Tytuł oryginału: The emotional abuse recovery workbook. Breaking the cycle of psychological violence

Copyright © 2020 by Rockridge Press, Emeryville, California

Copyright © for the Polish edition
by Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, sp. z o.o. Sopot 2020.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana ani w żaden sposób reprodukowana lub odczytywana w środkach masowego przekazu bez pisemnej zgody Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego.

Wydanie pierwsze w języku polskim 2021 rok

Przekład: Sylwia Pikiel

Redaktor prowadzący: Patrycja Pacyniak

Redakcja: Katarzyna Rojek, Patrycja Pacyniak

Korekta: zespół

Skład: Tojza

Projekt okładki: Monika Pollak

Zdjęcie na okładce: © Getty Images

ISBN 978-83-7489-928-4

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne sp. z o.o.
ul. J. Bema 4/1a
81-753 Sopot
gwp@gwp.pl
www.gwp.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Wstęp

Według danych ogólnokrajowego telefonu zaufania dla ofiar przemocy domowej National Domestic Violence Hotline prawie połowa kobiet i mężczyzn w Stanach Zjednoczonych doświadczyła w swoim życiu przemocy psychicznej ze strony partnera (odpowiednio: 48,4% i 48,8%). Badania przeprowadzone przez dr Judy Blando z University of Phoenix wykazały, że niemal 75% przebadanych osób zetknęło się w miejscu pracy z mobbingiem – jako świadkowie i jako cele ataków. 

Nazywam się Theresa Comito. Jestem licencjonowaną terapeutką małżeństw i rodzin. Pracuję w Kalifornii. Z ofiarami przemocy psychicznej stykam się od początku swojej pracy zawodowej, ale od dziesięciu lat zajmuję się udzielaniem pomocy wyłącznie w tej dziedzinie. Jedna z moich pierwszych klientek zwierzyła mi się, że usłyszała od pracownicy socjalnej, iż jeśli nie odejdzie od krzywdzącego ją partnera, a zgłoszony zostanie kolejny przypadek przemocy w jej domu, to opieka społeczna zabierze jej dzieci. Jestem przekonana, że owa pracownica sądziła, iż w ten sposób zapewnia mojej klientce motywację czy też tak zwaną wymagającą miłość potrzebną do podjęcia decyzji o odejściu od przemocowego partnera. Tymczasem efekt był taki, że klientka przestała mówić o tym, co dzieje się u niej w domu, oraz odcięła się ode mnie i innych osób; nie prosiła o pomoc nawet wtedy, gdy doświadczała przemocy. Powody, dla których ofiary trwają w przemocowych związkach, są bardzo złożone. Ową złożoność odzwierciedlają niezłomność i wytrwałość, jaką wykazują się moi klienci i bliskie mi osoby. To wspaniałe, że znam tylu ludzi, którym udało się przetrwać tak trudne doświadczenia i którzy potrafią o tym szczerze opowiadać. Jestem zaszczycona, że podzielili się ze mną swoimi przeżyciami. Doceniam i rozumiem, ile wysiłku wymagały od nich przetrwanie takiej sytuacji i powrót do równowagi. Ale podnieśli się z tego – a skoro im się udało, to może też udać się tobie.

Mój poradnik ma pomóc ci rozpoznać i zrozumieć przemoc psychiczną istniejącą w twoim życiu oraz uwolnić się od niej. Skoro go czytasz, to prawdopodobnie zdajesz sobie sprawę, że dzieje się u ciebie coś niedobrego. Być może nie wiesz, jak to opisać czy zdefiniować, ale szukasz odpowiedzi i pomocy w znalezieniu rozwiązania problemu. Musisz zrozumieć, że dochodzenie do siebie po trudnych przeżyciach to proces, który wymaga czasu i którego nie da się przeprowadzić samodzielnie – potrzebne jest wsparcie z zewnątrz. Sporządź listę osób chętnych do udzielenia ci pomocy – przyjaciół, członków rodziny czy współpracowników, jeśli możesz na nich liczyć. Ważne jest też znalezienie specjalistów, którzy rozumieją, przez co przechodzisz. Pracownicy socjalni, psycholodzy, terapeuci czy grupy wsparcia mogą służyć pomocą w procesie odbudowy lub rozbudowy sieci wsparcia. Możesz znaleźć odpowiednie osoby czy instytucje w internecie lub skontaktować się ze swoim ubezpieczycielem bądź z działem kadr w miejscu pracy. Szukaj pomocy aktywnie, gdyż ma to kluczowe znaczenie w procesie dochodzenia do równowagi.

W niniejszej książce złożone zagadnienia przemocy i procesu wracania do równowagi zostały przełożone na łatwo przyswajalne koncepcje i konkretne ćwiczenia. Wykonując owe ćwiczenia, odkryjesz wzorce rządzące twoimi relacjami, rozpoznasz własne mocne strony i wartości, poznasz swoją rezyliencję, a także nauczysz się praktycznych sposobów radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami oraz wzmacniania poczucia własnej wartości i dobrostanu.

Jak korzystać z tej książki

Niniejszy poradnik zapewni ci prywatną przestrzeń zdrowienia – będziesz tylko ty i kartki książki, która umożliwi ci rozliczenie się z tym, czego doświadczasz. Praca z poradnikiem może się wiązać z przeżywaniem silnych emocji. Okazuj więc sobie cierpliwość, rób przerwy, gdy tego potrzebujesz – ale się nie poddawaj.

Jeśli uważasz, że grozi ci jakiekolwiek niebezpieczeństwo, poszukaj profesjonalnego wsparcia. Przemoc psychiczna prawie zawsze poprzedza przemoc fizyczną albo towarzyszy tej ostatniej. Ryzyko wzrasta, gdy ofiara próbuje uwolnić się z przemocowej relacji.

Proces zdrowienia po doświadczeniu przemocy następuje stopniowo, dlatego praca z niniejszą książką również została podzielona na etapy. Zaczniemy od podstaw teoretycznych, które pozwolą ci umieścić twoje przeżycia w kontekście analogicznych doświadczeń innych ludzi. Następnie przejdziemy do kierowanej analizy twoich relacji – przeprowadzę cię przez serię ćwiczeń, by ostatecznie skierować na ścieżkę rozwoju nowych, zdrowszych umiejętności. Zalecanych ćwiczeń nie należy wykonywać pospiesznie. Większość z nich skłania do refleksji, co oznacza, że warto starannie przemyśleć proponowane koncepcje i poświęcić nieco czasu na ich przyswojenie. Jeśli masz przyjaciół, członków rodziny lub terapeutę, którym ufasz, zachęcam do omówienia z nimi niektórych propozycji. Ze względu na układ treści najlepiej wykonać kolejno wszystkie ćwiczenia. Na dalszych etapach pracy z książką pojawiają się zachęty do ponownego sięgnięcia do rozdziałów zamieszczonych w części 1.

Proces wracania do zdrowia polega na odzyskiwaniu tego, co nam zabrano lub co utraciliśmy, albo kontroli nad tym.

Wybór terapeuty

Jeśli masz poczucie, że mogłaby ci pomóc terapia, to im szybciej ją rozpoczniesz, tym lepiej. Terapia pomaga pogłębić wgląd w siebie, zwiększyć samoświadomość i sprecyzować cele oraz wspiera przy dokonywaniu trudnych wyborów.

Poszukaj terapeuty, który ma doświadczenie w pracy z ofiarami przemocy. Rozmowa z osobą specjalizującą się w zagadnieniach przemocy i traumy pomaga poradzić sobie z depresją i lękiem, które są częstymi następstwami wychodzenia z przemocowej relacji. Taki terapeuta pomoże ci przepracować bolesne wspomnienia i przeżycia, co umożliwi ci ruszenie do przodu. Wesprze cię również w przyswajaniu technik regulowania silnych emocji.

Jeśli chodzi o wybór terapeuty, mogę ci poradzić przede wszystkim to, aby była to taka osoba, która ci odpowiada. Znajdź specjalistę, w którego obecności czujesz się dobrze i masz wrażenie, że on cię rozumie. Relacja z terapeutą jest najsilniej oddziałującym czynnikiem procesu zdrowienia. Skontaktuj się z kilkoma terapeutami i zadaj im wszystkie pytania, jakie przychodzą ci do głowy. Zapytaj przyjaciół, członków rodziny i znajomych specjalistów, czy mogą ci kogoś polecić. Jeżeli się okaże, iż nie czujesz się komfortowo w relacji z wybranym terapeutą, nie wahaj się i go zmień.

Oto kilka dodatkowych kwestii, o których warto pamiętać:

• Odczuwanie niewielkiego zdenerwowania na początku terapii jest czymś zupełnie normalnym.

• Pierwsza sesja lub dwie pierwsze sesje są poświęcone zbieraniu informacji.

• Terapia polega na współpracy – rozmawiaj z terapeutą możliwie szczerze.

• Zadawaj terapeucie pytania i dziel się z nim wątpliwościami, zwłaszcza dotyczącymi procesu terapii i zachowania specjalisty.

• • Zadbaj o to, by kwestie finansowe omówić zawczasu. Sprawdź między innymi stawki terapeuty, oczekiwany przez niego sposób płatności i warunki rozwiązania umowy.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki