Okładka i projekt graficzny
Fahrenheit 451

Redakcja i korekta
Barbara Manińska

Mapy i wykresy na podstawie danych dostarczonych przez Strategy&Future
Piotr Karczewski

Zdjęcia pochodzą z archiwum
Strategy&Future

Dyrektor wydawniczy
Maciej Marchewicz

ISBN 9788366814370

© Copyright by Jacek Bartosiak Strategy&Future
© Copyright for Zona Zero, Warszawa 2022

Wydawca
Zona Zero, Sp. z o.o.
ul. Łopuszańska 32
02-220 Warszawa
Tel. 22 836 54 44, 877 37 35
Faks 22 877 37 34

https://www.zonazero.pl/

https://www.facebook.com/zonazerobooks/

https://www.facebook.com/zonageopolityki/

Przygotowanie wersji elektronicznej
Epubeum

Spis treści

WSTĘP

Autorzy

Dlaczego?

Chmury na horyzoncie

CZĘŚĆ OGÓLNA

Dwudziesta Wojna

Rosyjska gra

Najważniejsza zasada wielkiej strategii Rzeczypospolitej

Wojna nowej generacji

Rosja prowadzi przemyślną grę o równowagę w Europie i Eurazji

Kształtowanie otoczenia geopolitycznego Polski

Pokonać Rosję, czyli jak być podmiotem, a nie przedmiotem polityki międzynarodowej

Polska na szpicy

Jaka wojna?

Eskalacja

Jaka armia?

Pętla decyzyjna w Warszawie. Żołnierz Nowego Wzoru

Innowacja

Demonstracje wojskowe i ćwiczenia

Wiara społeczeństwa

Kim jesteśmy

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA

Marek Budzisz. Realny potencjał NATO w perspektywie wojny z Rosją a sytuacja Polski

Francja

Wielka Brytania

Niemcy

Europejska współpraca wojskowa

Administracja Joe Bidena ocenia stan przygotowania wojskowego państw europejskich

Czy Stany Zjednoczone są przygotowane, aby bronić Europy?

Sytuacja wojskowa na wschodniej flance NATO

Bez Polski i Rumunii nie ma możliwości obrony wschodniej flanki NATO

Marek Budzisz. Strategia salami i polityka Polski

Jacek Bartosiak. Polska w rosyjskim myśleniu wojskowym

Jacek Bartosiak. Kwestia Białorusi

Marek Budzisz, Jacek Bartosiak, Nicholas Myers. Liczebność: jakie ma znaczenie? Ile wojska przeciw Polsce?

Analiza S&F i bitwa manewrowa

Armia bardzo duża czy sprawna?

Sytuacja demograficzna Polski a wzrost liczebności sił zbrojnych

Szkolenie żołnierzy i podoficerów

Jak to robią sojusznicy

Jacek Bartosiak, Nicholas Myers, David Mizrachin. Plan bitwy manewrowej dla Armii Nowego Wzoru

Wnioski

Teoria polskiego zwycięstwa

Strategiczne miejsca w planie bitwy manewrowej

Wewnętrzny rdzeń bitwy manewrowej

Strefa śmierci

Bitwa powietrzna

Flanki frontu

Horyzontalna eskalacja

Zajście od tyłu

Zaplecze Rzeczypospolitej

Podsumowanie planu bitwy manewrowej

Przygotowania do wojny

Jacek Bartosiak, Adam Kłos, Nicholas Myers, David Mizrachin, Tomasz Świerad . Eksperymentalne brygady lekkiej piechoty

Do jakiej wojny?

Wartość lekkiej piechoty

Podstawowe założenia

Albert Świdziński. Po drugiej stronie lustra

Przebieg ćwiczeń wojskowych prowadzonych przez Federację Rosyjską od 1999 roku

Rozmiar, zróżnicowanie i zaawansowanie techniczne rosyjskiego arsenału niestrategicznej broni jądrowej

Asymetria stawki

Asymetria zdolności

Asymetria determinacji

Jak mogą zareagować Stany Zjednoczone

Plated glass / Tripwire forces

NATO

Paradoks

Naszym zdaniem odpowiedź na to pytanie brzmi: Nie. Dlaczego?

Jacek Bartosiak. Operacje na Bałtyku

Wąskie morze

Trudne wody

Zakłócenia elektromagnetyczne

Zagrożenie z lądu i „białe słonie”

Propozycje działań

Zdolności marynarki wojennej – wnioski

Jacek Bartosiak. Polskie zdolności kosmiczne

Potrzeba strategii kosmicznej

O co chodzi z kosmosem

Zadania dla Polski

Zdolności antysatelitarne

Duża polityka i zmiany kulturowe

Polskie Centrum Sił Kosmicznych

Marek Stefan, Jakub Krawczyk, Jakub Paszteleniec, Piotr Woźniak. Oficer Armii Nowego Wzoru

Błażej Kantak. Piąta domena: Cyberprzestrzeń

Natura cyberprzestrzeni

Symetria konfliktu?

Rodzaje operacji

Drabina kontroli

Atrybucja

Podsumowanie

Cele strategiczne

Defensywa

Ofensywa

Cele operacyjne

Rodzaje potrzebnych zdolności

Rozbudowa zdolności

Przykładowe cele taktyczne

Koszty operacji CNA

Podsumowanie

Aktorzy proxy

Benefity

Potencjalne wyzwania

Co wybrać?

Ekosystem

Elementy

Ścieżka rozwoju

Wyzwania

Podsumowanie

R.Z.. Pozamilitarne przygotowania obronne państwa

Istota przygotowań obronnych państwa

System odporności państwa

System kierowania obroną państwa

Prawo obronne

Ćwiczenia

Współczesna wojna

Wnioski i rekomendacje

Wnioski z symulacji, gier seminaryjnych i wojennych

Przypsiy

WSTĘP

Autorzy

Ponadto przy projekcie Armii Nowego Wzoru, a potem przy opracowywaniu niniejszego raportu, współpracowało ze Strategy&Future kilkadziesiąt osób, również spoza Polski, oraz przede wszystkim oficerów i żołnierzy Sił Zbrojnych RP w służbie czynnej, którzy pragną zachować anonimowość, obawiając się, że przedstawienie poglądów niezgodnych z oczekiwaniami MON może negatywnie wpłynąć na ich kariery wojskowe.

Mamy nadzieję, że z czasem zabiorą głos i przekażą społeczeństwu to, co mówili nam o stanie obecnym i co uważają, że należałoby zmienić. Polska debata publiczna na temat stanu odporności państwa, stanu Wojska Polskiego, a przede wszystkim na temat bardzo potrzebnej głębokiej reformy polskiej wojskowości ogromnie by na tym zyskały.

Raport powstał dzięki tysiącom obywateli Rzeczypospolitej, którzy kierując się troską o los ojczyzny, postanowili dobrowolnie sfinansować projekt Armii Nowego Wzoru. Im dedykujemy szczególne słowa wdzięczności.

Dzięki tym wszystkim ludziom mogliśmy się zmierzyć z wyzwaniem projektu Armii Nowego Wzoru.

Dlaczego?

Strategy&Future od momentu swego powstania w dziesiątkach wystąpień, artykułów, wywiadów, książek formułuje kluczowe naszym zdaniem, z punktu widzenia Polski, przesłanie. Uważamy, że zmienia się na naszą niekorzyść koniunktura geostrategiczna, rysujące się trendy oznaczają wzrost zagrożeń dla naszego bezpieczeństwa, Rosja wzmocniła się w wyniku reformy swych sił zbrojnych i chce wrócić do europejskiej polityki, a w Europie Środkowo-Wschodniej dyktować warunki. Jesteśmy też przekonani, że nawet jeśli w dającej się przewidzieć przyszłości nie wybuchnie wojna na naszych granicach, a taka perspektywa jest bliższa urzeczywistnienia dziś niż kiedykolwiek w ostatnich kilkudziesięciu latach, będzie rosło znaczenie sił zbrojnych jako narzędzia polityki państwowej. Apelowaliśmy o wzmożenie naszego wysiłku w zakresie obronności, zwiększenie nakładów, modernizację sprzętową. Przed ponad rokiem, nie czekając na przebudzenie opinii publicznej i elity strategicznej, rozpoczęliśmy prace, finansując je ze środków społecznych, nad Armią Nowego Wzoru, to jest taką formułą naszych sił zbrojnych, aby były one lepiej niźli obecnie w stanie odpowiedzieć na rysujące się zagrożenia. Nie jesteśmy już oskarżani, jak kilka miesięcy temu, że podnosząc konieczność zwiększenia naszych możliwości wojskowych i bardziej samodzielnej w tym zakresie polityki, naruszamy spoistość sojuszniczą NATO.

Teraz Jarosław Kaczyński, wicepremier odpowiedzialny za bezpieczeństwo i lider rządzącej partii, mówi nie tylko o konieczności znacznego zwiększenia wydatków na nasze bezpieczeństwo, ale zauważa, że w razie konfliktu zbrojnego możemy i musimy polegać przede wszystkim na własnych siłach i być w stanie walczyć z rosyjskim zagrożeniem samodzielnie przez długi, bardzo długi czas. Niczego innego nie mówimy od kilkunastu miesięcy.

Nasze wysiłki na rzecz zmiany kultury strategicznej Polski zaczynają, mamy taką nadzieję, przynosić pierwsze pozytywne rezultaty. Nie dyskutujemy już o tym, czy musimy sami zrobić więcej, nikt poważny w Polsce nie daje wiary uspokajającym tezom głoszonym na serio jeszcze kilka miesięcy temu. Cieszymy się ze zmiany, która zaczyna następować na naszych oczach, choć jednocześnie liczymy, że o kształcie naszej armii będziemy mogli dyskutować nie na konferencjach prasowych, ale w środowisku ekspertów, fachowców, którzy zastanawiać się będą nad tym, jakie zagrożenia są dla nas najpoważniejsze, jak w związku z nimi ukształtować nasze siły zbrojne, jak najlepiej wykorzystać ograniczone przecież zasoby i jaki jest punkt wyjścia, czyli obecny stan Sił Zbrojnych RP.

Naszym zdaniem stawianie nierealistycznych celów, nawet jeśli w przypływie patriotycznego uniesienia intuicyjnie wszyscy w Polsce są skłonni tego rodzaju ideę poprzeć, w istocie oznacza wystawienie na szwank koncepcji wzmocnienia wojskowego Polski. Przede wszystkim z tego względu, że brak realizmu w ocenie własnych możliwości jest nie mniejszym zagrożeniem niż bezczynność w tej kwestii. Wzywamy kierownictwo resortu obrony do rozpoczęcia publicznej debaty, do której gotowi jesteśmy stanąć. Przed upublicznieniem przygotowanej w Strategy&Future koncepcji Armii Nowego Wzoru proponowaliśmy odbycie zamkniętego seminarium w gronie specjalistów, w trakcie którego można byłoby przedyskutować zarówno podstawowe wyzwania stojące przed polskimi siłami zbrojnymi, jak i to, w jaki sposób możemy na nie odpowiedzieć. Proponowaliśmy, aby na wzór słynnej dyskusji strategicznej, jaka toczyła się w Stanach Zjednoczonych w latach 70., powołać Team A i Team B, dwa umowne zespoły analityczne, które mogłyby poddać ocenie koncepcje reformy sił zbrojnych. Nie uważamy, abyśmy we wszystkim mieli rację, ale jesteśmy pewni, że bez wsparcia społecznego, dyskusji na temat głębokości i zakresu reform żadne zmiany się nie powiodą. Albo zmodernizujemy nasze siły zbrojne wspólnym wysiłkiem całego społeczeństwa, albo ich nie zreformujemy. Decyduje o tym skala wyzwań, ale również niezbędnych wyrzeczeń i zakres koniecznego konsensu społecznego i politycznego. Materiał ten traktujemy jako głos w dyskusji, która, mamy nadzieję, rozpocznie się w Polsce.

Chmury na horyzoncie

Po 30 latach niepodległości przed państwem polskim znacznie trudniejsze czasy. Sytuacja międzynarodowa uległa pogorszeniu. Siły strukturalne, które powodują obecne napięcia, ulegną jeszcze wzmożeniu. Siła zbrojna, groźba użycia siły oraz samo użycie siły w rozlicznych zresztą domenach ludzkiej aktywności w trzeciej dekadzie XXI wieku znów stały się instrumentami polityki zagranicznej.

Dla Rzeczypospolitej Polskiej polityka zagraniczna tożsama jest z polityką bezpieczeństwa. Po 1989 roku wydawało się, że istnieje szansa na zmianę tego przeklętego równania. W roku 2022 nie powinniśmy mieć już więcej złudzeń: potrzebujemy sprawnego instrumentu polityki państwa, jakim są nowoczesne i sprawne siły zbrojne. Zważywszy na charakter relacji i wielopoziomowej współzależności między państwami w XXI wieku, właściwie należałoby ten instrument nazwać całościowym „systemem odporności państwa”, w którym tradycyjne siły zbrojne odgrywają istotną, ale nie wyłączną rolę.

Potrzebujemy tego instrumentu, by móc kształtować (podwyższać) koszty wpływania na naszą sprawczość i decyzyjność przez inne państwa, które w nadchodzących niespokojnych czasach mogą mieć ochotę na przesadne i niezgodne z naszym interesem oddziaływanie na nasze decyzje, plany i zamierzenia.

W całej nadchodzącej rozgrywce chodzi bowiem o nasz rozwój i kształtowanie jego reguł. Niebezpieczeństwo nadciąga w szczególności z Rosji, która używa siły zbrojnej, przemocy i groźby jej użycia do realizacji swojej strategii zmiany układu geopolitycznego w Europie na korzystny dla siebie, a z pokrzywdzeniem żywotnych interesów Rzeczypospolitej.

Warto od razu zaznaczyć, że XXI wiek jest inny niż wiek XX i inaczej wyglądają dziś wojny i konflikty. Armia Nowego Wzoru jest odpowiedzią na wyzwania charakterystyczne dla rywalizacji w XXI wieku. Jest tym samym wyrazem odpowiedzialności za losy istniejącego (choć z przerwami) tysiąc lat państwa polskiego i przejawem naszej wiary w ciągłość kultury strategicznej Rzeczypospolitej. Jest też wyrazem szacunku dla prób i reform państwa polskiego inicjowanych przez tych, którzy byli przed nami i którzy w trosce o ojczyznę starali się nawigować losem państwa. Istnienie, pomyślność i rozwój państwa uważali za jak najbardziej warte wysiłku i ciężkiej pracy.

Propozycja Armii Nowego Wzoru wynika właśnie z troski o los naszego państwa i jest próbą zbudowania instrumentu, dzięki któremu będziemy mieli lepsze szanse poradzić sobie z tym, co przed nami. Co bardzo ważne, Armia Nowego Wzoru ma działać na rzecz naszych interesów równie skutecznie w obu najbardziej prawdopodobnych geopolitycznych scenariuszach bazowych:

1. w scenariuszu pogłębionej federalizacji europejskiej, w której udział wzięłaby Polska, rozpoczynając zupełnie nową epokę w swojej tysiącletniej historii;

2. w scenariuszu neoatlantyckim, gdzie Polska oparłaby swoją niepodległość na nadziei skutecznej obrony przez Amerykanów kruszejącego ładu światowego, który co do zasady dobrze służył Polsce przez ostatnich 30 lat, trzymając fundamenty epoki, którą kiedyś historycy w podręcznikach dla polskich szkół nazwą „złotym okresem pauzy geopolitycznej”.

To oznacza, że Armia Nowego Wzoru poza swoją oczywistą warstwą modernizacyjną ma również potencjał pogodzić obie główne orientacje geopolityczne odpowiadające obu powyższym scenariuszom bazowym, których przedstawiciele prowadzą obecnie ostrą rywalizację polityczną w Polsce. W tym rywalizują o rząd dusz i poparcie społeczne w polskim społeczeństwie równie podzielonym co same stronnictwa polityczne. To dobrze rokuje Armii Nowego Wzoru, jej wsparciu przez społeczeństwo i główne siły polityczne, które łącznie mogą doprowadzić do przełamania spodziewanego oporu wobec tak szeroko zakrojonych reform, jakich wymaga Armia Nowego Wzoru.