Projekt okładki i stron tytułowych
Fahrenheit 451 przy współpracy Andrzeja Swata

Autorzy oraz źródła zdjęć na okładce
Zbigniew Grycan – Marek Wiśniewski/PulsBiznesu/Forum;
Leszek Czarnecki – Adam Chełstowski/FORUM;
Zygmunt Solorz – Darek Golik/FORUM;
Wiktor Kubiak – Marek Wiśniewski/PulsBiznesu/Forum
Fotolia.com: © ZoneCreative, © Minerva Studio, © Ranta Images

Redakcja i korekta
Robert Jankowski

Dyrektor projektów wydawniczych
Maciej Marchewicz

Opracowanie indeksu
Fahrenheit 451

Skład i łamanie
TEKST Projekt

Copyright © by Dorota Kania, Jerzy Targalski, Maciej Marosz
Copyright © for Fronda PL, Sp. z o.o., Warszawa 2019

ISBN 9788380794634

Wydawca
Fronda PL, Sp. z o.o.
ul. Łopuszańska 32
02-220 Warszawa
tel. 22 836 54 44, 877 37 35
faks 22 877 37 34
e-mail: fronda@fronda.pl

www.wydawnictwofronda.pl
www.facebook.com/FrondaWydawnictwo
www.twitter.com/Wyd_Fronda

Konwersja

Monika Lipiec

Wstęp

Książka Resortowe dzieci. Biznes – jest kolejnym, czwartym już tomem serii „Resortowe dzieci”. To nie tylko opowieść o historii powstawania polskich fortun – to przede wszystkim udokumentowanie działań służb w sferze biznesu i ukazanie przygotowania przez nie konkretnych projektów i ludzi, wprowadzonych po 1989 r.

Początek III RP był związany z pojawieniem się wielkiego i małego biznesu, który łączył wspólny mianownik – służby specjalne PRL – zarówno wojskowe, jak i cywilne, oraz związki z Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą, która swoje istnienie zakończyła w nocy z 28 na 29 stycznia 1990 r. w Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, na ostatnim zjeździe, kiedy to Mieczysław F. Rakowski, ostatni I sekretarz PZPR, wypowiedział słynne zdanie: „sztandar wyprowadzić”. I chociaż sztandar został wyprowadzony a komunistyczna partia przestała istnieć, pozostali ludzie oraz interesy, które bardzo szybko przybrały formę prywatnego biznesu, nad którym czuwała niewidzialna ręka służb. Wystarczy przejrzeć listy najbogatszych Polaków, które były publikowane w tygodniku „Wprost”, by się przekonać, kto znalazł się w tych rankingach.

Trzeba pamiętać, że służby kontrolowały wszystkie instytucje państwa poprzez swoich oficerów uplasowanych na etatach „N” (czyli niejawnych) i agenturę. Powstaje zatem pytanie, czy ludzie służb w instytucjach państwowych, zwłaszcza finansowych, podejmowali decyzje jako urzędnicy czy może raczej jako członkowie organów bezpieczeństwa?

Na początku lat 90. w Polsce królowała dzika prywatyzacja, zgodna z latynoamerykańskim modelem rozwoju kapitalizmu wybranym przez KGB. Dokumenty wskazują, że inicjatywa wyszła z Wydziału VIII, czyli wywiadu ekonomicznego Departamentu I podporządkowanego I Zarządowi Głównemu KGB.

Polityka finansowa realizowana poprzez Ministerstwo Finansów, NBP i Bank Handlowy oraz wszelkie kontakty z międzynarodowymi organizacjami finansowymi, jak MFW i Bank Światowy, znajdowały się pod całkowitą kontrolą wywiadu ekonomicznego, a pamiętać trzeba jeszcze o agenturze kontrwywiadu (Departamenty II–V) oraz wywiadu wojskowego (Zarząd II). Oznacza to, że w momencie demontażu komunizmu w gospodarce bezpieka kontrolowała źródła akumulacji kapitału, choćby politykę kredytową i FOZZ (Zarząd II i Departament I–II).

W okresie rządu Tadeusza Mazowieckiego współpraca gospodarcza i transformacja gospodarki przebiegały więc poprzez kanały Służby Bezpieczeństwa, a konkretnie Departamentu I, czyli wywiadu.

To, co się stało na początku lat 90., ogromnie rzutowało na późniejsze lata. Resortowi biznesmeni pomnażali swoje wpływy i fortuny, odgrywając jednocześnie istotną rolę w kształtowaniu polskiej polityki. Te rządy III RP, które miały ciche poparcie ludzi z komunistycznych służb specjalnych, miały także „swoich” oligarchów ukształtowanych przez te służby. Przez lata wmawiano Polakom, że inaczej się nie dało, że transformacja musiała tak wyglądać. Dzisiaj już wiemy, dlaczego.

Na zamieszczonej na kolejnych stronach liście 10 najbogatszych Polaków z lat 1990–2017 zaznaczono osoby, których związki ze służbami mają potwierdzenie w dokumentach przechowywanych w Instytucie Pamięci Narodowej. Stanowią oni wprawdzie tylko około 1/3 grupy 10 najbogatszych, ale oni sami lub ich dzieci należą do czołówki polskiego biznesu. Pozostali są na ogół związani z nomenklaturą. Ludzie w tym sensie przypadkowi także się pojawiają, ale tylko na krótko. Można więc wysnuć wniosek, że struktura polskiego kapitalizmu wywodzącego się z komunistycznych służb specjalnych okazuje się nawet po 30 latach wyjątkowo trwała. Zmiany, jeśli w tej sferze następują, nie są wynikiem reformy państwa, lecz rozwoju nowych technologii, zerwaniem powiązań personalnych, a co za tym idzie utratą możliwości pasożytowania na budżecie państwa, i tylko częściowo są powodowane napływem kapitału zachodniego.

1990

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

Aleksander Gawronik F. SB, TW „Witek”

Barbara Piasecka-Johnson

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Marek Profus

Aleksander Gudzowaty

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Sobiesław Zasada

Wojciech Fibak

Kazimierz Grabek

Marek Profus

Aleksander Gudzowaty

Marek Profus

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Aleksander Gudzowaty

Henryk Stokłosa

Piotr Józef Büchner

Jan Bohdan Wejchert TW „Konarski”

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Marek Profus

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Ryszard Krauze

Leonard Praśniewski TW „Lolek”

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Marek Mikuśkiewicz

Jerzy Starak TW „S.J.”

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Krzysztof Habich

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Kazimierz Grabek

Ryszard Krauze

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Janusz Leksztoń

Marek Profus

Kazimierz Grabek

Jerzy Starak TW „S.J.”

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Sobiesław Zasada

Marek Profus

Piotr Józef Büchner

Piotr Józef Büchner

Aleksander Gawronik F. SB, TW „Witek”

Krzysztof Habich

Marian Błędniak

Jerzy Starak TW „S.J.”

Kazimierz Grabek

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Kazimierz Grabek

Michał Sołowow

Mieczysław Witek

Sobiesław Zasada

Martyna Lisiecka-Klinz

Witold Bieniek

Sobiesław Zasada

Jerzy Krzystyniak

Jerzy Starak TW „S.J.”

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Jerzy Starak TW „S.J.”

Jan Bohdan Wejchert TW „Konarski”

Roman Kwaśny

Bogusław Bagsik

Mirosław Jerzy Piasecki

Mariusz Świtalski

Kazimierz Grabek

Jerzy Krzystyniak

Roman Kluska

Jerzy Starak TW „S.J.”

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Jarosław Ulatowski

Marek Profus

Krzysztof Habich

Andrzej Pawelec

Krzysztof Niezgoda TW „Krystyna”

Roman Kluska

Maciej Formanowicz

Jan Bohdan Wejchert TW „Konarski”

Jerzy Starak TW „S.J.”

Mariusz Olech

Janusz Stajszczak

Piotr Józef Büchner

Wiesław Michalski

Jan Bohdan Wejchert TW „Konarski”

Roman Kluska

Henryk Stokłosa

Michał Sołowow

Roman Kluska

Piotr Józef Büchner

Marek Profus

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Michał Sołowow

Jan Kulczyk syn, TW „Pawła”

Aleksander Gudzowaty

Ryszard Krauze

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Ryszard Krauze

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Aleksander Gudzowaty

Michał Sołowow

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Sławomir Smołokowski

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Jerzy Starak TW „S.J.”

Ryszard Krauze

Aleksander Gudzowaty

Michał Sołowow

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Michał Sołowow

Marek Mikuśkiewicz

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Marek Mikuśkiewicz

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Aleksander Gudzowaty

Ryszard Krauze

Bogusław Cupiał

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Michał Sołowow

Piotr Józef Büchner

Bogusław Cupiał

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Michał Sołowow

Marek Mikuśkiewicz

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Bogusław Cupiał

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Jerzy Starak TW „S.J.”

Michał Sołowow

Bogusław Cupiał

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Ryszard Krauze

Marek Mikuśkiewicz

Aleksander Gudzowaty

Ryszard Krauze

Michał Sołowow

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Marek Mikuśkiewicz

Michał Sołowow

Bogusław Cupiał

Grzegorz Jankilewicz

Bogusław Cupiał

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Marek Mikuśkiewicz

Tadeusz Chmiel

Maciej Formanowicz

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Marek Profus

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Sławomir Smołokowski

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Marek Mikuśkiewicz

Aleksander Gudzowaty

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Dariusz Miłek

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Jerzy Starak TW „S.J.”

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Ryszard Krauze

Grzegorz Jankilewicz

Jerzy Starak TW „S.J.”

Jarosław Pawluk

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Jan Kulczyk, syn TW „Pawła”

Dominika i Sebastian Kulczyk

Zygmunt Solorz-Żak agent „Zeg”

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Michał Sołowow

Michał Sołowow

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Germán Efromovich

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Dariusz Miłek

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Grzegorz Jankilewicz

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Grzegorz Jankilewicz

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Jerzy Starak TW „S.J.”

Jerzy Starak TW „S.J.”

Sławomir Smołokowski

Roman TW „Paweł”i Grażyna Karkosik

Sławomir Smołokowski

Grzegorz Jankilewicz

Antoni Ptak

Elżbieta i Bogdan Kaczmarek

Wejchertowie, dziedzice TW „Konarskiego”

Germán Efromovich

Jerzy Starak TW „S.J.”

Germán Efromovich

Sławomir Smołokowski

Jerzy Starak TW „S.J.”

Piotr Sulczewski

Dariusz Miłek

Germán Efromovich

Tomasz Gudzowaty

Leszek Czarnecki TW „Ernest”

Grażyna Kulczyk

Jerzy Starak TW „S.J.”

Grażyna Kulczyk

Jerzy Starak TW „S.J.”

Roman TW „Paweł” i Grażyna Karkosik

Antoni Ptak

Tadeusz Chmiel

Antoni Ptak

Tomasz Domogała

Antoni Ptak

Grażyna Kulczyk

Zbigniew Niemczycki TW „Jarex”

Bogusław Cupiał

O Autorach

Dorota Kania – dziennikarka, absolwentka wydz. filozofii ATK. Pracowała w kilkunastu tytułach prasowych, ostatnio w „Gazecie Polskiej”, „Gazecie Polskiej Codziennie” oraz portalu Niezalezna.pl. Jako publicystka zajmuje się od lat lustracją, służbami specjalnymi, jak również przeszłością osób pełniących po 1990 roku ważne funkcje państwowe i występujących publicznie. Wykryła i opisała wiele afer o charakterze politycznym oraz gospodarczym. Jest autorką m.in. książki Cień tajnych służb (2013), zawierającej opisy najbardziej znanych zabójstw i samobójstw w III RP.

Maciej Marosz – absolwent trzech kierunków: matematyki, filozofii i grafiki; po starcie dziennikarskim w „Młodym Techniku” pracował w „Naszym Dzienniku”, portalu Prawy.pl, a następnie w „Gazecie Polskiej”. Współtwórca portalu Niezalezna.pl. Obecnie związany z „Gazetą Polską Codziennie”.

Jerzy Targalski – absolwent wydziałów historii i orientalistyki UW. Uczestnik opozycji antykomunistycznej. Jako publicysta specjalizuje się w kwestiach narodowościowych, roli KGB w transformacji oraz służb komunistycznych w funkcjonowaniu sceny politycznej państw postkomunistycznych i postsowieckich Europy, a także w geopolityce. Wykładowca na UW.