wiąże się głównie z ochroną przed chorobami przeziębieniowymi, które najczęściej atakują dużą część społeczeństwa jesienią i wiosną. Preparaty zwiększające odporność organizmu (immunostymulujące) dobrze jest stosować zapobiegawczo i leczniczo. Stosowanie zapobiegawcze trwa zazwyczaj dłużej (4 – 6 tygodni) – dobre rezultaty przynosi wprowadzanie krótkich przerw. Stosowanie lecznicze należy rozpocząć jak najwcześniej po wystąpieniu objawów chorobowych, gdyż w ostrym stadium choroby działanie preparatów może okazać się niewystarczające.

Wyróżniamy dwa rodzaje odporności: ODPORNOŚĆ BIERNĄ, która zależy od jakości barier fizycznych – skóry i błon śluzowych – które napotyka czynnik chorobotwórczy. Jeśli są odpowiednio mocne, uniemożliwią przeniknięcie patogenu do ustroju. ODPORNOŚĆ CZYNNA to działanie układu odpornościowego mające na celu ochronę organizmu przed chorobami (wirusami, bakteriami, grzybami, pasożytami) i komórkami nowotworowymi, które są już obecne w organizmie, poprzez ich rozpoznanie i likwidowanie. Do tego celu służą narządy limfatyczne centralne (szpik kostny, grasica) oraz narządy limfatyczne obwodowe (węzły chłonne, śledziona, wyrostek robaczkowy, migdałki, grudki limfatyczne, tkanki limfoidalne). Układ odpornościowy posiada zdolności adaptacyjne (przystosowawcze), które umożliwiają szybkie rozpoznanie i zwalczenie choroby, która wcześniej już wystąpiła i którą układ zapamiętał, dzięki czemu wie, jak ją zwalczać.

Odporność dotyczy również niewrażliwości na inne choroby (krążenia, układu pokarmowego, nerwowego) – można ją odbudowywać i wzmacniać nie tylko dzięki naturalnym właściwościom immunostymulującym organizmu, ale także poprzez stosowanie produktów z roślin leczniczych. Zawsze trzeba pamiętać, że organizm człowieka to spójna całość i żaden z organów nie pracuje odrębnie, niezależnie od innych. Przykładem może być niestrawność, która powoduje otyłość, z kolei otyłość może sprzyjać cukrzycy, a cukrzyca – stopie cukrzycowej (gniciu stopy, które często doprowadza do amputacji), śpiączce cukrzycowej czy jaskrze. Warto zatem wprowadzić zioła do naszej diety, wykorzystać ich działanie ogólnoustrojowe, wzmacniające. Ważne jest też równoczesne stosowanie ziołowych mieszanek leczniczych o podobnych właściwościach. Ich spożywanie działa synergicznie i wzmacnia efekt końcowy.

Aby organizm sprawnie funkcjonował, należy zdrowo się odżywiać. Na ten temat napisano już całe tomy, wymyślono mnóstwo diet, które często są nieskuteczne, a niekiedy bywają skuteczne tylko przez okres ich stosowania. Dobrą metodą jest wprowadzenie na stałe zdrowego stylu życia polegającego na nieprzejadaniu się. Pisał o tym już Syrach:

Nie wszystko służy wszystkim i nie każdy we wszystkim ma upodobanie. Na żadnej uczcie się nie przejadaj i nie rzucaj się na potrawy! Z przejedzenia powstaje choroba, a nieumiarkowanie powoduje rozstrój żołądka. Z przejedzenia wielu umarło, ale zachowujący umiar przedłuży życie (Syr 37, 28 – 31).

Również niełączenie zbyt wielu składników w jednym posiłku poprawia trawienie. Gdy połączymy na przykład produkty białkowe z węglowodanowymi i innymi, organizm musi wytworzyć dużą ilość enzymów trawiennych, przez co proces trawienia trwa dłużej. Każde takie przeciążenie układu pokarmowego zmniejsza jego wydolność, utrudnia sprawne odprowadzenie substancji odżywczych oraz usunięcie tych zbędnych. Poza tym poprzez ciągłe podjadanie – bynajmniej nie warzyw i owoców, lecz słodyczy i dań typu fast food – nie pozostawia się organizmowi czasu na proces samooczyszczania.

Według Harveya Diamonda, który promował zasady higieny naturalnej, każdy organizm dąży do zdrowia poprzez proces oczyszczania się z toksycznych produktów niestrawionej prawidłowo żywności. Procesowi temu sprzyjają stosowanie racjonalnych postów i jedzenie owoców. Przyczynami nieprawidłowego trawienia spożywanych produktów są też ich zbytnie przetworzenie i dodatki chemiczne. Przykładem narodu dobrze odżywiającego się są Tybetańczycy, którzy do swojej diety włączają duże ilości warzyw. Badania wykazały, że są oni zdrowsi niż ludność krajów najbardziej rozwiniętych, odżywiająca się wysoko przetworzoną żywnością. Wśród Tybetańczyków zapadalność na choroby takie jak: niewydolność sercowo-naczyniowa, nowotwory, cukrzyca, miażdżyca i alergie, oraz umieralność na nie jest niższa o niemal 70% niż w Stanach Zjednoczonych. Tybetańczycy, którzy emigrują do krajów „dobrobytu” i przyjmują sposób odżywiania charakterystyczny dla nowego miejsca, zaczynają chorować podobnie jak tubylcy.

Ważnym czynnikiem sprzyjającym zachowaniu dobrego stanu zdrowia jest obecność witamin w spożywanych produktach, czyli dobrze skomponowana dieta bogata w warzywa, owoce i kasze. Brak witamin prowadzi do zachwiania równowagi zdrowotnej organizmu.

* Encyklopedia Popularna PWN, Warszawa 1982, s. 535.

ZIOŁA NA ODPORNOŚĆ

1

Aronia czarnoowocowa (czarna)

Aronia melanocarpa

Dostępne w wersji pełnej

2

Aloes drzewiasty

Aloe arborescens

Dostępne w wersji pełnej

3

Berberys zwyczajny

Berberis vulgaris

Dostępne w wersji pełnej

4

Bluszczyk kurdybanek

Glechoma hederacea

Dostępne w wersji pełnej

5

Brzoza brodawkowata

Betula verrucosa (pendula)

Dostępne w wersji pełnej

6

Cebula zwyczajna

Allium cepa

Dostępne w wersji pełnej

7

Czarnuszka siewna

Nigella sativa

Dostępne w wersji pełnej

8

Czosnek pospolity

Allium sativum

Dostępne w wersji pełnej

9

Czystek siwy

Cistus incanus (creticus)

Dostępne w wersji pełnej

10

Imbir lekarski

Zingiber officinale

Dostępne w wersji pełnej

11

Jemioła pospolita (biała)

Viscum album

Dostępne w wersji pełnej

12

Jeżówka purpurowa

Echinacea purpurea

Dostępne w wersji pełnej

13

Lipa drobnolistna

Tilia cordata

Dostępne w wersji pełnej

14

Malina właściwa

Rubus idaeus

Dostępne w wersji pełnej

15

Mniszek lekarski

Taraxacum officinale

Dostępne w wersji pełnej

16

Nagietek lekarski

Calendula officinalis

Dostępne w wersji pełnej

17

Pokrzywa zwyczajna

Urtica dioica

Dostępne w wersji pełnej

18

Rumianek pospolity

Matricaria chamomilla (Chamomilla recutita)

Dostępne w wersji pełnej

19

Róża dzika

Rosa canina

Dostępne w wersji pełnej

20

Skrzyp polny

Equisetum arvense

Dostępne w wersji pełnej

21

Torfowiec kończysty (borowina)

Sphagnum fallax

Dostępne w wersji pełnej

22

Żeń-szeń właściwy

Panax ginseng

Dostępne w wersji pełnej

23

Żywotnik zachodni (tuja)

Thuja occidentalis

Dostępne w wersji pełnej

Słowniczek

Dostępne w wersji pełnej

Materiały graficzne

aronia czarnoowocowa © Dirk Rietschel/iStock

aloes drzewiasty © Vladimir Nenov/iStock

berberys zwyczajny © Tuned_In/iStock

bluszczyk kurdybanek © Sergey Chushkin/iStock

brzoza brodawkowata © Vadim Svirin/iStock

cebula zwyczajna © denisk0/iStock

czarnuszka siewna © Tarek El Sombati/iStock, © ppl58/iStock

czosnek pospolity © RedHelga/iStock

czystek siwy © Thomas Demarczyk/iStock

imbir lekarski © pidjoe/iStock

jemioła pospolita © spxChrome/iStock

jeżówka purpurowa © Marina Lohrbach/iStock

lipa drobnolistna © Aigars Reinholds/iStock

malina właściwa © rbiedermann/iStock

mniszek lekarski © pilotL39/iStock

nagietek lekarski © AlexRaths/iStock

pokrzywa zwyczajna © ivanmateev/iStock

rumianek pospolity © Floortje/iStock

róża dzika © pepifoto/iStock

skrzyp polny © cris180/iStock

torfowiec kończysty © svedoliver / iStock

żeń-szeń właściwy © 4kodiak/iStock,

żywotnik zachodni © BSANI/iStock

Copyright © Monika Fijołek 2016
Copyright © for this edition by Wydawnictwo Esprit 2016
All rights reserved

Na okładce: © Kokhanchikov, Silencefoto, Valentyn Volkov, Margo555 / Depositphoto

Redakcja: Paulina Bieniek, Magdalena Mnikowska, Maja Prus

ISBN 978-83-65706-51-5

Wydawnictwo Esprit Sp. z o.o.

ul. Przewóz 34/100, 30-716 Kraków

tel./fax 12 267 05 69, 12 264 37 09, 12 264 37 19

e-mail: sprzedaz@esprit.com.pl

ksiegarnia@esprit.com.pl

biuro@wydawnictwoesprit.com.pl

Księgarnia internetowa: www.esprit.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com